‘યોગવશિષ્ઠ’ ગ્રંથમાં વર્ણવેલ દમ, વ્યાલ અને કૂટની કથા આધુનિક કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI) અને રોબોટિક્સની સંકલ્પનાઓ સાથે આશ્ચર્યજનક સામ્ય ધરાવે છે. આ કથા પ્રાચીન ભારતીય ચિંતનની દૂરસંદર્શિતા દર્શાવે છે. સાંબરાસુર દ્વારા નિર્મિત આ ત્રણ યંત્રયોદ્ધાઓ ભાવનાવિહીન હોવાને કારણે અજેય હતા. પરંતુ માનવીય લાગણીઓના પ્રભાવ હેઠળ તેમની શક્તિ ક્ષીણ થઈ અને તેઓ પરાજિત થયા. આ સંદેશ આજે AI ના યુગમાં પણ અત્યંત પ્રાસંગિક છે.

બૌદ્ધ ધર્મના 'ત્રિપિટક' અને ભાગવત પુરાણ જેવી પ્રાચીન કથાઓમાં સમયની સાપેક્ષતાના સિદ્ધાંતો છુપાયેલા છે, જે આધુનિક વિજ્ઞાનના Quantum Field, String Theory, Multiverse, Time Dilation જેવા ખ્યાલો સાથે સુસંગત છે. પાયસી સૂત્રમાં રાજા અને કુમાર કસ્સપ વચ્ચેનો સંવાદ, અને ભાગવતમાં રાજા કકુહ્મી (રૈવત) તથા રાજા મુચુકુંદની કથાઓ દર્શાવે છે કે અલગ-અલગ આયામો અને બ્રહ્માંડમાં સમયની ગતિ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. આ દર્શાવે છે કે પ્રાચીન ઋષિમુનિઓને બ્રહ્માંડ અને સમયની ગતિ વિશે ઊંડું જ્ઞાન હતું.

કન્યાકુમારી જિલ્લામાં આવેલો પદ્મનાભપુરમ પેલેસ, જે વેસ્ટર્ન ઘાટના ભાગ ગણાતી વેલી હિલ્સની તળેટીમાં સ્થિત છે, તેને ભારતનો સૌથી જૂનો રાજમહેલ ગણવામાં આવે છે. આ ભવ્ય મહેલ 6.5 એકરમાં વિસ્તરેલો છે અને તેમાં 14 સંકુલ આવેલા છે. સંપૂર્ણપણે લાકડાંમાંથી નિર્માણ પામેલ આ મહેલમાં સાગ, ગુલાબ અને ફણસ જેવા લાકડાંનો ઉપયોગ થયો છે. ગ્રેનાઇટ દીવાલો, ઢાળવાળી છત, કોતરણી, ભીંતચિત્રો અને 300 વર્ષ જૂની રોમન અંકવાળી ઘડિયાળ 'મણિ મેડા' જેવા આકર્ષણો મુલાકાતીઓને મંત્રમુગ્ધ કરી દે છે.

ભૂતકાળમાં જીમ કોર્બેટ જેવા અનુભવી શિકારીને પણ જે દીપડાની હાજરીનો અંદાજ ન આવ્યો, તેવા ચાલાક દીપડા હવે શહેરી વિસ્તારોમાં સામાન્ય બન્યા છે. ગુજરાત સહિત ભારતના અનેક શહેરોમાં દીપડા જોવા મળ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે તેઓ માત્ર જંગલો પૂરતા સીમિત નથી. તેમની સર્વાહારી પ્રકૃતિ અને અનુકૂલનક્ષમતા તેમને શહેરની ગીચતામાં પણ ટકી રહેવા સક્ષમ બનાવે છે. આ પરિસ્થિતિમાં, દીપડા સામે સતર્ક રહેવા અને તેમનાથી બચવાના ઉપાયો જાણવા અત્યંત જરૂરી છે.

