જામનગરના જોડિયા તાલુકાના વાવડી ગામે નવી વીજલાઈન માટે વીજપોલ ઊભા કરવાની કામગીરી સામે ખેડૂતો અને ગ્રામજનોમાં ભારે રોષ જોવા મળ્યો. ખેડૂતોએ ઉગ્ર વિરોધ નોંધાવ્યો, જેને પગલે પોલીસ દોડી આવી અને 75થી વધુ ખેડૂતો તથા ગ્રામજનોની અટકાયત કરી. આ ઘટનાના સમર્થનમાં આસપાસના ગામોમાંથી પણ ખેડૂતો વાવડી ખાતે પહોંચ્યા હતા. પોલીસે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા કાર્યવાહી કરી, જ્યારે ખેડૂતો પોતાની જમીનના રક્ષણ માટે વિરોધ પર મક્કમ છે.

સિહોર તાલુકાના નેસડા ગામે આહીર સમાજના ખેડૂતોની જમીનમાં વીજ કંપની દ્વારા મંજૂરી વગર ગેરકાયદે વીજલાઈન નાંખવાના પ્રયાસ સામે ખેડૂતો અને રાજકીય આગેવાનોએ ભારે વિરોધ નોંધાવ્યો. આ બાબતે કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટીના નેતાઓ પણ ખેડૂતોની સાથે જોડાયા હતા. વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસે સિહોર તાલુકા કોંગ્રેસ પ્રમુખ, સહમંત્રી, આપના પ્રમુખ સહિત અનેક આગેવાનો અને ખેડૂતોની અટકાયત કરી હતી. લોકોમાં પોલીસની આ કાર્યવાહી સામે આક્રોશ જોવા મળ્યો હતો અને ખેડૂતોના હિતોનું રક્ષણ કરી ગેરકાયદે કામગીરી તાત્કાલિક બંધ કરવાની માંગ કરી હતી.

નવી સિઝનમાં માછીમારોએ આશા સાથે દરિયો ખેડવાનું શરૂ કર્યું છે, પરંતુ અસમાવતી ઘાટ પર ડ્રેજિંગના અભાવે બંદર રેતીના રણમાં ફેરવાઈ ગયું છે. આના કારણે દરિયાઈ ચેનલ સાંકડી અને છીછરી બનતાં, માછીમારોને માત્ર ભરતી સમયે જ બોટ ચલાવવાની ફરજ પડે છે. ઓટ સમયે કરોડોની બોટો રેતીના ટેકરા પર ફસાવાનો ભય રહે છે. માછીમાર આગેવાનોની રજૂઆતો છતાં તંત્રની બેદરકારીને કારણે માછીમારો લાચાર બન્યા છે.

પ્રાણીઓ પ્રત્યેની દયાભાવનાને કારણે રચિતા જેવી અનેક વ્યક્તિઓ હવે કમાવેલા ચામડાને બદલે વેગન લેધરનો ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરી રહી છે. વેગન લેધર, જે વૃક્ષો, પ્લાસ્ટિક, ખેત પેદાશો, ફૂલો, શેરડી, ફળોની છાલ, અનાનસના પાન અને અન્ય સિન્થેટિક મટિરિયલ્સમાંથી બને છે, તે પ્રાણીઓના ચામડા જેવું જ દેખાય છે. તે વધુ ટકાઉ, સાફ કરવામાં સરળ, ગંધહીન અને વિવિધ ડિઝાઇનમાં ઉપલબ્ધ છે. વધુમાં, તેનું ઉત્પાદન મર્યાદિત પ્રાણીઓના ચામડા કરતાં વધુ પ્રમાણમાં થઈ શકે છે અને રસાયણો તથા પાણીનો ઓછો ઉપયોગ થાય છે. આ કારણે, ૨૦૩૦ સુધીમાં વેગન લેધરનું બજાર ૧૩૧.૪ મિલિયન અમેરિકી ડોલર સુધી પહોંચવાની ધારણા છે.

