ભગવાન શિવનો પ્રાદુર્ભાવ-પ્રાગટ્યદિન એટલે શિવરાત્રિ. રૂદ્ર સ્વરૂપે રહેલાં ‘શિવ’ નો અર્થ મંગળ-કલ્યાણ થાય છે. પ્રતિ વર્ષ મહામાસની કૃષ્ણપક્ષની ચતુર્દશી ‘મહાશિવરાત્રિ’નો દિવસ છે, જે જીવ અને શિવનો યોગ સાધતી રાત્રી છે. શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતામાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ કહે છે કે રુદ્રોમાં હું શંકર છુ. શિવની પૂજા સાકાર અને નિરાકાર બંને સ્વરૂપે થાય છે. ભગવાન શિવનું નિરાકારરૂપ તે શિવલિંગ.

પૌરાણિક કથા અનુસાર ભગવાન વિષ્ણુ અને બ્રહ્મા વચ્ચે ‘મોટું કોણ?’ તે બાબતે વિવાદ સર્જાયો ઘણી જ ચર્ચા થયા પછી બંને વચ્ચે એક લિંગ સ્વરૂપ પ્રગટ થયું. તેનો આદિ-અંત જાણી આવે તે મોટા...

મિરઝા ગાલીબ તરીકે જાણીતાં ઉર્દૂ - ફારસી ભાષાનાં પ્રખ્યાત કવિનું પૂરું નામ મિરઝા અસદ-ઉલ્લાહ બેગ ખાન 'ગાલીબ' હતું. તેમનો જન્મ ૨૭ ડિસેમ્બર, ૧૭૯૭ ના રોજ આગ્રામાં થયો હતો. બાળપણથી જ શાયરીનો શોખ હતો. ગાલીબ ૧૨ કે ૧૩ વર્ષની ઉમરથી જ ગઝલો લખતા થઇ ગયા હતાં. શરૂઆતમાં તેઓ ફારસીમાં લખતા હતાં. તેમણે એવા અનેક એકથી એક ચઢિયાતા શેર આપ્યા કે તે સાંભળનારના દિલ પર કાયમી સ્થાન રહી જાય. ગાલીબને નાનપણમાં ફારસી સાહિત્યનું વાતાવરણ મળ્યું હતું. ગાલીબ બિનસાંપ્રદાયિક હતા. પરંપરાગત ધર્મમાં તેઓ માનતા ન હતા.

કોઇ કવિતા કે ગઝલને સમજવી...

અંગ્રેજોના શાસનની સાથે ભારતમાં પાશ્ચાત્ય સભ્યતા અને વિદેશી ધર્મનું આક્રમણ શરૂ થયું હતું. આવી કટોકટીના સમય દરમિયાન 18 ફેબ્રુઆરી, 1836 ના રોજ બંગાળ પ્રાંતમાં આવેલા કામારપુકુર ગામમાં રામકૃષ્ણ પરમહંસનો જન્મ થયો હતો. રામકૃષ્ણ પરમહંસ ભારતના પ્રખ્યાત સંતોમાંના એક છે. તેમના પિતાનું નામ ખુદીરામ ચટ્ટોપાધ્યાય અને માતાનું નામ ચંદ્રમણી હતું. તેમનું બાળપણનું નામ ગદાધર હતું.
રામકૃષ્ણ પરમહંસના વિચારો પર તેમના માતાપિતાના વિચારોની ઊંડી અસર જોવા મળતી હતી.. તેમનાં માતા પિતા અત્યંત ધાર્મિક, સત્યનિષ્ઠ અને ખૂબ જ સરળ સ્વભાવનાં હતાં. માતાપિતાની જેમ બાળક ગદાધર પણ ખૂબ જ ગુણવાન હતા. સાત...

છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ એક ભારતીય યોદ્ધા, રાજા અને દેશના શૌર્યપુત્રોમાંના એક હતા જેમને 'મરાઠા ગૌરવ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ ભારતીય ગણરાજ્યના મહાનાયક પણ હતા. તેમનો જન્મ 19 ફેબ્રુઆરી, 1630 ના રોજ હાલના મહારાષ્ટ્રના મરાઠા પરિવારમાં શિવનેરીના પહાડી કિલ્લામાં થયો હતો. તેમનાં માતાનું નામ જીજાબાઇ તથા પિતાનું નામ શાહજી ભોંસલે હતું.
છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતીની ઉજવણી 1870 માં પૂણેમાં મહાત્મા જ્યોતિરાવ ફૂલે દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી. તેમણે પૂણેથી લગભગ 100 કિલોમીટર દૂર રાયગઢમાં શિવાજી મહારાજની સમાધિ...