અનેકવાર લોકોને લાગે છે કે તેઓ પરિવાર, વ્યવસાય કે સમાજમાં અપ્રસ્તુત થઈ ગયા છે. આ અહેસાસ ઉંમર સાથે જોડાયેલો નથી, તે નાની વયે પણ આવી શકે છે. ટેકનોલોજીના બદલાવ સાથે, લોકો પોતાની જૂની આવડતોને ઓછી આંકે છે. પરંતુ, બદલાવ સ્વીકારીને અને પોતાને નવી રીતે શોધીને, વ્યક્તિ હંમેશા પ્રસ્તુત રહી શકે છે. ગ્રેન્ડમા મોઝિસ જેવા ઉદાહરણો દર્શાવે છે કે વૃદ્ધાવસ્થામાં પણ નવી કળા શીખીને જીવનમાં ફરીથી સ્થાન મેળવી શકાય છે. સતત શીખવાની જિજ્ઞાસા અને નવી વસ્તુઓ પ્રત્યેનો રોમાંચ જાળવી રાખવાથી આપણે ક્યારેય અપ્રસ્તુત બનતા નથી.

બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન લાખો લોકોના મૃત્યુ માટે જવાબદાર એવા એડોલ્ફ હિટલર વિશે અનેક આઘાતજનક તથ્યો ઇતિહાસમાં નોંધાયેલા છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, દેખાવડો ન હોવા છતાં, અનેક સ્ત્રીઓ હિટલરના પ્રેમમાં હતી. કાર્લ બેખસ્ટાઈનની પત્ની હેલન, પ્રકાશકની પત્ની એલ્શા બુકમાન, યુનિવર્સિટી અધ્યાપક કેરેલો હોફમોન, અને અભિનેત્રી પોલા નેગ્રી જેવી અનેક સ્ત્રીઓએ હિટલરને તેમના જીવનમાં સ્થાન આપ્યું. અંતે, ઈવા બ્રાઉન, જેણે હિટલર સાથે લગ્ન કર્યા અને સાથે આત્મહત્યા કરી, તેમના સંબંધની કથા ઇતિહાસમાં નોંધાઈ રહી છે.

ભારતના કર્ણાટક રાજ્યના મૈસુર શહેરમાં આવેલો મૈસુર પેલેસ (અંબા વિલાસ પેલેસ) તેના ભવ્ય સ્થાપત્ય અને રાજવી વારસા માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. આ મહેલ હિન્દુ, મુસ્લિમ, રાજપૂત અને ગોથિક શૈલીના મિશ્રણથી બનેલા ઇન્ડો-સારાસેનિક સ્થાપત્યનો ઉત્કૃષ્ટ નમૂનો છે. 14મી સદીના લાકડાના મહેલના વિનાશ બાદ, મહારાણી વાણી વિલાસ સન્નિધના અને મહારાજા કૃષ્ણરાજા વાડિયાર ચતુર્થે હેનરી ઇર્વિનની ડિઝાઇન હેઠળ 1897-1912 દરમિયાન આ ભવ્ય મહેલનું પુનર્નિમાણ કરાવ્યું. દરબાર હોલ, કલ્યાણ મંડપ, અદ્ભુત ઝુમ્મરો અને સુંદર કલાત્મક છતો આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. દશેરા દરમિયાન એક લાખ લાઈટ બલ્બથી થતી રોશની અદભૂત હોય છે.

આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) નો વધતો વ્યાપ બાળકોના જીવન પર અસર કરી રહ્યો છે. AI ના ફાયદાની સાથે તેના જોખમો પણ છે, તેથી બાળકો માટે AI ની સુરક્ષા અને નૈતિકતા સમજવી ખૂબ જ જરૂરી છે. AI માં ખોટી માહિતી, અજાણ્યાઓ સાથે વાતચીત અને વધુ સ્ક્રીન ટાઇમ જેવા જોખમોથી બાળકોને બચાવવા જોઈએ. AI નો ઉપયોગ કરતી વખતે ઈમાનદારી, સમાનતા, આદર અને પ્રાઇવસીનું રક્ષણ કરવું એ AI નૈતિકતાનો ભાગ છે. આ નિયમોનું પાલન કરીને બાળકો AI નો સુરક્ષિત ઉપયોગ કરી શકે છે.

હિમાલયના ખોળે વસેલો ભુતાન, આપણો પાડોશી દેશ, એક અનોખો શાંતિપૂર્ણ દેશ છે જ્યાં તમને એક પણ ટ્રાફિક સિગ્નલ જોવા નહીં મળે. રાજધાની થિમ્પુમાં પોલીસ અધિકારીઓ હાથના ઇશારે વાહનોનું સંચાલન કરે છે, અને નાગરિકો શિસ્તબદ્ધ રીતે વાહન ચલાવે છે. આ રસપ્રદ વાતચીતને આગળ વધારતા, આપણે સાન મરિનો, ગ્રીનલેન્ડ, નાઇજર અને કોસ્ટા રિકા જેવા અન્ય દેશોની અનોખી વિશેષતાઓ પણ જાણવા મળી.

