શાંઘાઇ સ્થિત રન રોબોટિક્સ કંપનીએ અર્ધનર અને અર્ધપ્રાણી સમાન 'સેન્ટોર' નામનો રોબોટ વિકસાવ્યો છે. આ રોબોટનો ઉપલો હિસ્સો હ્યુમેનોઇડ જેવો અને નીચેનો ભાગ ચાર પગ ધરાવતા જનાવર જેવો છે. ખાસ કરીને ખતરનાક પરિસ્થિતિઓમાં કામ કરવા માટે તૈયાર કરાયેલ આ સેન્ટોર રોબોટ ૧૦૦-૧૨૦ કિલો વજન સરળતાથી ઉંચકી શકે છે. બચાવ કામગીરીમાં મદદ કરવાના હેતુથી આ રોબોટને બનાવવામાં આવ્યો છે, જે તેના પગ અને પૈડાંને કારણે વિવિધ સ્થળોએ સરળતાથી પહોંચી શકે છે.

આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) નો વધતો વ્યાપ બાળકોના જીવન પર અસર કરી રહ્યો છે. AI ના ફાયદાની સાથે તેના જોખમો પણ છે, તેથી બાળકો માટે AI ની સુરક્ષા અને નૈતિકતા સમજવી ખૂબ જ જરૂરી છે. AI માં ખોટી માહિતી, અજાણ્યાઓ સાથે વાતચીત અને વધુ સ્ક્રીન ટાઇમ જેવા જોખમોથી બાળકોને બચાવવા જોઈએ. AI નો ઉપયોગ કરતી વખતે ઈમાનદારી, સમાનતા, આદર અને પ્રાઇવસીનું રક્ષણ કરવું એ AI નૈતિકતાનો ભાગ છે. આ નિયમોનું પાલન કરીને બાળકો AI નો સુરક્ષિત ઉપયોગ કરી શકે છે.

કિરણોત્સર્ગ શાસ્ત્ર, જેને રેડિયોલોજી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે દર્દીઓમાં રોગોના નિદાન માટેનું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર છે. આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનમાં એક્સ-રે, એમઆરઆઇ (MRI) સ્કેનિંગ અને અલ્ટ્રાસાઉન્ડ જેવા ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરીને શરીરની આંતરિક સમસ્યાઓનું ચોક્કસ નિદાન શક્ય બન્યું છે. વિલ્હેમ કૉનરાડ રોએન્ટજેન દ્વારા એક્સ-રેની શોધ અને મેડમ ક્યુરી દ્વારા રેડિયેશન પર થયેલા સંશોધનોએ આ ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ લાવી છે. રેડિયોલોજી દવા, ટેકનોલોજી અને વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતોનું સુમેળભર્યું સંયોજન છે, જે સમયસર નિદાન અને અસરકારક ઉપચારમાં મદદરૂપ થાય છે.

આજથી લગભગ ૧૦ અબજ વર્ષ પહેલાં, આપણું સૌરમંડળ અસ્તિત્વમાં આવ્યું તે પહેલાં, ‘ગાયા સોસેજ’ નામની એક નાની આકાશગંગા આપણી મિલ્કી વે સાથે અથડાઈ હતી. આ ભયાનક ટક્કરે આપણી મિલ્કી વે ને પોતાની મૂળ સ્થિતિમાંથી ૯૦ ડિગ્રીથી પણ વધુ ફેરવી નાખી હતી. સુપર કોમ્પ્યુટર મોડેલિંગ અને સિમ્યુલેશન દ્વારા ખગોળશાસ્ત્રીઓએ આ રહસ્યનો ઉકેલ મેળવ્યો છે. મિલ્કી વેમાં તારાઓની વિચિત્ર અને ધીમી ગતિ આ ટક્કરની સાબિતી આપે છે.

ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (DRDO) એ ઓડિશાના એપીજે અબ્દુલ કલામ દ્વીપ પરથી કુશા મિસાઈલનું પ્રથમ સફળ ફ્લાઈટ ટેસ્ટ કર્યું છે. આ લાંબા અંતરની સરફેસ-ટુ-એર મિસાઈલ સિસ્ટમ હવાઈ ખતરાઓને નિષ્ફળ બનાવવા અને દુશ્મનના ફાઈટર જેટ્સ તથા મિસાઈલોને નાશ કરવા સક્ષમ છે. આ સફળતા સાથે, ભારતે વિદેશી હથિયારો પરની નિર્ભરતા ઘટાડી છે. કુશા મિસાઈલ દુશ્મનના UAV (ડ્રોન)ને પણ સરળતાથી પાડી દેવા સક્ષમ છે અને ઊંચા પહાડોથી લઈને ઊંડા સમુદ્રી વિસ્તારો સુધી, તેમજ લાંબા અંતર અને વધુ ઊંચાઈ ધરાવતા ટાર્ગેટ્સને નિશાન બનાવી શકે છે. તેનું શક્તિશાળી રડાર તંત્ર ભારતીય સેનાની તાકાતમાં મોટો વધારો કરશે.

સેમસંગે તેના પ્રથમ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સ્માર્ટ ગ્લાસીસ લોન્ચ કર્યા છે, જે Google ના Android XR પ્લેટફોર્મ પર આધારિત છે અને Gemini AI સપોર્ટ સાથે આવે છે. આ ગ્લાસીસ સ્માર્ટફોન વિના નેવિગેશન, કમ્યુનિકેશન અને વિઝ્યુઅલ આસિસ્ટન્સ જેવી સુવિધાઓ હેન્ડ્સ-ફ્રી પૂરી પાડે છે. 'Gentle Monster' અને 'Warby Parker' સાથેના સહયોગમાં તૈયાર થયેલ આ ડિવાઇસ, અત્યાધુનિક AI ક્ષમતાઓ હોવા છતાં પરંપરાગત ચશ્મા જેવું દેખાય છે. Snapdragon AR1 Gen 1 પ્રોસેસર અને 9 કલાક સુધીનો બેટરી બેકઅપ આની મુખ્ય ખાસિયત છે.

સેમસંગે તેના નવા Galaxy Z Fold 8 Ultra, Galaxy Z Fold 8 અને Galaxy Z Flip 8 સ્માર્ટફોન્સ વૈશ્વિક સ્તરે લોન્ચ કર્યા છે. આ નવા પ્રીમિયમ ડિવાઇસ 'Galaxy AI' ફીચર્સ અને આધુનિક હાર્ડવેર સાથે આવે છે. Fold 8 Ultra માં 8-ઇંચની મોટી ફોલ્ડેબલ સ્ક્રીન, 200MP કેમેરા, 16GB RAM અને 5000mAh બેટરી છે. Flip 8 માં 6.7-ઇંચની સ્ક્રીન, 50MP કેમેરા અને 4300mAh બેટરી છે. આ ફોનમાં AI ટ્રાન્સલેશન, ફોટો એડિટિંગ અને નોટ સમરાઇઝેશન જેવા ફીચર્સ આપવામાં આવ્યા છે.

કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાએ જતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે વર્ષ 2018થી ચીન સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ નિયમ લાગુ કર્યો છે. માનસરોવર ઝીલમાં સીધી ડૂબકી લગાવવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. શ્રદ્ધાળુઓ હવે તળાવમાંથી બહારથી એક ડોલ પાણી લઈને સ્નાન કરી શકે છે. આ નિર્ણય માત્ર વહીવટી નથી, પરંતુ તેની પાછળ ગંભીર વૈજ્ઞાનિક તથ્યો અને પર્યાવરણીય કારણો છે. માનસરોવર હિમાલયના પર્યાવરણ અને ક્લાઈમેટ ચેન્જનો અભ્યાસ કરતું સંવેદનશીલ કેન્દ્ર છે. હજારો શ્રદ્ધાળુઓના એકસાથે પાણીમાં ઉતરવાથી પર્યાવરણને નુકસાન થાય છે, કારણ કે ઊંચાઈ પર આવેલા તળાવોની પાણી શુદ્ધ કરવાની પ્રક્રિયા ધીમી હોય છે.

દિલ્હીના જંતર-મંતર પર CJP દ્વારા યોજાયેલ પ્રદર્શનમાં એક એવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થયો, જેનાથી પોલીસ પણ ચોંકી ગઈ. પ્રદર્શનકારીઓ ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી વગર મેસેજ મોકલવા-મેળવવા માટે એક ખાસ એપનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા. આ એપ બ્લૂટૂથ બેઝ્ડ કમ્યુનિકેશનનો ઉપયોગ કરે છે, જેમાં મોબાઈલ ડેટા, વાઈફાઈ કે સેલ્યુલર નેટવર્કની જરૂર પડતી નથી. BitChat જેવી એપ્સ આ ટેકનોલોજી પર કામ કરે છે, જે વાયરલ ટેકનોલોજી 'બ્લૂટૂથ લો એનર્જી' (BLE)નો ઉપયોગ કરે છે.

કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ (KKNPP) થી ૧૯,૦૦૦ સંવેદનશીલ ફાઇલો અને $૧૧૨ મિલિયનની આતંકવાદ વિરોધી વીમા પોલિસીનો ડેટા લીક થવાથી ભારતીય પરમાણુ સુરક્ષા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. આ ડેટા લીક રિલાયન્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લિમિટેડ (Reliance Infrastructure Limited) ના સપ્લાય ચેઇનમાં થયેલી ખામીને કારણે થયું છે, જે KKNPPના યુનિટ ૩ અને ૪ ના નિર્માણ સાથે સંકળાયેલી છે. આ લીક થયેલી ફાઇલોમાં એન્જિનિયરિંગ ડ્રોઇંગ્સ, કંટ્રોલ રૂમ ડિઝાઇન અને સાધનસામગ્રીના અહેવાલોનો સમાવેશ થાય છે. સ્વતંત્ર સુરક્ષા નિષ્ણાતો આ ઘટનાને "ગંભીર" ખતરો ગણાવી રહ્યા છે, જે દેશની સુરક્ષા અને નાગરિકોની ચિંતામાં વધારો કરે છે.

Instagram દ્વારા યુઝર્સ માટે એક અત્યંત ઉપયોગી ફીચર રોલઆઉટ કરવામાં આવ્યું છે, જેનાથી જૂની ફીડ પોસ્ટ્સ અને કેરોઝલમાં લાગેલા મ્યુઝિકને સરળતાથી બદલી શકાય છે. આ નવા "Replace Audio" ટૂલથી યુઝર્સને પોસ્ટ ડીલીટ કર્યા વિના જ મ્યુઝિક બદલવાની સુવિધા મળશે, જેનાથી લાઈક્સ અને કમેન્ટ્સ જેવા એન્ગેજમેન્ટ મેટ્રિક્સ સુરક્ષિત રહેશે. આ ફીચર પોસ્ટના મૂળ ડેટાને જાળવી રાખે છે. જોકે, લાઇસન્સિંગ નિયંત્રણોને કારણે પર્સનલ, ક્રિએટર અને બિઝનેસ એકાઉન્ટ્સ માટે મ્યુઝિકની ઉપલબ્ધતા અલગ હોઈ શકે છે.

માનવ વિકાસની લાલસા અને ટેક્નોલોજીની ભૂખ અનેક જીવોના અસ્તિત્વ પર સંકટ લાવી રહી છે. IUCNના ‘રેડ-લિસ્ટ’ મુજબ, ડીપ-સી મૉલસ્ક અને રણના દેડકા જેવી અનેક અનન્ય પ્રજાતિઓ લુપ્ત થવાના આરે છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને સ્માર્ટફોન માટે જરૂરી ખનીજોની માંગને કારણે દરિયાના તળિયે થતું ખાણકામ સમુદ્રી જીવસૃષ્ટિ માટે અત્યંત વિનાશક સાબિત થઈ રહ્યું છે. આ પ્રદૂષણ અને ધૂળના કારણે 62% મૉલસ્ક લુપ્ત થવાના આરે છે, જ્યારે હિંદ મહાસાગરમાં ‘લિરાપેક્સ ફેલિક્સ’ ગોકળગાય ‘ક્રિટિકલી એન્ડેન્જર્ડ’ જાહેર થઈ છે. આર્થિક વિકાસ માટે પ્રકૃતિનો ભોગ લેવાનું બંધ કરવું અને ટકાઉ વિકાસ અપનાવવો અનિવાર્ય છે.