દર વર્ષે 21મી ફેબ્રુઆરી નો દિવસ ‘આંતરરાષ્ટ્રીય માતૃભાષા દિન' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. યુનેસ્કો દ્વારા સૌ પ્રથમ 17 નવેમ્બર, 1999 ના રોજ આ ઉજવણીની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ પછી 2000 થી દર વર્ષે 21મી ફેબ્રુઆરીએ આંતરરાષ્ટ્રીય માતૃભાષા દિન ઉજવવામાં આવે છે. આ ઉજવણી પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભાષા અને સંસ્કૃતિની વિવિધતાને સન્માન આપવાનો અને માતૃભાષાને જાળવી રાખવાનો છે.
માતૃભાષા એ સંસ્કૃતિનું માધ્યમ છે. કલા, સાહિત્ય, સંગીત વગેરે માતૃભાષા દ્વારા વિકાસ પામે છે. બાળક જે કાંઈ સર્જન કરે છે, સમસ્યાનો ઉકેલ મેળવે છે,...

વિશ્વભરમાં દર વર્ષે લાખો સ્કાઉટ્સ અને ગાઈડ્ઝ દ્વારા રોબર્ટ બેડન-પોવેલના જન્મદિવસ 22 ફેબ્રુઆરીને 'વિશ્વ સ્કાઉટ દિન' ઉજવવામાં આવે છે. સ્કાઉટિંગની શરૂઆત 11 થી 18 વર્ષની વયના છોકરાઓ માટે એક કાર્યક્રમ તરીકે થઈ હતી. સૌ પ્રથમ 1907 માં રોબર્ટ બેડન-પોવેલ દ્વારા યુનાઈટેડ કિંગડમ ખાતે 20 છોકરાઓ સાથે આયોજિત પ્રથમ પ્રાયોગિક શિબિર ખૂબ જ સફળ રહી હતી. ત્યારબાદ 1908 માં બેડન પોવેલે "સ્કાઉટિંગ ફોર બોયઝ" નામનું પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું, જે ખૂબ પ્રચલિત થયું. અમેરિકાના બોય સ્કાઉટ્સનો ફ્લેગશિપ પ્રોગ્રામ, જે અગાઉ "બોય સ્કાઉટિંગ" તરીકે ઓળખાતો...

આજીવન સમાજસેવામાં પોતાનું જીવન સમર્પિત કરી દેનાર, સતત ચાલતા રહેલા સાચા સંત, મુઠ્ઠી ઊંચેરા માનવી, કરોડપતિ ભિખારી, ગુજરાતના બીજા ગાંધી, મૂકસેવક વગેરે ઉપનામોથી જેમને નવાજવામાં આવ્યા છે એવા ગુજરાત રાજ્યનું ઉદ્દઘાટન કરનાર રવિશંકર મહારાજ એક અનોખા વ્યક્તિ હતા. રવિશંકર વ્યાસ ગુજરાતના ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને સમાજસુધારક હતા. તેમના સામાજિક કાર્યોને કારણે તેઓ પૂજ્ય રવિશંકર મહારાજ તરીકે ઓળખાયા.
રવિશંકર મહારાજનો જન્મ 25 ફેબ્રુઆરી, 1884 (વિક્રમ સંવત 1940ની મહાશિવરાત્રી) ના રોજ ખેડા જિલ્લાના રહુ ગામમાં થયો હતો. તેમનું વતન મહેમદાવાદ નજીકનું સરસવણી ગામ હતું. પિતાને ખેતીમાં...

દેશમાં વિજ્ઞાનની ઉપયોગિતા તથા તેના દ્વારા થતા ફાયદાઓ પ્રતિ સમાજમાં જાગૃતિ લાવવા અને સમાજને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ તરફ પ્રેરિત કરવા માટે 28 ફેબ્રુઆરી ને ભારતમાં રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિન તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ભૌતિકશાસ્ત્રી સર સી. વી. રામન દ્વારા 28 ફેબ્રુઆરી, 1928 ના રોજ પોતાની શોધ "રામન પ્રભાવ” (Raman Effect) ની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ શોધ માટે તેમને વર્ષ 1930 માં નોબૅલ પારિતોષિક આપવામાં આવ્યું હતું. આ સંદર્ભમાં આ દિવસ વિજ્ઞાન દિવસ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
આપણા દેશના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. ચંદ્રશેખર રામન...