રાસાયણિક દવાઓના વધતા ખર્ચ અને શાકભાજીમાં ઝેરી તત્વોના પ્રશ્નો વચ્ચે બોરસદના ખેડાસા ગામના ખેડૂત પ્રવિણભાઈ ઝાલાએ એક અદ્ભુત જૈવિક ઉપાય શોધી કાઢ્યો છે. તેમણે 10 પ્રકારની વનસ્પતિઓનો ઉપયોગ કરીને અસરકારક '10 પર્ણિય જંતુનાશક દવા' તૈયાર કરી છે. આ દવા માત્ર 1000 રૂપિયામાં 200 લિટર તૈયાર થાય છે અને એક વીઘા માટે માત્ર 250ml ની જરૂર પડે છે. આ દવા પાકમાં જીવાતનો ઉપદ્રવ ઘટાડે છે, ઉત્પાદન વધારે છે અને જમીનની ફળદ્રુપતામાં પણ સુધારો કરે છે.

મહેસાણા દૂધસાગર ડેરી દ્વારા તેના દૂધ ઉત્પાદકોને રૂ. 455 કરોડનો ઐતિહાસિક ભાવ વધારો અને 10 ટકા શેર ડિવિડન્ડ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ડેરીની 66મી વાર્ષિક સાધારણ સભામાં ચેરમેન અશોકભાઈ ચૌધરીએ જાહેરાત કરી કે પ્રતિ કિલો ફેટ દૂધનો ભાવ રૂ. 20 વધારીને રૂ. 1003 કરવામાં આવ્યો છે, જે આગામી પગાર ચક્ર સાથે પશુપાલકોના ખાતામાં જમા થશે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ડેરીનું ટર્નઓવર 80% વધી રૂ. 9,043 કરોડ થયું છે.

આ વર્ષે શરૂઆતમાં વરસાદ ઓછો રહેવા છતાં, જુલાઈ અને ઓગસ્ટમાં સારા અને વ્યાપક વરસાદને કારણે દેશભરમાં કૃષિ વાવેતરમાં વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. અલ-નીનોની અસરની ભીતિ હોવા છતાં, વરસાદના આગમનથી કૃષિ ક્ષેત્રમાં અજંપો દૂર થયો છે અને આશાવાદ વધ્યો છે. વાવેતરની ડેફીસીટ ઘટીને હાલ બે ટકા રહી છે, જેમાં મોસમના સામાન્ય વિસ્તારના લગભગ ૯૦ ટકા વિસ્તાર વાવેતર હેઠળ આવી ગયા છે. ખરીફ પાકનું કુલ વાવેતર ૧૦૦૦ લાખ હેકટર્સની નજીક પહોંચ્યું છે.

ખેડૂત સંગઠનોએ ખનૌરી દાતા સિંહવાલા બોર્ડરથી દિલ્હીના જંતર-મંતર સુધી પદયાત્રાનું એલાન કર્યું છે. જીંદ જિલ્લા પ્રશાસન અને પોલીસ કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા સંપૂર્ણપણે સજ્જ છે. સુરક્ષા માટે ભારે પોલીસ બળ, ક્રોંકિટ બેરિકેડ્સ, વોટર કેનન અને વજ્ર વાહનો તહેનાત કરવામાં આવ્યા છે. 51 ખેડૂતોની આ યાત્રા જગદીશ સિંહ ડલ્લેવાલના નેતૃત્વ હેઠળ 29 ઓગસ્ટે દિલ્હી પહોંચશે. આ યાત્રા શહીદ ખેડૂત શુભકરણની સ્મૃતિમાં અને ભારત-અમેરિકા ટ્રેડ ડીલ રદ કરવા જેવી માંગણીઓ માટે યોજાઈ રહી છે.

અમેરિકાના કનેક્ટિકટમાં એક અનોખા સોલાર ફાર્મ પ્રોજેક્ટમાં, કેથોલિક કબ્રસ્તાનની પાછળની વિશાળ જમીન પર 7,000 થી વધુ સોલાર પેનલ્સ લગાવવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા વીજળી ઉત્પન્ન કરવાની સાથે, તેની નીચે અને આસપાસના વિસ્તારમાં સ્થાનિક ઘાસ અને જંગલી ફૂલો ઉગાડીને મધમાખીઓ અને અન્ય પરાગરજકો માટે મહત્વપૂર્ણ રહેઠાણ બનાવવાની યોજના છે. આ પ્રયોગ દર્શાવે છે કે કેવી રીતે સોલાર ફાર્મ માત્ર ઉર્જા ઉત્પાદનનું જ નહીં, પરંતુ જૈવવિવિધતા સંરક્ષણનું પણ માધ્યમ બની શકે છે.

