ઇરાનની શક્તિશાળી સૈન્ય સંસ્થા IRGC ના મુખ્ય પ્રવક્તા બ્રિગેડિયર જનરલ અલી મોહમ્મદ નૈની ના નિધનના સમાચાર સામે આવ્યા છે, જેમાં જણાવાયું છે કે તેઓ તાજેતરના હુમલા દરમિયાન મોતને ભેટ્યા હતા. નૈની IRGC માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચહેરો ગણાતા હતા, કારણ કે તેમની મંજૂરી વિના કોઈપણ સત્તાવાર નિવેદન અથવા પ્રચાર બહાર પડતું નહોતું. તેઓ ખાસ કરીને મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ અને જનસંપર્ક વિભાગના વડા તરીકે જાણીતા હતા, જેના કારણે સંસ્થાની વ્યૂહરચના અને સંદેશાવ્યવહાર પર તેમનો મજબૂત પ્રભાવ રહ્યો હતો. તેમના અચાનક અવસાનથી IRGC ની આંતરિક કામગીરી અને પ્રચાર વ્યવસ્થા પર અસર થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

સામાન્ય જનતા માટે રાહતના સમાચાર! આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટવાની શક્યતા છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઇરાની તેલ પરના પ્રતિબંધો હટાવી શકે છે, જેનો હેતુ ક્રૂડ ઓઇલનો પુરવઠો વધારીને લોકોને રાહત આપવાનો છે. US ટ્રેઝરી સેક્રેટરીએ જણાવ્યું કે યુએસ ટૂંક સમયમાં પ્રતિબંધો દૂર કરી શકે છે, જેનાથી વૈશ્વિક પુરવઠો વધશે અને કિંમતો ઘટશે. આ ઉપરાંત રશિયન તેલ માટે પણ અધિકૃતતા આપવામાં આવી છે.

28 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા Iran-Israel યુદ્ધની વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર પડી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ટ્રાફિક ઘટતા કુદરતી ગેસના ભાવમાં 10%નો વધારો થયો છે. Australiaમાં 32%, USAમાં 24% અને Singaporeમાં 21% જેટલો પેટ્રોલનો ભાવ વધ્યો છે. જો કે, ભારત અને બ્રાઝિલમાં સરકારના નિયંત્રણોને લીધે ભાવ સ્થિર છે.

ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને ઈરાન સામે જીતનો દાવો કર્યો. તેઓએ લાઈવ આવી મોતના સમાચારને રદ કર્યા અને કહ્યું કે 20 દિવસના જંગ બાદ ઈરાન બરબાદીના આરે છે. વધુમાં, તેની બ્લેકમેલ કરવાની શક્તિ છીનવાઈ ગઈ છે એવું જણાવ્યું હતું.

ઈરાન યુદ્ધ અને લેબર માર્કેટની નબળાઈને ધ્યાનમાં રાખીને American Federal Reserve દ્વારા વ્યાજ દર 3.50% થી 3.75% ની રેન્જમાં યથાવત રાખવાનો નિર્ણય લેવાયો. આ પહેલાં જાન્યુઆરીમાં પણ વ્યાજ દર યથાવત રખાયા હતા, પરંતુ તે પહેલાં ત્રણ વખત 25 બેઝિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કરાયો હતો.

યુદ્ધ માત્ર ભૌગોલિકરાજકીય તાણ નથી, પરંતુ વિશ્વમાં અન્ન સલામતિ સામે જોખમ ઊભું કરી રહ્યું છે. મદદના માર્ગો, energy markets અને ખાતર પૂરવઠામાં ખલેલથી કૃષિ કટોકટીમાં ધકેલાઈ રહી છે. ભૂખમરાના સ્તરમાં વધારો, અન્નની કિંમતમાં ઉછાળો અને અનાજની અછતનું જોખમ છે. વર્લ્ડ ફૂડ પ્રોગ્રામના રિપોર્ટમાં આ સંઘર્ષ અન્ન સલામતિ માટે જોખમરૂપ છે.

US-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે થયેલી અસ્થિરતાથી સક્રિય ઈક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડની એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM)માં આશરે રૂ. 2.4 લાખ કરોડનું નુકસાન થયું છે. ફેબ્રુઆરીના અંતમાં AUM રૂ. 35.4 લાખ કરોડ હતી, જે 13 માર્ચ સુધીમાં ઘટી ગઈ.

અમેરિકા અને ઇઝરાયેલને જવાબ આપવા હોર્મુઝની ખાડીને હથિયાર બનાવનારા ઇરાનનું આયોજન છે કે તે હોર્મુઝની ખાડીમાંથી ટોલ ટેક્સ વસૂલીને વર્ષે 73 અબજ ડોલરની કમાણી કરશે. ઇરાન આ કમાણીથી અમેરિકન પ્રતિબંધોનો જવાબ આપવા માંગે છે. સંભવતઃ, ઇરાનનું આ પગલું ભવિષ્યમાં સમુદ્ર વેપારમાં નવા માપદંડો સ્થાપી શકે છે.

