આવતીકાલ તા.૧૧ ઓક્ટોબરથી ભાવનગર સહિત ગોહિલવાડમાં શારદીય નવરાત્રિનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે. શ્રાદ્ધપક્ષના સમાપન બાદ શરૂ થનારા આ પાવન પર્વ નિમિત્તે પ્રાચીન અને અર્વાચીન શકિતધામોમાં માઈભક્તો ઉમટી પડશે. આ વર્ષે મા અંબે હાથી પર બિરાજમાન થશે, જે સુખ-સમૃદ્ધિનું પ્રતિક મનાય છે. પ્રથમ નોરતે ઘટ સ્થાપન અને જવારા વાવણી કરાશે. નગરદેવી ખોડીયાર માતાજી, અંબાજી, બહુચરાજી સહિતના મંદિરોમાં ભક્તો દર્શનાર્થે ઉમટી પડશે અને અનુષ્ઠાન, ચંડીપાઠ, મંત્રજાપ તથા રાસગરબાની રમઝટ બોલાવવામાં આવશે. જોકે, આ વર્ષે સાતમની બે તિથિને કારણે અષ્ટમી અને નોમની ઉજવણીમાં વિસંગતતા રહેશે.

આસો મહિનાના પવિત્ર દિવસો અને નવરાત્રિના પ્રારંભ સાથે, લેખક કૃષ્ણની રાસલીલા દ્વારા ભક્તિ અને આનંદના માર્ગ પર પ્રકાશ પાડે છે. આજના તણાવગ્રસ્ત યુગમાં, જ્યાં ટેક્નોલોજી અને સ્પર્ધા તણાવ વધારે છે, ત્યાં ભક્તિમાર્ગ આનંદ, પ્રસન્નતા અને શાંતિનો માર્ગ પૂરો પાડે છે. લેખક જ્ઞાન, કર્મ અને ભક્તિ માર્ગોની ચર્ચા કરે છે અને જણાવે છે કે આ બધા માર્ગો અંતે એક જ પરમાત્મા તરફ દોરી જાય છે. તેઓ ભક્તિને અંધશ્રદ્ધા અને ધર્મધૂર્ત બાવાઓથી બચાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે અને સમગ્ર પૃથ્વીને ગોકુળ જેવી મધુમય બનાવવાની આશા વ્યક્ત કરે છે.

નવરાત્રિના પવિત્ર પર્વની પૂર્વસંધ્યાએ, લેખક આધ્યાત્મિકતા અને આધુનિક ટેકનોલોજી વચ્ચેના ઊંડાણપૂર્વકના સંબંધ પર પ્રકાશ પાડે છે. તેઓ જણાવે છે કે જેમ નવરાત્રિ દરમિયાન ગરબા અને ભજનમાં એક અનોખી રિધમ અનુભવાય છે, તેવી જ રીતે બ્રહ્માંડના ગ્રહો, પ્રકૃતિ અને માનવ શરીરમાં પણ એક રહસ્યમય લય વિદ્યમાન છે. આ રિધમને શોધવાના પ્રયાસો ટેકનોલોજી, ખાસ કરીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા પણ થઈ રહ્યા છે. લેખક શંકરાચાર્યના ઉપદેશો અને આધુનિક વિજ્ઞાનના સિદ્ધાંતોને જોડીને સમજાવે છે કે બ્રહ્માંડની ગતિ અને શક્તિને સમજવી એ જ સાચી આધ્યાત્મિકતા છે.

