મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ખુલ્લો રાખવા લશ્કરી શક્તિનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે. યુએસ એરફોર્સે ઈરાની મિસાઈલ બેઝ પર હુમલો કરવા માટે અત્યંત શક્તિશાળી ૫,૦૦૦ પાઉન્ડના "બંકર બસ્ટર" બોમ્બનો ઉપયોગ કર્યો છે. બીજી તરફ, રશિયા પાસે અમેરિકા સુધી પ્રહાર કરી શકે તેવી ૧૧,૦૦૦ કિમીની રેન્જ ધરાવતી "ટોપોલ-એમ" જેવી અત્યાધુનિક ICBM મિસાઇલો છે, જે ઉત્તર ધ્રુવ પરથી ઉડીને અમેરિકાના કોઈપણ શહેરને નિશાન બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

આર્ટિસ્ટ રાજેન્દ્ર કડિયાનું સોલો એક્ઝિબિશન સિરીઝ ફેસસરફેસ : પેઇન્ટિંગ એઝ પ્રોસેસ હઠીસિંહ વિઝ્યુઅલ આર્ટ સેન્ટર, અમદાવાદ ખાતે શરૂ થયું. જેમાં મિક્સ મીડિયા, એક્રિલિક અને ટેરાકોટા સોરાસ પરની કૃતિઓ રજૂ કરાઈ છે. તેઓ માનવ ચહેરાને ક્રિએટિવ સરફેસ તરીકે રજૂ કરે છે. પેઇન્ટિંગની પ્રોસેસમાં રેખાઓ અને રંગોના સ્તરો ઉભરે છે. આ એક્ઝિબિશન રાજેન્દ્ર કડિયાની આર્ટિસ્ટિક પ્રેક્ટિસ દર્શાવે છે. જે 22 માર્ચ 2026 સુધી ઓપન રહેશે.

મિડલ ઈસ્ટમાં જંગ રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યું છે. ટ્રમ્પએ ચેતવણી આપી કે જો ઈરાને કતાર પર હુમલો કર્યો, તો પરિણામ ભયંકર આવશે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલ ઈરાનના તેલ અને ગેસના ઠેકાણાંને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. ટ્રમ્પએ સ્પષ્ટ કર્યું કે South Pars ગેસ ફિલ્ડ પર હુમલો નહીં કરીએ.

USAના નેશનલ ઇન્ટેલિજન્સ (DNI) ડાયરેક્ટર તુલસી ગાબર્ડે જણાવ્યું કે Pakistan, China, Russia, ઉત્તર કોરિયા અને ઈરાનના પરમાણુ શસ્ત્રોથી America ની મુખ્ય ભૂમિને ખતરો છે. વર્ષ 2035 સુધીમાં America પર પરમાણુ હુમલાનું જોખમ વધી શકે છે. China અને Russia એવી સિસ્ટમ બનાવી રહ્યા છે જે અમેરિકી સંરક્ષણ કવચને ભેદી શકે છે. પાકિસ્તાન તેની પરમાણુ ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે જોખમી છે.

ટ્રમ્પના એક નિર્ણયથી ભારતને મોટો ફાયદો થવાની સંભાવના છે, જેના કારણે તેલ બજારમાં મોટું પરિવર્તન આવી શકે છે. આ નિર્ણયથી ભારતની economyને પણ ફાયદો થશે અને energy sectorમાં નવા opportunities ઊભા થશે. આનાથી Indiaની global marketમાં સ્થિતિ મજબૂત થશે.

છેલ્લા ત્રણ દિવસથી ચાલતી તેજી અટકી. મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષથી તેલ યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $113 પ્રતિ બેરલ થતા એશિયન શેરબજારોમાં અરાજકતા. BSE સેન્સેક્સ 1900 પોઈન્ટ ગગડ્યો, નિફ્ટી પણ 550 પોઈન્ટથી વધુ તૂટ્યો. જાપાનનો નિક્કી ઇન્ડેક્સ, હોંગકોંગનો હેંગ સેંગ ઇન્ડેક્સ પણ તૂટ્યા. HDFC Bank, L&T જેવા શેરોમાં ઘટાડો થયો.