મધ્ય-પૂર્વમાં યુદ્ધ અને હોર્મુઝની ખાડી પર ઈરાનની નાકાબંધીથી ભારતમાં રાંધણ ગેસના પૂરવઠા પર અસર થઈ છે. Brent Crude નો ભાવ વધ્યો છે. હોર્મુઝની ખાડીમાંથી LPG અને ઓઈલ ટેન્કરોને લાવવા ઓમાનની ખાડીમાં યુદ્ધ જહાજ તૈનાત કરાશે. ભારતના ૨૨ જેટલા Crude અને LPG ભરેલા ટેન્કરો હોર્મુઝની ખાડીમાં ફસાયા છે, અને LPG ની અછત વર્તાઈ રહી છે.

ચીનમાં મકાઉમાં એક વિચિત્ર ઘટના બની. એક રોબોટે 70 વર્ષની મહિલાનો રસ્તો રોકીને ગેરવર્તન કર્યું. મહિલા ગુસ્સે થઈ તો રોબોટ નજીક પહોંચી ગયો. સુરક્ષા જવાનોએ મહિલાને બચાવી. 2024થી એક્ટિવ રોબોટનું સંચાલન કરતી કંપનીએ માફી માંગી. આ ઘટનાનો વિડીયો viral થયો છે.

ઇરાન યુદ્ધના લીધે ભારતીય વેપારીઓને લગભગ 5,000 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થશે. આના કારણે સોય, ડ્રાયફ્રુટ, દવાઓ, પેકેજિંગ મટીરિયલ અને તબીબી સાધનો મોંઘા થશે. યુદ્ધના કારણે દરેક વસ્તુના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા છે, અને મોંઘવારીનો માર દરેક ભારતીયને સહન કરવો પડશે. નાના વેપારીઓને આર્થિક ફટકો પડશે.

વર્લ્ડ વિન્ડોના અહેવાલ મુજબ, મિડલ ઈસ્ટથી આવતો ગેસ પુરવઠો ખોરવાતા યુરોપમાં gas reserve ઘટ્યો છે. એશિયા અને યુરોપ વચ્ચે કુદરતી ગેસ સંગ્રહની હોડને કારણે યુરોપના દેશોને અસર થશે. EU દેશોને વર્ષે 330 અબજ ક્યુબિક મીટર gasની જરૂર પડે છે, જેનો મોટો ભાગ રશિયાથી આયાત થતો હતો. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ EUએ રશિયા પર પ્રતિબંધ મૂક્યા છે.

ઇરાને ખાડી દેશોના ઓઇલ-ગેસ રીફાઇનરીઓ પર હુમલા વધાર્યા છે. કતારના રાસ લફાન, જે વિશ્વનું સૌથી મોટું ગેસ હબ છે, તેના પર હુમલો થતાં વૈશ્વિક ગેસ બજારમાં ભડકો થયો છે, જેની અસર ભારત પર પણ થઇ છે. ભારત તેની LNG આયાતનો 20% હિસ્સો કતારથી કરે છે. આ ઉપરાંત ઇઝરાયેલમાં હાઈફા રિફાઇનરી અને સાઉદી અરામ્કોની યાન્બુ રિફાઇનરી પર પણ હુમલા થયા છે.

ઈઝરાયેલ-ઈરાનના હુમલાથી વૈશ્વિક કટોકટીના એંધાણ, સેન્સેક્સ 2497 પોઈન્ટ અને નિફ્ટી 776 પોઈન્ટ તૂટ્યા. યુદ્ધની આગમાં વૈશ્વિક શેર બજારો લપેટાયા, ભારતીય શેર બજારમાં મોટો કડાકો બોલાયો. રોકાણકારોની સંપતિ રૂ. 13 લાખ કરોડ ખાખ થઈ ગઈ. World બજારમાં સોનામાં 260 dollar અને ચાંદીમાં 9 dollarનો ઘટાડો થયો.

સાઉદી અરેબિયાના યામ્બુમાં સમરેફ ઓઇલ રિફાઇનરીમાં ડ્રોન હુમલો થયો, જેના કારણે ઉર્જા માળખાને નુકસાન થયું.કતારમાં રાસ લાફાન ગેસ પ્લાન્ટ પર હુમલો, આગ અને નુકસાન થયું. કુવૈતમાં મીના અલ-અહમદી અને મીના અબ્દુલ્લા રિફાઇનરીઓને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી. UAEમાં વિવિધ ઉર્જા સ્થાપનો અને માળખાગત સુવિધાઓ પર હુમલો કરવામાં આવ્યો.

મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ખુલ્લો રાખવા લશ્કરી શક્તિનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે. યુએસ એરફોર્સે ઈરાની મિસાઈલ બેઝ પર હુમલો કરવા માટે અત્યંત શક્તિશાળી ૫,૦૦૦ પાઉન્ડના "બંકર બસ્ટર" બોમ્બનો ઉપયોગ કર્યો છે. બીજી તરફ, રશિયા પાસે અમેરિકા સુધી પ્રહાર કરી શકે તેવી ૧૧,૦૦૦ કિમીની રેન્જ ધરાવતી "ટોપોલ-એમ" જેવી અત્યાધુનિક ICBM મિસાઇલો છે, જે ઉત્તર ધ્રુવ પરથી ઉડીને અમેરિકાના કોઈપણ શહેરને નિશાન બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

આર્ટિસ્ટ રાજેન્દ્ર કડિયાનું સોલો એક્ઝિબિશન સિરીઝ ફેસસરફેસ : પેઇન્ટિંગ એઝ પ્રોસેસ હઠીસિંહ વિઝ્યુઅલ આર્ટ સેન્ટર, અમદાવાદ ખાતે શરૂ થયું. જેમાં મિક્સ મીડિયા, એક્રિલિક અને ટેરાકોટા સોરાસ પરની કૃતિઓ રજૂ કરાઈ છે. તેઓ માનવ ચહેરાને ક્રિએટિવ સરફેસ તરીકે રજૂ કરે છે. પેઇન્ટિંગની પ્રોસેસમાં રેખાઓ અને રંગોના સ્તરો ઉભરે છે. આ એક્ઝિબિશન રાજેન્દ્ર કડિયાની આર્ટિસ્ટિક પ્રેક્ટિસ દર્શાવે છે. જે 22 માર્ચ 2026 સુધી ઓપન રહેશે.

મિડલ ઈસ્ટમાં જંગ રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યું છે. ટ્રમ્પએ ચેતવણી આપી કે જો ઈરાને કતાર પર હુમલો કર્યો, તો પરિણામ ભયંકર આવશે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલ ઈરાનના તેલ અને ગેસના ઠેકાણાંને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. ટ્રમ્પએ સ્પષ્ટ કર્યું કે South Pars ગેસ ફિલ્ડ પર હુમલો નહીં કરીએ.

USAના નેશનલ ઇન્ટેલિજન્સ (DNI) ડાયરેક્ટર તુલસી ગાબર્ડે જણાવ્યું કે Pakistan, China, Russia, ઉત્તર કોરિયા અને ઈરાનના પરમાણુ શસ્ત્રોથી America ની મુખ્ય ભૂમિને ખતરો છે. વર્ષ 2035 સુધીમાં America પર પરમાણુ હુમલાનું જોખમ વધી શકે છે. China અને Russia એવી સિસ્ટમ બનાવી રહ્યા છે જે અમેરિકી સંરક્ષણ કવચને ભેદી શકે છે. પાકિસ્તાન તેની પરમાણુ ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે જોખમી છે.

ટ્રમ્પના એક નિર્ણયથી ભારતને મોટો ફાયદો થવાની સંભાવના છે, જેના કારણે તેલ બજારમાં મોટું પરિવર્તન આવી શકે છે. આ નિર્ણયથી ભારતની economyને પણ ફાયદો થશે અને energy sectorમાં નવા opportunities ઊભા થશે. આનાથી Indiaની global marketમાં સ્થિતિ મજબૂત થશે.

છેલ્લા ત્રણ દિવસથી ચાલતી તેજી અટકી. મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષથી તેલ યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $113 પ્રતિ બેરલ થતા એશિયન શેરબજારોમાં અરાજકતા. BSE સેન્સેક્સ 1900 પોઈન્ટ ગગડ્યો, નિફ્ટી પણ 550 પોઈન્ટથી વધુ તૂટ્યો. જાપાનનો નિક્કી ઇન્ડેક્સ, હોંગકોંગનો હેંગ સેંગ ઇન્ડેક્સ પણ તૂટ્યા. HDFC Bank, L&T જેવા શેરોમાં ઘટાડો થયો.

અખાતી યુદ્ધની અસરથી ભારતીય અર્થતંત્ર પર અસર પડી છે, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા છે અને ડોલર મજબૂત થયો છે. પરિણામે, ડોલર સામે રૂપિયો તળિયે પહોંચ્યો છે. ઈરાન અને ઇઝરાયલના યુદ્ધને કારણે તેલ પુરવઠામાં કટોકટી સર્જાઈ છે, જેણે રૂપિયાને નબળો પાડ્યો છે. વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં ફેરફારો થઈ રહ્યા છે.