વૈજ્ઞાનિકો વધુ ખાદ્ય ઉત્પાદન માટે નવી છોડની જાતો વિકસાવે છે, જે માનવજાતિને પૂરતું પોષણ પૂરું પાડે છે. અમેરિકન વૈજ્ઞાનિક લ્યુથર બર્બેંકે લગભગ 800 નવી શાકભાજીની જાતો વિકસાવીને માનવજાતની અમૂલ્ય સેવા કરી. તેમણે 'બર્બેંક પોટેટો' સહિત અનેક સફળ જાતો વિકસાવી, જે પરંપરાગત કરતાં ત્રણ ગણું વધુ ઉત્પાદન આપતી હતી. ડાર્વિનના ઉત્ક્રાંતિવાદના સિદ્ધાંતોનો અભ્યાસ કરીને, તેમણે 55 વર્ષના કારકિર્દી દરમિયાન છોડ સંવર્ધનમાં ક્રાંતિ લાવી.

વડોદરા તાલુકા ભારતીય કિસાન સંઘે બટાકાના ભાવ ઘટવા અને ખેડૂતોની આર્થિક મુશ્કેલીઓને લઈને મુખ્યમંત્રીને આવેદનપત્ર પાઠવ્યું છે. ચાલુ વર્ષે બટાકાનું મોટા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન થતાં કોલ્ડ સ્ટોરેજ ભરાઈ ગયા છે અને બજારમાં પુરવઠો વધુ હોવાથી ભાવમાં મોટો ઘટાડો થયો છે. ખેડૂતોને ઉત્પાદન ખર્ચ જેટલો પણ ભાવ ન મળતાં નુકસાન થઈ રહ્યું છે. કિસાન સંઘે તાત્કાલિક રાહત પેકેજ, સહાયકારી ભાવ, કોલ્ડ સ્ટોરેજ ભાડામાં સબસિડી, અને સરકારી એજન્સીઓ મારફતે ખરીદીની માંગ કરી છે.

દેશના મુખ્ય બજારોમાં ડુંગળીના ભાવમાં અઠવાડિયામાં 25% નો વધારો થયો છે, જે સામાન્ય લોકો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. મોડી વાવણી અને દક્ષિણ ભારતથી ખરીફ ડુંગળીના આગમનમાં વિલંબને કારણે વેપારીઓ ભાવમાં વધુ વધારાની અપેક્ષા રાખે છે. સરકાર ભાવ નિયંત્રણ માટે બફર સ્ટોકમાંથી ડુંગળી છોડવાની તૈયારીમાં છે, પરંતુ તેની ખરીદી પણ લક્ષ્યાંક કરતાં ઓછી રહી છે. સપ્ટેમ્બરમાં હવામાન ડુંગળીના ભાવ નક્કી કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.

સાબરકાંઠા જિલ્લામાં રાસાયણિક ખાતર વિતરણમાં ગુજરાત કિસાન સભા દ્વારા ઉગ્ર વિરોધ કરાયો છે. ખેડૂતો પાસે એન્ડ્રોઇડ મોબાઈલ ન હોવા છતાં OTP સિસ્ટમથી ખાતર વિતરણ થતાં તેમને મુશ્કેલી પડે છે અને પૂરતું ખાતર મળતું નથી. ડીએપી અને યુરિયા સાથે રૂપિયા 600 અને 250ની પ્રવાહી બોટલો ફરજિયાત ખરીદાવવામાં આવે છે, જે ના પાડનારને ખાતર મળતું નથી. આ કારણે ખાતર મોંઘું પડે છે. કિસાન સભાએ કલેક્ટરને આવેદનપત્ર આપી OTP સિસ્ટમ બંધ કરવા અને પ્રવાહી બોટલનું જોડાણ દૂર કરવાની માંગ કરી છે.