કાર્ટૂનના `બીપ-બીપ' રોડરનર કરતાં અસલી દુનિયાનું રોડરનર પક્ષી વધુ અતરંગી છે. ઊડવાને બદલે જમીન પર કલાકના 30-40 કિલોમીટરની ઝડપે દોડતું આ પક્ષી, વિશ્વના સૌથી ઝડપી જમીન પર દોડતા પક્ષીઓમાંનું એક છે. આ નાનકડું પક્ષી ઝેરી સાપ અને વીંછીનો પણ નીડરતાથી શિકાર કરે છે. રણપ્રદેશમાં રહેતું આ પક્ષી ખોરાકમાંથી પાણી મેળવે છે. તે `ક્લેટરિંગ' જેવો અવાજ કરે છે અને રણની ઠંડી રાતોમાં શરીર ગરમ કરવા સૂર્ય સામે પાંખો ફેલાવે છે. રોડરનર પોતાના જીવનસાથી પ્રત્યે ખૂબ વફાદાર હોય છે.

કિરણોત્સર્ગ શાસ્ત્ર, જેને રેડિયોલોજી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે દર્દીઓમાં રોગોના નિદાન માટેનું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર છે. આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનમાં એક્સ-રે, એમઆરઆઇ (MRI) સ્કેનિંગ અને અલ્ટ્રાસાઉન્ડ જેવા ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરીને શરીરની આંતરિક સમસ્યાઓનું ચોક્કસ નિદાન શક્ય બન્યું છે. વિલ્હેમ કૉનરાડ રોએન્ટજેન દ્વારા એક્સ-રેની શોધ અને મેડમ ક્યુરી દ્વારા રેડિયેશન પર થયેલા સંશોધનોએ આ ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ લાવી છે. રેડિયોલોજી દવા, ટેકનોલોજી અને વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતોનું સુમેળભર્યું સંયોજન છે, જે સમયસર નિદાન અને અસરકારક ઉપચારમાં મદદરૂપ થાય છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કોર્ટની કાર્યવાહીની ઑડિયો-વીડિયો રેકોર્ડિંગના ગેરઉપયોગને રોકવા માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ વચગાળાનો આદેશ આપ્યો છે. હવે સુપ્રીમ કોર્ટ અથવા હાઈકોર્ટની ન્યાયિક કાર્યવાહીની રેકોર્ડિંગને સંબંધિત સત્તાધિકારીની પૂર્વમંજૂરી વગર સોશિયલ મીડિયા અથવા અન્ય ડિજિટલ પ્લૅટફૉર્મ પર પોસ્ટ, રી-પોસ્ટ કે અપલોડ કરી શકાશે નહીં. આ આદેશ ન્યાયિક પ્રક્રિયાની પવિત્રતા જાળવવા અને વીડિયો તથા ઑડિયોના ભ્રામક, સંપાદિત અથવા ગેરમાર્ગે દોરતા ઉપયોગને અટકાવવા માટે છે.

આજથી લગભગ ૧૦ અબજ વર્ષ પહેલાં, આપણું સૌરમંડળ અસ્તિત્વમાં આવ્યું તે પહેલાં, ‘ગાયા સોસેજ’ નામની એક નાની આકાશગંગા આપણી મિલ્કી વે સાથે અથડાઈ હતી. આ ભયાનક ટક્કરે આપણી મિલ્કી વે ને પોતાની મૂળ સ્થિતિમાંથી ૯૦ ડિગ્રીથી પણ વધુ ફેરવી નાખી હતી. સુપર કોમ્પ્યુટર મોડેલિંગ અને સિમ્યુલેશન દ્વારા ખગોળશાસ્ત્રીઓએ આ રહસ્યનો ઉકેલ મેળવ્યો છે. મિલ્કી વેમાં તારાઓની વિચિત્ર અને ધીમી ગતિ આ ટક્કરની સાબિતી આપે છે.

