યોગવશિષ્ઠમાં AI ના સંકેતો: માનવબુદ્ધિના ભવિષ્યનો પ્રાચીન સંકેત?
યોગવશિષ્ઠમાં AI ના સંકેતો: માનવબુદ્ધિના ભવિષ્યનો પ્રાચીન સંકેત?
Published on: 26th July, 2026

‘યોગવશિષ્ઠ’ ગ્રંથમાં વર્ણવેલ દમ, વ્યાલ અને કૂટની કથા આધુનિક કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI) અને રોબોટિક્સની સંકલ્પનાઓ સાથે આશ્ચર્યજનક સામ્ય ધરાવે છે. આ કથા પ્રાચીન ભારતીય ચિંતનની દૂરસંદર્શિતા દર્શાવે છે. સાંબરાસુર દ્વારા નિર્મિત આ ત્રણ યંત્રયોદ્ધાઓ ભાવનાવિહીન હોવાને કારણે અજેય હતા. પરંતુ માનવીય લાગણીઓના પ્રભાવ હેઠળ તેમની શક્તિ ક્ષીણ થઈ અને તેઓ પરાજિત થયા. આ સંદેશ આજે AI ના યુગમાં પણ અત્યંત પ્રાસંગિક છે.