મધ્યપૂર્વ યુદ્ધ ભીષણ, ઇઝરાયલ-ઇરાન-અમેરિકા યુદ્ધ આક્રમક. હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ પર હુમલા બાદ વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ. ઈરાને અમેરિકાને 14 દિવસમાં ભીખ માંગવા મજબૂર કર્યું. યુદ્ધ ત્યારે જ સમાપ્ત થશે જો ઈરાનના કાયદેસર અધિકારોને માન્યતા મળે. યુદ્ધ અમેરિકા માટે મોંઘું સાબિત થયું.

ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના ડેટા મુજબ, હાલમાં ઈરાનમાં આશરે ૯,૦૦૦ થી ૧૦,૦૦૦ ભારતીય નાગરિકો વસવાટ કરી રહ્યા છે, જેમાં વ્યવસાયિકો, ખલાસીઓ અને શ્રદ્ધાળુઓનો સમાવેશ થાય છે. ખાસ કરીને શિક્ષણ ક્ષેત્રે ૧,૫૦૦ થી ૨,૦૦૦ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ તેહરાન, મશહદ અને કોમ જેવા શહેરોમાં તબીબી અને ધાર્મિક અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. આ વિદ્યાર્થીઓમાં સૌથી મોટી સંખ્યા જમ્મુ-કાશ્મીરના મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓની છે.

વિમાન દુબઇથી ઉડાન ભરીને કોચી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (CIAL) પર ઉતર્યું. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ઘણા ભારતીય નાગરિકો ત્યાં ફસાયેલા હતા, જેમને ભારત સરકારે વતન પરત લાવવાની પહેલ કરી. આ પહેલથી ઘણા ભારતીયોને રાહત થઈ છે અને તેઓ સુરક્ષિત રીતે પોતાના ઘરે પહોંચી શક્યા છે.

મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષને લીધે ભારતે વિદેશી નાગરિકોના વિઝા 30 દિવસ માટે લંબાવ્યા છે અને દંડ માફ કર્યો છે. દુબઈમાં ભારતના કોન્સ્યુલેટે 'X' પર જાહેરાત કરી કે નિયમિત અને ઈ-વિઝા માટે છૂટછાટ છે. આ નિર્ણય અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઈરાન સામેના હુમલાઓથી ઉદ્ભવેલા સંકટ વચ્ચે લેવાયો છે. ફસાયેલા નાગરિકોને એક્ઝિટ પરમિટ મફતમાં મળશે.

ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે US સેનાએ ઈરાનના ખાર્ક આઇલેન્ડ પર બોમ્બમારો કર્યો, જેમાં સૈન્ય ઠેકાણાં નષ્ટ થયા. તેમણે ચેતવણી આપી કે તેલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નિશાન બની શકે છે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં આ હુમલાને શક્તિશાળી સૈન્ય કાર્યવાહી ગણાવી. તેમણે જણાવ્યું કે અમેરિકાના હથિયારો અદ્યતન છે, પરંતુ ઓઈલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નષ્ટ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો નથી. જો ઈરાન શિપિંગ માર્ગમાં અવરોધ ઉભો કરશે તો પરિસ્થિતિ બદલાઈ શકે છે. ખાર્ક આઇલેન્ડ ઈરાનના તેલ નિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

મિડલ-ઈસ્ટમાં તણાવથી પ્રવાસન ઉદ્યોગને નુકસાન થઈ રહ્યું છે, WTTCનો અંદાજ છે કે ટ્રાવેલ સેક્ટરને દરરોજ ₹5500 કરોડનું નુકસાન થાય છે. ભારતીય પ્રવાસીઓ UAE જેવા દેશોમાં જાય છે. હવે થાઈલેન્ડ, મલેશિયા જેવા દેશો માટે પૂછપરછ કરી રહ્યા છે. ઘણા પ્રવાસીઓ કોચી, પુરી જેવા ઘરેલું સ્થળોને પસંદ કરી રહ્યા છે અને ઘરેલું સ્થળો માટે પૂછપરછમાં લગભગ 200% નો વધારો થયો છે. Middle-East બુકિંગમાં 60% સુધીનો ઘટાડો થયો છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધની સ્થિતિ વચ્ચે, અમેરિકાએ ઈરાન સાથેના તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને સૈન્ય શક્તિ વધારવા 2500 મરીન કમાન્ડો અને USS Tripoli યુદ્ધ જહાજને તૈનાત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, જેનાથી અમેરિકન સૈન્યબળોમાં વધારો થશે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન વિરુદ્ધ મોટી સૈન્ય કાર્યવાહી કરી. ટ્રમ્પએ 'ટ્રુથ સોશિયલ' પર પોસ્ટ કરીને ખાર્ગ આઈલેન્ડ (Kharg Island) પર હુમલાની પુષ્ટિ કરી. તેમના નિર્દેશ પર અમેરિકાની સેન્ટ્રલ કમાન્ડે ખાર્ગ આઈલેન્ડ પર જોરદાર બોમ્બમારો કર્યો છે. આ મિડલ ઈસ્ટના ઇતિહાસનો સૌથી શક્તિશાળી હુમલો છે.