ત્રીજી માર્ચ એટલે વિશ્વ વન્યજીવ દિન.        2013ના 20 ડિસેમ્બર ના રોજ થાઈલેન્ડના બેંગકોકમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની મહાસભા યોજાઈ હતી. આ સભામાં વિશ્વમાં લુપ્ત થતા વન્યજીવો તેમજ વિવિધ વનસ્પતિ વિશે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત થઈ. અહીં લેવાયેલ નિર્ણય મુજબ વિશ્વમાં વન્યજીવોના સંરક્ષણ, સંવર્ધન અને જાળવણી કરવી જરૂરી હતી, જે લોકજાગૃતિ વિના સંભવ નહોતી. આ સભાનતા કેળવવા પ્રતિ વર્ષ 3જી માર્ચને વિશ્વ વન્યજીવ દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, જેની સૌપ્રથમ ઉજવણી 2014 માં થઈ હતી.      ...

દર વર્ષે 4 માર્ચ ને ભારતમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા દિન તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસની ઉજવણીનો હેતુ અકસ્માતોથી બચવા માટે લેવામાં આવતાં સલામતીનાં પગલાં વિશે જાગૃતિ વધારવાનો છે. આ ઉપરાંત આપણા જીવનના જુદા જુદા સમયે જાગૃતિ કે ધ્યાનના અભાવે થતા અકસ્માતોને રોકવાનો પણ છે.   4 માર્ચ ના દિવસને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા દિન તરીકે ઉજવવાની પહેલ ભારતની 'રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ' (National Safety Council) દ્વારા થઈ હતી. 1972 માં આ સંસ્થાએ 4 માર્ચ ને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા દિન તરીકે ઉજવવાનું શરૂ કર્યું...

     ઋતુરાજ વસંતના આરંભે ઉજવાતું ધુળેટીનું પર્વ એટલે રસ, રાગ, હર્ષ, હેત અને પ્રીતની અનુભૂતિનો રંગોત્સવ, તે ભારત, સુરીનામ, ગુયાના, ટ્રિનિદાદ, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને નેપાળ વગેરેમાં ભારે લોકચાહના ધરાવતો હિંદુ તહેવાર છે. તેને 'દોલયાત્રા' કે 'વસંતોત્સવ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આમ તો હોળીના તહેવારની ઘણીબધી કથાઓ પ્રચલિત છે, પરંતુ તેમાં હોળીની માન્યતા પાછળ સૌથી પ્રચલિત કથા પ્રહ્લાદ અને હિરણ્યકશ્યપુની શક્તિશાળી દાનવરાજ હિરણ્યકશ્યપુ કે જેઓ પોતાને ઈશ્વર માનતા હતા અને ઇચ્છતા હતા કે લોકો તેમની પૂજા કરે. જ્યારે તેમના જ દીકરા પ્રહ્લાદ તેમને ભગવાન માનવાની ના પાડી દીધી હતી. પ્રહ્લાદ ભગવાન વિષ્ણુના આરાધક હતા અને તેમની ભક્તિ દ્વારા તેમણે...

શ્રમિક ચળવળમાંથી શરૂ થયેલો આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિન સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ દ્વારા સ્વીકૃત થવો એ એક મહત્વની ઘટના છે. 1908માં 15,000 મહિલાઓએ કામના ઓછા કલાકો, વધારે પગાર અને મતાધિકારની માગણી સાથે ન્યૂયૉર્ક સિટીમાં કૂચ કરી, ત્યારે આ દિવસનું બીજ રોપાયું હતું. એ દિવસને અમેરિકાની સમાજવાદી પાર્ટીએ એક વર્ષ પછી રાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો હતો. એ દિવસનું આંતરરાષ્ટ્રીયકરણ કરવાનો વિચાર ઑરા કૅટકિન નામનાં મહિલાનો હતો. 1910 માં કૉપન હેગન માં યોજાયેલી નોકરિયાત મહિલાઓની એક ઇન્ટરનેશનલ કૉન્ફરન્સ માં ક્લેરા એ આ વિચાર...

