અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધવિરામ પર ફરી સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે. ઈરાનની પરમાણુ એજન્સીના પ્રમુખ મોહમ્મદ ઈસ્લામીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે કોઈપણ સંજોગોમાં પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને યુરેનિયમ સંવર્ધનના અધિકારમાં બાંધછોડ કરશે નહીં. બીજી તરફ, પાકિસ્તાનમાં યોજાનારી મંત્રણા અંગેની પોસ્ટ ઈરાની રાજદૂતે હટાવી લેતા મડાગાંઠ સર્જાઈ છે, જેના કારણે હાલના યુદ્ધવિરામની સ્થિરતા અને પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થીની ભૂમિકા સામે અનેક પ્રશ્નાર્થો ઊભા થયા છે.

UAEની એક મોટી તેલ કંપનીના પ્રમુખે ગુરુવારે(9 એપ્રિલ, 2026) સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝ બંધ કરાતા આપત્તિ વ્યક્ત કરી છે. જેમાં UAEની કંપનીએ ઈરાન વિરુદ્ધ કડક શબ્દોમાં નિવેદન જારી કરીને કહ્યું કે, 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્ત્વપૂર્ણ જળમાર્ગનો હથિયાર તરીકે ઉપયોગ, કોઈપણ સ્વરૂપમાં સહન કરી શકાતો નથી. હોર્મુઝ કોઈની જાગીર નથી'. UAEની સરકારી કંપની અબૂ ધાબી નેશનલ ઓઈલ કંપનીના CEO સુલ્તાન અલ-જાબેર મોટું નિવેદન આપતા કહ્યું કે, 'તેલથી ભરેલા લગભગ 230 જહાજો સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝથી પસાર થવા માટે તૈયાર ઊભા છે. આ જહાજો પર હવે ઈરાનનું નિયંત્રણ છે.'

મધ્યપૂર્વના યુદ્ધ બાબતે પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફની એક સોશ્યલ મીડિયા પોસ્ટ ચર્ચાસ્પદ બની છે. અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે થયેલા કામચલાઉ યુદ્ધવિરામમાં તેમની ભૂમિકા પર પ્રશ્નો થયા છે. સોશ્યલ મીડિયા પર તેમણે ટીખળ અને ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો છે. તેમણે US પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ઇરાન સમક્ષ કાર્યવાહીની સમય મર્યાદા લંબાવવા અપીલ કરી હતી.

હોર્મુઝની ખાડી આસપાસ ઈરાને બિછાવેલી મરિન MINES દૂર કરતા 6 મહિના અને કરોડો રૂપિયા લાગશે. સી MINES પાણી અંદર છુપાવેલા વિસ્ફોટકો છે, જહાજ સંપર્કમાં આવતા જ ફૂટે છે. તે કોઈપણ હલનચલન વગર મહિનાઓ સુધી પાણીમાં રહે છે. નેવલ MINES સમુદ્ર સપાટી, તળિયે અથવા પાણી અંદર તરતા મોતના દૂત છે. MINES હન્ટિંગ મુશ્કેલ છે.

અમેરિકન ડ્રીમ ભારતીય H-1B અને સ્ટુડન્ટ વિઝા ધારકો માટે સાચું પડી રહ્યું છે. કોમ્પ્યુટર અને ઇન્ટરનેટના વિકાસ સાથે હોસ્પિટલ, સ્ટોર્સ, શાળાઓ વગેરે કોમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ થયાં છે. H-1B વિઝા, TCS, Wipro જેવી કંપનીઓએ આ માંગને પહોંચી વળવામાં મદદ કરી છે. અમેરિકા વસાહતીઓનો દેશ છે, પણ સરળ પ્રક્રિયાઓનો ગેરલાભ ઉઠાવી લોકો અળખામણા બન્યા છે.

