કોંગ્રેસે સોશિયલ મીડિયા X પર રવિવારે રાહુલ ગાંધીની ગિગ વર્કર્સના પ્રતિનિધિમંડળ સાથેની મુલાકાતનો વીડિયો શેર કર્યો. રાહુલે કહ્યું કે રાજ્યો અને કેન્દ્રમાં સત્તામાં બેઠેલી ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)ની સરકાર ગિગ વર્કર્સ સાથે અન્યાય કરી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે BJPની સરકારો આ અન્યાયને અવગણી રહી છે. ગિગ કંપનીઓ માટે કોઈ મજબૂત કાયદા નથી, કોઈ સામાજિક સુરક્ષા નથી અને કોઈ જવાબદારી નથી. રાહુલના મતે આ મુલાકાત થોડા દિવસો પહેલા થઈ હતી. તેમણે કહ્યું કે થોડા દિવસો પહેલા, હું જન સંસદમાં ગિગ વર્કર્સના એક પ્રતિનિધિમંડળને મળ્યો. તેમણે કહ્યું કે ગિગ સેક્ટરમાં વર્કફોર્સનો એક મોટો હિસ્સો દલિત અને આદિવાસી સમુદાયમાંથી છે. આ સિસ્ટમમાં તેમની સાથે વર્ગ અને જાતિના આધારે ભેદભાવ થાય છે. રાહુલે બીજું શું કહ્યું… મુલાકાતની 3 તસવીરો… ઇકોનોમિક સર્વે મુજબ 40% ગીગ વર્કર્સની કમાણી ₹15 હજારથી ઓછી સંસદમાં 29 જાન્યુઆરીએ રજૂ કરાયેલા ઇકોનોમિક સર્વેમાં ગીગ ઇકોનોમી પર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. સર્વે મુજબ, ભારતમાં લગભગ 40% ગીગ વર્કર્સ એટલે કે ફૂડ ડિલિવરી, ક્વિક કોમર્સ અને અન્ય પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલા કર્મચારીઓની માસિક કમાણી 15 હજાર રૂપિયાથી પણ ઓછી છે. રિપોર્ટમાં સરકારને ભલામણ કરવામાં આવી છે કે ગીગ વર્કર્સ માટે પ્રતિ કલાક અથવા પ્રતિ ટાસ્ક આધારિત 'મિનિમમ અર્નિંગ' નક્કી કરવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, કામની રાહ જોવા દરમિયાન લાગતા સમય માટે પણ પેમેન્ટ આપવાનો સુચન સર્વેમાં કરવામાં આવ્યું છે. આવકમાં ઉતાર-ચઢાવ સૌથી મોટી પડકાર, લોન મળવામાં મુશ્કેલી ઇકોનોમિક સર્વેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગીગ વર્કર્સની ફિક્સ્ડ ઇનકમ ન હોવાને કારણે તેમને બેંકમાંથી લોન મેળવવામાં અથવા અન્ય ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસનો લાભ લેવામાં મુશ્કેલી પડે છે. સરકારનું માનવું છે કે પોલિસી એવી હોવી જોઈએ કે લોકો પોતાની મરજીથી ગીગ વર્ક પસંદ કરે, ન કે મજબૂરીમાં. એલ્ગોરિધમથી વધ્યું વર્ક પ્રેશર, બર્નઆઉટનો ખતરો સર્વેમાં એવા પ્લેટફોર્મ્સની પણ ટીકા કરવામાં આવી છે જે એલ્ગોરિધમ દ્વારા કામનું વિતરણ કરે છે. આ એલ્ગોરિધમ જ નક્કી કરે છે કે કોને કેટલું કામ મળશે, પરફોર્મન્સ કેવું છે અને કમાણી કેટલી થશે. આ નિયંત્રણને કારણે વર્કર્સ પર કામનું દબાણ વધી રહ્યું છે. તેઓ થાક અને તણાવનો શિકાર બની રહ્યા છે. 4 વર્ષમાં 55% વધ્યા વર્કર્સ, 1.2 કરોડ થઈ સંખ્યા દેશમાં ગીગ વર્કફોર્સ ખૂબ ઝડપથી વધી રહી છે. નાણાકીય વર્ષ 2021માં ગીગ વર્કર્સની સંખ્યા 77 લાખ હતી, જે નાણાકીય વર્ષ 2025માં 55% વધીને 1.2 કરોડ પહોંચી ગઈ છે. હાલમાં કુલ વર્કફોર્સમાં તેમનો હિસ્સો 2%થી વધુ છે. અંદાજ છે કે વર્ષ 2029-30 સુધીમાં બિન-કૃષિ ક્ષેત્રની કુલ નોકરીઓમાં ગીગ વર્કનો હિસ્સો 6.7% થઈ જશે. કંપનીઓને તાલીમ અને સંપત્તિમાં રોકાણ કરવાની સલાહ રિપોર્ટમાં સૂચવવામાં આવ્યું છે કે ડિલિવરી કંપનીઓ અને અન્ય પ્લેટફોર્મ્સે તેમના વર્કર્સની ટ્રેનિંગ અને સંપત્તિ (જેમ કે વાહનો અથવા અન્ય જરૂરી સાધનો) માં રોકાણ કરવું જોઈએ. ઘણીવાર પૈસાની અછત અને સંસાધનોના અભાવને કારણે આ વર્કર્સને સ્કિલ્ડ નોકરીઓ તરફ આગળ વધી શકતા નથી. GDPમાં 2.35 લાખ કરોડનું યોગદાન હશે આવનારા સમયમાં ગીગ ઇકોનોમી દેશની અર્થવ્યવસ્થાનો એક મોટો હિસ્સો હશે. 2030 સુધીમાં તેનો ભારતની GDP માં લગભગ 2.35 લાખ કરોડ રૂપિયાનું યોગદાન થવાની અપેક્ષા છે. હાલમાં, ઝોમેટો, સ્વિગી જેવા પ્લેટફોર્મના વર્કર્સએ સારા વેતન અને કામ કરવાની પરિસ્થિતિઓને લઈને પ્રદર્શનો પણ કર્યા હતા. આને ધ્યાનમાં રાખીને, સર્વેની આ ભલામણો મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. આ સમાચાર પણ વાંચો… સ્વિગી-ઝોમેટો ડિલિવરી બોયઝને પણ મળશે વીમો, રજીસ્ટ્રેશન માટે 90 દિવસ કામ કરવું જરૂરી; સોશિયલ સિક્યોરિટીના ડ્રાફ્ટ નિયમો જાહેર દેશભરના લાખો ડિલિવરી બોયઝ, કેબ ડ્રાઇવર્સને હવે હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ, લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ અને એક્સિડન્ટ કવર જેવી સુવિધાઓ મળશે. કેન્દ્ર સરકારે 'સોશિયલ સિક્યોરિટી કોડ 2020' હેઠળ નવા ડ્રાફ્ટ નિયમોને નોટિફાય કર્યા છે. હાલમાં સરકારે ડ્રાફ્ટ રૂલ્સ પર ફીડબેક માંગ્યો છે, જેના પછી તેને ફાઇનલ કરીને લાગુ કરવામાં આવશે.