ઇન્ટરનેટ પર 'ફ્રી' એપ્સની લાલચમાં આવીને આપણે ડેટા વેચી રહ્યા છીએ. ઘણી 'ફ્રી VPN' એપ્સ સુરક્ષાના બદલે પ્રાઇવસીનો ભંગ કરે છે, તમારો ડેટા એડવર્ટાઇઝિંગ કંપનીઓને વેચે છે. સામાન્ય ફ્રી એપ્સ પણ તમારા કોન્ટેક્ટ્સ, લોકેશન અને ગેલેરીનો ડેટા ચોરી શકે છે, અને કેટલીક તો માલવેર ઘુસાડીને બેંક માહિતી પણ હેકર્સને આપી દે છે. કોઈપણ એપ ઇન્સ્ટોલ કરતાં પહેલાં પરમિશન, રિવ્યૂ અને ડેવલપરની ચકાસણી કરવી જરૂરી છે. ડિજિટલ સફાઈ અને વિશ્વસનીય પેઇડ સબસ્ક્રિપ્શન અપનાવીને જાતને સુરક્ષિત રાખો.

છેલ્લા એક વર્ષમાં ઈસરોમાંથી ૧૨૦ જેટલા વૈજ્ઞાનિકો અને એન્જિનિયરોએ રાજીનામાં આપ્યા છે, જેઓ હવે ભારતમાં વિકસી રહેલા સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપમાં જોડાઈ રહ્યા છે. સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ જેવી કંપનીઓનું પ્રથમ ખાનગી રોકેટ સફળતાપૂર્વક લોન્ચ થયું છે, જે અવકાશ સંશોધનમાં ખાનગી ક્ષેત્રના પ્રવેશનો સંકેત આપે છે. આ સ્ટાર્ટઅપ્સને નિષ્ણાત કર્મચારીઓની જરૂર છે, જેના કારણે ઈસરોના અનુભવી વૈજ્ઞાનિકોનું આકર્ષણ વધી રહ્યું છે. આગામી સમયમાં અવકાશ વિજ્ઞાન રોજગારી અને ઉદ્યોગ સાહસિકો માટે અનેક તકો પૂરી પાડશે, જેનાથી દેશનું અવકાશી અર્થતંત્ર વિસ્તરશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય ચંદ્ર દિવસ જેવા પ્રસંગો મહાસત્તાઓ દ્વારા ઉપહાસનો ભોગ બને છે, જે અવકાશના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગને બદલે તેને લડાઈના મેદાનમાં ફેરવી રહ્યા છે. અમેરિકા, રશિયા અને ચીન જેવી શક્તિઓ અવકાશમાં પોતાના લશ્કરી ઉપગ્રહો અને ASAT સિસ્ટમ દ્વારા સૈન્યીકરણને વેગ આપી રહી છે. આનાથી પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષા જોખમી બની રહી છે, અને જો અવકાશમાં યુદ્ધ થાય તો આપણા રોજિંદા જીવનની અનેક આવશ્યક સેવાઓ ઠપ્પ થઈ શકે છે. ભારત પણ આ સ્પર્ધામાં ચોથા સ્થાને ASAT ક્ષમતા ધરાવતું રાષ્ટ્ર બન્યું છે.

આધુનિક હવાઈ યુદ્ધમાં, એર-ટુ-એર મિસાઈલ (AAM) નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે. આ મિસાઈલો દુશ્મનના વિમાનો, હેલિકોપ્ટર અને ડ્રોનને હવામાં જ નષ્ટ કરવા માટે ડિઝાઇન કરાયેલ છે. તેમને અંતરના આધારે શોર્ટ-રેન્જ (SR-AAM) અને બિયોન્ડ વિઝ્યુઅલ રેન્જ (BVR-AAM) એમ બે મુખ્ય પ્રકારોમાં વિભાજિત કરાય છે. SR-AAM નજીકની લડાઈ માટે અત્યંત ચપળ હોય છે, જ્યારે BVR-AAM લાંબા અંતર સુધી પ્રહાર કરી શકે છે. આ મિસાઈલો ટાર્ગેટ લોકિંગ, ગાઈડન્સ અને વિનાશક બ્લાસ્ટિંગની કાર્યપદ્ધતિ ધરાવે છે, જે આકાશી ક્ષેત્રમાં પ્રભુત્વ જાળવી રાખવા માટે અનિવાર્ય છે.

આધુનિક ટેકનોલોજીના વિકાસ સાથે, લખવાનું અને ટાઇપ કરવાનું ભૂલી જવાનો ભય વધી રહ્યો છે. હવે મોટાભાગના કામ બોલીને જ થશે, જેમ કે વોઇસ મેસેજ દ્વારા. આનાથી ઝડપ વધશે અને શ્રમ ઘટશે, તેમજ કાર્પેલ ટનલ સિન્ડ્રોમ જેવી બીમારીઓથી બચી શકાશે. વોઇસ ટાઇપિંગ ક્રિએટિવિટીને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. જોકે, પ્રાઇવસી અને વોઇસ ક્લોનિંગ જેવા જોખમો પણ છે. ભવિષ્યમાં કી-બોર્ડ વગરના ગેજેટ્સ આવશે, અને બોલીને જ બધા કામ થશે.

