મધ્ય પૂર્વની પરિસ્થિતિથી વિશ્વ ચિંતિત છે. અમેરિકા-ઈઝરાયેલના હુમલા બાદ યુદ્ધ પાડોશી દેશોમાં ફેલાયું છે. ઈરાની નેતા ખામેનેઇનું અમેરિકી-ઈઝરાયેલ હુમલામાં મોત થયું. ઇરાકે અમેરિકી બેઝ પર એટેક કર્યો. જીનીવામાં વાતચીત નિષ્ફળ ગઈ અને ભારતમાં વિરોધ થયો. PM નેતન્યાહૂએ હુમલાને અનિવાર્ય ગણાવ્યો. ઈરાનને યમન અને લેબનોનનો સાથ છે.

31 ડિસેમ્બર, 2025ના રોજ અહમદ વહિદીને IRGCના ઉપ કમાન્ડર-ઇન-ચીફ તરીકે નિયુક્ત કરાયા. તેઓ અગાઉ ગૃહમંત્રી અને કુદ્સ ફોર્સના કમાન્ડર રહી ચૂક્યા છે. Khameeneiના મૃત્યુ પછી નેતૃત્વમાં બદલાવ આવી રહ્યા છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલની સંયુક્ત કાર્યવાહીમાં Khameeneiનું મૃત્યુ થયું જેની સરકારી મીડિયાએ પુષ્ટિ કરી, 40 દિવસનો શોક જાહેર કરાયો. US પ્રમુખ ટ્રમ્પે આને દેશ પાછો મેળવવાની તક ગણાવી.

ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈનું અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના સંયુક્ત ઓપરેશનમાં મૃત્યુ થયું. ઈરાની કેબિનેટે 40 દિવસનો રાષ્ટ્રીય શોક જાહેર કર્યો. શનિવારે વહેલી સવારે તેહરાનમાં તેમના કમ્પાઉન્ડ પર હુમલો થયો, જેમાં તેઓ, તેમની પુત્રી, જમાઈ અને પૌત્રીનું અવસાન થયું. US President Donald Trump અને પીએમ નેતન્યાહૂએ દાવો કર્યો કે ઈરાનનું સર્વોચ્ચ નેતૃત્વ ખતમ થઈ ગયું છે. IRGC એ બદલો લેવાની ચેતવણી આપી છે.

ખામેનેઈના મૃત્યુ પછી ઈરાનનું નેતૃત્વ કોણ કરશે? અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલા પછી, વિશ્વની નજર ઈરાનની કમાન પર છે. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાનું પદ શક્તિશાળી છે, આ પદ માટે બે નામ ચર્ચામાં છે. નવા સુપ્રીમ લીડરની શોધ ચાલુ છે. ઈરાની મીડિયાએ ખામેનેઈના મોતના સમાચાર આપ્યા.

પશ્ચિમ એશિયાના રાજકારણમાં દાયકાઓ સુધી દબદબો ધરાવતા ઈરાનના નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઇના મૃત્યુના અહેવાલોથી વિશ્વ ચોંકી ગયું છે. અમેરિકા-ઇઝરાયલના ઓપરેશન બાદ IRNAએ સમાચારની પુષ્ટિ કરી છે. ટ્રમ્પ-નેતન્યાહૂએ ઓપરેશનની સફળતાનો દાવો કર્યો અને ટ્રમ્પે ઈરાનના નાગરિકોને સરકાર ઉથલાવી દેવા અપીલ કરી. ખામેનેઇ આધ્યાત્મિક અને ન્યાયિક વડા હતા, જેમણે 35 વર્ષથી ઈરાન પર શાસન કર્યું. તેઓ અમેરિકાને 'નંબર વન દુશ્મન' માનતા હતા અને પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવી રહ્યા હતા.

ટ્રમ્પે ‘ટ્રૂથ સોશિયલ’ પર જણાવ્યું કે ખામેનેઈને ઇઝરાયલ સાથેના ગુપ્ત ઑપરેશનમાં મારો લાગ્યો. તેમણે ખામેનેઈને ક્રૂર નેતા ગણાવ્યા અને ઈરાની જનતાને દેશ પર કબજો જમાવવા અપીલ કરી. IRGC, સેના અને પોલીસ લડવા નથી માંગતા, અમેરિકાથી માફી માંગે છે. ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ્સના લીધે ઈરાનના વરિષ્ઠ નેતાઓ બચી શક્યા નથી. આ કામગીરી વિશ્વભરના લોકોને સુરક્ષા આપવા માટે છે. આ નિવેદન અમેરિકા-ઇઝરાયલના હુમલા બાદ આવ્યું છે.

ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા ખામેનેઈના નિધન બાદ, ઈરાની સશસ્ત્ર દળોએ અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ વિરુદ્ધ વિનાશક હુમલાની જાહેરાત કરી છે. IRNA અને IRGC એ ખામેનેઈની શહીદીની પુષ્ટિ કરી, તેઓ અમેરિકા અને ઇઝરાયેલના સંયુક્ત હવાઈ હુમલામાં શહીદ થયા હતા.

પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વચ્ચે, અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઈરાન પર સંયુક્ત હુમલો કર્યો. જેમાં આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈ માર્યા ગયા હોવાનો દાવો કરાયો છે અને 40 દિવસનો રાષ્ટ્રીય શોક જાહેર થયો છે. લોકો આ સમાચારને 'નવી આઝાદી' તરીકે જોઈ રહ્યા છે. કેટલાંક અહેવાલોમાં આ હત્યા અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા સંયુક્ત ઓપરેશનનું પરિણામ હોવાનું કહેવાય છે. જો આ સાચું સાબિત થાય તો મધ્ય પૂર્વના રાજકારણમાં મોટી ઉથલપાથલ થઈ શકે છે. હાલમાં સૌની નજર તેહરાન તરફ છે.

