રવિવારે ઈરાને ઇઝરાયલ પર ક્લસ્ટર વોરહેડ્સથી હુમલો કર્યો. આ હથિયાર હવામાં જ વિસ્ફોટ પામી નાના બોમ્બમાં વિભાજિત થઈ મોટા વિસ્તારમાં વિનાશ વેર છે. ઈરાને તેહરાન પરના હુમલાનો બદલો લીધો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાનની પાવર સિસ્ટમને નુકસાન કરશે તો ખાડી દેશોના ઉર્જા પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવશે. જેનાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અસ્થિરતા સર્જાશે.

અમેરિકા-ઈરાનના તણાવ વચ્ચે, ઈરાન મધ્ય પૂર્વના ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સ પર હુમલો કરી શકે છે. સાઉદી અરેબિયા, UAE અને કુવૈત ઉદ્યોગો માટે ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સ પર નિર્ભર છે. ટ્રમ્પની ચેતવણી બાદ ઈરાને 'જળ યુદ્ધ'ની ધમકી આપી છે. કાઝેમના જણાવ્યા મુજબ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ્સ ખોરવાઈ જવાથી પાણી વિતરણની સમસ્યા થશે.

પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના તણાવથી ભારતમાં LPG સંકટ વધશે. ઓઇલ કંપનીઓ 14.2 કિલોના સિલિન્ડરમાં 10 કિલો ગેસ ભરવાનું વિચારી રહી છે, જેથી વધુ પરિવારોને ગેસ મળી રહે. 60% LPG આયાત થાય છે, જેનો 90% પુરવઠો ગલ્ફ દેશોમાંથી આવે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજો ફસાયા છે, પુરવઠો ઘટતા સંકટ વધી શકે છે.

અમેરિકા, ઈઝરાયલ અને Iran વચ્ચે સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. ઈરાને ઈઝરાયલના પરમાણુ સંશોધન કેન્દ્ર પર હુમલો કર્યો. જેના જવાબમાં અમેરિકાએ ઈરાનને 48 કલાકનું અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને વિવાદ વધ્યો છે. ટ્રમ્પે ધમકી આપી છે કે જો 48 કલાકમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્લો નહીં થાય, તો અમેરિકા Iranના પાવર પ્લાન્ટ્સ પર હુમલો કરશે. ઈરાને પણ વળતી ચેતવણી આપી છે.

મધ્ય-પૂર્વમાં યુદ્ધથી LPG પુરવઠામાં અવરોધ આવતા ભારતમાં યુરિયા પ્લાન્ટ અડધી ક્ષમતાથી ચાલે છે, જેના લીધે ઉત્પાદન ઘટ્યું છે. Petronet LNG એ ઈમરજન્સી જાહેર કરી છે, કારણ કે સપ્લાયરો હોર્મુઝની ખાડીથી ગેસ સપ્લાય કરવામાં અસમર્થ છે. આના કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલ, ગેસ પછી હવે ખાતરની તંગી સર્જાવાની આશંકા છે. યુરિયા ઉત્પાદન 50% ઘટ્યું.

Turkey એ US-Iran યુદ્ધ રોકવા મધ્યસ્થી કરી. તૂર્કિયેના વિદેશ મંત્રી હાકાન ફિદાને America, Iran અને યુરોપિયન યુનિયન સાથે વાત કરી. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય America, ઈઝરાયેલ અને Iran વચ્ચે વધતી હિંસા અટકાવવાનો છે. શાંતિ સ્થાપવા માટે તેઓ પ્રયત્નો કરી રહ્યા છે, અને રાજનૈતિક ઉકેલ લાવવા માંગે છે.

યુદ્ધના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા છે. જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા સહિત એશિયાના દેશોમાં ઈંધણનું રેશનિંગ શરૂ થયું છે. એર ઈન્ડિયાની 2,500 ફ્લાઈટ સહિત દુનિયામાં 20,000થી વધુ ફ્લાઈટ્સ કેન્સલ થઈ છે. આ સંકટનો સામનો કરવા માટે દુનિયામાં ફરી 'લોકડાઉન'ની સંભાવના વધી ગઈ છે.