અખાતમાં યુદ્ધને લીધે ક્રુડ તેલ બજાર ખોરવાઈ અને ભારતીય નિકાસને ફટકો પડ્યો છે. Federation of Indian Export Organisations મુજબ લોજિસ્ટિક ખલેલથી ભારતને આશરે 4 Billion ડોલરનું નુકસાન થવાની ગણતરી છે. નિકાસકારો માલ અન્ય માર્ગે મોકલવા અને નવા બજારો શોધે છે. પશ્ચિમ એશિયા ભારતનું મહત્વનું વિદેશ વેપાર જોડાણ છે.

Google ના CEO સુંદર પિચાઇનો પગાર વિશ્વના અન્ય CEO કરતાં વધુ છે, જે 6,361 કરોડ રૂપિયાનું પેકેજ ધરાવે છે. ભારતમાં, કંપનીઓ પગાર અને કોમ્પેન્સેશનને એકસમાન ગણે છે, પણ વિદેશમાં પ્રોફેશનલ CEO હોય છે. સુંદર પિચાઇના પગારની જાહેરાતથી દુનિયાની કંપનીઓને આશ્ચર્ય થયું.

મધ્ય-પૂર્વ યુદ્ધથી ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડતાં અમેરિકાના પ્રમુખ Trumpએ યુદ્ધથી અમેરિકાને ફાયદો થયો હોવાનો દાવો કર્યો છે. ક્રૂડના ભાવ વધવાથી ફાયદો થયો. ઈરાન સામેના યુદ્ધમાં અમેરિકાએ મિસાઈલો, ડ્રોન, બોમ્બ પાછળ ૧૩ દિવસમાં ૨૬ અબજ ડોલર ખર્ચ્યાની શક્યતા છે. કોંગ્રેસ સમક્ષ 50 અબજ ડોલરની માંગણી કરી શકે.

ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ વચ્ચે અમેરિકાએ ભારતની જેમ અન્ય દેશોને પણ રશિયા પાસેથી ઓઇલ ખરીદવાની મંજૂરી આપી. યુદ્ધને કારણે ક્રૂડનાં ભાવને અંકુશમાં રાખવા નિર્ણય લેવાયો. ઈરાન વિરુદ્ધ અમેરિકા અને Israel યુદ્ધ નજીકના ભવિષ્યમાં સમાપ્ત થવાના કોઈ સંકેત ન મળતા આ જાહેરાત કરવામાં આવી.

ઈરાને છેલ્લા 48 કલાકમાં ત્રણ NATO દેશો ફ્રાન્સ, ઇટાલી અને તુર્કી પર હુમલા કર્યા, જેનાથી ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધની શક્યતા વધી. ફ્રાન્સના સૈનિકનું મોત અને અમેરિકાનું પ્લેન તૂટી પડતાં તનાવ વધ્યો. પ્રાદેશિક તનાવ અને NATOની સંડોવણીની સંભાવના વધી રહી છે.

TikTokની પેરેન્ટ કંપની ByteDance અમેરિકાના પ્રતિબંધો વચ્ચે પણ NVIDIAની આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ચિપ્સનો ઉપયોગ કરી રહી છે. તેઓ મલેશિયામાં ઓલાની ક્લાઉડ સાથે મળીને આધુનિક ડેટા સેન્ટર બનાવીને AI ક્ષેત્રે આગળ વધવાની રેસમાં છે. આ ચિપ્સ વિદેશમાં વિશાળ કમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવામાં મદદ કરશે.

