કેસર વિશ્વના સૌથી મોંઘા મસાલામાંનું એક છે, જે "લાલ સોનું" તરીકે ઓળખાય છે. તે ખોરાકમાં સુગંધ અને રંગ માટે વપરાય છે, સાથે દવાઓ તથા સૌંદર્ય પ્રસાધનોમાં પણ ઉપયોગી છે. શું તમે જાણો છો કે વિશ્વમાં સૌથી વધુ કેસરનું ઉત્પાદન ઈરાન કરે છે ઈરાનના કેટલાક શુષ્ક અને ઠંડા પ્રદેશો આ પાક માટે આદર્શ છે. કેસર ક્રોકસ સેટીવસ નામના ફૂલમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ ફૂલની અંદર પાતળા, લાલ, દોરા જેવા માળખાં હોય છે - જેને સ્ટીગ્માસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે - જે કાળજીપૂર્વક હાથથી ચૂંટવામાં આવે છે.

શુક્રવારે શેરબજારની શરૂઆત લાલ નિશાનમાં થઈ, સેન્સેક્સ 611.65 પોઈન્ટ ઘટીને 75,422.77 પર અને નિફ્ટી 186.40 પોઈન્ટ ઘટીને 23,452.75 પર ટ્રેડ થયો. મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધતા રોકાણકારોના ₹23 લાખ કરોડ ડૂબ્યા અને FIIએ પણ પીછેહઠ કરી.

મોજતબા ખામેનેઈ બીમાર, કોમામાં હોવાના અને પગ કાપવા પડ્યાના દાવા પશ્ચિમ મીડિયામાં છે, સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી. તેઓ અલી ખામેનેઈના પુત્ર છે, જે ઇરાનના સુપ્રીમ લીડર છે, અને ઇરાનની રાજનીતિમાં પ્રભાવશાળી માનવામાં આવે છે.

અમેરિકાએ રશિયન તેલ ખરીદવાની મંજૂરી આપી કારણકે ઈરાન સાથેના યુદ્ધને લીધે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 100 DOLLARને પાર થયા. આ નિર્ણયથી રશિયાને મોટો ફાયદો નહીં થાય, કારણ કે આ છૂટ ટૂંકા ગાળા માટે જ છે અને હોર્મુઝ રૂટ પર કામકાજ ઠપ થઇ ગયું છે.

પૂર્વ NSA જોન બોલ્ટને ટ્રમ્પની ઈરાન સ્ટ્રેટેજીની આકરી ટીકા કરી: ટ્રમ્પે ઈરાનને વેનેઝુએલા સમજી તુરંત સત્તા પરિવર્તન કરવા ધાર્યું હતું. Boltonના મતે ટ્રમ્પ નક્કર પ્લાનિંગ વગર સૈન્ય અભિયાન જેવા નિર્ણયો લે છે, અને વ્યૂહનીતિને બદલે આવેશમાં આવીને કામ કરે છે, જે જોખમી છે. Trumpની કાર્યશૈલી પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા.

Ali Larijani એ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ચેતવણી આપી: યુદ્ધ શરૂ કરવું સરળ છે, પણ ટ્વિટ્સથી પૂરું નહિ થાય. ટ્રમ્પે યુદ્ધ વિરામના દાવાઓ કર્યા, પરંતુ લારિજાનીએ કહ્યું જ્યાં સુધી ટ્રમ્પ પોતાની ભૂલ સ્વીકારી કિંમત નહિ ચૂકવે, ત્યાં સુધી ઈરાન પાછળ નહિ હટે. Trump અને લારિજાનીના વિરોધાભાસી દાવા.

અફઘાનિસ્તાનના શહેરોમાં Pakistan દ્વારા Airstrike કરવામાં આવી, જેમાં કંધારમાં ફ્યુઅલ ડિપો પર બોમ્બમારો કરાયો. આ હુમલામાં કેટલાક નાગરિકો ઘાયલ થયા છે, પરંતુ જાનહાનિના કોઈ સમાચાર નથી. પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે સરહદી સુરક્ષા મુદ્દે તણાવ વધી રહ્યો છે, અફઘાનિસ્તાને આ હુમલાની નિંદા કરી છે. નિષ્ણાતોના મતે પરિસ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે.