અખાતી યુદ્ધની અસરથી ભારતીય અર્થતંત્ર પર અસર પડી છે, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા છે અને ડોલર મજબૂત થયો છે. પરિણામે, ડોલર સામે રૂપિયો તળિયે પહોંચ્યો છે. ઈરાન અને ઇઝરાયલના યુદ્ધને કારણે તેલ પુરવઠામાં કટોકટી સર્જાઈ છે, જેણે રૂપિયાને નબળો પાડ્યો છે. વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં ફેરફારો થઈ રહ્યા છે.

મધ્ય-પૂર્વમાં ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે યુદ્ધ ભયાનક સ્તરે છે. આ સંઘર્ષમાં ઈરાનને મોટો ફટકો લાગ્યો છે. આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈ સહિત ઘણા ટોચના નેતાઓ માર્યા ગયા છે. જેના કારણે મિડલ ઇસ્ટમાં રાજકીય અને સામાજિક અસ્થિરતા વધી રહી છે, જે ભવિષ્યમાં મોટા સંઘર્ષોનું કારણ બની શકે છે.

યુએસ-ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. ઇઝરાયલે ઇરાનના South Pars ગેસ ફિલ્ડ પર હુમલો કર્યો. ઈરાને વળતો જવાબ આપતા કતારના LNG પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવ્યા. Donald Trumpએ કહ્યું કે ઇઝરાયલે ક્ષમતા બતાવી દીધી, હવે હુમલો નહીં કરે. ટ્રમ્પે ઇરાનને ચેતવણી આપી કે કતાર પર હુમલો કરશો તો South Pars ગેસ ફિલ્ડ ઉડાવી દેશે.

સીમા વિવાદ અને આતંકવાદી હુમલાઓને પગલે યુદ્ધની અણીએ પહોંચેલા પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે ઈદ-ઉલ-ફિત્રના તહેવારને ધ્યાનમાં રાખીને સીઝફાયરની જાહેરાત કરાઈ છે. સાઉદી અરેબિયા, તૂર્કિયે અને કતાર જેવા મિત્ર દેશોની મધ્યસ્થી બાદ લશ્કરી કાર્યવાહી સ્થગિત રખાઈ છે. 'ઓપરેશન ગઝ્બ-લિલ-હક' પર અસ્થાયી બ્રેક મૂકવામાં આવ્યો છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન, ઈઝરાયલ અને અમેરિકા વચ્ચે જંગ ચાલી રહ્યો છે. ઈઝરાયલ અને અમેરિકાએ ઈરાનના નેતૃત્વને નિશાન બનાવ્યું છે. ઈરાને વળતો પ્રહાર કરતા સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને યુએઈના તેલ અને ગેસના ઠેકાણાઓ પર મિસાઈલો અને ડ્રોન હુમલા કર્યા છે. પરિસ્થિતિ ગંભીર છે.

ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે યુદ્ધ ખતરનાક મોડ પર, સૈન્ય પછી હવે ઊર્જા ક્ષેત્રના infrastructure પર હુમલા. ઈઝરાયલી હુમલાનો બદલો લેવા કતારના રાસ લફાન ઇન્ડસ્ટ્રીયલ સિટી પર હુમલો થતા આગ લાગી અને LNG ઉત્પાદન રોકાયું.

Middle Eastમાં તણાવ વચ્ચે ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ ન્યૂક્લિયર હથિયાર ન વિકસાવવાની નીતિ યથાવત રાખી છે, પણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સ્થિતિ બદલવાની વાત કરી. પરમાણુ કાર્યક્રમ વીજળી માટે જ છે. 2000માં આયાતુલ્લાહ ખામેનેઈએ પરમાણુ હથિયારો વિરુદ્ધ ફતવો જાહેર કર્યો હતો, જે હજુ પણ અમલમાં છે.