દેશના પ્રથમ મહિલા શિક્ષિકા, સમાજસુધારક, કવયિત્રી અને સાહિત્યમાં મોખરાનું સ્થાન ધરાવનારાં સાવિત્રીબાઇ ફૂલે નો 3 જાન્યુઆરી, 1831 માં જન્મ મહારાષ્ટ્રના સતારા જિલ્લાના નાઇ ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ ખંદોજી અને માતાનું નામ લક્ષ્મીબાઇ હતું.
માત્ર 9 વર્ષની ઉંમરે તેમનાં લગ્ન જ્યોતિરાવ ફૂલે સાથે થયાં. પતિ જ્યોતિરાવની પ્રેરણા અને માર્ગદર્શન મેળવીને સાવિત્રીબાઈએ પ્રાથમિક શિક્ષણ મેળવ્યું. ઉપરાંત પૂણેની શાળામાં તાલીમ મેળવી. આ તાલીમના આધારે તેમને ભારતના પ્રથમ પ્રશિક્ષિત મહિલા શિક્ષિકા અને પ્રધાન અધ્યાપિકા માનવામાં આવે છે. તાલીમ પુરી કર્યા બાદ સાવિત્રીબાઈએ...

' મનુષ્ય પોતાની દ્રષ્ટિ છોડી બીજાની દ્રષ્ટિએ વિચારવાની શરૂઆત કરે તો અડધું જગત શાંત થઇ જાય '

આ તત્વજ્ઞાનના સર્જક ધૂમકેતુનો જન્મ ૧૨ ડિસેમ્બર, ૧૮૯૨ના રોજ સૌરાષ્ટ્રના જલારામધામ વીરપુરમાં થયો હતો. તેમનું મૂળનામ ગૌરીશંકર ગૌવર્ધનરામ જોશી છે. તેમણે ૧૯૧૪ માં મૅટ્રિક પાસ કર્યુ હતુ. ત્યારબાદ ૧૯૨૦માં અંગ્રેજી -સંસ્કૃત વિષયો સાથે બી.એ (બેચલર ઓફ આર્ટસ) ની પદવી મેળવી હતી. ગોંડલ રાજ્યની રેલવે ઑફિસમાં અને પછી ગોંડલની હાઈસ્કૂલમાં નોકરી કરી હતી.

૧૯૨૩થી અમદાવાદમાં સ્થાયી થયા....

વિજય હજારેનો જન્મ ૧૧ માર્ચ,૧૯૧૫ ના રોજ મહારાષ્ટ્રના સાંગલીમાં એક મરાઠી પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ સાંગલીના એક શિક્ષકનાં આઠ બાળકોમાંનો એક હતા. જ્યારે હજારે ક્રિકેટમાં આવી રહ્યા હતા,ત્યારે તેમને હિન્દુ જીમખાના દ્વારા ક્રિકેટ રમવા માટે ઓફર કરવામાં આવી હતી. તેમણે શરૂઆતમાં આ ઓફર ફગાવી દીધી હતી. હજારે તેમના જમણા હાથથી બેટિંગ કરતા હતા અને જમણા હાથથી મધ્યમ ગતિ બોલ કરતા હતા. તેમણે ફર્સ્ટ ક્લાસ ક્રિકેટમાં ૨૩૮ મેચ રમી હતી.તેમણે ૫૮.૩૮ ની સરેરાશથી ૧૮૩૪૦ રન બનાવ્યા. 

ભારતીય ક્રિકેટમાં આ પ્રથમ વર્ગનો રેકોર્ડ પહેલા સુનીલ ગાવસ્કરે અને ત્યારબાદ સચિન તેંડુલકરે તોડ્યો હતો....

ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનાં ઈતિહાસમાં દાંડીકૂચનું આગવું સ્થાન છે. બ્રિટિશ શાસનને પડકારવા અને પૂર્ણ સ્વરાજ્યના ધ્યેય માટે અંગ્રેજોએ લાદેલા કર વિરુદ્ધ સવિનય કાનૂનભંગની લડત આપવાનો ઠરાવ કોંગ્રેસ સમિતિમાં 1990 માં થયો હતો. તેમાં ગાંધીજી ને સવિનય કાનૂનભંગની લડત શરૂ કરવાની સંપૂર્ણ સત્તા આપી હતી. દાંડીકૂચ આ લડતનો એક ભાગ હતો.