બોલિવૂડ ફિલ્મ 'ધૂરંધર' ભારત-પાકિસ્તાનમાં ચર્ચામાં છે. આદિત્ય ધર નિર્દેશિત ફિલ્મમાં સંજય દત્તે SP ચૌધરી અસલમનું પાત્ર ભજવ્યું. નૌરિન ચૌધરીએ ફિલ્મની ભૂલો, દાઉદ સાથે સંબંધો અને રહેમાન ડકૈત સામેના ઘર્ષણ વિશે ખુલાસા કર્યા. આદિત્ય ધર પાસે પાકિસ્તાની ચલણમાં 25 કરોડની માંગણી કરી. નૌરિને દાવો કર્યો કે ફિલ્મમાં ઘણી બાબતો ખોટી દર્શાવવામાં આવી છે, અને તેઓ તેનાથી સહમત નથી.

અમેરિકાના પ્રમુખ DONALD TRUMPએ યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરતા વિશ્વએ રાહત અનુભવી. હોર્મુઝની ખાડી પરના ઇરાનના નિયંત્રણે બાજી પલટી નાખી હતી. શેરબજારમાં ભારતીય રોકાણકારોની સંપત્તિમાં ૧૬.૨ લાખ કરોડ રૂપિયાનો વધારો થયો હતો. DONALD TRUMP અને મોજતાબા ખામૈનીના કારણે તણાવ હતો પણ યુદ્ધવિરામથી શાંતિ થઈ.

યુદ્ધવિરામથી ક્રૂડતેલના ભાવમાં 16-18% નો ઘટાડો થયો. Brent Crude ની કિંમત 110.71 ડોલરથી ઘટીને 91.54 ડોલર થઈ. ભારતમાં સાત વર્ષ પછી ઈરાનથી ક્રૂડ ઓઈલ આવી રહ્યું છે.

બૈરૂતમાં ઇઝરાયેલના હુમલામાં 90 લોકોનાં મોત અને 700થી વધુ ઘાયલ થયા, IDF નો દાવો છે કે હીઝબુલ્લાહના 100 મથકો પર 10 મિનિટમાં હુમલો કર્યો. Iran સાથેના યુદ્ધવિરામમાં લેબનોનનો સમાવેશ નહીં: Trump. ઇરાને હોર્મુઝની ખાડી બંધ કરી, કારણ કે ઇઝરાયેલે યુદ્ધવિરામનો ભંગ કર્યો. યુદ્ધવિરામ પછી ગણતરીના કલાકોમાં હુમલો થયો.

FBI સહિતની એજન્સીઓએ ચેતવણી આપી છે કે ઇરાન સાથે જોડાયેલા સાઇબર ગ્રુપ અમેરિકા પર સાઇબર એટેક કરી રહ્યા છે. અમેરિકાની પાણી પુરવઠા વ્યવસ્થા, એનર્જી સેક્ટર અને મહત્વના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. આ સાઇબર ગ્રુપને ઇરાની સૈન્યનું સમર્થન છે. જાહેર જનતા માટેની વ્યવસ્થા ખોરવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને શસ્ત્રો આપનારા દેશો પર 50 ટકા ટેરિફ લગાવવાની જાહેરાત કરી છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે જે દેશોએ ઈરાનને શસ્ત્રો આપ્યા અને મદદ કરી અમે તેના પર ટેરિફ લગાવી રહ્યા છીએ. યુદ્ધવિરામની વચ્ચે ટ્રમ્પે આ નિવેદન આપ્યું હતું. અમેરિકા ઈરાન સાથે મળીને કામ કરશે, બીજા દેશો પર પ્રતિબંધ પણ લગાવશે.

અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે 40 દિવસના યુદ્ધ પછી બે સપ્તાહનો યુદ્ધવિરામ થયો છે. અમેરિકા-ઇરાન 'આતંકવાદી દેશ' પાકિસ્તાનમાં શાંતિ મંત્રણા કરશે. ટ્રમ્પનો દાવો છે કે અમેરિકા-ઇરાન ભેગા મળીને બોમ્બમારામાં નાશ પામેલી સાઇટ પરથી પરમાણુ સામગ્રી કાઢશે, પણ ઇરાનનો નનૈયો છે. યુદ્ધ પછી ઇરાનને હોર્મુઝની ખાડી પર નિયંત્રણ મળશે અને ટોલ ટેક્સ વસૂલવાની છૂટ મળશે. ઇરાનનો દાવો છે કે અમેરિકા યુદ્ધમાં થયેલા નુકસાન બદલ વળતર ચૂકવશે.

અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધવિરામ પછી પરિસ્થિતિ વણસી. હુમલાથી યુદ્ધવિરામ ભંગ થયો. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજો અટકાવ્યા, વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર અસરની શક્યતા. નેતન્યાહુએ 'મિશન અધૂરું' કહીને પરિસ્થિતિ વધુ વણસાવી.

Israel-Lebanon Conflictમાં ઇઝરાયલી હુમલાથી લેબેનોનમાં તબાહી થઈ છે, જેમાં 254 લોકોના મોત થયા છે. અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ બાદ હવે ઇઝરાયલ અને લેબેનોન વચ્ચે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. ઇઝરાયલ લેબેનોનમાં હુમલા કરી રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકા આ મુદ્દે ચુપ છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધ્યો, સીઝફાયર બાદ ઈરાને Strait of Hormuz બંધ કર્યું. લેબનાન પર ઈઝરાયલી હુમલા ચાલુ રહેતા આ નિર્ણય લેવાયો, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતા સર્જાઈ. ઈરાન, ઇઝરાયેલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચે સીઝફાયર થયું હતું, પણ ઇઝરાયલના વડાપ્રધાને કહ્યું કે આ સીઝફાયર લેબનાન માટે લાગુ પડતું નથી. હાલ પરિસ્થિતિ પર વિશ્વભરના દેશો નજર રાખી રહ્યા છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વચ્ચે ભારત સરકાર સતર્ક છે. નાગરિકોની સુરક્ષા અને જરૂરી પુરવઠો જાળવવા પગલાં લેવાયા છે. સંરક્ષણ પ્રધાનની અધ્યક્ષતામાં IGoMની બેઠકમાં મંત્રાલયોને સૂચનાઓ અપાઈ. LPG, પેટ્રોલ-ડીઝલ અને ખાતરનો પુરવઠો જળવાઈ રહેશે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજો સુરક્ષિત રીતે પસાર કરાવાયા. ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રને 70% LPG ફાળવણી કરાઈ, 3.16 લાખ PNG કનેક્શન નોંધાયા, PDS માટે અનાજ ઉપલબ્ધ છે અને ભાવ નિયંત્રણ માટે OMSS યોજનાની તૈયારી છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામની જાહેરાતના 24 કલાકમાં જ ઈરાનની ધમકી: જો Israel લેબનાન પર હુમલા કરશે તો કરારમાંથી બહાર નીકળી જશે. Israelના હુમલાના કારણે ઈરાન સંઘર્ષ વિરામ કરારમાંથી બહાર નીકળવા વિચારી રહ્યું છે, કારણ કે યુદ્ધવિરામ યોજનાનો ભાગ યુદ્ધની સમાપ્તિની શરત હતી, જે અમેરિકાએ સ્વીકારી હતી.

પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી ટાણે કોંગ્રેસ નેતા Adhir Ranjan Choudhary ના કાફલા પર જીબંતી નજીક ટ્રકથી હુમલો થયો, જેમાં ઘણા ઘાયલ થયા. કોંગ્રેસે આ ઘટનાને ઇરાદાપૂર્વકની ગણાવી છે. TMC કાર્યકરે BJP કાર પર પથ્થરમારો કર્યો હોવાનો આરોપ છે, જ્યારે સિલિગુડીમાં BJP અને TMC વચ્ચે પોસ્ટર યુદ્ધ થયું. રાજકીય તણાવ વચ્ચે પોલીસે તપાસ હાથ ધરી છે.