ગરબો એ માત્ર નૃત્ય નથી, પરંતુ ગુજરાતની ઓળખ, શક્તિની ભક્તિ અને સાહિત્યનો અવિભાજ્ય અંગ છે. 'ગર્ભદીપ' શબ્દ પરથી ઉતરી આવેલો ગરબો, નૃત્ય, લય અને શબ્દોનું ત્રિશૂલ છે. 17મી સદીથી ભાણદાસ, વલ્લભ મેવાડા, રણછોડજી દીવાન જેવા કવિઓએ ગરબા અને ગરબી દ્વારા માતાજી અને કૃષ્ણની ભક્તિ ગાઈ છે. શામળ, દયારામ, પ્રેમાનંદ જેવા મધ્યકાલીન કવિઓએ પણ આ સાહિત્ય સ્વરૂપને સમૃદ્ધ કર્યું છે. અવિનાશ વ્યાસ, તુષાર શુક્લ, પ્રશાંત કેદાર જાદવ અને નરેન્દ્ર મોદી જેવા કવિઓએ અર્વાચીન ગરબાને નવી ઊંચાઈ આપી છે. ગરબો સ્ત્રી સન્માન, ઊર્જા અને અસ્તિત્વનો ઉત્સવ છે, જે ગુજરાતના સાંસ્કૃતિક પાયાને મજબૂત બનાવે છે.

ભારત ઉત્સવપ્રિય દેશ છે અને નવરાત્રિ આદ્યશક્તિની આરાધનાનું પર્વ છે. સમય જતાં નવરાત્રિની ઉજવણીમાં પરિવર્તન આવ્યું છે; જે પહેલાં શેરીઓ અને મંદિરોમાં મર્યાદિત હતું તે હવે વિશાળ મેદાનો અને પાર્ટી પ્લોટ્સમાં આધુનિક ઝાકઝમાળ સાથે ઉજવાય છે. પરંપરાગત પોશાકોમાં આધુનિક ડિઝાઇનનો સમન્વય, ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ, અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા ગરબાના સ્ટેપ્સ શીખવા તથા સંગીતનો વ્યાપ વધ્યો છે. આ બાહ્ય પરિવર્તનો છતાં, ગરબાનું વર્તુળ, સામૂહિક ભાગીદારી અને માતાજી પ્રત્યેની શ્રદ્ધા જેવા મૂળભૂત તત્વો અકબંધ રહ્યાં છે, જે નવરાત્રિને પરંપરા અને આધુનિકતાનું જીવંત માધ્યમ બનાવે છે.

આ વર્ષે શારદીય નવરાત્રિ 11 ઓક્ટોબરથી 20 ઓક્ટોબર સુધી 9 દિવસની રહેશે, જેમાં ઘટસ્થાપના રવિવારે ચિત્રા નક્ષત્રમાં થશે. જ્યોતિષીય માન્યતા મુજબ, રવિવારે નવરાત્રિ શરૂ થતાં દેવી દુર્ગાનું વાહન હાથી રહેશે, જે સુખ-સમૃદ્ધિ અને આર્થિક પ્રગતિનું સૂચક છે. આ નવરાત્રિ દરમિયાન એક અમૃત સિદ્ધિ યોગ, બે સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગ અને બે રવિ યોગ બનશે. આ શુભ યોગોમાં જમીન, મકાન, વાહન, ઘરેણાં અને ઇલેક્ટ્રોનિક સામાનની ખરીદી કરવી તેમજ નવા વેપાર, નોકરી કે પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવા અત્યંત લાભદાયી રહેશે. અમૃત સિદ્ધિ યોગમાં મોટી ડીલ, બિઝનેસ કોન્ટ્રાક્ટ અને આજીવિકા સંબંધિત યાત્રાઓ કરવી શુભ માનવામાં આવે છે.

ભુજ ખાતે વીબીસી યુવતી મંડળ દ્વારા 'નવરાત્રી ફ્યુઝન વિથ ગરબા એન્ડ ગેમ્સ' કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું. મંડળના પ્રમુખ નેહલબેન શેઠની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં પરંપરાગત રાસ-ગરબા સાથે વિવિધ રમતો અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓનું સંયોજન કરાયું હતું. કાર્યક્રમમાં મંગલાચરણ, લકી ડ્રો, તપસ્વીઓનું બહુમાન અને ગરબા સ્પર્ધા યોજાઈ હતી. અંતે, ઉપસ્થિત સભ્યોએ સહભોજનનો આનંદ માણ્યો હતો. આયોજનને સફળ બનાવવા મંડળની કારોબારી સમિતિએ જહેમત ઉઠાવી હતી.