Middle East Conflict: ઈરાનના મોજતબા ખામેનેઈના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બંધ કરવાના નિવેદનથી વૈશ્વિક બજારમાં અસર થઈ. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આકરા શબ્દોમાં પ્રતિક્રિયા આપી ટેન્શન વધાર્યું. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં પણ ભડકો થયો.

PM મોદીએ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ સાથે પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ વચ્ચે વાત કરી. યુદ્ધની સ્થિતિમાં આ મહત્વપૂર્ણ મંત્રણા થઇ. મોદીએ મધ્ય પૂર્વની ગંભીર સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી અને કહ્યું કે પ્રદેશમાં વધતો તણાવ ચિંતાજનક છે. તેમણે શાંતિ અને કૂટનીતિ પર ભાર મૂક્યો.

યુદ્ધ વચ્ચે અમેરિકાને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. હવામાં ઇંધણ ભરતું KC-135 પ્લેન ક્રેશ થયું છે અને પાંચ ક્રૂ મેમ્બર્સ લાપતા છે. આ ઘટનાને કારણે અમેરિકામાં ચિંતાનો માહોલ છવાયો છે. ઘટનાની તપાસ ચાલુ છે અને ક્રૂ મેમ્બર્સને શોધવાની કામગીરી ચાલી રહી છે. આ દુર્ઘટનાથી અમેરિકાને મોટું નુકસાન થયું છે.

ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ અને કાળા સમુદ્રમાં સંઘર્ષથી ભારતના ખાધ્ય તેલ બજારમાં volatility અને પુરવઠાની ચિંતા ઊભી થઈ છે. સનફલાવર ઓઈલના આયાતમાં ખલેલ અને પામ ઓઈલના ભાવ વધારાને કારણે તેલના ભાવ વધી શકે છે. ક્રુડ તેલના ભાવ વધવાથી પામ ઓઈલ આધારિત બાયોડિઝલના ઉત્પાદનમાં વધારો થઈ શકે છે, જેનાથી પામ ઓઈલની માગ વધશે.

મુંબઈ કરન્સી બજારમાં ડોલરના ભાવ વધતાં રૂપિયો તળિયે પહોંચ્યો. શેરબજાર ઘટતાં અને ક્રૂડ તેલ વધતાં રૂપિયા પર દબાણ આવ્યું. આજે રૂપિયો ડોલર સામે 92.37 સુધી ગબડ્યો હતો, જોકે ડોલરના ભાવ ટોચ પરથી ઘટ્યા હતા.

અમદાવાદના દંપતી દુબઈમાં યુદ્ધને લીધે ફસાયા, પૈસા ખૂટ્યા, હોટલ ભાડું વધ્યું. અબુધાબીના BAPS મંદિરે મદદ કરી, રહેવા-જમવાની સગવડ આપી, અને અમદાવાદ પાછા ફરવા ટિકિટ કરાવી આપી, જેથી દંપતી હેમખેમ પરત ફર્યું. આ કપરા સમયમાં સંસ્થાએ માનવતા મહેકાવી.

ન્યૂયોર્કમાં ગુજરાતી મૂળના ભાસ્કર અને અરૂણ સવાણી નામના બે ભાઈઓ વિઝા કૌભાંડ, money laundering અને હેલ્થકેર ફ્રોડમાં સંડોવાયેલ છે. સવાણી ગ્રુપ બનાવી વિઝાના નામે ભારતીયોનું આર્થિક શોષણ કરતા, ખોટા બિલથી છેતરપિંડી કરતા. FBI ડિરેક્ટર કાશ પટેલ સાથે સંબંધો હોવાના અહેવાલ છે અને તેમને 400 વર્ષની જેલ થઈ શકે છે.

અમેરિકન પ્રમુખ ટ્રમ્પને પડકારતા ઇરાનના લીડર ખામેનેઈએ હોર્મુઝની ખાડી બંધ કરવાની ધમકી આપી છે, જેમાં અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને યુરોપના વહાણોને પસાર થવા દેવામાં નહીં આવે. ઇરાનના હુમલામાં અમેરિકાના ઓઇલ ટેન્કર પર એક ભારતીયનું મોત થયું.

સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચના અહેવાલ મુજબ, ચીને પાંચ વર્ષમાં હથિયારોની આયાત-નિકાસના સમીકરણો બદલ્યા, 72% ઘટાડીને આત્મનિર્ભર બન્યું. વિશ્વયુદ્ધ પછી મહાસત્તાઓએ સુરક્ષાના નામે શસ્ત્રો વેચવાનો ધંધો શરૂ કર્યો. સેકન્ડ વર્લ્ડ વોર પછી અમેરિકા જેવા દેશોએ દુનિયાભરમાં શસ્ત્રોના વેપારનું મોટું માર્કેટ બનાવ્યું. America છેલ્લા 80 વર્ષથી ટોચ પર છે.

ટ્રમ્પે ટેરિફ મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા બાદ ભારત સહિત વિશ્વના દેશો પર અયોગ્ય વેપારનો આરોપ મૂક્યો. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રએ આથી ભારત સહિત ઘણા દેશો સામે તપાસ શરૂ કરી. USTRના પ્રવક્તાના જણાવ્યા અનુસાર ટેરિફની નીતિ યથાવત છે, ફક્ત ટૂલ્સ બદલાયા છે. સુપ્રીમે ટેરિફ ફગાવતા ટ્રમ્પે નવું ગતકડું કાઢ્યું.

મધ્ય-પૂર્વમાં US, ઇઝરાયેલ, ઇરાન યુદ્ધની અસરથી ભારતમાં LPG માટે અરાજકતા સર્જાઈ છે. કેન્દ્રના દાવા છતાં લોકો લાઈનોમાં ઊભા છે, કાળાબજાર ચાર ગણો મોંઘો થયો છે. હોટેલો બંધ થતા કોલસાનો વપરાશ વધ્યો છે અને લોકો કેરોસીન, ચૂલા, સ્ટવ, ઇલેક્ટ્રિક સાધનો તરફ વળ્યા છે. LPGની અછતથી ઘરેલુ અને વ્યાપારી વપરાશકર્તાઓ મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે.

વિશ્વમાં સસ્તા LPG ગેસવાળા 5 દેશો: અલ્જેરિયામાં સૌથી સસ્તો LPG માત્ર ₹8.39/લિટર. યુદ્ધને લીધે ભારતમાં LPG સંકટ છે, ભારત 60% આયાત કરે છે. કતારથી 34% આયાત કરાય છે. ભારત સસ્તા ગેસમાં 14મા ક્રમે છે, સિલિન્ડરનો ભાવ આશરે ₹913 થયો. સરકાર નવા રસ્તાઓ શોધી રહી છે.

વૈશ્વિક વેપારમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો નવો દાવ: ભારત સહિત 16 દેશો પર કલમ 301 હેઠળ તપાસ, સ્થાનિક ઉદ્યોગોને સબસિડીનો આરોપ, જુલાઈ સુધીમાં NEW ટેરિફ લાદવાની શક્યતા, વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર.

મિડલ ઈસ્ટમાં જંગ વધુ સ્ફોટક બન્યો છે. ઈરાને ખાડી દેશોને નિશાન બનાવતા વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધી છે. UNICEF મુજબ અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષમાં 1100થી વધુ બાળકો ભોગ બન્યા છે, જેમાં ઈરાનમાં 200 બાળકોના મોત થયા છે.

ઈરાન વિરુદ્ધ લશ્કરી કાર્યવાહી મામલે અમેરિકી જનતામાં મોટું વિભાજન જોવા મળી રહ્યું છે. ક્વિનિપિયાક યુનિવર્સિટીના સરવે મુજબ, ૫૩% લોકો સૈન્ય પગલાંનો વિરોધ કરી રહ્યા છે, જ્યારે માત્ર ૪૦% સમર્થનમાં છે. ખાસ કરીને જમીની સૈનિકો મોકલવાના મુદ્દે ૭૫% જનતા વિરોધમાં છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે બહુમતી અમેરિકનો ઈરાન સાથે સીધા યુદ્ધ અથવા જમીની સંઘર્ષના પક્ષમાં નથી.

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂજ પજશકિયાને યુદ્ધ પૂર્ણ કરવા માટે ત્રણ શરતો મૂકી. (1) ઇરાનને કાનૂની અધિકારોની માન્યતા આપવામાં આવે. (2) યુદ્ધમાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવામાં આવે. (3) ભવિષ્યમાં કોઈ હુમલો થાય નહીં એની આંતરરાષ્ટ્રીય ગેરંટી આપવામાં આવે. અમેરિકાના સંરક્ષણ વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાન સાથેના યુદ્ધમાં શરૂઆતના 6 દિવસમાં અમેરિકાએ 1 લાખ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કર્યા છે.