ઉનાળુ વેકેશન નજીક આવતા પરિવારોની પ્રવાસ તૈયારીઓ ધીમી પડી છે, કારણ કે વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને કારણે પ્રવાસીઓ 'Wait and Watch' મોડમાં છે. ઈરાન-અમેરિકા તણાવથી પ્રવાસ ઉદ્યોગને અસર થઈ છે, વિદેશ પ્રવાસ માટેની Enquiry બંધ થઈ ગઈ છે. વિમાન ભાડામાં વધારો થવાથી અને ગેસની અછતને કારણે Hotel અને Resort ઉદ્યોગ પણ પ્રભાવિત થયો છે.

ભુજ હોસ્પિટલ રોડ પર લાખોના ખર્ચે બનાવેલ હાઈમાસ્ટ ટાવર ચાર દિન કી ચાંદની સાબિત થયો. હાલમાં તે બંધ છે, રોડ લાઈટો પણ બંધ હોવાથી વિસ્તારમાં અંધારપટ છવાયો છે. હોસ્પિટલ રોડ ખાણી-પીણીનું કેન્દ્ર હોવાથી હજારો લોકોની અવરજવર રહે છે. પાલિકા પ્રાથમિક સુવિધા પ્રત્યે ઘોર ઉપેક્ષા સેવી રહી છે. રસ્તા પર ખાડા અને ગંદકી દૂર કરવામાં નિષ્ફળ પાલિકા હવે પાયાની જરૂરિયાતમાં પણ કાપ મૂકી રહી છે.

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પઝાકિયાને PM નરેન્દ્ર મોદી સાથેની વાતચીત દરમિયાન કહ્યું કે, બ્રિક્સ દેશોએ ઈરાન પરના હુમલા રોકવામાં ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે, બ્રિક્સ દેશોએ કોઈપણ દબાણ વિના, પોતાની મેળે કામ કરવું જોઈએ અને આ બાબતે આગળ આવવું જોઈએ. બ્રિક્સ દેશોમાં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન, સાઉથ આફ્રિકા, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, સાઉદી અરેબિયા, UAE, ઈરાન.

Iran-Israel Conflict વચ્ચે વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ ગંભીર બની છે. G7 અને EUએ ઈરાનના હુમલાની નિંદા કરી છે. ટ્રમ્પના કડક વલણ બાદ G7 દેશો લશ્કરી અને રાજદ્વારી પ્રતિભાવ માટે તૈયાર છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સુરક્ષા માટે સ્પેશિયલ વર્કિંગ ગ્રુપની રચના કરવામાં આવી છે. વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.

New Jerseyના પત્રકાર સમીર શુક્લના જણાવ્યા મુજબ, ટ્રમ્પે ઈરાનને આખરી ચેતવણી આપી છે. Strait of Hormuzથી વિશ્વના તેલ પુરવઠાનો 20% ભાગ પસાર થાય છે, જે બંધ થવાથી વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર અસર થશે. જો ઈરાન 48 કલાકમાં નહીં ઝૂકે તો અમેરિકા તેના પાવર ગ્રીડ નષ્ટ કરી શકે છે. ઈરાને પણ વળતો હુમલો કરવાની ધમકી આપી છે, જેનાથી Full-scale War થઈ શકે છે. આ પરિસ્થિતિ વૈશ્વિક શાંતિ માટે નિર્ણાયક છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર એરફેર પર નજર રાખી રહી છે, મુસાફરોને ગભરાવાની જરૂર નથી. દર વર્ષે 1 એપ્રિલથી નવા નાણાકીય વર્ષમાં ભાવ બદલાય છે, એવિએશન ક્ષેત્રમાં પણ ફેરફાર થાય છે. Airline કંપનીઓનો ખર્ચ વધે તો ભાડા વધવાની શક્યતા છે, ATFના ભાવની પણ અસર થાય છે.