સોમનાથ નજીક આવેલું ચંદ્રભાગા મંદિર, જે મહાકાળી શક્તિપીઠ તરીકે ઓળખાય છે, તે ૮૫૦ વર્ષ જૂનું છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, માતા સતીના શરીરનો ઉદર ભાગ અહીં પડ્યો હતો, અને તેથી આ સ્થળને શક્તિપીઠ માનવામાં આવે છે. આ મંદિર સરસ્વતી, હિરણ અને કપિલા નદીના ત્રિવેણી સંગમ પાસે આવેલું છે. સ્થાનિક માન્યતા મુજબ, મહમૂદ ગઝનીના આક્રમણ સમયે આ મંદિરને પણ નુકસાન થયું હતું. ગુજરાતમાં અંબાજી અને પાવાગઢ ઉપરાંત ચંદ્રભાગાને પણ શક્તિપીઠ તરીકે ગણવામાં આવે છે, જોકે તેનો ઉલ્લેખ પ્રચલિત નથી.

નડિયાદ શહેરમાં આજથી નવરાત્રિ મહોત્સવનો પ્રારંભ થયો છે, જેમાં ખેલૈયાઓમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. શહેરમાં નવદુર્ગા અને નવરંગ ગરબા ગ્રાઉન્ડ ખાતે બે મોટાં કોમર્શિયલ ગરબાનું આયોજન કરાયું છે, જ્યાં પાર્કિંગની ખાસ વ્યવસ્થા સ્વામિનારાયણ મંદિરમાં કરાઈ છે. આ ઉપરાંત, પીજ ભાગોળ, ઘોડિયા બજાર, દેસાઇ વગા સહિત વિવિધ વિસ્તારોમાં 20થી વધુ શેરી ગરબાનું પણ આયોજન થયું છે. નવદુર્ગા ખાતે ડીજે વગરના પરંપરાગત ગરબાનું આયોજન ખેલૈયાઓમાં વિશેષ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યું છે.

આજથી નવરાત્રી મહોત્સવનો શુભારંભ થઈ રહ્યો છે. ખેડબ્રહ્મા અંબિકા માતાજીના મંદિરે સવારે 8 વાગે અને યાત્રાધામ અંબાજીમાં સવારે 9 વાગે ઘટસ્થાપન સાથે આસ્થાના પવિત્ર પર્વનો પ્રારંભ થશે. હિંમતનગર, મોડાસા, બાયડ સહિત જિલ્લાભરના મંદિરો અને ચાચર ચોક ખાતે વિધિવત પૂજા બાદ રાત્રિના સમયે ભક્તિ અને આધુનિક સંગીતના તાલે ગરબાની રમઝટ જામશે. યુવા વર્ગમાં ખાસ ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા પોલીસ તંત્ર દ્વારા ચુસ્ત બંદોબસ્ત ગોઠવાયો છે.

પાટણ શહેરમાં આજથી નવરાત્રી મહોત્સવનો પ્રારંભ થયો છે, જેમાં બે ક્લબ અને 180 સોસાયટીઓ સહિત કુલ 210 સ્થળોએ ગરબાનું આયોજન કરાયું છે. શહેરના એ ડિવિઝન વિસ્તારમાં 30 અને બી ડિવિઝન વિસ્તારમાં 180 સ્થળોએ ગરબા યોજાશે. ખેલૈયાઓની સુરક્ષા, મહિલાઓની સલામતી અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થા જાળવવા માટે પોલીસે ચુસ્ત બંદોબસ્ત ગોઠવ્યો છે. શી ટીમ સાદા વેશમાં મહિલા પોલીસ દ્વારા સુરક્ષા પર નજર રાખશે, જ્યારે ડ્રોન દ્વારા પણ દેખરેખ રાખવામાં આવશે. આયોજકોને સીસીટીવી, પાર્કિંગ અને આગ સલામતીની વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરવા સૂચના અપાઈ છે.

