અમેરિકાએ ફસાયેલા ઈરાની તેલ પર પ્રતિબંધો હળવા કર્યા, જે 19 એપ્રિલ સુધી વેચાણને મંજૂરી આપશે. પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ વચ્ચે US દ્વારા ઉર્જાના ભાવ ઘટાડવાના આ પગલાથી આશરે 140 million બેરલ તેલ મુક્ત થઈ શકે છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ પ્રતિ બેરલ $112 થી ઉપર પહોંચી જતા ટૂંકા ગાળા માટે રાહત મળી શકે છે.

મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધ વચ્ચે, Hormuz Strait બંધ થવાથી LPG અને ક્રૂડ ઓઇલ સંકટ હતું. ઈરાનના હુમલાની ધમકીથી જહાજો ફસાયા હતા. પરંતુ, ભારત માટે ખુશીના સમાચાર છે, ભારતના બે LPG ટેન્કરોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરવાની પરવાનગી મળી, જે વૈશ્વિક LNG પુરવઠા માટે મહત્વપૂર્ણ છે, અને જહાજોની અવરજવર શરૂ થઈ.

અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પરસ્પર વિરોધી નિવેદનોથી કુતૂહલ સર્જાયું છે. Trumpએ એક કલાકમાં સીઝફાયર અંગે પોતાનું વલણ બદલ્યું. વ્હાઇટ હાઉસમાં મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પે આ વાત કહી હતી. હવે યુદ્ધ ખતમ થવું જોઈએ એવું પણ જણાવ્યું હતું.

ટ્રમ્પ પ્રશાસને ઈરાની તેલની ખરીદી પર પ્રતિબંધોમાં 30 દિવસની છૂટ આપી છે, જે સમુદ્રમાં હાજર ઈરાની તેલના ટેન્કરો માટે છે. Treasury Secretary સ્કોટ બેસેન્ટે જાહેરાત કરી છે કે આ છૂટ 20 માર્ચથી 19 એપ્રિલ સુધી છે. ગ્લોબલ માર્કેટમાં તેલનો પુરવઠો વધારવા અને કિંમતોને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે આ નિર્ણય લેવાયો છે. સ્કોટ બેસેન્ટના જણાવ્યા મુજબ, દુનિયા માટે આ વર્તમાન પુરવઠાને ખોલીને ગ્લોબલ માર્કેટમાં લગભગ 14 કરોડ બેરલ તેલ આવશે.

ઈરાને હિંદ મહાસાગરમાં Diego Garcia પર મિસાઈલ છોડીને ખળભળાટ મચાવ્યો છે. મિસાઈલની રેન્જ જોઈને દુનિયા સ્તબ્ધ થઈ ગઈ છે. આ ઘટનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તણાવ વધવાની શક્યતા છે. સમગ્ર વિશ્વ આ ઘટના પર નજર રાખી રહ્યું છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સંકટ વચ્ચે ભારતીયો માટે ગુડ ન્યૂઝ! વિશ્વના ઓઇલ અને ગેસ વેપારનો 20% હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિર્ભર છે. ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલી આ જળધારાથી સાઉદી અરેબિયા, UAE, કુવેત અને ઇરાક જેવા દેશો માટે તેલ નિકાસનો આ એક મહત્વપૂર્ણ રસ્તો છે, જ્યાંથી ભારતના 2 ગેસ ટેન્કર રવાના થયા છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથેના સંઘર્ષ વચ્ચે કડક નિવેદન આપ્યું. તેઓ વાટાઘાટો માટે તૈયાર છે, પરંતુ યુદ્ધના મેદાનમાં તેમનો હાથ ઉપર રહેશે. ટ્રમ્પે ઈરાની શાસન પર કડક પ્રહાર કરવાની વાત કરી. Hormuz Strait અંગે તેમણે કહ્યું કે યુરોપ, જાપાન, ચીન જેવા દેશોએ જોડાવું પડશે. ટ્રમ્પ ઈરાનની મિસાઈલ ક્ષમતા અને સંરક્ષણ ઉદ્યોગનો નાશ કરવા માંગે છે, જેથી ઈરાન પરમાણુ ક્ષમતા સુધી ન પહોંચે.

USએ ઈરાનના ઓઈલ પર પ્રતિબંધ હટાવ્યો, યુદ્ધ વચ્ચે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા છે. ગેસ સપ્લાય ખોરવાતા અનેક દેશો મુશ્કેલીમાં છે. હવે દુનિયાના દેશો ઈરાન પાસેથી ઓઈલ ખરીદી શકશે, જે ભારત માટે ફાયદાકારક હોઈ શકે છે.