પોરબંદરના બરડા પંથકના કોરીખડાથી કાલાવડ સુધીના ડબલ લેન હાઇવે માટે જમીન સંપાદન સામે 8 ગામના ખેડૂતોએ કલેક્ટરને રજૂઆત કરી છે. ખેડૂતોની માંગ છે કે બજાર કિંમતથી 4 ગણું વળતર આપવામાં આવે અને જમીનનો રી-સર્વે કરાય. જમીન સંપાદનથી ખેતી અશક્ય બની જતાં અને અવરજવરના રસ્તા બંધ થતાં રોજગારી છીનવાઈ જવાની ભીતિ છે. સરકારી વળતર ન મળવા છતાં બાંધકામ પર પ્રતિબંધ અને વાહનોના ધુમાડાથી ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થતાં ખેડૂતો ભારે મુશ્કેલીમાં છે. જો માંગણીઓ સ્વીકારવામાં નહીં આવે તો આંદોલનની ચીમકી ઉચ્ચારવામાં આવી છે.

બોટાદ જિલ્લા ખરીદ વેચાણ સંઘ અને જિલ્લા સહકારી સંઘના ચેરમેનની અઢી વર્ષની ટર્મ પૂર્ણ થતાં બોટાદ તાલુકા સેવા સદન ખાતે ચૂંટણી યોજાઈ. ભારતીય જનતા પાર્ટી દ્વારા સુરેશ ગોધાણીને બોટાદ જિલ્લા ખરીદ-વેચાણ સંઘના ચેરમેન તરીકે અને વનરાજસિંહ ડાભીને બોટાદ જિલ્લા સહકારી સંઘના ચેરમેન તરીકે ફરી બિનહરીફ જાહેર કરાયા. બંને ચેરમેનોની પુનઃ વરણી થતાં ભાજપના કાર્યકરોએ શુભેચ્છાઓ પાઠવી. ગોધાણીએ ખેડૂતોને સસ્તા ભાવે દવા, ખાતર અને ટેકાના ભાવે લાભ મળે તેવા પ્રયાસોની ખાતરી આપી.

ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પશુપાલકો અને ખેડૂતો માટે ગાયના છાણમાંથી રોજિંદી કમાણી કરવાની ઉત્તમ તક ઉભી થઈ છે. વડોદરાની MS યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ એક એવું મશીન વિકસાવ્યું છે જે છાણમાંથી ઉપયોગી ફાઈબર અને લિક્વિડ ફર્ટિલાઈઝરનું ઉત્પાદન કરે છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા, ૧૦ કિલો છાણ અને ૧૦ લિટર પાણીમાંથી લગભગ સાત કિલો ફાઈબર મેળવી શકાય છે, જેનો ઉપયોગ અગરબત્તી, વર્મી કમ્પોસ્ટ ખોરાક, અને પૂઠા બનાવવા માટે થાય છે. બાકી રહેલું પાણી ઉત્તમ લિક્વિડ ફર્ટિલાઈઝર તરીકે નર્સરીઓમાં માંગ ધરાવે છે. આ મશીન ૦.૫ હોર્સ પાવરની મોટર પર ચાલે છે અને સોલર પેનલથી પણ સંચાલિત થઈ શકે છે.

હરિયાણાના અંબાલામાં શીખ-ખેડૂતો અને પોલીસ વચ્ચે ગંભીર અથડામણ થઈ, જેમાં અંબાલાના DSP વીરેન્દ્ર સિંહનો અંગૂઠો કપાઈ ગયો અને 6-7 પોલીસકર્મીઓને ગંભીર ઈજાઓ થઈ. આ અથડામણ 6 દિવસ પહેલા શીખ નેતા ગુરુસિમરન સિંહ મંડ પર થયેલા હુમલાના આરોપીઓની મુક્તિની માંગને લઈને થઈ હતી. પ્રદર્શનકારીઓએ દિલ્હી-ચંદીગઢ નેશનલ હાઈવે જામ કર્યો હતો, જેને ખોલવાના પોલીસના પ્રયાસ બાદ સ્થિતિ વણસી. પોલીસે લાઠીચાર્જ અને ટીયર ગેસનો ઉપયોગ કર્યો.