આજથી નવરાત્રીનો પ્રારંભ થતાં જ ભુજમાં ગરબાની ખરીદી માટે મહિલાઓની ભીડ જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને વાણીયાવાડ, જૂની શાક માર્કેટ, મહેર અલી ચોક જેવા વિસ્તારોમાં મુસ્લિમ પરિવારોની બહેનો પરંપરાગત રીતે ગરબાનું વેચાણ કરી રહી છે. નવરાત્રિ દરમિયાન સ્થાપિત થતો માટીનો કાણાંવાળો ગરબો માત્ર નૃત્યનું માધ્યમ નથી, પરંતુ તે 'ગર્ભદીપ' તરીકે બ્રહ્માંડની દિવ્ય ઊર્જા અને માનવ શરીરમાં રહેલા આત્મારૂપી પ્રકાશનું પ્રતીક છે. ગરબાની અંદર દીવો મૂકી તેની ફરતે રાસ-ગરબા રમવાની પરંપરા સદીઓ જૂની છે, જે જીવનચક્ર અને ચેતનાનું દર્શન કરાવે છે.

બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આજથી 997 ગરબા ચોકમાં નવરાત્રિ મહોત્સવનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે. આ ઉત્સવ દરમિયાન સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા માટે પોલીસ, હોમગાર્ડ અને ટ્રાફિક પોલીસનો ચુસ્ત બંદોબસ્ત ગોઠવાયો છે. જેમાં 22 પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર, 800 પોલીસ જવાનો, 650 હોમગાર્ડ અને 50 ટ્રાફિક પોલીસ ફરજ બજાવશે. મહિલાઓની સુરક્ષા માટે 25 શી ટીમ તૈનાત કરાઈ છે, જેઓ ગુપ્ત રીતે ચેકિંગ કરશે. જિલ્લા પોલીસવડા પ્રશાંત સુબેએ આયોજકો સાથે શાંતિ સમિતિની બેઠકો યોજી હતી અને ગરબા સ્થળોએ સીસીટીવી, પાર્કિંગ તથા ઇમરજન્સી એક્ઝિટ જેવી વ્યવસ્થાઓ સુનિશ્ચિત કરવા સૂચનાઓ આપી છે.

પોરબંદર જિલ્લામાં નવરાત્રી પર્વની ઉજવણી માટે 250 પારંપારિક અને 6 અર્વાચીન ગરબીનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ વર્ષે પણ દાયકાઓથી ચાલી આવતી પરંપરા જાળવી રાખીને 6 જેટલી મુખ્ય પારંપરિક ગરબીઓ, જેમાં વાડી પ્લોટ, ભાવેશ્વર મંદિર, ઠક્કર પ્લોટ, શીતલા ચોક, એ.સી.સી. કોલોની અને રેલ્વે સ્ટેશન ખાતે યોજાઈ રહી છે. અગાઉ 9 જેટલી પારંપરિક ગરબીઓ યોજાતી હતી, પરંતુ રેલવે સ્ટેશન નવીનીકરણ અને સંકલનના અભાવે કેટલીક ગરબીઓ બંધ થઈ ગઈ છે. તેમ છતાં, ઠક્કર પ્લોટ, શીતલા ચોક, રેલ્વે સ્ટેશન, વાડી પ્લોટ અને ભદ્રકાલી મંદિર ખાતેની પાંચ પ્રાચીન ગરબીઓ હજુ પણ ભાવિકો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની રહી છે.