દાંડીકૂચ એ મહાત્મા ગાંધીના નેતૃત્વમાં અંગ્રેજ શાસન સામે કરવામાં આવેલ અહિંસક સવિનય કાનૂનભંગની ચળવળ હતી. આ લડતમાં અંગ્રેજ સરકારના મીઠા પરના એકાધિકાર તેમજ મીઠા પર લગાડવામાં આવેલા કર વિરુદ્ધ અહિંસક પ્રતિરોધ દ્વારા પ્રત્યક્ષ કાર્યવાહીનું અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

...

ચૈત્ર સુદ એકમ ભારતના ઘણા વિસ્તારોમાં નવા વર્ષના પ્રારંભનો દિવસ છે. આ દિવસ મહારાષ્ટ્રમાં ગુડી પડવો, કર્ણાટકમાં યુગાડી અને આંધ્રપ્રદેશ અને તેલંગાણામાં ઉગાડી તરીકે ઊજવવામાં આવે છે. જ્યારે ગોવા અને કેરળમાં કોંકણી સમુદાયના લોકો તેને સંવત્સરી પડવાના નામથી પણ ઊજવે છે. આ દિવસે ઘરની બહાર ગુડી બાંધવાની પરંપરા છે. ગુડી અને પડવો શબ્દમાં ગુડીને પતાકા અથવા ધ્વજ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે પડવો શબ્દ પ્રતિપદા (એકમ) તિથિ સાથે સંબંધિત છે. ગુડી પડવાના તહેવારની ઉજવણી પાછળ માત્ર નવા વર્ષની શરૂઆત જ નથી, પરંતુ તેની સાથે કેટલીક દતકથા જોડાયેલી છે. રામાયણની ધાર્મિક કથા મુજબ એવું માનવામાં આવે છે કે, આ દિવસે મર્યાદાપુરુષોત્તમ...

જળ એ કુદરત તરફથી મળેલ અણમોલ ભેટ છે. "જળ છે તો જીવન છે" એમ કહેવામાં કોઈ અતિશયોક્તિ નથી. પાણી જ આ ધરતી પરના મનુષ્ય સહિત તમામ જીવસૃષ્ટિ માટે જીવાદોરી છે. પાણી વગર કોઈ પણ સજીવનું જીવન સંભવ નથી. આપણે કદાચ ખોરાક વગર થોડાક દિવસ જીવી શકીએ પણ પાણી વગર નહીં. પૃથ્વી પર જીવ અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે જળની અનિવાર્યતા અનિયંત્રિતા અને તેનું મહત્વ સમજાવવા વિશ્વમાં 22 માર્ચ ના દિવસે વિશ્વ જળ દિન ઉજવવામાં આવે છે. વિશ્વ જળ દિન ઉજવવાનો મુખ્ય ઊદ્દેશ વિશ્વના લોકોને પાણીનું મહત્વ સમજાવવાનો તેમજ સમગ્ર પૃથ્વી ઉપર તોળાઈ રહેલા...

"शहीदों की चिताओं पर जुड़ेंगे हर बरस मेले,
वतन पर मरनेवालों का यही बाक़ी निशाँ होगा। "

23 માર્ચે ભગતસિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવ ના બલિદાનની સ્મૃતિમાં ‘શહીદ દિન' ઉજવી તેઓને અંજલિ આપવામાં આવે છે. 23 માર્ચ, 1931 ના રોજ તેઓને અંગ્રેજોએ ફાંસી આપી હતી.

ભગતસિંહ અને બટુકેશ્વર દત્તે મધ્યસ્થ ધારાસભામાં બૉમ્બ ફેંક્યો. તેમનો આશય કોઈની હત્યા કરવાનો નહીં, પરંતુ અંગ્રેજોના બહેરા કાનને ખોલવાનો હતો. આ ઘટના બાદ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી અને કેસ ચલાવવામાં આવ્યો ભગતસિંહ, રાજગુરુ...

વિશ્વભરમાં દર વર્ષે 23 માર્ચે ‘વિશ્વ હવામાન દિન' અથવા વિશ્વ હવામાનશાસ્ત્ર દિન (World MeteorologicalDay) ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસની ઉજવણીનો હેતુ લોકોને હવામાન વિજ્ઞાનની સાથે તેમાં થઈ રહેલા પરિવર્તન વિશે જાણકારી આપીને જાગૃતિ ફેલાવવાનો, ધરતી પરના વાતાવરણમાં થતા બદલાવને કારણે હવામાનમાં થતા ફેરફારો પર લોકોનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો, લોકોને દૂષિત હવામાનથી વાકેફ કરી તેનાથી થતા નુકસાનથી બચવાનો છે. વિશ્વ હવામાન દિન સમગ્ર વિશ્વ માટે ખૂબ જ મહત્ત્વનો છે.