કેસર વિશ્વના સૌથી મોંઘા મસાલામાંનું એક છે, જે "લાલ સોનું" તરીકે ઓળખાય છે. તે ખોરાકમાં સુગંધ અને રંગ માટે વપરાય છે, સાથે દવાઓ તથા સૌંદર્ય પ્રસાધનોમાં પણ ઉપયોગી છે. શું તમે જાણો છો કે વિશ્વમાં સૌથી વધુ કેસરનું ઉત્પાદન ઈરાન કરે છે ઈરાનના કેટલાક શુષ્ક અને ઠંડા પ્રદેશો આ પાક માટે આદર્શ છે. કેસર ક્રોકસ સેટીવસ નામના ફૂલમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ ફૂલની અંદર પાતળા, લાલ, દોરા જેવા માળખાં હોય છે - જેને સ્ટીગ્માસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે - જે કાળજીપૂર્વક હાથથી ચૂંટવામાં આવે છે.

શુક્રવારે શેરબજારની શરૂઆત લાલ નિશાનમાં થઈ, સેન્સેક્સ 611.65 પોઈન્ટ ઘટીને 75,422.77 પર અને નિફ્ટી 186.40 પોઈન્ટ ઘટીને 23,452.75 પર ટ્રેડ થયો. મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધતા રોકાણકારોના ₹23 લાખ કરોડ ડૂબ્યા અને FIIએ પણ પીછેહઠ કરી.

Pakistan Afghanistan Conflict 2026: રમઝાન માસમાં પાકિસ્તાને અફઘાનિસ્તાનના Kabul, કંદહાર જેવા શહેરોમાં હવાઈ હુમલા કર્યા. આ હુમલામાં સામાન્ય નાગરિકો અને ઈંધણ ડેપોને નિશાન બનાવાયાનો દાવો છે. કંદહાર એરપોર્ટ નજીક 'કામ એર'ના fuel depot પર પણ એટેક થયો.

મોજતબા ખામેનેઈ બીમાર, કોમામાં હોવાના અને પગ કાપવા પડ્યાના દાવા પશ્ચિમ મીડિયામાં છે, સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી. તેઓ અલી ખામેનેઈના પુત્ર છે, જે ઇરાનના સુપ્રીમ લીડર છે, અને ઇરાનની રાજનીતિમાં પ્રભાવશાળી માનવામાં આવે છે.

અમેરિકાએ રશિયન તેલ ખરીદવાની મંજૂરી આપી કારણકે ઈરાન સાથેના યુદ્ધને લીધે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 100 DOLLARને પાર થયા. આ નિર્ણયથી રશિયાને મોટો ફાયદો નહીં થાય, કારણ કે આ છૂટ ટૂંકા ગાળા માટે જ છે અને હોર્મુઝ રૂટ પર કામકાજ ઠપ થઇ ગયું છે.

પૂર્વ NSA જોન બોલ્ટને ટ્રમ્પની ઈરાન સ્ટ્રેટેજીની આકરી ટીકા કરી: ટ્રમ્પે ઈરાનને વેનેઝુએલા સમજી તુરંત સત્તા પરિવર્તન કરવા ધાર્યું હતું. Boltonના મતે ટ્રમ્પ નક્કર પ્લાનિંગ વગર સૈન્ય અભિયાન જેવા નિર્ણયો લે છે, અને વ્યૂહનીતિને બદલે આવેશમાં આવીને કામ કરે છે, જે જોખમી છે. Trumpની કાર્યશૈલી પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા.

Ali Larijani એ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ચેતવણી આપી: યુદ્ધ શરૂ કરવું સરળ છે, પણ ટ્વિટ્સથી પૂરું નહિ થાય. ટ્રમ્પે યુદ્ધ વિરામના દાવાઓ કર્યા, પરંતુ લારિજાનીએ કહ્યું જ્યાં સુધી ટ્રમ્પ પોતાની ભૂલ સ્વીકારી કિંમત નહિ ચૂકવે, ત્યાં સુધી ઈરાન પાછળ નહિ હટે. Trump અને લારિજાનીના વિરોધાભાસી દાવા.

અફઘાનિસ્તાનના શહેરોમાં Pakistan દ્વારા Airstrike કરવામાં આવી, જેમાં કંધારમાં ફ્યુઅલ ડિપો પર બોમ્બમારો કરાયો. આ હુમલામાં કેટલાક નાગરિકો ઘાયલ થયા છે, પરંતુ જાનહાનિના કોઈ સમાચાર નથી. પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે સરહદી સુરક્ષા મુદ્દે તણાવ વધી રહ્યો છે, અફઘાનિસ્તાને આ હુમલાની નિંદા કરી છે. નિષ્ણાતોના મતે પરિસ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે.