ભાદરવા મહિનાની સર્વપિતૃ અમાસના દિવસે, જે આ વર્ષે શનિવાર સાથેનો દુર્લભ સંયોગ ધરાવે છે, દામોદરકુંડ ખાતે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટી પડ્યા હતા. ભાવિક ભક્તોએ પવિત્ર કુંડમાં સ્નાન કરી, પિતૃ તર્પણ અને પિપળે જળાંજલિ અર્પણ કરીને જ્ઞાત-અજ્ઞાત પિતૃઓને શાંતિ અને મોક્ષ અર્થે શાસ્ત્રોક્ત વિધિ સંપન્ન કરી. દામોદર કુંડમાં પિતૃ તર્પણ કરવાથી અક્ષય પુણ્ય મળે છે તેવી માન્યતા છે. શનિવારી અમાસ હોવાથી પિતૃ તર્પણ સાથે શનિદેવની કૃપા પણ પ્રાપ્ત થવાની શ્રદ્ધા ભક્તોમાં જોવા મળી હતી.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના નસવાડી ગામમાં નવરાત્રીના તહેવારની તૈયારીઓ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. શક્તિની આરાધનાના આ પવિત્ર પર્વને આવકારવા માટે સ્થાનિક બજારોમાં માટીની ગરબીઓ, માતાજીની આકર્ષક મૂર્તિઓ અને રંગબેરંગી ચુંદડીઓનું ધૂમ વેચાણ થઈ રહ્યું છે. ચાલુ વર્ષે માતાજીની મૂર્તિઓના ભાવમાં ગત વર્ષની સરખામણીએ 10 થી 15 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. હાલમાં રૂ. 1,100 થી રૂ. 6,000 સુધીની વિવિધ ડિઝાઇન અને કદની મૂર્તિઓ ઉપલબ્ધ છે, જેના કારણે ખરીદદારોમાં ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે.

આચાર્ય કુંદકુંદ સ્વામીના મતે, પાપ એ માત્ર બાહ્ય પ્રવૃત્તિ નથી, પરંતુ આત્મા સાથે જોડાયેલું છે. માનવીની દ્રષ્ટિ અને વૃત્તિ પાપનું મૂળ છે, જ્યાંથી ઇચ્છા જાગે છે અને વિચારમાં પ્રવર્તે છે. ક્રોધ, કામવાસના, લોભ જેવી વૃત્તિઓ વ્યક્તિને પાપ તરફ દોરી જાય છે. પાપ એકલું નથી આવતું, પરંતુ અનેક પાપોની સેના લઈને આવે છે. એક પાપ બીજા અનેક પાપોનો દરવાજો ખોલે છે. ભલે પાપનું આકર્ષણ હોય, પરંતુ અંતે તે વિષમય પરિણામ આપે છે. પ્રમાણિકતા જ સાચી શક્તિ છે.

વડોદરાના ડભોઇ તાલુકા સ્થિત સુપ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ કરનાળી ખાતે શ્રી કુબેર ભંડારી મહાદેવ મંદિરે ભાદરવા મહિનાની સર્વપિતૃ અમાસ અને શનિવારના સંયોગ નિમિત્તે હજારો ભક્તો ઉમટી પડ્યા હતા. ગુજરાત ઉપરાંત મહારાષ્ટ્ર, મધ્યપ્રદેશ અને ઉત્તરપ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાંથી આવેલા ભક્તોએ વહેલી સવારથી જ દર્શન માટે લાંબી કતારો લગાવી હતી. અમાસના દિવસે કુબેરદાદાના દર્શનનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ હોવાથી, ભક્તોને દર્શન માટે લગભગ પાંચ કલાક સુધી રાહ જોવી પડી હતી. ડભોઇના ધારાસભ્ય શૈલેષ મહેતાએ રાત્રે મંદિરના કપાટ ખોલ્યા બાદ ભક્તોએ દર્શનનો લાભ લીધો હતો. નવરાત્રિ પૂર્વે ધાર્મિક માહોલ વચ્ચે મંદિર ટ્રસ્ટ દ્વારા દર્શનાર્થીઓ માટે વ્યવસ્થા ગોઠવાઈ હતી.