ઇઝરાયલ અને ઈરાન યુદ્ધથી ભારતમાં LPG અછત વચ્ચે, Pyxis Pioneer જહાજ 16,714 ટન ગેસ લઈને કર્ણાટક પહોંચ્યું. નેધરલેન્ડથી રવાના થયેલું આ જહાજ એજીસ લોજિસ્ટિક્સ માટે ગેસ આપશે. આગામી દિવસોમાં 72,700 ટન LPG આવવાની ધારણા છે, જેમાં Apollo Ocean 26,687 ટન ગેસ લાવશે. અમેરિકાથી 30,000 ટન ગેસ HPCL માટે આવશે, જે પાઇપલાઇન દ્વારા દક્ષિણ ભારતમાં મોકલવામાં આવશે, અને ગેસની અછત દૂર થશે.

ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્ધના કારણે ઘરેલુ અને હોટલની ગુજરાતી થાળી મોંઘી થઈ. LPGની અછતને કારણે ગુજરાતી થાળી પર અંદાજિત 20%નો વધારો થયો છે. ગુજરાતીઓમાં તહેવારોમાં હોટલમાં જઈને ગુજરાતી થાળી આરોગવાની રસમ છે, પરંતુ વધતા ભાવથી થાળીનો ખર્ચ વધ્યો છે. ઘણી હોટલો અને રેસ્ટોરન્ટોએ ભાવ વધારો લાગુ કર્યો છે.

મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધ વચ્ચે ભારત સહિત અનેક દેશોમાં ઓઈલ અને ગેસની ચિંતા વધી, સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ થતા ગેસ અછતનું જોખમ ઊભું થયું છે. ત્યારે અમેરિકાના ટેક્સાસથી નીકળેલું 'પાઇક્સિસ પાયનિયર' જહાજ 16,714 ટન LPG જથ્થા સાથે મેંગલોર બંદર પર પહોંચ્યું. કુલ 72 હજાર ટન રસોઈ ગેસ પોર્ટ પર પહોંચવાનો છે.

Britainના રિયાલિટી શોના સ્ટાર સેમ ગોલેન્ડે Dubaiમાં વિલા ખરીદ્યો, પણ America અને Iran વચ્ચે યુદ્ધ થતા ખરીદદારો નથી મળી રહ્યા. Luxury propertyના ભાવ 25% સુધી ઘટ્યા, માર્ચમાં property dealsમાં 51%નો ઘટાડો થયો. Dubaiને ટેક્સ-ફ્રી અર્થતંત્ર માનવામાં આવતું હતું, પણ હુમલાના સમાચારથી લોકોમાં ડર બેસી ગયો. Property માલિકો કિંમતો ઘટાડી રહ્યા છે છતાં ખરીદદારો નથી મળી રહ્યા.

સુરત-શારજાહ ફ્લાઈટ Summer શિડ્યૂલમાં બંધ થતા સુરતીઓમાં નારાજગી છે. આ ફ્લાઈટ સુરતનું પ્રથમ International કનેક્શન હતું. ગલ્ફ દેશોમાં વસતા સુરતીઓ માટે આ રૂટ મહત્વપૂર્ણ હતો. ફ્લાઈટ બંધ થવાથી વેપાર, પ્રવાસન અને પારિવારિક સંબંધો પર અસર થશે. આ ફ્લાઈટ ફરી શરૂ કરવા માટે રજૂઆત કરવામાં આવશે. સુરતીઓની લાગણીને ન્યાય મળે તે માટે પ્રયત્નો ચાલુ રહેશે.