નવા સંશોધન મુજબ, ચોમાસાના ISO ની પેટર્નમાં બદલાવથી પૂરની આવૃત્તિમાં 44% વધારો થયો છે. Global warming ને લીધે દક્ષિણ એશિયાના ઉત્તરપશ્ચિમ ભાગમાં ભારે વરસાદ અને પૂર આવી રહ્યા છે. 2022માં પાકિસ્તાનમાં આવેલા પૂરમાં ઘણું નુકસાન થયું. ISO સિગ્નલ હવે 20°N અક્ષાંશથી આગળ વધી ઉત્તરપશ્ચિમ દક્ષિણ એશિયાના આંતરિક ભાગમાં પહોંચી રહ્યું છે.

ઇરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસની એડવાઈઝરી: દૂતાવાસને જાણ વગર આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા પાસે ન જવું. સીઝ ફાયર પછી પણ ભારતીયોને જલ્દી ઇરાન છોડવા અને સ્વદેશ પાછા ફરવા સલાહ. અગાઉ 48 કલાક સતર્ક રહેવાની સલાહ હતી. ઈરાન અને અમેરિકા હુમલા રોકવા સહમત થયા બાદ એડવાઇઝરી જાહેર કરાઈ. Situation is tense, leave ASAP.

ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે બે સપ્તાહનો યુદ્ધ વિરામ થયો છે, પરંતુ ટ્રમ્પની શરતો જેમ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેઇટસ ખોલવા અને વ્યાપક શાંતિ સમજૂતી પર ચર્ચા જેવા પાંચ મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો હજુ પણ અનુત્તર છે. ઇરાને ટ્રમ્પની 8 શરતો માનવા તૈયારી દર્શાવી છે, પરંતુ આ શરતો અને પ્રશ્નો યુદ્ધવિરામની સફળતા પર અસર કરી શકે છે.

40 દિવસ બાદ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા યુદ્ધ વિરામ બાદ હવે ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી ટોલ વસૂલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. રિપોર્ટમાં કરવામાં આવેલા દાવા મુજબ ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર પ્રતિ બેરલ ૧ ડોલરનો 'ટ્રાન્ઝિટ ટોલ' વસૂલવાની જાહેરાત કરી છે. આ ટેક્સની ચુકવણી ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં કરવાની રહેશે. ઈરાનના તેલ, ગેસ અને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદન નિકાસકાર સંઘના પ્રવક્તા હામિદ હુસૈનીએ જણાવ્યું હતું કે, જહાજો પાસેથી ક્રિપ્ટો-આધારિત ટોલ લેવામાં આવશે કારણ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી અવરજવર કરતી વસ્તુઓ પર નજર રાખવા માંગે છે.

વર્ષોથી ખુલ્લી 'Straits' બંધ કેમ? મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, ઈરાન ઓમાન સાથે મળી 'Straits' પર દાવો કરે છે, જહાજો પર 'દાણ' લેવા માંગે છે. ટ્રમ્પ અને ઈરાન બંને દાવો કરે છે. યુદ્ધવિરામ માટે અમેરિકાના ૧૦ મુદ્દાઓમાં ઈરાનનો 'Straits' પરનો દાવો મુખ્ય છે, જે યુદ્ધનું કારણ હતું.

રશિયાના મતે, અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઇરાન પર ઉશ્કેરણી વગર હુમલો કર્યો, જેમાં તેઓને પછડાટ મળી. Russia એ આ હુમલાને અકારણ ગણાવ્યો છે. મારિયા ઝાખારોવાએ જણાવ્યું કે ઇરાન Russia નું મિત્ર છે. Russia એ આ આક્રમણ બંધ કરવાની અપીલ કરી છે. US અને ઇઝરાયલને આ યુદ્ધમાં નિષ્ફળતા મળી છે.