ઈરાન યુદ્ધ બાદ DIIએ નીચા વેલ્યુએશને ૧૨ ટ્રેડિંગ સેશનમાં રૂપિયા એક લાખ કરોડની ઈક્વિટી ખરીદી કરી. વર્તમાન કેલેન્ડર વર્ષમાં DIIએ કેશમાં નેટ રૂપિયા ૨.૦૩ લાખ કરોડની ખરીદી કરી છે. મધ્ય પૂર્વમાં રાજકીય તાણને પરિણામે ભારતીય બજારમાં આવેલા કરેકશનનો DIIએ લાભ લીધો છે અને શેરબજારને ટેકો મળ્યો છે.

ચાલુ નાણાંકીય વર્ષમાં ભારત દ્વારા યુનાઈટેડ આરબ અમીરાતસ (UAE) માં $1.20 અબજ જેટલું વિદેશી DIRECT INVESTMENT (ODI) થયું છે. આ રોકાણ એપ્રિલથી ફેબ્રુઆરીના સમયગાળામાં થયેલા કુલ OVERSEAS DIRECT INVESTMENT ના 7% જેટલું છે. આ INVESTMENTમાં LOGISTICS, WAREHOUSING, રેસ્ટોરન્ટ અને હોટેલ્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં નાના અને મધ્યમ કદની કંપનીઓનું યોગદાન વધારે છે.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં સોનાના ભાવમાં ઘટાડો અને ચાંદીના ભાવમાં વધારો થયો. વૈશ્વિક સ્તરે Iran warના સંકેતોથી બજારમાં અજંપો વધ્યો છે. વિશ્વ બજારમાં સોનાના ભાવ 4634 dollarથી 4735 dollar થઈ 4667 dollar રહ્યા. ડોલર સામે રૂપિયાના ભાવ ઘટતા ઝવેરી બજારોમાં બેતરફી ઉછળકુદ વચ્ચે મિશ્ર હવામાન જોવા મળ્યું.

અમેરિકાએ હોર્મુઝ પર કબજો મેળવવા ત્રણ યુદ્ધજહાજ મધ્ય એશિયા તરફ રવાના કર્યા છે, જો કે ટ્રમ્પે સૈનિકો મોકલવાની વાતનો ઇન્કાર કર્યો હતો. ઇરાન યુદ્ધ માટે તૈયાર છે અને ઇઝરાયેલે ઈરાનના લશ્કરી અધિકારીઓનો ખાત્મો બોલાવ્યો છે. કુવૈત, બહેરીન, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈમાં રિફાઇનરીઓ પર ઇરાનના હુમલા થયા છે. નેતન્યાહુએ મિસાઇલ એકમો ખતમ કર્યાનો દાવો કર્યો છે.

નડિયાદના વિદ્યાર્થીઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય એઝોટ્રોપી સિમ્પોઝિયમની 'એઝોક્યુબ' સ્પર્ધામાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું. આ સ્પર્ધા ગ્લોબલ વોર્મિંગના ઉકેલ માટે 'વાતાવરણમાંથી ટકાઉ રીતે કાર્બન ડાયોક્સાઈડનું સંકલન' વિષય પર યોજાઈ હતી. વિદ્યાર્થીઓએ ગ્રાફીન ઓક્સાઈડ નેનોપાટકલ્સનો ઉપયોગ કરી નવીન TECHNOLOGY રજૂ કરી હતી. દેશભરની 100થી વધુ ટીમોએ ભાગ લીધો હતો.

મધ્ય-પૂર્વમાં યુદ્ધની અસરથી ક્રૂડના ભાવ વધતાં ઈમ્પોર્ટ બિલ વધવાની શક્યતા છે. ડોલર સામે રૂપિયો 107 પૈસા વધીને 93.76ની ટોચે પહોંચી અંતે 93.71 પર બંધ રહ્યો. ક્રૂડ, સોનું, ચાંદી, કઠોળ અને ખાદ્યતેલોની ઈમ્પોર્ટ કોસ્ટ વધશે. Forex રિઝર્વ ઘટતાં હવે ડોલર વધીને રૂ. 95 થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

અમેરિકામાં HMPV નામનો નવો રોગચાળો ફેલાયો છે. આ રોગ શરુઆતમાં સામાન્ય શરદી જેવો લાગે છે, પરંતુ તે પછી ભયંકર બની શકે છે. આ રોગ ઉચ્છવાસ, છીંક અને હસ્ત-ધૂનનથી ફેલાય છે. HMPV રોગ માટે કોઈ વેક્સિન કે દવા ઉપલબ્ધ નથી, તેથી નજીકના સંપર્કથી બચવું જરૂરી છે.