Middle East Conflict: ઈરાનના મોજતબા ખામેનેઈના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બંધ કરવાના નિવેદનથી વૈશ્વિક બજારમાં અસર થઈ. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આકરા શબ્દોમાં પ્રતિક્રિયા આપી ટેન્શન વધાર્યું. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં પણ ભડકો થયો.

અમેરિકા-ઇઝરાયલ યુદ્ધથી દેશમાં LPGની અછત છે. કાળાબજારી રોકવા સરકારે નિયમો બદલ્યા છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં હવે સિલિન્ડર 45 દિવસે મળશે. આ નિર્ણય સપ્લાય મેનેજ કરવા લેવાયો છે. MPમાં ONLINE બુકિંગ ઠપ છે અને વેઇટિંગ વધી ગયું છે. લોકો ગભરાટમાં બિનજરૂરી બુકિંગ કરે છે. સરકારે સપ્લાય વધારવા પ્રયાસો કર્યા છે.

PM મોદીએ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ સાથે પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ વચ્ચે વાત કરી. યુદ્ધની સ્થિતિમાં આ મહત્વપૂર્ણ મંત્રણા થઇ. મોદીએ મધ્ય પૂર્વની ગંભીર સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી અને કહ્યું કે પ્રદેશમાં વધતો તણાવ ચિંતાજનક છે. તેમણે શાંતિ અને કૂટનીતિ પર ભાર મૂક્યો.

યુદ્ધ વચ્ચે અમેરિકાને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. હવામાં ઇંધણ ભરતું KC-135 પ્લેન ક્રેશ થયું છે અને પાંચ ક્રૂ મેમ્બર્સ લાપતા છે. આ ઘટનાને કારણે અમેરિકામાં ચિંતાનો માહોલ છવાયો છે. ઘટનાની તપાસ ચાલુ છે અને ક્રૂ મેમ્બર્સને શોધવાની કામગીરી ચાલી રહી છે. આ દુર્ઘટનાથી અમેરિકાને મોટું નુકસાન થયું છે.

ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ અને કાળા સમુદ્રમાં સંઘર્ષથી ભારતના ખાધ્ય તેલ બજારમાં volatility અને પુરવઠાની ચિંતા ઊભી થઈ છે. સનફલાવર ઓઈલના આયાતમાં ખલેલ અને પામ ઓઈલના ભાવ વધારાને કારણે તેલના ભાવ વધી શકે છે. ક્રુડ તેલના ભાવ વધવાથી પામ ઓઈલ આધારિત બાયોડિઝલના ઉત્પાદનમાં વધારો થઈ શકે છે, જેનાથી પામ ઓઈલની માગ વધશે.

મધ્ય પૂર્વના તણાવ અને ઈરાન યુદ્ધથી ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગમાં અસર થઈ રહી છે. APIના ભાવમાં આશરે 30%નો વધારો થયો છે. યુદ્ધને કારણે કન્ટેનર જહાજોની અછત સર્જાઈ છે. પરિણામે, ચીનથી કાચા માલના પુરવઠા પર અસર થઈ રહી છે. ભાવ વધી શકે છે.

મુંબઈ કરન્સી બજારમાં ડોલરના ભાવ વધતાં રૂપિયો તળિયે પહોંચ્યો. શેરબજાર ઘટતાં અને ક્રૂડ તેલ વધતાં રૂપિયા પર દબાણ આવ્યું. આજે રૂપિયો ડોલર સામે 92.37 સુધી ગબડ્યો હતો, જોકે ડોલરના ભાવ ટોચ પરથી ઘટ્યા હતા.

ઈરાન-ઇઝરાયેલ યુદ્ધના લીધે LPG-fuel crisis વધતા, વૈશ્વિક ફંડોની વેચવાલીથી સેન્સેક્સ 829.39 પોઈન્ટ ઘટીને 76034.42 થયો. યુદ્ધના લીધે રાંધણ ગેસની કટોકટી, ફયુલના ભાવ વધ્યા, ઓટોમોબાઈલ અને બેંકિંગ શેરોમાં વેચવાલી થઇ. ભારત સરકારે જહાજો માટે ઈરાન સાથે વાતચીત કરી હતી. NIFTY 50 સ્પોટ ઈન્ડેક્સ પણ ઘટ્યો.