હવામાન એ વાતાવરણની ટૂંકા સમયગાળાની સરેરાશ પરિસ્થિતિ છે. હવામાનમાં થતા ફેરફારો માટે હવાનું તાપમાન, હવાનું દબાણ, ધુમ્મસ, વાદળોનું પ્રમાણ, વરસાદ, ભેજ વગેરે...

દલપતરામ ડાહ્યાભાઈ ત્રવાડીનો જન્મ 21 જાન્યુઆરી, 1820 રોજ સુરેન્દ્રનગરના વઢવાણમાં થયો હતો. દલપતરામ તરીકે તેઓ વધુ જાણીતા છે. તેઓ ગુજરાતી ભાષાના કવિ હતા. લોકોની જીભે રમતાં અનેક કાવ્યો કવિ દલપતરામે લખ્યાં છે. આ કાવ્યોનો ગુજરાત રાજયની શાળા અને કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ આજે પણ અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. તેમણે અમદાવાદમાં સમાજ સુધારણાની ચળવળમાં અગ્રણી ભાગ ભજવ્યો હતો. એલેકઝાન્ડર ફાર્બસે કવિ દલપતરામને 'કવિશ્વર' ઉપનામ આપ્યું હતું.

કવિ દલપતરામના પિતાનું નામ ડાહ્યાભાઈ ત્રવાડી અને માતાનું નામ અમૃતબા હતું. દલપતરામે ગામઠી નિશાળમાં અક્ષરજ્ઞાન મેળવી આઠ વર્ષની વયથી જ સામવેદનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો હતો....

'ચેટી' એટલે ચૈત્ર અને 'ચંદ' એટલે ચંદ્ર, ચેટીચંદ (ચેટીચાંદ) એટલે ચૈત્ર માસની પ્રથમ ચંદ્ર તિથિ અને સિંધીઓનું નૂતન વર્ષ ચેટીચંદ એ વિશ્વભરમાં સિંધી લોકોનો ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક તહેવાર છે. સિંધી એટલે હાલ પાકિસ્તાન (પૂર્વ અખંડ ભારતમાં) સ્થિત સિંધ પ્રાંતમાંથી આવેલા લોકો. આ સમુદાય સિંધી ભાષા બોલે છે. તેમના ઈષ્ટદેવ ઝુલેલાલ છે. ભારત, પાકિસ્તાન ઉપરાંત દુનિયાભરમાં તેઓ ફેલાયેલા છે. સંવત 1007માં આજના દિવસે અવતારી પુરુષ ઉદયચંદનો જન્મ થયો હતો. જેઓ ભગવાન ઝુલેલાલ તરીકે પણ ઓળખાય છે. તેથી આ મહાન પુરુષની જયંતી તરીકે પણ 'ચેટીચંદ' ઉજવવામાં આવે છે. સિંધી સાહિત્યકારો અને વિદ્વાનોએ ચેટીચંદના તહેવારને સિંધી દિવસ' તરીકે ઊજવવાની સલાહ આપી....

ભારતીય પરંપરામાં શ્રીરામના જન્મોત્સવ એટલે કે રામનવમી મહત્ત્વપૂર્ણ ઉત્સવ છે. ચૈત્ર માસની શુક્લપક્ષની નોમના દિવસે આ તહેવારની ઉજવણી ધામધૂમ અને ભક્તિભાવપૂર્વક થાય છે. રામાયણ જેવા આર્ષગ્રંથ અનુસાર શ્રીરામનો જન્મ અયોધ્યામાં રઘુકુળના યશસ્વી રાજવી દશરથનાં રાણી કૌશલ્યાના રૂખે થયો હતો. શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણ મુજબ શ્રીરામ ભગવાન વિષ્ણુનો સાતમો અવતાર હતા. શ્રીરામનું જીવન ભારતમાં જ નહીં, વિશ્વભરમાં જાણીતું છે. વિશ્વના સાહિત્ય ઉપર પણ તેની ઊંડી અસર જોઈ શકાય છે. નાની વયમાં જ વિશ્વામિત્ર જેવા ઋષિઓ દ્વારા લોકકલ્યાણના હેતુથી થતા યજ્ઞોનું રક્ષણ કરી પોતાના અવતારકાર્યનો પ્રારંભ કર્યો. જનક રાજાએ યોજેલ સીતાસ્વયંવરમાં શ્રીરામે ધનુષ્યભંગ કર્યો. રાજગાદી ઉપર બેસવાના દિવસે જ કૈકેયીએ 'ભરતને રાજગાદી...