ઇરાનની શક્તિશાળી સૈન્ય સંસ્થા IRGC ના મુખ્ય પ્રવક્તા બ્રિગેડિયર જનરલ અલી મોહમ્મદ નૈની ના નિધનના સમાચાર સામે આવ્યા છે, જેમાં જણાવાયું છે કે તેઓ તાજેતરના હુમલા દરમિયાન મોતને ભેટ્યા હતા. નૈની IRGC માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચહેરો ગણાતા હતા, કારણ કે તેમની મંજૂરી વિના કોઈપણ સત્તાવાર નિવેદન અથવા પ્રચાર બહાર પડતું નહોતું. તેઓ ખાસ કરીને મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ અને જનસંપર્ક વિભાગના વડા તરીકે જાણીતા હતા, જેના કારણે સંસ્થાની વ્યૂહરચના અને સંદેશાવ્યવહાર પર તેમનો મજબૂત પ્રભાવ રહ્યો હતો. તેમના અચાનક અવસાનથી IRGC ની આંતરિક કામગીરી અને પ્રચાર વ્યવસ્થા પર અસર થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

સામાન્ય જનતા માટે રાહતના સમાચાર! આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટવાની શક્યતા છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઇરાની તેલ પરના પ્રતિબંધો હટાવી શકે છે, જેનો હેતુ ક્રૂડ ઓઇલનો પુરવઠો વધારીને લોકોને રાહત આપવાનો છે. US ટ્રેઝરી સેક્રેટરીએ જણાવ્યું કે યુએસ ટૂંક સમયમાં પ્રતિબંધો દૂર કરી શકે છે, જેનાથી વૈશ્વિક પુરવઠો વધશે અને કિંમતો ઘટશે. આ ઉપરાંત રશિયન તેલ માટે પણ અધિકૃતતા આપવામાં આવી છે.

ઈરાન-ઈઝરાયેલ તણાવથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર જોખમમાં છે. Hormuz Straitમાં ઈરાની હુમલાથી વેપાર ઠપ્પ થયો છે. બ્રિટન, ફ્રાન્સ, જર્મની, ઈટાલી, નેધરલેન્ડ અને જાપાને ઈરાન સામે એક થઈને દરિયાઈ માર્ગને સુરક્ષિત કરવાનો સંકલ્પ કર્યો છે. આ ગઠબંધનનો હેતુ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારને સ્થિર કરવાનો છે. કતારના LNG નિકાસમાં ઘટાડો થતાં આર્થિક નુકસાન થયું છે. યુરોપ અને જાપાન ઉત્પાદન વધારી બજારનું દબાણ ઓછું કરશે. Iranને હુમલાઓ આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ માટે ખતરો હોવાની ચેતવણી આપી છે.

28 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા Iran-Israel યુદ્ધની વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર પડી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ટ્રાફિક ઘટતા કુદરતી ગેસના ભાવમાં 10%નો વધારો થયો છે. Australiaમાં 32%, USAમાં 24% અને Singaporeમાં 21% જેટલો પેટ્રોલનો ભાવ વધ્યો છે. જો કે, ભારત અને બ્રાઝિલમાં સરકારના નિયંત્રણોને લીધે ભાવ સ્થિર છે.

ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને ઈરાન સામે જીતનો દાવો કર્યો. તેઓએ લાઈવ આવી મોતના સમાચારને રદ કર્યા અને કહ્યું કે 20 દિવસના જંગ બાદ ઈરાન બરબાદીના આરે છે. વધુમાં, તેની બ્લેકમેલ કરવાની શક્તિ છીનવાઈ ગઈ છે એવું જણાવ્યું હતું.

ઈરાન યુદ્ધ અને લેબર માર્કેટની નબળાઈને ધ્યાનમાં રાખીને American Federal Reserve દ્વારા વ્યાજ દર 3.50% થી 3.75% ની રેન્જમાં યથાવત રાખવાનો નિર્ણય લેવાયો. આ પહેલાં જાન્યુઆરીમાં પણ વ્યાજ દર યથાવત રખાયા હતા, પરંતુ તે પહેલાં ત્રણ વખત 25 બેઝિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કરાયો હતો.

યુદ્ધ માત્ર ભૌગોલિકરાજકીય તાણ નથી, પરંતુ વિશ્વમાં અન્ન સલામતિ સામે જોખમ ઊભું કરી રહ્યું છે. મદદના માર્ગો, energy markets અને ખાતર પૂરવઠામાં ખલેલથી કૃષિ કટોકટીમાં ધકેલાઈ રહી છે. ભૂખમરાના સ્તરમાં વધારો, અન્નની કિંમતમાં ઉછાળો અને અનાજની અછતનું જોખમ છે. વર્લ્ડ ફૂડ પ્રોગ્રામના રિપોર્ટમાં આ સંઘર્ષ અન્ન સલામતિ માટે જોખમરૂપ છે.