લંડનમાં 'ધ હન્ડ્રેડ 2026' ટૂર્નામેન્ટમાં ઇંગ્લેન્ડના જોસ બટલરે T20 ક્રિકેટમાં નવો ઇતિહાસ રચ્યો છે. તેમણે વેસ્ટ ઇન્ડિઝના ક્રિસ ગેલને પાછળ છોડીને T20 ક્રિકેટમાં બીજા સૌથી વધુ રન બનાવનાર બેટ્સમેન બનવાનું ગૌરવ મેળવ્યું છે. 16 રનની ઇનિંગ્સ સાથે, બટલરે કુલ 14,572 રન નોંધાવ્યા છે, જે ગેલના 14,562 રનથી વધુ છે. આ સિદ્ધિ બટલરના શાનદાર T20 કરિયરની સાક્ષી પૂરે છે, જેમાં 9 સદી અને 102 અર્ધસદી સામેલ છે.

આગામી ૩ ઓગસ્ટથી શેરબજારમાં ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન લાગુ થવાથી ક્લોઝિંગ ભાવમાં વધુ પારદર્શિતા આવશે. ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રેક્ટ ધરાવતા કેશ સેગમેન્ટ સ્ટોક્સ માટે આ નવી સિસ્ટમ અમલમાં આવશે, જેના આધારે ક્લોઝિંગ કિંમત નક્કી થશે. હાલમાં આવા ૨૧૦ સ્ટોક્સ છે. અન્ય સિક્યોરિટીઝ માટે, ક્લોઝિંગ ભાવ સતત ટ્રેડિંગ સત્રના છેલ્લા ૩૦ મિનિટના વોલ્યુમ-વેઇટેડ એવરેજ પ્રાઇસ પર આધાર રાખશે. બ્રોકર્સ માટે મોક ટ્રેડિંગનું આયોજન કરાયું છે, જે સિસ્ટમની તૈયારી ચકાસવામાં મદદ કરશે.

ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (DRDO) એ ઓડિશાના એપીજે અબ્દુલ કલામ દ્વીપ પરથી કુશા મિસાઈલનું પ્રથમ સફળ ફ્લાઈટ ટેસ્ટ કર્યું છે. આ લાંબા અંતરની સરફેસ-ટુ-એર મિસાઈલ સિસ્ટમ હવાઈ ખતરાઓને નિષ્ફળ બનાવવા અને દુશ્મનના ફાઈટર જેટ્સ તથા મિસાઈલોને નાશ કરવા સક્ષમ છે. આ સફળતા સાથે, ભારતે વિદેશી હથિયારો પરની નિર્ભરતા ઘટાડી છે. કુશા મિસાઈલ દુશ્મનના UAV (ડ્રોન)ને પણ સરળતાથી પાડી દેવા સક્ષમ છે અને ઊંચા પહાડોથી લઈને ઊંડા સમુદ્રી વિસ્તારો સુધી, તેમજ લાંબા અંતર અને વધુ ઊંચાઈ ધરાવતા ટાર્ગેટ્સને નિશાન બનાવી શકે છે. તેનું શક્તિશાળી રડાર તંત્ર ભારતીય સેનાની તાકાતમાં મોટો વધારો કરશે.

સેમસંગે તેના પ્રથમ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સ્માર્ટ ગ્લાસીસ લોન્ચ કર્યા છે, જે Google ના Android XR પ્લેટફોર્મ પર આધારિત છે અને Gemini AI સપોર્ટ સાથે આવે છે. આ ગ્લાસીસ સ્માર્ટફોન વિના નેવિગેશન, કમ્યુનિકેશન અને વિઝ્યુઅલ આસિસ્ટન્સ જેવી સુવિધાઓ હેન્ડ્સ-ફ્રી પૂરી પાડે છે. 'Gentle Monster' અને 'Warby Parker' સાથેના સહયોગમાં તૈયાર થયેલ આ ડિવાઇસ, અત્યાધુનિક AI ક્ષમતાઓ હોવા છતાં પરંપરાગત ચશ્મા જેવું દેખાય છે. Snapdragon AR1 Gen 1 પ્રોસેસર અને 9 કલાક સુધીનો બેટરી બેકઅપ આની મુખ્ય ખાસિયત છે.

ચોમાસામાં વરસાદમાં ભીંજાવું સ્વાભાવિક છે, પરંતુ ભીંજાયા બાદ તરત ACમાં બેસવાથી શરદી, ઉધરસ જેવી બીમારીઓ થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે શરીરનું તાપમાન અચાનક ઘટવાથી સ્વાસ્થ્ય પર અસર પડે છે. ભીના કપડાં તરત બદલી, વાળ કોરા કરી, ACનું તાપમાન 25°C થી 28°C વચ્ચે રાખી, 'ડ્રાય મોડ'નો ઉપયોગ કરવો અને હૂંફાળું પાણી પીવું ફાયદાકારક છે. આટલી સાવચેતીઓ રાખીને તમે બીમાર પડવાથી બચી શકો છો.