યુરોપિયન કમિશન સ્માર્ટફોન બજારમાં ગૂગલ અને એપલના વર્ચસ્વને ઘટાડવા નવા નિયમો લાવી રહ્યું છે. તેના હેઠળ અન્ય કંપનીઓના AI વર્ચ્યુઅલ આસિસ્ટન્ટ્સ અને સર્ચ સેવાઓને પણ સમાન તક આપવાનો પ્રયાસ છે. ગૂગલ અને એપલે ચેતવણી આપી છે કે થર્ડ-પાર્ટી એપ્સને વધુ એક્સેસ આપવાથી પ્રાઇવસી, સાયબર સુરક્ષા અને ટ્રેડ સિક્રેટ્સ જોખમમાં આવી શકે છે. બીજી તરફ, યુરોપિયન યુનિયનનું માનવું છે કે આ નિયમોથી સ્પર્ધા વધશે અને ગ્રાહકોને વધુ વિકલ્પો તથા સારી AI સેવાઓ ઉપલબ્ધ થશે.

વિશાખાપટ્ટનમ ઝડપથી ભારતના AI અને ડેટા સેન્ટર હબ તરીકે વિકસી રહ્યું છે. કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે શહેરને 'AIPatnam' તરીકે ઓળખાવવાની વાત કરી છે. 2030 સુધીમાં 6 ગીગાવોટથી વધુ AI ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા વિકસાવવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. Google India AI Hub, AdaniConneX, Nxtra by Airtel, Reliance Industries અને Sify Technologies સહિત અનેક કંપનીઓ લાખો કરોડનું રોકાણ કરી રહી છે. ભૌગોલિક સ્થાન, સબસી કેબલ કનેક્ટિવિટી અને રાજ્ય સરકારની નીતિઓ આ વિકાસને વેગ આપી રહી છે.

સુરતમાં ખાડી પૂરની સમસ્યાને પહોંચી વળવા માટે હવે LiDAR અને ડ્રોન ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને વૈજ્ઞાનિક મેપિંગ કરવામાં આવશે. આ ટેક્નોલોજી દ્વારા ખાડીના મૂળ વહેણ, ઊંડાણ અને અવરોધોની ચોક્કસ ડિજિટલ માહિતી મેળવી, તેના આધારે માસ્ટર પ્લાન અને ડીપીઆર તૈયાર કરાશે. તાજેતરમાં યોજાયેલી ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકમાં વિવિધ વિભાગોને નિશ્ચિત સમયમર્યાદામાં કામગીરી પૂર્ણ કરવા સૂચના અપાઈ છે. આ પહેલ ભવિષ્યમાં પૂર નિયંત્રણ માટે વધુ અસરકારક સાબિત થશે.

ફિઝિયોથેરપિસ્ટ ડૉ. ધારા જણાવે છે કે કરોડો વર્ષોની ઉત્ક્રાંતિ બાદ માણસ સીધો ચાલતો થયો, પરંતુ આજની ટેકનોલોજી, ખાસ કરીને સ્માર્ટફોન અને સ્ક્રીનનો વધુ પડતો ઉપયોગ, આપણા પોશ્ચર (શરીરની સ્થિતિ) ને બગાડી રહ્યો છે. ગરદનને 60 ડિગ્રી ઝુકાવવાથી તેના પર 27 કિલોગ્રામ જેટલું વજન વધે છે, જેના કારણે ‘Text Neck’ અને ‘Forward Head Posture’ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે. આનાથી ગરદનમાં દુખાવો, માઈગ્રેન, શ્વાસોચ્છ્વાસની સમસ્યા અને લાંબા ગાળે કરોડરજ્જુને લગતી ગંભીર બીમારીઓ જેવી કે Slipped Disc, Cervical Radiculopathy, Spondylosis અને Kyphosis થઈ શકે છે.