US-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે થયેલી અસ્થિરતાથી સક્રિય ઈક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડની એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM)માં આશરે રૂ. 2.4 લાખ કરોડનું નુકસાન થયું છે. ફેબ્રુઆરીના અંતમાં AUM રૂ. 35.4 લાખ કરોડ હતી, જે 13 માર્ચ સુધીમાં ઘટી ગઈ.

અમેરિકા અને ઇઝરાયેલને જવાબ આપવા હોર્મુઝની ખાડીને હથિયાર બનાવનારા ઇરાનનું આયોજન છે કે તે હોર્મુઝની ખાડીમાંથી ટોલ ટેક્સ વસૂલીને વર્ષે 73 અબજ ડોલરની કમાણી કરશે. ઇરાન આ કમાણીથી અમેરિકન પ્રતિબંધોનો જવાબ આપવા માંગે છે. સંભવતઃ, ઇરાનનું આ પગલું ભવિષ્યમાં સમુદ્ર વેપારમાં નવા માપદંડો સ્થાપી શકે છે.

મધ્ય-પૂર્વમાં યુદ્ધ અને હોર્મુઝની ખાડી પર ઈરાનની નાકાબંધીથી ભારતમાં રાંધણ ગેસના પૂરવઠા પર અસર થઈ છે. Brent Crude નો ભાવ વધ્યો છે. હોર્મુઝની ખાડીમાંથી LPG અને ઓઈલ ટેન્કરોને લાવવા ઓમાનની ખાડીમાં યુદ્ધ જહાજ તૈનાત કરાશે. ભારતના ૨૨ જેટલા Crude અને LPG ભરેલા ટેન્કરો હોર્મુઝની ખાડીમાં ફસાયા છે, અને LPG ની અછત વર્તાઈ રહી છે.

ચીનમાં મકાઉમાં એક વિચિત્ર ઘટના બની. એક રોબોટે 70 વર્ષની મહિલાનો રસ્તો રોકીને ગેરવર્તન કર્યું. મહિલા ગુસ્સે થઈ તો રોબોટ નજીક પહોંચી ગયો. સુરક્ષા જવાનોએ મહિલાને બચાવી. 2024થી એક્ટિવ રોબોટનું સંચાલન કરતી કંપનીએ માફી માંગી. આ ઘટનાનો વિડીયો viral થયો છે.

ઇરાન યુદ્ધના લીધે ભારતીય વેપારીઓને લગભગ 5,000 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થશે. આના કારણે સોય, ડ્રાયફ્રુટ, દવાઓ, પેકેજિંગ મટીરિયલ અને તબીબી સાધનો મોંઘા થશે. યુદ્ધના કારણે દરેક વસ્તુના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા છે, અને મોંઘવારીનો માર દરેક ભારતીયને સહન કરવો પડશે. નાના વેપારીઓને આર્થિક ફટકો પડશે.

વર્લ્ડ વિન્ડોના અહેવાલ મુજબ, મિડલ ઈસ્ટથી આવતો ગેસ પુરવઠો ખોરવાતા યુરોપમાં gas reserve ઘટ્યો છે. એશિયા અને યુરોપ વચ્ચે કુદરતી ગેસ સંગ્રહની હોડને કારણે યુરોપના દેશોને અસર થશે. EU દેશોને વર્ષે 330 અબજ ક્યુબિક મીટર gasની જરૂર પડે છે, જેનો મોટો ભાગ રશિયાથી આયાત થતો હતો. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ EUએ રશિયા પર પ્રતિબંધ મૂક્યા છે.

ઇરાને ખાડી દેશોના ઓઇલ-ગેસ રીફાઇનરીઓ પર હુમલા વધાર્યા છે. કતારના રાસ લફાન, જે વિશ્વનું સૌથી મોટું ગેસ હબ છે, તેના પર હુમલો થતાં વૈશ્વિક ગેસ બજારમાં ભડકો થયો છે, જેની અસર ભારત પર પણ થઇ છે. ભારત તેની LNG આયાતનો 20% હિસ્સો કતારથી કરે છે. આ ઉપરાંત ઇઝરાયેલમાં હાઈફા રિફાઇનરી અને સાઉદી અરામ્કોની યાન્બુ રિફાઇનરી પર પણ હુમલા થયા છે.

ઈઝરાયેલ-ઈરાનના હુમલાથી વૈશ્વિક કટોકટીના એંધાણ, સેન્સેક્સ 2497 પોઈન્ટ અને નિફ્ટી 776 પોઈન્ટ તૂટ્યા. યુદ્ધની આગમાં વૈશ્વિક શેર બજારો લપેટાયા, ભારતીય શેર બજારમાં મોટો કડાકો બોલાયો. રોકાણકારોની સંપતિ રૂ. 13 લાખ કરોડ ખાખ થઈ ગઈ. World બજારમાં સોનામાં 260 dollar અને ચાંદીમાં 9 dollarનો ઘટાડો થયો.