દેવભૂમિ દ્વારકાના સાંસદ પૂનમ માડમે GSPCL પ્રોજેક્ટ માટે જમીન સંપાદનમાં ખેડૂતોને યોગ્ય વળતર ન મળવાની ફરિયાદોને પગલે અધિકારીઓ સાથે બેઠક કરી. તેમણે વિકાસના નામે ખેડૂતોના આર્થિક હિતોનું બલિદાન ન આપવા ભારપૂર્વક જણાવ્યું. ખેડૂતોના હિતોના રક્ષણ માટે ખાસ કમિટી રચવાની પણ માંગ કરી. આ કાર્યવાહીથી ખેડૂતોમાં ન્યાય મળવાની આશા જાગી છે અને વહીવટી તંત્ર પણ પુનર્વિચારણા કરવા મજબૂર બન્યું છે.

સૌરાષ્ટ્ર, ખાસ કરીને પોરબંદર અને દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં વરસાદની અછતને કારણે ખેડૂતો ભારે ચિંતામાં છે. નહિવત વરસાદથી મગફળી જેવા પાક સુકાઈ રહ્યા છે. જમીનમાં પાણીના સ્તર નીચે ઉતરી જવાને કારણે સમસ્યા વધુ વકરી છે. આ પરિસ્થિતિમાં, જામ રાવલના ખેડૂતો પોતાના પાકને બચાવવા માટે ટ્રેક્ટરનો ઉપયોગ કરીને પિયત કરી રહ્યા છે. સૂર્યના આકરા તાપ વચ્ચે, તેઓ દિવસ-રાત મહેનત કરીને પાકને બચાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ ભવિષ્ય અંગે અનિશ્ચિતતા છવાયેલી છે.

ઉત્તર ગુજરાતના ૭ જિલ્લાઓમાં ખરીફ્ પાકોનું વાવેતર પૂરજોશમાં ચાલી રહ્યું છે, જે ૧૩૯૬૯૦૦ હેક્ટર સુધી પહોંચ્યું છે. ખેડૂતો પરંપરાગત ધાન્ય પાકો સાથે રોકડિયા પાકો જેવાં કે દિવેલા, કપાસ, બાજરી અને પશુઓ માટેના ઘાસચારા પર વધુ મદાર રાખી રહ્યા છે. બનાસકાંઠા અને વાવ-થરાદ વિસ્તારોમાં વિક્રમી વાવેતર નોંધાયું છે, જેમાં દિવેલા, બાજરી અને ઘાસચારાનું ઉત્પાદન મુખ્ય છે. પાટણ, મહેસાણા, સાબરકાંઠા અને અરવલ્લી જિલ્લાઓમાં પણ વિવિધ પાકોનું સારું વાવેતર થયું છે.

લોકસભામાં કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રીએ ફળ અને શાકભાજીમાં જંતુનાશકો અંગેના મહત્વપૂર્ણ આંકડા રજૂ કર્યા. છેલ્લા 3 વર્ષમાં કુલ 70,652 સેમ્પલ તપાસાયા, જેમાંથી માત્ર 3.1% માં જંતુનાશકો MRL (Maximum Residue Limit) થી વધુ મળ્યા. 96.9% સેમ્પલ સુરક્ષિત હતા. સરકાર MPRNL મોનિટરિંગ સિસ્ટમ અને GPS લોકેશન દ્વારા ખેતરોનું ટ્રેકિંગ કરી સુરક્ષિત ખેતીને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. ભારત ફળ-શાકભાજીનો શુદ્ધ નિકાસકાર બની રહ્યો છે, જ્યારે નિકાસ અને આયાત બંનેમાં વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. ડિજિટલ સર્વે, IPM (Integrated Pest Management) અને ઓઇલ પામ મિશન જેવા સુધારાઓ દ્વારા સરકાર સુરક્ષિત ઉત્પાદન અને આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.