સ્કોટલેન્ડના ગ્લાસગોમાં યોજાનારી કોમનવેલ્થ ગેમ્સ 2026 માટે એથ્લેટ્સ તૈયાર થઈ રહ્યા છે. ભલે રમતોની સંખ્યા ઓછી હોય, દરેક મેડલનું મહત્વ અતિશય છે. ખાસ કરીને ગોલ્ડ મેડલ, જે ખેલાડીઓનું સ્વપ્ન હોય છે. શું તમે જાણો છો કે આ ગોલ્ડ મેડલ સંપૂર્ણપણે સોનાનો નથી હોતો? તે 92.5% સ્ટર્લિંગ સિલ્વર અને ઓછામાં ઓછું 6 ગ્રામ શુદ્ધ સોનાનું બનેલું હોય છે. શુદ્ધ સોનું નરમ હોવાથી, ચાંદી મેડલને મજબૂતી આપે છે. ગ્લાસગો ગેમ્સના મેડલ મિલિત્સા મિલેન્કોવા દ્વારા ડિઝાઇન કરાયા છે અને ટ્રે, કેનિંગ એન્ડ સ્પેન્સર દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા છે.

ચાણક્ય નીતિ શીખવે છે કે અવાજ ઉઠાવવાથી નહીં, પરંતુ મજબૂત મનથી વિચારીને પોતાની વાત મનાવવી એ સાચી કળા છે. જૂઠ્ઠાણું કે છેતરપિંડી નહીં, પરંતુ યોગ્ય સમયે સત્ય કહેવાની હોશિયારીમાં જ સફળતા છે. ચાણક્ય નીતિ અનુસાર, તાકાતનો દેખાવ કરવાને બદલે તેને અનુભવ કરાવવો જોઈએ. બોલતા પહેલા સામેની વ્યક્તિની પરિસ્થિતિ સમજવી, આદેશને બદલે સૂચનો આપવા, અને દરેક દલીલને યુદ્ધ ન બનાવવી એ ચાણક્ય નીતિના મહત્વના પાસાં છે. શાંત મનથી યોગ્ય શબ્દો પસંદ કરીને લડ્યા વિના જીત મેળવી શકાય છે.

ભારતીયોનું પ્રિય ફળ કેરી, જેનો ઇતિહાસ 5000 વર્ષ જૂનો છે, તેના અનેક પ્રકારોમાં લંગડા અને ચૌસા ખૂબ પ્રખ્યાત છે. દર વર્ષે 22 જુલાઇ નેશનલ મેંગો ડે તરીકે ઉજવાય છે. કેરીની ખેતી દક્ષિણ એશિયામાં શરૂ થઈ અને ભારત તેમાં 50% યોગદાન આપે છે. લંગડા કેરીનું નામ તેના દિવ્યાંગ ખેડૂત ઉત્પાદક પરથી પડ્યું હોવાનું કહેવાય છે. જ્યારે ચૌસા કેરીનું નામ શેરશાહ સૂરીએ 1539માં ચૌસાના યુદ્ધ પછી એક ખાસ કેરી પરથી રાખ્યું હતું. આ રીતે, આ કેરીઓ માત્ર સ્વાદ જ નહીં, પણ ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિનો પણ હિસ્સો છે.

મહારાષ્ટ્રમાં બોગસ ડોકટરો સામે લડવા મહારાષ્ટ્ર મેડિકલ કાઉન્સિલ (MMC) એ 'Know Your Doctor' નામની QR કોડ આધારિત નવી સિસ્ટમ શરૂ કરી છે. આ સિસ્ટમ દ્વારા, નાગરિકો માત્ર થોડી જ સેકન્ડોમાં ડોક્ટર નોંધાયેલા છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરી શકશે. આનાથી છેતરપિંડી અટકાવવામાં મદદ મળશે અને દર્દીઓને સુરક્ષિત તથા વિશ્વસનીય સારવારની ખાતરી મળશે. દરેક નોંધાયેલા ડોક્ટરને એક યુનિક QR કોડ આપવામાં આવશે, જેમાં તેમનું નામ, રજીસ્ટ્રેશન નંબર, લાયકાત અને માન્યતા જેવી માહિતી હશે. આ સિસ્ટમથી બનાવટી ડોકટરોને ઓળખવા સરળ બનશે અને તેમના પર અંકુશ આવશે.