Donald Trumpના વહીવટીતંત્રએ ભારત, ચીન અને EU સહિત 60 દેશોની વેપાર નીતિઓ સામે તપાસ શરૂ કરી છે. ટ્રમ્પ સરકાર આ દેશોની વેપાર પદ્ધતિઓને 'અયોગ્ય' માને છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ટેરિફ રદ કર્યા બાદ, ટ્રમ્પ નવા કાયદાકીય માર્ગોથી ટેક્સ લાદશે.

થાઈ કંપનીના કાર્ગો જહાજ પર ઓમાન નજીક હુમલો થયો. MEAએ ચિંતા વ્યક્ત કરી, કોમર્શિયલ શિપિંગને નિશાન ન બનાવવા જણાવ્યું. UAEથી નીકળેલ જહાજ ગુજરાત આવતું હતું. 20 ક્રૂ મેમ્બર બચ્યા, 3 લાપતા. ઓમાનના બંદરે પણ ઈરાનનો હુમલો થયો, લાખો લિટર ક્રૂડ બળી ગયું.

અમેરિકા-ઈઝરાયેલ દ્વારા ક્રૂડ ભંડારોને બોમ્બથી ઉડાવતા ધુમાડાથી એસિડિક પ્રક્રિયા થઈ ઝેરી વરસાદ! વાવાઝોડાના વાદળોએ ધુમાડા, પેટ્રોલિયન બાષ્પ સમાવ્યા. કેમિકલ અને ક્રૂડના કણોથી Tehranમાં કાળો વરસાદ પડ્યો. જમીન, મકાનો પર કાળું લેયર, ફેફસાંને નુકસાન.

યુદ્ધના કારણે ફ્લાઇટ કેન્સલ થતાં બ્રહ્મકુમારી બહેનોને દુબઈમાં રોકાણ કરવું પડ્યું, નાણાં ખૂટી જતાં જમવા-રહેવાનો પ્રશ્ન ઊભો થયો. ધોળકાના વતનીએ એરલાઇન્સ સાથે સંકલન સાધી અમદાવાદના 14 લોકોને મદદ કરી, તેમને રી-બુકિંગ કરાવી પરત મોકલ્યા. આ ઘટના માનવતાનું ઉદાહરણ છે.

મુંબઈ બજારમાં સોનાના ભાવમાં ઘટાડો, ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો થયો. International Energy Agency પ્રમાણે યુદ્ધના કારણે ક્રૂડતેલની સપ્લાયમાં વિક્ષેપ પડતાં, ભાવ વધતાં oil reserve માંથી 40 કરોડ બેરલ્સ ક્રૂડ oil બજારમાં આવશે.

ચીનમાં AI કંપનીઓ હોંગબાઓ દ્વારા યુઝર્સને આકર્ષી રહી છે. અલીબાબા, બાયડન્સ, ટેન્સેન્ટ જેવી કંપનીઓએ 11 હજાર કરોડના કૂપન આપ્યા. AI આધારિત સુપર એપ બનાવવા યુઝર બેઝ મહત્વપૂર્ણ છે. સ્ટેનફોર્ડના રિપોર્ટ અનુસાર યુઝર બેઝ વધવાથી ડેટા મળે છે અને મોડેલ્સ સુધરે છે.

પાકિસ્તાનમાં પેટ્રોલ 335 રૂપિયા/લીટર અને ડીઝલ 321 રૂપિયા/લીટર થયું. શાહબાઝ સરકારે વૈશ્વિક ઓઇલ સંકટના કારણે ભાવ વધાર્યા. પાકિસ્તાનની જનતા અને અર્થતંત્ર IMFની ગુલામી હેઠળ છે. મંત્રીઓને પોતાના ખર્ચે પેટ્રોલ પુરાવવાનો આદેશ અપાયો છે. પત્રકાર જબ્બાર ચૌધરીના જણાવ્યા અનુસાર એનર્જી ક્રાઇસીસનો ડર છે અને ગલ્ફ કન્ટ્રીઝ પર ઓઇલ ડિપેન્ડન્સી છે. પાકિસ્તાનની ઓઇલ રિઝર્વ કેપેસિટી એક મહિનાની જ છે.