સાગબારા તાલુકાના ખોપી, હલ, પાડી સહિત ૧૨ ગામના ખેડૂતો જંગલ જમીન હક્ક મુદ્દે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. તેમના ધરણાં પ્રદર્શન ચોથા દિવસે પણ યથાવત્ છે. છેલ્લા એક માસથી આંદોલન ચાલી રહ્યું છે. ખેડૂતો જંગલ જમીન મુદ્દે છેવટ સુધી લડવા કટિબદ્ધ છે. તા.૧૧ના રોજ નાંદોદના ધારાસભ્ય ડો. દર્શનાબેન દેશમુખ ધરણામાં જોડાયા હતા અને સમર્થન આપ્યું હતું. સંસદસત્ર પૂર્ણ થયા બાદ સાંસદ મનસુખ વસાવા પણ જોડાશે.

પોરબંદર જિલ્લામાં 5 ઈંચથી ઓછો વરસાદ થતાં મગફળી સહિતના પાકો નિષ્ફળ જવાની ભીતિને પગલે ખેડૂતો અને પશુપાલકો આર્થિક સંકટમાં મુકાયા છે. ખેડૂતોએ કલેક્ટરને પોરબંદર જિલ્લાને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવા, પાક ધિરાણ લોન માફ કરવા, આગામી વાવણી માટે બિયારણમાં સહાય આપવા અને પશુપાલકો માટે તાત્કાલિક ઘાસચારાની વ્યવસ્થા કરવા માંગ કરી છે. વીઘાદીઠ રૂ. 6,000 થી વધુનો ખર્ચ છતાં ઉત્પાદન મળવાની શક્યતા નહિવત છે, તેથી સરકારે તાત્કાલિક સર્વે કરાવી રાહત પેકેજ જાહેર કરવું જરૂરી છે.

છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં વરસાદના ત્રીજા રાઉન્ડની શાનદાર શરૂઆત થઈ છે, જેના પગલે ખેડૂતોમાં આનંદની લાગણી વ્યાપી છે. છેલ્લા ૨૪ કલાક દરમિયાન પાવીજેતપુર તાલુકામાં સૌથી વધુ ૪૫ મિ.મી. (પોણા બે ઇંચ) વરસાદ નોંધાયો છે. બોડેલી અને છોટાઉદેપુર તાલુકામાં પણ નોંધપાત્ર વરસાદ થયો છે. આ નવા વરસાદી રાઉન્ડથી ખેડૂતોને રાહત મળી છે, જેઓ અગાઉ વરસાદના અભાવે ચિંતિત હતા. આ વરસાદ ખેતી માટે આશાસ્પદ સાબિત થયો છે.

જંબુસરમાં યુરિયા ખાતર મેળવવા માટે ખેડૂતોને લાંબી કતારોમાં ઊભા રહેવાની ફરજ પડી રહી છે, જેના કારણે સરકારી દાવા પોકળ સાબિત થયા છે. ધારાસભ્ય ડી.કે. સ્વામી ઉદ્ઘાટનોમાં વ્યસ્ત હોવાથી ખેડૂતો રોષે ભરાયા છે. યુનિયન જિન ખાતે ૨,૦૦૦ ગુણ ખાતર સામે ૯૦૦ ખેડૂતો પહોંચ્યા હતા, અને જરૂરિયાત મુજબ ખાતર મળશે કે કેમ તેની ચિંતા છે. માજી ધારાસભ્ય કિરણ ભાઈ મકવાણાની આગેવાની હેઠળ ખેડૂતોએ પ્રાંત અધિકારીને આવેદનપત્ર આપ્યું. પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો હતો.

રાધનપુર અને સાંતલપુર પંથકમાં અતિવૃષ્ટિને કારણે વાવેલા પાકને વ્યાપક નુકસાન થયું છે. ખેતીવાડી વિભાગના પ્રાથમિક સર્વે મુજબ, અનેક વિસ્તારોમાં પાક બગડતાં ખેડૂતોને ફરીથી 'રી-સોઇંગ' કરવાની ફરજ પડી છે. કુલ 42,737 હેક્ટર વિસ્તારમાં થયેલા વાવેતરમાં બાજરી, તુવેર, મગફળી, કપાસ, શાકભાજી સહિત અનેક પાકોનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રાથમિક સર્વેનો રિપોર્ટ સરકારને મોકલી દેવાયો છે, પરંતુ નુકસાનીના ચોક્કસ આંકડા હજુ જાહેર થયા નથી. ખેડૂતો પર બિયારણ અને વાવણીનો વધારાનો આર્થિક બોજ આવ્યો છે, અને તેઓ સરકારી સહાયની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