યુદ્ધ વચ્ચે, રશિયા પાકિસ્તાનને સસ્તુ તેલ આપવા તૈયાર છે. મધ્યપૂર્વમાં યુદ્ધને લીધે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં અવરોધ છે અને પાકિસ્તાનમાં ઇંધણની કિંમત વધી રહી છે. રશિયાના રાજદૂત આલ્બર્ટ ખોરેવે ડિસ્કાઉન્ટ રેટે તેલ આપવાની તૈયારી દર્શાવી, અને આવા સમયે ઑફરનો લાભ લેવા અનુરોધ કર્યો. રશિયા પાકિસ્તાનને સસ્તા દરે તેલ વેચવા તૈયાર છે.

મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ ભયાનક તબક્કામાં છે. ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધના 19મા દિવસે, ઈરાને કતારમાં આવેલા વિશ્વના સૌથી મોટા લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ (LNG) પ્લાન્ટને મિસાઈલથી નિશાન બનાવ્યો, જેના કારણે ભીષણ આગ ફાટી નીકળી. ઈરાન ‘ઓપરેશન ટ્રુ પ્રોમિસ 4’ હેઠળ ઈઝરાયેલ પર હુમલા કરી રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકાના ટ્રમ્પે ઈરાનને ‘બિનશરતી શરણાગતિ’ સ્વીકારવાની ચેતવણી આપી છે. ગલ્ફ દેશોમાં પણ તણાવ વધ્યો છે.

અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વચ્ચે ભારતે દરિયાઈ સુરક્ષા વધારી છે. જામનગર મરીન ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા હાઈ એલર્ટ પર સઘન પેટ્રોલિંગ કરાઈ રહ્યું છે. ATS અને કોસ્ટલ સિક્યુરિટીના અધિકારીઓ દ્વારા માર્ગદર્શન અપાઈ રહ્યું છે. ૧૭ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ જામનગરના સંવેદનશીલ દરિયાઈ વિસ્તારોમાં ફૂટ પેટ્રોલિંગ કરાયું. લેન્ડિંગ પોઈન્ટ, ફિશિંગ સેન્ટરોનું નિરીક્ષણ કરાયું. શંકાસ્પદ બોટની તલાશી લેવાઈ. દરિયાઈ વિસ્તારમાં શંકાસ્પદ હિલચાલ જણાય તો પોલીસનો સંપર્ક કરવા વિનંતી.

ઈરાને અમેરિકી સૈન્યના ઠેકાણા પર હુમલા કર્યા, જેનાથી ઘણા સૈન્ય ઠેકાણા નષ્ટ થયા અને વ્યાપક નુકસાન થયું. યુદ્ધને કારણે અમેરિકાની તિજોરી પર રોજિંદુ ભારણ વધી રહ્યું છે, અને બજેટ પર અસર જોવા મળી રહી છે. રિપર ડ્રોન તૂટવાથી અમેરિકાને 330 મિલિયન ડોલરનું નુકસાન થયું છે. નેશનલ ડેટ 39 ટ્રિલિયન ડોલરને પાર કરી ગયું છે.

ઈરાને ગેસ ફીલ્ડ પર હુમલા પછી સાઉદી, કતાર અને UAEમાં રિફાઈનરી પર એટેક કર્યાની શક્યતા, કતાર અને સાઉદીએ આપી ચેતવણી. ઈરાન અને ઈઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલ યુદ્ધ હવે ભયાનક વળાંક લઈ રહ્યું છે. પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની રહી છે.