દર વર્ષે 27મી માર્ચ ના રોજ ‘વિશ્વ રંગમંચ દિન'ની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. સમગ્ર વિશ્વમાં રંગમંચને પોતાની અલગ ઓળખ અપાવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય રંગમંચ સંસ્થાન દ્વારા આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ દિવસની ઉજવણીનો નિર્ણય જૂન, 1961 માં યોજાયેલી રંગભૂમિની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદમાં લેવામાં આવ્યો હતો.

રંગમંચ એટલે જ્યાં કલાની પ્રસ્તુતિ કરવામાં આવે તે મંચ (ભૂમિ). તે સમગ્ર વિશ્વમાં કલા, સંસ્કૃતિ અને પરંપરાને પ્રદર્શિત કરવાની અગ્રણી રીતો પૈકીની એક છે. રંગમંચ દ્વારા જ એક નાનો કલાકાર વિશ્વસ્તર પર અભિનય આપતો બને છે. પ્રત્યેક કલાકારના ઘડતરમાં રંગમંચનો ખૂબ...

અહિંસા, દયા, ક્ષમા. શાંતિ, મિત્રતાનું શિક્ષણ આપનાર તેમજ શાંતિથી ક્રોધ પર વિજય મેળવો, દયાથી દૃષ્ટો પર વિજય મેળવો અને અસત્ય પર સત્યનો વિજય થવા દો જેવાં ઉપદેશ આપનાર મહાવીર સ્વામી જૈન સંપ્રદાયના 24માં તીર્થંકર હતા. મહાવીર જયંતી (મહાવીર જન્મ કલ્યાણક) જૈન ધર્મના અનુયાયીઓ માટે પવિત્ર દિવસ ગણાય છે. મહાવીર સ્વામીનો જન્મ વજિજ સંઘના ગણરાજ્ય કુંડગ્રામના ક્ષત્રિય વંશમાં ચૈત્ર સુદ તેરસના દિવસે થયો હતો. એમનું બાળપણનું નામ વર્ધમાન હતું. આ દિવસને 'વીરતેરસ” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેમના પિતાનું નામ સિદ્ધાર્થ અને માતાનું નામ ત્રિશલાદેવી હતું. તેઓ વીર, અતિવીર, સંમતિ, મહાવીર તથા વર્ધમાન તરીકે પણ ઓળખાય છે. તેમના જન્મ પહેલાં...

રામાયણનાં વિવિધ પાત્રોમાં શ્રીરામ અને સીતામાતા જેટલું જ લોકપ્રિય પાત્ર હોય તો તે છે હનુમાનજી. તેમને જિતેન્દ્રિય બુદ્ધિમાનોમાં વરિષ્ઠ, પવનપુત્ર જેવાં વિશેષણોથી પણ નવાજવામાં આવ્યા છે. તેઓ આબાલવૃદ્ધ સૌને સમાન રીતે આકર્ષે છે. ચિત્ર માસની પૂર્ણિમાનો દિવસ એ તેમના જન્મોત્સવનો દિવસ ગણવામાં આવે છે. ભાવિક ભક્તો આ દિવસે હનુમાનજીના દર્શન કરી ધન્યતા અનુભવે છે સાથે સાથે તેમના પરાક્રમોનું સંકીર્તન કરી પ્રેરણા મેળવે છે. હનુમાનજીના જન્મની કથા રોચક છે. દશરથ રાજાએ પુત્રપ્રાપ્તિ માટે કરેલા યજ્ઞમાંથી પ્રસાદી સ્વરૂપે મળેલ થોડી ખીર પવનના કારણે અંજનીમાતાને મળી. આ પ્રસાદ આરોગવાને કારણે હનુમાનજીનો જન્મ થયો. બાળવયે સૂર્યને મધુર ફળ સમજી તેનું ભક્ષણ કરવાનો પ્રયત્ન...