ગુજરાતમાં ચાલુ ખરીફ સિઝન-2026 દરમિયાન વાવેતર 85% પૂર્ણ થયું છે, જેમાં 72.47 લાખ હેક્ટરમાં વાવણી થઈ છે. કૃષિ અર્થતંત્રમાં મહત્વના ગણાતા કપાસ અને મગફળીનું કુલ વાવેતરમાં 57% થી વધુ યોગદાન રહ્યું છે. કપાસનું 21.22 લાખ હેક્ટરમાં, જ્યારે મગફળીનું 20.41 લાખ હેક્ટરમાં વાવેતર થયું છે. સોયાબીન, મગફળી અને અડદનું વાવેતર સામાન્ય વિસ્તાર કરતાં વધુ થયું છે, જેમાં સોયાબીન 107% અને અડદ 103% નોંધાયા છે. ડાંગર, મકાઈ, તુવેર, બાજરી અને શાકભાજી જેવા પાકોમાં પણ નોંધપાત્ર વાવેતર થયું છે.

ઓગસ્ટ મહિનો શાકભાજીની ખેતી માટે કમાણીની નવી તકો લાવે છે. મોનસૂનમાં ખેતી જોખમી નથી, પરંતુ યોગ્ય શાકભાજીની પસંદગીથી નવરાત્રિ, દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન બજારમાં ભાવ વધે ત્યારે સારો નફો મેળવી શકાય છે. આ સિઝનમાં વહેલી શાકભાજીની માંગ વધુ અને પુરવઠો ઓછો હોય છે, તેથી ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવે છે. યોગ્ય જાત, ઊંચી ક્યારીઓ અને પાણીના નિકાલનું ધ્યાન રાખવાથી ઓછા જમીન વિસ્તારમાં પણ બમ્પર નફો શક્ય છે.

રાજ્ય સરકાર અને રાજ્યપાલ દ્વારા પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન અપાઈ રહ્યું છે ત્યારે ઉમરગામના ખેડૂત હસમુખ પટેલે ૮ વર્ષથી પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી આવક વધારી છે. તેઓ પોતાના ખેતી વિષયક જ્ઞાન અન્ય ખેડૂતો સુધી પહોંચાડી રહ્યા છે. તેમના ખેતરમાં કેરી, ચીકુ, કેળા, ફણસ, આમળા, જાંબુ, હળદર, સૂરણ, કારેલા અને દૂધી જેવા વિવિધ પાકોનું જૈવિક પદ્ધતિથી ઉત્પાદન થાય છે. ૨૦૧૮થી પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી, તેઓ જીવામૃત, ઘન જીવામૃત અને પંચામૃતનો ઉપયોગ કરે છે. આંબા નીચે હળદરનું વાવેતર કરીને મલ્ટી-ક્રોપિંગ પદ્ધતિથી જમીનનો અસરકારક ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. તેઓ હવે પ્રાકૃતિક ખેતીના માસ્ટર ટ્રેનર બની ખેડૂતોને તાલીમ આપે છે.

નર્મદા જિલ્લાના સાગબારા તાલુકામાં આદિવાસી વિસ્તારોમાં જંગલની જમીન ખેડવાના મુદ્દે ખેડૂતો દ્વારા ખોપી ગામે બળદો અને હળ સાથે ધરણાં પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું. સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડાના વન વિભાગના કર્મચારીઓ દ્વારા આ જમીન ખેડવા દેવામાં ન આવતાં ખેડૂતોમાં ભારે રોષ જોવા મળ્યો. છેલ્લા એક માસથી આ મુદ્દે સંઘર્ષ કરી રહેલા લગભગ બાર ગામના આદિવાસી ખેડૂતો, જેઓ વર્ષોથી આ જમીન ખેડી રહ્યા છે, તેમને ન્યાયની માંગ કરી. વિશ્વ આદિવાસી દિને આ ધરણાં પ્રદર્શનને વેગ મળ્યો.