વડોદરા જિલ્લાના સાવલી ખાતે સતત ચોથા વર્ષે નિઃશુલ્ક ગરબા મહોત્સવનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. સાવલીના ધારાસભ્ય કેતન નામદારના પિતા મહેન્દ્રભાઈ ઇનામદાર ચેરિટી ટેબલ ટ્રસ્ટ દ્વારા આ કાર્યક્રમ યોજાયો છે. આ મહોત્સવનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તાલુકા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોના યુવક-યુવતીઓને શહેર જેવા ગરબાના પ્લેટફોર્મ પર માતાજીની આરાધના કરવાની તક આપવાનો છે. દર વર્ષે 15,000થી વધુ યુવાનો ભાગ લે છે. રાજકોટની 'એ કે ઇવેન્ટ' દ્વારા રંગબેરંગી લાઈટો અને આધુનિક સાઉન્ડ સિસ્ટમ સાથે ગરબાનું આયોજન કરાયું છે, જેના માટે સ્વયંસેવકો ગ્રાઉન્ડ તૈયાર કરી રહ્યા છે.

વડોદરા નજીક કરજણમાં આજથી નવરાત્રી મહોત્સવનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે. શ્રી રંગનાથ ફાઉન્ડેશન દ્વારા આયોજિત કરજણ નવરાત્રી ફેસ્ટિવલમાં ખેલૈયાઓ માટે મોટા શહેર જેવું આધુનિક ગરબા ગ્રાઉન્ડ તૈયાર કરાયું છે. આકર્ષક LED સ્ક્રીન અને સેલ્ફી પોઈન્ટ યુવાનોમાં ખાસ આકર્ષણ જમાવશે. ધ્વનિત જોશી, નમ્રતા શાસ્ત્રી અને પ્રયાગ જોશી જેવા જાણીતા કલાકારો ખેલૈયાઓને ગરબે રમાડશે, જે કરજણ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ઉત્સાહનો માહોલ સર્જશે.

નાસિક-ત્ર્યંબકેશ્વરમાં આવતા વર્ષે યોજાનારા સિંહસ્થ કુંભમેળાની તૈયારીના ભાગરૂપે, કુંભમેળા પ્રાધિકરણે ત્ર્યંબકેશ્વર મંદિર ૧૫મી ઓક્ટોબરથી ૧૫મી ડિસેમ્બર સુધી બે મહિના બંધ રાખવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ દરખાસ્તને પગલે સ્થાનિકોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. મંદિર બંધ રહેવાથી દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન લાખો ભક્તો દર્શનથી વંચિત રહેશે. ઉપરાંત, સ્થાનિક વેપારીઓને લગભગ ૧૫ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું આર્થિક નુકસાન થવાની ભીતિ છે. કોન્ટ્રાક્ટરોની સગવડ અને કામ ઝડપી પૂરું કરવાના હેતુથી આ નિર્ણય લેવાયો હોવાનો આક્ષેપ છે, જ્યારે કામ અત્યંત ધીમી ગતિએ ચાલી રહ્યું હોવાનું સ્થાનિકોનું કહેવું છે.

આવતીકાલથી શરૂ થઈ રહેલા આસો નવરાત્રિ પર્વ પૂર્વે યાત્રાધામ પાવાગઢ ખાતે માઇભક્તોનું માનવ મહેરામણ ઉમટી પડ્યું છે. શનિવાર-રવિવારની રજાઓ અને નવરાત્રિના આગમનને કારણે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ માતાજીના દર્શન માટે પહોંચ્યા છે, જેના કારણે ચાંપાનેરથી માંચી અને મંદિર સુધી ભક્તોની ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે. ગુજરાત સહિત પડોશી રાજ્યોમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં માઇભક્તો આવ્યા છે. ભીડને પગલે મંદિર ટ્રસ્ટ અને પોલીસ તંત્ર દ્વારા સુરક્ષા અને દર્શન વ્યવસ્થા માટે ખાસ બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો છે.