ભારતમાં આતંકવાદી ઘટનાઓમાં 43% ઘટાડો થયો છે, ભારત ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સ 2026માં 13મા સ્થાને છે. દક્ષિણ એશિયા સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત ક્ષેત્ર, પાકિસ્તાન ટોપ પર છે. વિશ્વભરમાં આતંકવાદથી થતા મૃત્યુમાં 28%નો ઘટાડો થયો અને હુમલાઓમાં 22% ઘટાડો થયો છે. યુરોપિયન યુનિયનના (EU) દેશોમાં હુમલામાં વધારો થયો અને બ્રિટનમાં ધરપકડો થઈ.

રૂપિયાના તળિયે જવાને કારણે વિદેશ પ્રવાસ 25-30% મોંઘો થયો. US, UK, યુરોપ જેવા દેશોમાં પ્રવાસ કરવો સ્વપ્ન સમાન બન્યો છે. લોકો વિયેતનામ, મલેશિયા, ઇન્ડોનેશિયા જેવા દેશો તરફ વળ્યા છે. મજબૂત અર્થતંત્રની વાતો વચ્ચે આ વરવી વાસ્તવિકતા છે.

ભારતના ટોપ 10 ધનિક મંદિરો પાસે ₹9 લાખ કરોડથી વધુ સંપત્તિ છે. તિરુપતિ બાલાજી મંદિર ₹3.38 લાખ કરોડની સંપત્તિ સાથે વિશ્વનું ત્રીજું ધનિક ધર્મસ્થળ છે. તેની સંપત્તિ ઘણા દેશોની GDPથી વધુ છે, જ્યાં સરેરાશ ₹1 થી 5 કરોડ સુધીનું દાન આવે છે. પદ્મનાભસ્વામી મંદિર પાસે સોનાની મૂર્તિઓ, સિક્કા અને હીરા સ્વરૂપે ₹2 લાખ કરોડથી વધુનો ખજાનો છે. પુરીના જગન્નાથ મંદિર પાસે 60 હજાર એકર જમીન છે. અયોધ્યા રામમંદિરની સંપત્તિ ₹6,000 થી ₹8,000 કરોડથી વધુ છે.

મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. ઈરાને 4000 km રેન્જની બેલેસ્ટિક મિસાઈલો છોડી દુનિયાને ચોંકાવી દીધી. આ પરીક્ષણ અમેરિકન લશ્કરી બેઝ 'ડિએગો ગાર્સિયા' તરફ કરાયું, જેણે વોશિંગ્ટન અને તેલ અવીવની ઊંઘ હરામ કરી. ઈરાની કમાન્ડરે ઈઝરાયલ પર મિસાઈલોનું પ્રભુત્વ સ્થાપિત થયાની જાહેરાત કરી. IDFએ લંડન, પેરિસ પણ જોખમમાં હોવાની ચેતવણી આપી.

ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વચ્ચે પણ અમેરિકામાં ભારતીય ઉદ્યોગસાહસિકોનો વેપાર પૂરજોશમાં છે. યુદ્ધથી માનવતાને નુકસાન થાય છે, તેથી શાંતિના પક્ષધર ભારતીયો અમેરિકાના અર્થતંત્રમાં યોગદાન આપી રહ્યા છે. મોંઘવારીની ખાસ અસર નથી, જીવન સામાન્ય છે, અને ભારતીય બિઝનેસ માટે નિકાસ વધવાની તકો છે. 'મેડ ઈન ઈન્ડિયા' બ્રાન્ડનો ક્રેઝ વધ્યો છે, અને મંદી માત્ર અફવા છે. H1B વિઝા અને વિદ્યાર્થીઓની સ્થિતિ સારી છે.

Donald Trumpએ Strait of Hormuz મુદ્દે ઈરાનને 48 કલાકનું અલ્ટિમેટમ આપ્યું છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે હોર્મુઝમાં અવરજવર શરૂ નહીં થાય તો અમેરિકા ઈરાનના પરમાણુ કેન્દ્ર નષ્ટ કરશે. ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્ધ વચ્ચે ટ્રમ્પનું આ નિવેદન સ્થિતિ વધુ સ્ફોટક બનાવે છે. ઈઝરાયલનો દાવો છે કે ઈરાને બેલેસ્ટિક મિસાઈલોનો ઉપયોગ કર્યો છે.

અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષની અસરથી ગુજરાતનો માછીમારી ઉદ્યોગ ચિંતામાં છે. યુદ્ધથી ડીઝલના ભાવ વધશે અને નિકાસ ઘટશે, જેથી હજારો શ્રમિકોની આજીવિકા જોખમમાં આવશે. શિપમેન્ટમાં મુશ્કેલીને કારણે કંપનીઓએ અન્ય માર્ગો અપનાવવા પડે છે, જે ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચમાં વધારો કરે છે. નિકાસ ઘટવાથી માછીમારો પાયમાલ થશે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ Trumpએ ઈરાનને 48 કલાકમાં Strait of Hormuz ખોલવા ધમકી આપી છે, નહીંતર પાવર પ્લાન્ટ્સ પર હુમલો કરશે. ઈરાને US-ઇઝરાયલી હુમલાના જવાબમાં જળમાર્ગ બંધ કર્યો છે, જેનાથી તેલના ભાવ વધ્યા છે. Trump વહીવટીતંત્રે ઈરાની તેલ પરના પ્રતિબંધો હટાવ્યા છે. ઇઝરાયલે ઈરાન પર લાંબા અંતરની મિસાઇલો વાપરવાનો દાવો કર્યો છે.

ઇરાનના મિસાઇલ હુમલાથી ઇઝરાયેલનું ‘લિટલ ઇન્ડિયા’ ફફડી ઉઠ્યું, જ્યાં ઘણા ભારતીય લોકો રહે છે. Iron Dome નિષ્ફળ રહ્યું અને મિસાઇલો જમીન પર પડી. ભારતીય દૂતાવાસ પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે. આ હુમલો વધતા સૈન્ય તણાવનો સંકેત છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધ ગંભીર, ઈરાને ડિમોના શહેરમાં મિસાઈલથી હુમલો કર્યો, જેમાં 100થી વધુ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા. ઈઝરાયલે ઈરાનના પરમાણુ કેન્દ્ર પર હુમલો કર્યા બાદ ઈરાને મિસાઈલો છોડી. ડિમોનામાં ભારતીયોની વસ્તીને કારણે 'લિટલ ઈન્ડિયા' કહેવાય છે, જ્યાં ઈઝરાયલના ન્યુક્લિયર રીએક્ટર પણ છે.

અમેરિકા-ઇઝરાયલ અને ઈરાન યુદ્ધના 23મા દિવસે ટ્રમ્પે ઈરાનને 48 કલાકમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા કહ્યું, નહિંતર પાવર પ્લાન્ટ ઉડાવી દેવાની ધમકી આપી. ઈરાને વળતો જવાબ આપતા કહ્યું કે જો તેના પાવર પ્લાન્ટને નિશાન બનાવવામાં આવશે, તો તે મિડલ ઈસ્ટમાં અમેરિકા અને ઇઝરાયલના વોટર પ્લાન્ટ પર હુમલો કરશે. BRICS દેશોને હુમલા રોકવામાં ભૂમિકા ભજવવા ઈરાનની અપીલ.

મસાલાની સિઝનમાં જ ઈરાન યુદ્ધના કારણે ભારતથી અમેરિકામાં નિકાસ ઘટવાની શક્યતા છે. એપ્રિલ-મે મહિનામાં મસાલાની સિઝન હોય છે, ત્યારે નવા મસાલા બજારમાં આવે છે. USના નિકાસકારોએ ભારતીય નિકાસકારો સાથેનો સંપર્ક હાલ પૂરતો મોકૂફ રાખ્યો છે. અમેરિકામાં ભારતની વાર્ષિક મસાલાની નિકાસ આશરે 50 કરોડ ડોલર જેટલી છે.