રાજકોટના રેસકોર્સ મેદાનમાં યોજાનારા જન્માષ્ટમી લોકમેળાની તૈયારીઓ પુરજોશમાં ચાલી રહી છે. આ વર્ષે મેળો વધુ સુરક્ષિત અને સુવ્યવસ્થિત બનાવવા માટે, લોકમેળા સમિતિએ પ્રથમવાર AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) અને ગત વર્ષના ડ્રોન ફૂટેજનો ઉપયોગ કરીને પ્રાથમિક લેઆઉટ પ્લાન જાહેર કર્યો છે. ગયા વર્ષની ભીડના વિસ્તારોનો અભ્યાસ કરી, ફૂડ સ્ટોલ, રાઇડ્સ, પોલીસ કંટ્રોલરૂમ જેવી આંતરિક વ્યવસ્થાઓનું આયોજન કરાયું છે. સુરક્ષા, ટ્રાફિક અને ઇમર્જન્સી માટે 4 ખાસ ગેટ પણ બનશે.

નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિર્દેશાલય (DGCA) હવાઈ સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવા એક નવું ડિજિટલ રિપોર્ટિંગ પ્લેટફોર્મ શરૂ કરી રહ્યું છે. આ eGCA પોર્ટલ દ્વારા ફ્લાઈટ સંબંધિત ઘટનાઓની ઓનલાઈન જાણ કરાશે, જેના પર ઝડપી કાર્યવાહી શક્ય બનશે. આ નવી સિસ્ટમ રિપોર્ટિંગમાં વિલંબ ઘટાડશે, કાગળકામ ઓછું કરશે અને સુરક્ષા સુધારણા માટે નિર્ણયો લેવામાં મદદરૂપ થશે. DGCA પહેલેથી જ ઓડિટ અને નિરીક્ષણો દ્વારા દેખરેખ રાખે છે. હવાઈ ભાડાં માંગ-પુરવઠા અને અન્ય પરિબળો પર આધારિત છે, જેમાં સરકાર સામાન્ય રીતે હસ્તક્ષેપ કરતી નથી.

સુરતમાં દર વર્ષે ખાડી પૂરથી થતી નુકસાની અને હાલાકી બાદ હવે તંત્ર વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અપનાવી રહ્યું છે. LiDAR અને ડ્રોન ટેકનોલોજી વડે ખાડીના મૂળ વહેણ, ઊંડાઈ અને અવરોધોનું ચોક્કસ ડિજિટલ મેપિંગ કરાશે. આ માહિતીના આધારે માસ્ટર પ્લાન અને ડીપીઆર તૈયાર થશે. આ માટે તાપી ભવનમાં મળેલી ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકમાં વિવિધ વિભાગોને નિશ્ચિત સમયમર્યાદા સાથે કામગીરી સોંપાઈ છે.

AI ડેટા સેન્ટરની વધતી માંગને કારણે ગુજરાતમાં કમ્પ્યુટર પાર્ટ્સ, જેમ કે પ્રોસેસર, હાર્ડ ડ્રાઈવ અને રેમની અછત સર્જાઈ છે. આ કારણે છેલ્લા 6 મહિનામાં કમ્પ્યુટરના ભાવ બેથી ત્રણ ગણા વધી ગયા છે. જે કમ્પ્યુટર અગાઉ 40,000 રૂપિયામાં મળતા હતા, તે હવે 65,000-70,000 રૂપિયામાં વેચાઈ રહ્યા છે. આયાતમાં અવરોધ અને ડેટા સેન્ટર કંપનીઓ દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં ચિપ્સ અને પ્રોસેસર્સની ખરીદીને કારણે રિટેલ બજારમાં અછત સર્જાઈ છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે વિદ્યાર્થીઓ અને વ્યાવસાયિકો માટે નવા કમ્પ્યુટર ખરીદવા મુશ્કેલ બન્યા છે.

ભારતે સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ દ્વારા સૌપ્રથમ ખાનગી ઓર્બિટલ રોકેટ 'વિક્રમ-1' સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું છે. આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિમાં ભાવનગરના યુવાન સોફ્ટવેર ઇજનેર દર્શન ત્રિવેદીનું નોંધપાત્ર યોગદાન રહ્યું છે. તેઓ રોકેટના હેન્ડલિંગ સોફ્ટવેરના વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હતા. છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી તેઓ આ પ્રોજેક્ટ પર અથાક મહેનત કરી રહ્યા હતા, જેમાં 15 ઇજનેરોની ટીમનો સમાવેશ થાય છે. દર્શન ત્રિવેદીએ ચિપ્સ પ્રોગ્રામિંગ ક્ષેત્રે કરેલા અભ્યાસ બાદ સ્કાયરૂટ જેવી પ્રતિષ્ઠિત કંપનીમાં એમ્બેડેડ સોફ્ટવેર ઇજનેર તરીકે ત્રણ વર્ષથી કાર્યરત છે.