આ વર્ષે શારદીય નવરાત્રિ 11 ઓક્ટોબર, 2026થી શરૂ થઈ રહી છે, જેમાં ઘટસ્થાપના (કળશ સ્થાપના) દ્વારા મા દુર્ગાની ઉપાસનાનો પ્રારંભ થશે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, નવરાત્રિ દરમિયાન પૂજા-પાઠની સાથે ઘરની સ્વચ્છતા અને સાત્વિકતા જાળવવી અનિવાર્ય છે. ઘટસ્થાપના પછી ઘરને લાંબા સમય સુધી ખાલી ન છોડવું, પૂજા સ્થળ સ્વચ્છ રાખવું, અને તામસિક ભોજન (માંસ, મદિરા, લસણ, ડુંગળી) થી દૂર રહેવું જરૂરી છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ઘરમાં શાંતિ અને સકારાત્મક વાતાવરણ જાળવી રાખવું જોઈએ.

આગામી 11 ઓક્ટોબર 2026થી શરૂ થનાર શારદીય નવરાત્રિ પહેલા, ઘરમાંથી નકારાત્મકતા દૂર કરવા માટે કેટલીક વસ્તુઓ હટાવવી શુભ માનવામાં આવે છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, ભગવાનની ખંડિત મૂર્તિઓ, સૂકાયેલા છોડ, જૂની અને ખરાબ સાવરણી, બંધ ઘડિયાળ અને ખરાબ ઈલેક્ટ્રોનિક સામાન, તેમજ તૂટેલા વાસણો અને કાચનો સામાન ઘરમાંથી તાત્કાલિક દૂર કરવો જોઈએ. આ વસ્તુઓ ઘરમાં નકારાત્મક ઊર્જા વધારે છે અને પ્રગતિમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. ઘરની સ્વચ્છતા અને પવિત્રતા માતા દુર્ગાના સ્વાગત માટે અત્યંત આવશ્યક છે.

જામનગરની શ્રી ભારતમાતા આદર્શ ગરબી મંડળ તેની સ્થાપનાના 66મા વર્ષમાં પ્રવેશ્યું છે. આ ગરબી તેની પરંપરાગત રાસ-ગરબા, પ્રાચીન ગાયકી અને ધાર્મિક-ઐતિહાસિક પાત્રોની આકર્ષક વેશભૂષા માટે જાણીતી છે. મંડળની સ્થાપના 1947માં જામનગર સ્થળાંતર બાદ રામાણી પરિવારે કરી હતી. અહીં યુવકો ભગવાન શ્રીરામ, કૃષ્ણ, શિવ, છત્રપતિ શિવાજી જેવા વિવિધ પાત્રોની વેશભૂષામાં રાસ રમે છે. આ ગરબી સાંપ્રદાયિક એકતાનું પ્રતીક છે, જેમાં મુસ્લિમ, શીખ અને ખ્રિસ્તી પરિવારો પણ સહયોગ આપે છે. પ્રવેશ નિઃશુલ્ક છે અને સ્વૈચ્છિક સહયોગથી આયોજન થાય છે. મંડળે અનેક સ્પર્ધાઓમાં સન્માન મેળવ્યું છે.

સુપ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ અંબાજી ખાતે આગામી નવરાત્રિ મહોત્સવ નિમિત્તે શ્રી આરાસુરી અંબાજી માતા દેવસ્થાન ટ્રસ્ટ દ્વારા મંદિરમાં દર્શન અને આરતીના દૈનિક સમયપત્રકમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. આ નવું સમયપત્રક 11 ઓક્ટોબરથી 19 ઓક્ટોબર સુધી અમલમાં રહેશે. સવારની મંગળા આરતી 07:30 થી 08:00, સવારના દર્શન 08:00 થી 11:30, બપોરના દર્શન 12:30 થી 04:15, સાંજની સંધ્યા આરતી 06:30 થી 07:00 અને રાત્રિના દર્શન 07:00 થી 09:00 કલાક સુધી રહેશે. ઘટસ્થાપન 11 ઓક્ટોબરે સવારે 09:00 થી 10:30 અને દુર્ગાષ્ટમીની આરતી 20 ઓક્ટોબરે સવારે 06:00 કલાકે થશે. 20 ઓક્ટોબરથી સમય રાબેતા મુજબ થશે.