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (WHO) દ્વારા 7 એપ્રિલ ને 'વિશ્વ આરોગ્ય દિન' જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. 7 એપ્રિલ, 1948 ના રોજ વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનની સ્થાપના થઈ હતી તેથી આ દિવસે 'વર્લ્ડ હેલ્થ ડે' એટલે કે વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ ની ઉજવણી કરાય છે. પ્રથમ વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ 7 એપ્રિલ, 1950 ના રોજ ઊજવાયો હતો.   આ દિવસની ઉજવણીનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે વિશ્વની દરેક વ્યક્તિને સારી આરોગ્ય સુવિધાઓ મળી રહે અને લોકો સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત બને. ઉપરાંત, આ દિવસની ઉજવણીનો...

ભારતના પ્રસિદ્ધ સાહિત્યકાર, નિબંધકાર બાબુ ગુલાબરાયનો જન્મ ૧૭ જાન્યુઆરી,૧૮૮૮ ના રોજ ઉત્તરપ્રદેશના ઇટાવામાં થયો હતો. તેમના પિતા શ્રી ભવાની પ્રસાદ ધાર્મિક વૃત્તિના વ્યક્તિ હતા. તેમની માતા પણ કૃષ્ણની ઉપાસક હતી અને સુર,કબીરના પદોમાં તલ્લીન થઇ ગાતા હતા. માતા-પિતાની આ ધાર્મિક વૃત્તિની અસર બાબુ ગુલાબ રાય પર પણ થઈ હતી. પ્રાથમિક શિક્ષણ મૈનપુરીમાં પૂર્ણ કર્યું. આગ્રા કૉલેજમાં બી.એ પૂર્ણ કર્યા બાદ દર્શનશાસ્ત્રમાં એમ.એ નો અભ્યાસ કરવા છતરપુર ગયા.

બાબુ ગુલાબરાયે દાર્શનિક રચનાઓ હિંદની ભાષાઓમાં રજૂ કરી હતી. તેમણે સામાજિક,સાંસ્કૃતિક,મનોવૈજ્ઞાનિક જેવાં અનેક વિષયોને હિંદી ભાષામાં લખી હિંદી ભાષાની અભિવૃદ્ધિ કરી હતી.

સમતા, સમાનતા અને સ્વતંત્રતા માટે આજીવન અથાક પ્રયત્નો કરી લોકોના હૃદયમાં સ્થાન મેળવનાર ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર સાચા અર્થમાં મહામાનવ હતા. તેઓ ભારતીય બંધારણના ઘડવૈયા, કાયદાના પ્રકાંડ પંડિત હતા. તેઓ અસ્પૃશ્યો અને મહિલાઓની મુક્તિના હિમાયતી હતા. તેમનો જન્મ 14 એપ્રિલ, 1891 માં મહુ (મધ્યપ્રદેશ) મુકામે સામાન્ય અને તે જમાનામાં અછૂત ગણાતા પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ રામજી માલોજી સકપાલ હતું અને માતાનું નામ ભીમાબાઈ હતું. તેમના જીવનઘડતરમાં મોટો ફાળો આપનાર તેમના શિક્ષક કૃષ્ણજી કેશવ આંબેડકર પ્રત્યે આદર વ્યક્ત કરવા તેમણે પોતાની અટક...

આપણા દેશમાં દર વર્ષે 14 એપ્રિલ ને 'રાષ્ટ્રીય અગ્નિશમન સેવા દિન' (National Fire Service Day) ઊજવવામાં આવે છે. 14 એપ્રિલ, 1944 ના દિવસે મુંબઈ બંદર ખાતે ફોર્ટ સ્ટીકેન નામના માલવાહક જહાજમાં આકસ્મિક રીતે આગ લાગી હતી. આ જહાજમાં રૂની ગાંસડીઓ, વિસ્ફોટક પદાર્થો તેમજ યુદ્ધની સામગ્રી ભરેલી હતી. તેમાં અચાનક આગ લાગતાં અગ્નિશમન સેવાના કર્મચારીઓ આગ બુઝાવવાનું કાર્ય કરતા હતા. જહાજમાં વિસ્ફોટક સામગ્રી હોવાને કારણે આ ઘટનામાં 300 થી વધારે લોકો ભોગ બન્યા હતા. આગ બુઝાવવાની કામગીરી દરમિયાન મુંબઈ ફાયર બ્રિગેડના 66 જવાનોએ લોકોની સલામતી માટે...