'સમુદ્ર પ્રદક્ષિણા' નામના ત્રણેય સેવાની 9 મહિલા અધિકારીઓએ 314 દિવસમાં 25,500 નોટિકલ માઇલની ઐતિહાસિક દરિયાઈ સફર સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી મુંબઈ પરત ફરી છે. રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહે તેમને ધ્વજવંદન કર્યું. આ અભિયાનમાં ચાર મહાસાગરો, ત્રણ મહાન કેપ્સ પાર કરીને અને વિષુવવૃત્ત બે વાર ઓળંગવાનો સમાવેશ થાય છે. કેપ હોર્નના ડ્રેક પેસેજમાંથી સફળતાપૂર્વક પસાર થવા બદલ તેમને 'કેપ હોર્નર્સ' તરીકે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. આ મિશન આયોજન, તાલીમ અને સંગઠનોના સહયોગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, જે ભારતીય મહિલાઓની ક્ષમતા અને એકતા દર્શાવે છે.

નિષ્ફળતા સફળતાની વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ સફળતાનો મહત્વપૂર્ણ પાયો છે. વિશ્વની સફળ કંપનીઓ અને વ્યક્તિઓ ભૂલોમાંથી શીખીને નવીનતા અને પ્રગતિ હાંસલ કરે છે. ગૂગલ, એમેઝોન અને ઇસરો જેવા ઉદાહરણો દર્શાવે છે કે વિચારપૂર્વકના પ્રયોગો અને નિષ્ફળતાઓ લાંબા ગાળે મોટી સફળતા અપાવે છે. સંસ્થાઓએ દોષારોપણને બદલે શીખવાની સંસ્કૃતિ વિકસાવવી જોઈએ, જેથી કર્મચારીઓ આત્મવિશ્વાસથી નવા વિચારો અપનાવે. દરેક નિષ્ફળતા અનુભવ અને સુધારાની તક છે, જે અંતે અસાધારણ સફળતાનો માર્ગ બનાવે છે.

ઉપનિષદો માત્ર પ્રાચીન ગ્રંથો નથી, પરંતુ જીવન જીવવાની કળા શીખવે છે. આ જ્ઞાન પશ્ચિમી ફિલસૂફી જેટલું જ મહત્વનું છે, પરંતુ તેને ધર્માંધતાથી ન જોવું જોઈએ. છાંદોગ્ય ઉપનિષદમાંથી લેવાયેલ શ્વેતકેતુની કથા, જે લગભગ 2500-2800 વર્ષ પહેલાની છે, તે બતાવે છે કે માત્ર વેદોનું જ્ઞાન પૂરતું નથી. સાચા જ્ઞાન સાથે નમ્રતા પણ આવવી જોઈએ. પિતા ઉદ્દાલક ઋષિએ પુત્ર શ્વેતકેતુને કેવી રીતે 'આદેશ' એટલે કે આત્મજ્ઞાનનું મહત્વ સમજાવ્યું, તે આ કથામાં રસપ્રદ રીતે દર્શાવાયું છે.

ભાગદોડભર્યા જીવન અને પોષણની ઉણપથી યાદશક્તિ નબળી પડે છે. મગજ શરીરનું નિયંત્રણ કેન્દ્ર છે, અને તેની કાર્યક્ષમતા જાળવવા આહાર જરૂરી છે. વિશ્વભરમાં 22 જુલાઈએ વર્લ્ડ બ્રેઈન ડે મગજની બીમારીઓ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવા ઉજવાય છે. 3 અબજથી વધુ લોકો ન્યુરોલોજિકલ સમસ્યાઓથી પીડાય છે. મગજ માટે ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ, એન્ટીઓક્સિડન્ટ્સ અને વિટામિન્સ જરૂરી છે. મેમરી લોસથી બચવા આ 5 સુપરફૂડ્સ - અખરોટ, બેરીઝ, લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, કોળાના બીજ, અને ડાર્ક ચોકલેટ - લાભદાયી છે.