આસો નવરાત્રિ 2026 નિમિત્તે પ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ અંબાજી અને ચોટીલા ખાતે દર્શન, આરતી અને હવનના સમયપત્રકમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. અંબાજી ખાતે 11મી ઓક્ટોબરથી 19મી ઓક્ટોબર સુધી સૂર્યોદય-સૂર્યાસ્તના ફેરફારને ધ્યાનમાં રાખી દર્શન-આરતીના સમય બદલાશે, જેમાં સવારની આરતી 7:30 અને સાંજે 6:30 વાગ્યે થશે. ઘટ સ્થાપન 11મી ઓક્ટોબરે થશે. ચોટીલા ખાતે પણ 11મીથી 19મી ઓક્ટોબર દરમિયાન આરતી, હવન અને ભોજન પ્રસાદીના સમય જાહેર કરાયા છે. પ્રથમ અને આઠમું નોરતું સવારે 4 વાગ્યે આરતીથી શરૂ થશે.

આસો મહિનામાં શરૂ થતી શરદ નવરાત્રી, જે હિન્દુ ધર્મમાં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે, તે માતા દુર્ગાની આરાધના અને ગરબાનો ઉત્સવ છે. કાઠિયાવાડમાં નવ દિવસ ચાલતો આ તહેવાર ભક્તિ અને શક્તિનો સંગમ છે, જેમાં પ્રાચીન ગરબીઓ અને અર્વાચીન દાંડિયા રાસનો સમાવેશ થાય છે. ગરબો બ્રહ્માંડનું પ્રતીક મનાય છે અને તેના 27 છિદ્રો 27 નક્ષત્રો દર્શાવે છે. નવરાત્રી દરમિયાન દુર્ગા માતાના નવ સ્વરૂપોની પૂજા થાય છે અને દશેરાના દિવસે રાવણ દહન સાથે ઉત્સવ પૂર્ણ થાય છે. ગુજરાતમાં નવરાત્રીની ઉજવણી દેશભરમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

નવરાત્રિ 2026 માં રવિવાર, 11 ઓક્ટોબરથી શરૂ થશે. નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે ઘટસ્થાપના કરવામાં આવે છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, યોગ્ય સમયે કળશ સ્થાપના કરવાથી પૂજાનું સંપૂર્ણ ફળ મળે છે. ઘટસ્થાપના માટે દિવસ દરમિયાન બે શુભ મુહૂર્ત ઉપલબ્ધ છે. સવારે 6:00 થી 10:00 વાગ્યાનો સમય સૌથી શુભ માનવામાં આવે છે. જો સવારે શક્ય ન હોય તો, બપોરે 11:45 થી 12:30 વાગ્યા દરમિયાન અભિજિત મુહૂર્તમાં પણ સ્થાપના કરી શકાય છે. રાહુકાળ દરમિયાન ઘટસ્થાપના ટાળવી જોઈએ. આ લેખમાં પંડિતજી વગર ઘરે ઘટસ્થાપન કરવાની સંપૂર્ણ વિધિ પણ સમજાવવામાં આવી છે.

નવરાત્રિના આગમન પૂર્વે ઘરની સફાઈ અને વ્યવસ્થિત કરવાની પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ઘરમાં સકારાત્મક વાતાવરણ જાળવવા માટે તૂટેલી મૂર્તિઓ કે ફોટા, ખરાબ વિદ્યુત ઉપકરણો, તૂટેલા કાચના વાસણો, જૂના કે ફાટેલા ચંપલ-બૂટ અને સુકાઈ ગયેલા છોડ જેવી વસ્તુઓ તાત્કાલિક દૂર કરવી જોઈએ. વાસ્તુશાસ્ત્ર મુજબ, આવી નકામી અને તૂટેલી વસ્તુઓ ઘરમાં નકારાત્મક ઉર્જા લાવી શકે છે. તેથી, નવરાત્રિ પહેલા ઘરને સ્વચ્છ અને શુભ બનાવી શુભ વાતાવરણનું નિર્માણ કરવું જોઈએ.