મિડલ ઈસ્ટ જતી અને આવતી ફ્લાઇટ રદ્દ, હેલ્પલાઇન જાહેર. ઈરાન-ઇઝરાયલ યુદ્ધથી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાન સેવાઓ ખોરવાઈ, દુબઈ-અબુ ધાબી એરપોર્ટ બંધ, હજારો ભારતીય મુસાફરો ફસાયા. અમદાવાદના લોકો સાઉદી એરપોર્ટ પર ફસાયા, ઇઝરાયલે ઇરાન પર હુમલો કર્યો, ઈરાને પણ મિસાઈલો છોડી. Flightની સ્થિતિ તપાસીને મુસાફરીની સલાહ અપાઈ.

અમેરિકા, ઈઝરાયલ, ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન, પાકિસ્તાન, રશિયા અને યુક્રેનના યુદ્ધના માહોલથી વિશ્વ બજારોમાં સોના, ચાંદી તથા ક્રૂડતેલના ભાવમાં તેજી આવી; રૂપિયો નબળો પડતાં ડોલર 91ને પાર અને અમદાવાદમાં સોનાના ભાવ 10 ગ્રામદીઠ રૂ.11500 વધ્યા.

પેન્ટાગોન ખામેનેઈની સત્તા દૂર કરી પોતાનો પોપટ બેસાડવા માંગે છે, ઈઝરાયેલની મદદથી ખામેનેઈને હટાવવાની યોજના છે. ખામેનેઈ સરકાર આતંકીઓને તાલીમ અને હથિયાર આપે છે. અમેરિકા વેનેઝુએલાની જેમ ખોમેનઈને હટાવી બધું પોતાના હસ્તક કરવા માંગે છે. આ પાવર ગેમથી મિડલ ઈસ્ટના સમીકરણો બગડશે. અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે મોટો જુગાર ખેલ્યો છે.

અમેરિકા અને ઇઝરાયેલે તહેરાન પર મિસાઇલ અને ડ્રોનથી હુમલો કર્યો, જેમાં 85 લોકોનાં મોત થયા. ઈરાને વળતો જવાબ આપતા ઇઝરાયેલ પર 400 મિસાઇલોથી હુમલો કર્યો અને કુવૈત, જોર્ડન, બહરીન, UAE સહિત 7 દેશોમાં આવેલા અમેરિકાના સૈન્ય બેઝને નિશાન બનાવ્યા. યુદ્ધ લાંબુ ચાલવાની આશંકા છે.

સાઉદી અરેબિયાએ ઈરાન વિરુદ્ધ યુદ્ધમાં અમેરિકા સાથે જોડાવાની જાહેરાત કરી. ઈરાને ઉત્તરી ઇઝરાયલમાં મિસાઈલો વડે વળતો હુમલો કર્યો. ટ્રમ્પે ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સને આત્મસમર્પણ કરવા વિનંતી કરી છે, અને જો તેઓ આમ કરશે તો તેમને સંપૂર્ણ માફી આપવાનું વચન આપ્યું છે. ઈરાને કતાર, સાઉદી અરેબિયા, UAE, કુવૈત અને બહેરીનમાં અમેરિકાના સૈન્ય બેઝો ઉપર મિસાઈલ વડે હુમલો કર્યો. ઇઝરાયલે ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કમાંડરને મોતને ઘાટ ઉતાર્યો. ઈરાની મિસાઈલોએ અત્યાર સુધીમાં કતારમાં અલ ઉદેદ એર બેઝ, કુવૈતમાં અલ સાલેમ એર બેઝ, UAEમાં અલ ધફરા એર બેઝ, બહેરીનમાં યુએસ 5મો ફ્લીટ નૌકાદળ બેઝ પર હુમલો કર્યો છે.

ઈરાનના મહેરાબાદ એરપોર્ટ ઉપર ઇઝરાયલે હુમલો કર્યો. ઇઝરાયલે પોતાની હવાઈ સીમા બંધ કરી. આ હુમલાને લઈને અમેરિકા હાઇએલર્ટ ઉપર. ઇઝરાયલે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ભવન અને બીજા અનેક મંત્રાલયોને નિશાને લીધા. ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર સુરક્ષિત સ્થળે ભાગ્યા. ઈરાન ઉપર હુમલો ઇઝરાયલ અને અમેરિકાની સંયુક્ત સેનાએ સાથે મળીને કર્યો છે. ઈઝરાયલ અને અમેરિકા નરેન્દ્ર મોદીની ઇઝરાયલ યાત્રા પૂરી થવાની રાહ જોઈ રહ્યું હતું. ઇઝરાયલની ગુપ્તચર એજન્સી મોસાદે કહ્યું, "ઈરાની ભાઈઓ અને બહેનો, તમે એકલા નથી."

US Iran Geneva Talks નિષ્ફળ ગઈ. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ નાખુશ થતા મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધનો ખતરો વધ્યો. ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ મુદ્દે જિનીવામાં મળેલી બેઠક સમજૂતી વગર પૂરી થઈ. જોકે ઓમાને મંત્રણાને સકારાત્મક ગણાવી છે, પણ ગતિરોધ યથાવત છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ વધતા બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 110 ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે, જે વર્તમાન સ્તર કરતા 57% વધુ હશે. પરિસ્થિતિ વણસે તો તેલ બજારમાં તીવ્ર ઉછાળો આવી શકે છે, પણ સોદો થાય તો ભાવ 60 ડોલર સુધી ઘટી શકે છે. US લશ્કરી તૈયારીઓ વધારી રહ્યું છે.