યુદ્ધ અને દરિયાઈ માર્ગોના પડકારો વચ્ચે, ભારતીય ધ્વજવાળું ‘જગ લાડકી’ 80,886 મેટ્રિક ટન ક્રૂડ ઓઇલ સાથે UAE થી અદાણી પોર્ટ્સ મુન્દ્રા પહોંચ્યું. ‘જગ લાડકી’ની લંબાઈ 274.19 મીટર અને પહોળાઈ 50.04 મીટર છે. ફુર્જરાહ પોર્ટ પર ડ્રોન હુમલા સમયે ‘જગ લાડકી’નો બચાવ થયો, અને તે 80.800 ટન ઓઈલ લઈને સુરક્ષિત રીતે મુન્દ્રા પહોંચ્યું. Adani Ports એ બર્થિંગ સુવિધા પૂરી પાડી.

મધ્ય-પૂર્વનું એરસ્પેસ બંધ થવાથી હજારો મુસાફરો અટવાયા છે, પરંતુ ધીરે ધીરે મૂળ ભારતના મુસાફરો પરત ફરી રહ્યા છે. વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે ૨.૨૦ લાખ યાત્રીઓ ભારત પરત આવ્યા છે. ઇરાનમાંથી 90 ભારતીયોને અઝરબૈજાન મારફતે ભારત લાવવામાં આવ્યા છે. Saudi Arabiaના અલગ અલગ એરપોર્ટ તેમજ ઓમાનથી ભારતની ફલાઇટ ચાલુ રહી છે.

ઈરાન સામેના યુદ્ધને કારણે અમેરિકાનું અર્થતંત્ર ઘુમરાવે ચડ્યું છે. ખાડી દેશોમાં ઈરાને હુમલા કરી મહત્વના સ્થાનોને નષ્ટ કર્યા છે, જેનાથી અમેરિકાના સૈન્ય ઠેકાણાં નષ્ટ થયા અને વ્યાપક નુકસાન થયું છે. યુદ્ધને પગલે અમેરિકાની તિજોરી ઉપર રોજનું ભારણ વધી રહ્યું છે અને બજેટ પર અસર થઇ રહી છે. રિપર ડ્રોન તૂટવાથી અમેરિકાને 330 મિલિયન ડોલરનું નુકસાન થયું છે.

યુએસ-ઈરાન યુદ્ધથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધતા રોકાણકારો સાવચેત છે, કારણ કે તેલના કારણે ભાવવધારો વૈશ્વિક અર્થતંત્રને અસર કરશે. અર્થશાસ્ત્રીઓની ચેતવણી છે કે ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ અમેરિકાને મંદી તરફ ધકેલી શકે છે. મૂડીઝના મતે, યુએસ અર્થતંત્ર મંદીમાં ફસાઈ શકે છે, કારણ કે ક્રૂડ ઓઇલના વધેલા ભાવ શ્રમ બજાર પર દબાણ વધારે છે. GDPમાં ઘટાડો મંદીનો સંકેત છે.

ભારત સરકારે Dubaiમાં પ્રતિ ઔંસ ૩૦ ડોલરના ડિસ્કાઉન્ટને ધ્યાનમાં રાખીને હીરા જડેલા સોનાં અને ચાંદીના આભૂષણોની આયાત પર નિયંત્રણ લગાવ્યા છે. ખાસ કરીને ઓછા મૂલ્યના હીરા સાથે બનાવેલા આભૂષણો પર પ્રતિબંધ છે. હાલમાં ભાવોમાં ઘટાડો છે, પણ US અને ઈરાનના તણાવથી લાંબા ગાળે ધાતુઓના ભાવ મજબૂત રહેવાની શક્યતા છે.

અખિલ જંગલીય મરઘા સંઘે સરકારને રજૂઆત કરી કે એક્સપાયરી ડેટ લખવાનો આદેશ અન્યાયી છે. 'આ નિર્ણયથી મરઘીઓ પર સ્ટ્રેસ વધશે અને ઈંડાના બિઝનેસને મોટો ફટકો પડશે'. આ આદેશથી મરઘીઓ ટેન્શનમાં આવી ગઈ છે. આ બાબતે સરકારે હજુ કોઈ નિર્ણય લીધો નથી, પરંતુ મરઘીઓ ચિંતાતુર છે.