ખગોળપ્રેમીઓ માટે ફરી એકવાર ‘ડેલ્ટા-એકવેરીડ્સ’ ઉલ્કા વર્ષાનો રોમાંચક નજારો જોવા મળશે. 18 જુલાઈથી 21 ઓગસ્ટ સુધી મોડી રાત્રે અને પરોઢ દરમિયાન આકાશમાં તેજસ્વી લીસોટા દેખાશે. 29, 30 અને 31 જુલાઈ દરમિયાન ઉલ્કા વર્ષાની સંભાવના વધુ છે. સ્વચ્છ આકાશમાં કલાકના 15-20 ઉલ્કા જોઈ શકાશે. વૈજ્ઞાનિકો અનુસાર, ધૂમકેતુઓમાંથી નીકળતા ધૂળ અને પથ્થરના કણો અવકાશમાં માર્ગ છોડે છે. પૃથ્વી જ્યારે આ કણોના માર્ગમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે તે વાતાવરણમાં પ્રવેશીને સળગી ઊઠે છે, જેને ઉલ્કા વર્ષા કહેવાય છે. દરરોજ લગભગ 40 ટન ઉલ્કાઓ પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશે છે.

મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ હેઠળ, ઠાણે ખાડીની નીચે દેશની પ્રથમ દરિયાઈ ટનલનું ખોદકામ બીજા ટનલ બોરિંગ મશીન (TBM) વડે શરૂ થયું છે. મહારાષ્ટ્રના સાવલીથી વિક્રોલી તરફ 7 કિલોમીટરના ભાગમાં આ કામગીરી ચાલી રહી છે. આ TBM અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા મશીનોમાંનું એક છે, જે 13.6 મીટર વ્યાસ અને 3,200 ટન વજન ધરાવે છે. મિક્સશીલ્ડ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ શહેરી વિસ્તારોમાં જમીન સ્થિરતા અને સુરક્ષા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.

ભારતીય અવકાશ ક્ષેત્રે એક નવો ઇતિહાસ રચાયો છે. હૈદરાબાદ સ્થિત 'સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ' દ્વારા દેશનું પ્રથમ પ્રાઇવેટ ઓર્બિટલ રોકેટ 'વિક્રમ-1' શ્રીહરિકોટા સ્પેસ સેન્ટર પરથી સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે. 'મિશન આગમન' હેઠળ, આ રોકેટ પૃથ્વીની નીચલી કક્ષામાં 450 કિલોમીટરની ઊંચાઈ સુધી જશે અને વિવિધ પેલોડ્સ અવકાશમાં લઈ જશે. સબ-ઓર્બિટલ અને ઓર્બિટલ રોકેટ વચ્ચેનો તફાવત સમજાવતા, આ સિદ્ધિ ભારતીય સ્પેસ સેક્ટર માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ છે.

ચાલુ જુલાઈ મહિનાના અંતમાં આકાશમાં એક અદ્ભુત અવકાશી નજારો જોવા મળશે. તા. 18 જુલાઈ એટલે કે આજથી વિશ્વભરમાં 'Delta Aquariids' ઉલ્કાવર્ષાની શરૂઆત થઈ રહી છે, જે 21 ઓગસ્ટ સુધી ચાલશે. ખાસ કરીને 29, 30 અને 31 જુલાઈના રોજ આ ઉલ્કાવર્ષા તેની ચરમસીમા પર હશે. જ્યારે પૃથ્વી ધૂમકેતુઓના અવશેષોમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે આ કણો વાતાવરણમાં પ્રવેશીને સળગી ઉઠે છે અને પ્રકાશિત લીસોટા રૂપે 'ઉલ્કાવર્ષા' કે 'ફાયરબોલ' તરીકે દેખાય છે. સ્વચ્છ આકાશમાં પ્રતિ કલાક 15થી 20 ઉલ્કાઓ જોવાનો લહાવો મળશે.