મધ્ય-પૂર્વમાં ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે યુદ્ધ ભયાનક સ્તરે છે. આ સંઘર્ષમાં ઈરાનને મોટો ફટકો લાગ્યો છે. આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈ સહિત ઘણા ટોચના નેતાઓ માર્યા ગયા છે. જેના કારણે મિડલ ઇસ્ટમાં રાજકીય અને સામાજિક અસ્થિરતા વધી રહી છે, જે ભવિષ્યમાં મોટા સંઘર્ષોનું કારણ બની શકે છે.

યુએસ-ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. ઇઝરાયલે ઇરાનના South Pars ગેસ ફિલ્ડ પર હુમલો કર્યો. ઈરાને વળતો જવાબ આપતા કતારના LNG પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવ્યા. Donald Trumpએ કહ્યું કે ઇઝરાયલે ક્ષમતા બતાવી દીધી, હવે હુમલો નહીં કરે. ટ્રમ્પે ઇરાનને ચેતવણી આપી કે કતાર પર હુમલો કરશો તો South Pars ગેસ ફિલ્ડ ઉડાવી દેશે.

સીમા વિવાદ અને આતંકવાદી હુમલાઓને પગલે યુદ્ધની અણીએ પહોંચેલા પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે ઈદ-ઉલ-ફિત્રના તહેવારને ધ્યાનમાં રાખીને સીઝફાયરની જાહેરાત કરાઈ છે. સાઉદી અરેબિયા, તૂર્કિયે અને કતાર જેવા મિત્ર દેશોની મધ્યસ્થી બાદ લશ્કરી કાર્યવાહી સ્થગિત રખાઈ છે. 'ઓપરેશન ગઝ્બ-લિલ-હક' પર અસ્થાયી બ્રેક મૂકવામાં આવ્યો છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન, ઈઝરાયલ અને અમેરિકા વચ્ચે જંગ ચાલી રહ્યો છે. ઈઝરાયલ અને અમેરિકાએ ઈરાનના નેતૃત્વને નિશાન બનાવ્યું છે. ઈરાને વળતો પ્રહાર કરતા સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને યુએઈના તેલ અને ગેસના ઠેકાણાઓ પર મિસાઈલો અને ડ્રોન હુમલા કર્યા છે. પરિસ્થિતિ ગંભીર છે.

ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે યુદ્ધ ખતરનાક મોડ પર, સૈન્ય પછી હવે ઊર્જા ક્ષેત્રના infrastructure પર હુમલા. ઈઝરાયલી હુમલાનો બદલો લેવા કતારના રાસ લફાન ઇન્ડસ્ટ્રીયલ સિટી પર હુમલો થતા આગ લાગી અને LNG ઉત્પાદન રોકાયું.

Middle Eastમાં તણાવ વચ્ચે ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ ન્યૂક્લિયર હથિયાર ન વિકસાવવાની નીતિ યથાવત રાખી છે, પણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સ્થિતિ બદલવાની વાત કરી. પરમાણુ કાર્યક્રમ વીજળી માટે જ છે. 2000માં આયાતુલ્લાહ ખામેનેઈએ પરમાણુ હથિયારો વિરુદ્ધ ફતવો જાહેર કર્યો હતો, જે હજુ પણ અમલમાં છે.

યુદ્ધ વચ્ચે, રશિયા પાકિસ્તાનને સસ્તુ તેલ આપવા તૈયાર છે. મધ્યપૂર્વમાં યુદ્ધને લીધે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં અવરોધ છે અને પાકિસ્તાનમાં ઇંધણની કિંમત વધી રહી છે. રશિયાના રાજદૂત આલ્બર્ટ ખોરેવે ડિસ્કાઉન્ટ રેટે તેલ આપવાની તૈયારી દર્શાવી, અને આવા સમયે ઑફરનો લાભ લેવા અનુરોધ કર્યો. રશિયા પાકિસ્તાનને સસ્તા દરે તેલ વેચવા તૈયાર છે.

મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ ભયાનક તબક્કામાં છે. ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધના 19મા દિવસે, ઈરાને કતારમાં આવેલા વિશ્વના સૌથી મોટા લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ (LNG) પ્લાન્ટને મિસાઈલથી નિશાન બનાવ્યો, જેના કારણે ભીષણ આગ ફાટી નીકળી. ઈરાન ‘ઓપરેશન ટ્રુ પ્રોમિસ 4’ હેઠળ ઈઝરાયેલ પર હુમલા કરી રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકાના ટ્રમ્પે ઈરાનને ‘બિનશરતી શરણાગતિ’ સ્વીકારવાની ચેતવણી આપી છે. ગલ્ફ દેશોમાં પણ તણાવ વધ્યો છે.