પ્રોફેસર અર્નો રૂબિક દ્વારા 1974માં શોધાયેલ રૂબિક્સ ક્યૂબ, એક લોકપ્રિય પઝલ ગેમ છે. સામાન્ય 3x3 ક્યૂબ ઉપરાંત, વિવિધ કદ અને આકારની પઝલ પણ ઉપલબ્ધ છે. ગુજરાતના મનીષ રાઠોડ, જેમને આ પઝલમાં ઊંડો રસ છે, તેમણે 500થી વધુ ક્યૂબ્સનું અનોખું મ્યુઝિયમ બનાવ્યું છે. આ કદાચ ગુજરાત અને ભારતનું સૌથી મોટું રૂબિક્સ ક્યૂબ મ્યુઝિયમ હશે. રાઠોડે 150થી વધુ ક્યૂબ ડિઝાઇન પેટન્ટ કરી છે અને તેમની 'મેનક્યૂબ' વિશ્વભરમાં વેચાય છે. તેમણે આ ક્યૂબની દુનિયાને 'વન ટર્ન એટ અ ટાઇમ' નામના પુસ્તકમાં પણ વર્ણવી છે.

માનવ વિકાસની લાલસા અને ટેક્નોલોજીની ભૂખ અનેક જીવોના અસ્તિત્વ પર સંકટ લાવી રહી છે. IUCNના ‘રેડ-લિસ્ટ’ મુજબ, ડીપ-સી મૉલસ્ક અને રણના દેડકા જેવી અનેક અનન્ય પ્રજાતિઓ લુપ્ત થવાના આરે છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને સ્માર્ટફોન માટે જરૂરી ખનીજોની માંગને કારણે દરિયાના તળિયે થતું ખાણકામ સમુદ્રી જીવસૃષ્ટિ માટે અત્યંત વિનાશક સાબિત થઈ રહ્યું છે. આ પ્રદૂષણ અને ધૂળના કારણે 62% મૉલસ્ક લુપ્ત થવાના આરે છે, જ્યારે હિંદ મહાસાગરમાં ‘લિરાપેક્સ ફેલિક્સ’ ગોકળગાય ‘ક્રિટિકલી એન્ડેન્જર્ડ’ જાહેર થઈ છે. આર્થિક વિકાસ માટે પ્રકૃતિનો ભોગ લેવાનું બંધ કરવું અને ટકાઉ વિકાસ અપનાવવો અનિવાર્ય છે.

યુવાને નેપોલિયન હિલને સફળતાનો પહેલો પાઠ પૂછ્યો ત્યારે તેમણે જણાવ્યું કે દરેક નિષ્ફળતા એક આશીર્વાદ છે જો તેમાંથી જીવનનો પાઠ શીખવા મળે. યશસ્વી કાર્યોમાં શ્રદ્ધા મનુષ્યને યશસ્વી બનાવે છે. સહકાર વિના જીવનની ગાડી ચાલી શકે નહીં. હિંમત આત્માને પરાજય અને ગુલામીથી બચાવે છે. ભૂલોને સુધારવા માટે સમય શ્રેષ્ઠ ઔષધ છે, અને પોતાની ભૂલોનું આત્મનિરીક્ષણ કરનારને જ સફળતા મળે છે. આપ્યા સિવાય કશું મેળવી શકાતું નથી, અને વ્યવહારુ જ્ઞાન જ સફળતા અપાવે છે.

1947માં આઝાદી પહેલાં રાષ્ટ્રધ્વજ અંગે બંધારણ સભામાં ચર્ચા થઈ. આઝાદ ભારતના રાષ્ટ્રધ્વજ કેવો હોય તે વિવાદ વચ્ચે, કાયદાકીય સલાહકાર બી.એન. રાવે બદરુદ્દીન તૈયબજી અને સુરૈયા તૈયબજીનો સંપર્ક કર્યો. સુરૈયાજીએ કાગળ પરના ચરખાને બદલે અશોક ચક્ર સાથેનો નવો ડિઝાઇન બનાવ્યો. આ ડિઝાઇન, જે સત્ય પર અસત્યની જીતનું પ્રતીક છે, તેને બંધારણ સભાએ સાર્વભૌમ રાષ્ટ્રધ્વજ તરીકે સ્વીકાર્યો. 20 જુલાઈના રોજ, ખાદીના કાપડ પર કેસરી, સફેદ અને લીલા પટ્ટા સાથે મધ્યમાં અશોક ચક્ર ધરાવતો પ્રથમ નમૂનો તૈયાર થયો, જે 21 જુલાઈના રોજ પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ સહિતના નેતાઓ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવ્યો.