રાજ્યસભાના 37 સાંસદોને વિદાય આપવામાં આવી. સંસદીય પ્રણાલી વખાણવા લાયક છે. જ્યારે સાંસદો કેન્ટીનમાં જમવા જાય ત્યારે 'આવ ભાઈ હરખા આપણે બેઉ સરખા' જેવા દ્રશ્યો જોવા મળે છે. સ્કૂલના શિક્ષક કે પોલીસ અધિકારીની બદલી થાય ત્યારે ગુણગાન ગાઈ ભાવભીની વિદાય અપાય છે. દેવ ગૌડા અને મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ પણ વાત કરી. આ એક પ્રસંગપટ છે.

મમતા બેનરજીએ ઇડીના દરોડા દરમિયાન દરોડા સ્થળે પહોંચી ફાઇલો લીધી, જેના પર સુપ્રીમ કોર્ટે ફટકાર લગાવી. સુપ્રીમે કહ્યું કે મુખ્યમંત્રીએ જે કર્યું તે ઠીક નહોતું. ઇડીની અરજી પર સુનાવણી ટાળવાની રાજ્ય સરકારે અપીલ કરી, જેના પર કોર્ટે કહ્યું કે તમે અમારા પર હુકમ ના ચલાવી શકો. રાજ્ય સરકારોને કોર્ટોમાં લઇ જવાની કેન્દ્રીય એજન્સીઓને કોઈ સત્તા નથી.

દુબઈમાં યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે પ્રોપર્ટી માર્કેટ દબાણમાં છે. 2021 પછી પ્રોપર્ટીની કિંમતોમાં 60-75% વધારો થયો હતો. Tax માં રાહતો અને વિદેશી રોકાણકારોના કારણે બજારમાં તેજી હતી, પરંતુ ઈરાનના હુમલાથી રિયલ એસ્ટેટ ઇન્ડેક્સમાં 30%નો ઘટાડો થયો. વિદેશીઓ દેશ પરત ફર્યા, રોકાણકારોને પ્રોપર્ટી વેચવામાં ફાંફા.

ઈરાન યુદ્ધને કારણે, ભારતનું 16.7 લાખ ટન ક્રૂડ ઓઇલ, 3.2 લાખ ટન એલપીજી ગેસ અને બે લાખ ટન એલએનજી ભરેલા 22 જહાજો હોર્મુઝની ખાડીમાં અટવાયા છે. ભારતના 22 સહિત કુલ 500થી વધુ જહાજ હોર્મુઝની ખાડીમાં છે. ઈરાન દરેક જહાજની ચકાસણી કર્યા પછી જ તેને પસાર થવાની મંજૂરી આપે છે. આ જહાજોમાં LPG કેરિયર, LNG, ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

યુદ્ધને કારણે અમેરિકાએ ભારતને ક્રૂડ તેલ ખરીદવા છૂટ આપ્યા બાદ, ચીન જતાં રશિયાના સાત Crude Oil જહાજો ભારત તરફ વળ્યા. અમેરિકાની મંજૂરી બાદ ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી બમણી કરી. જાન્યુઆરીમાં બાલ્ટિક સમુદ્રથી નીકળેલું જહાજ ૨૧મી માર્ચે ન્યૂ મેંગ્લોર પહોંચવાની શક્યતા છે એવો રિપોર્ટ છે.

અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ટેરિફના કારણે અમેરિકન ઉત્પાદકો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. ટ્રમ્પની ટેરિફ પોલિસીના લીધે મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં એક લાખ નોકરીઓ ખતમ થઇ છે. ટ્રમ્પની નીતિઓએ અમેરિકન ઉદ્યોગોને ફાયદાના બદલે ફટકો માર્યો છે અને આ ફટકામાંથી બેઠા થતાં દાયકાઓ લાગશે એવો નિષ્ણાતોનો મત છે.