અમેરિકાની શરતો પર યુદ્ધવિરામની જાહેરાતના થોડા કલાકો બાદ અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મોટું નિવેદન આપ્યું છે. પ્રમુખ ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાનમાં શાસન પરિવર્તનની પ્રક્રિયા અત્યંત 'ફળદાયી' રહી છે અને હવે અમેરિકા ઈરાન સાથે મળીને કામ કરવા તૈયાર છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાન હવે યુરેનિયમનું કોઈ સંવર્ધન કરી શકશે નહીં. આ અગાઉ તેમણે લખ્યું હતું કે, જે દેશ ઈરાનને લશ્કરી શસ્ત્રો સપ્લાય કરશે, તેના પર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકામાં વેચાતા કોઈપણ અને તમામ સામાન પર તાત્કાલિક અસરથી 50% ટૅરિફ લાદવામાં આવશે.

Strait Of Hormuz પર નાકાબંધીથી તેલના ભાવ વધ્યા હતા. અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધવિરામ બાદ જહાજોને સુરક્ષિત રીતે પસાર થવાની મંજૂરી મળી છે. ઈરાને યુદ્ધમાં કેટલાક જહાજો પાસેથી ટોલ વસૂલ્યો હતો, જેનાથી અંદાજે $4.5 billion સુધીની કમાણી થઈ શકે છે. ભારતને ઓમાન અને ઈરાન સાથેના સારા સંબંધોને કારણે કરમાં છૂટ મળવાની શક્યતા છે, અને પરિસ્થિતિ સરળ બની શકે છે.

Strait Of Hormuz પર ઈરાની નાકાબંધીથી તેલના ભાવ વધ્યા હતા. અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધવિરામથી ઘણા દેશોને રાહત મળી છે, જ્યા ઈરાન જહાજોને સુરક્ષિત રીતે પસાર થવાની મંજૂરી આપશે. યુદ્ધમાં ઈરાને જહાજો પાસેથી ટોલ વસૂલ્યો, જે આશરે $10-15 મિલિયન હતો. જો ઈરાનને ટોલ વસૂલવાનો અધિકાર મળે તો $2 મિલિયન પ્રતિ જહાજ થઈ શકે છે અને ભારતને કરમા છૂટ મળવાની સંભાવના છે, કારણ કે ભારતને હંમેશાં ફાયદો થયો છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ પછી પાકિસ્તાનના શેરબજારમાં 14,000 પોઈન્ટનો રેકોર્ડ ઉછાળો આવ્યો. KSE ઇન્ડેક્સ 9.34% વધીને 165,836.05 પર બંધ થયો, જે ઇતિહાસનો સૌથી મોટો ઉછાળો છે. આ પહેલાં આટલો મોટો ઉછાળો ક્યારેય જોવા મળ્યો ન હતો. યુદ્ધવિરામથી પાકિસ્તાનના બજારમાં તેજી આવી છે, જ્યારે અગાઉ 2 માર્ચે ઇતિહાસનો સૌથી મોટો ઘટાડો થયો હતો. ક્રૂડ ઓઇલ 15% સસ્તું થયું છે, જેથી પાકિસ્તાનમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ઘટી શકે છે.

વર્લ્ડ બૅંકે ભારતના GDP ગ્રોથનો અંદાજ વધાર્યો, જે દર્શાવે છે કે ભારત દક્ષિણ એશિયાના અર્થતંત્રના મજબૂત સ્તંભ તરીકે અડીખમ ઊભું રહેશે. ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે આ એક સારો સંકેત છે. વર્લ્ડ બૅંકે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે ગ્રોથ ફોરકાસ્ટને 6.3 ટકાથી વધારીને 6.6 ટકા કર્યો છે.

નેપાળની બાલેન સરકારે ભારત, ઓસ્ટ્રેલિયા, શ્રીલંકા, ડેન્માર્ક, સાઉથ કોરિયા અને સાઉથ આફ્રિકામાં ઑલી સરકારે નીમેલા રાજદૂતોને પાછા બોલાવ્યા. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે આ નિર્ણય કેબિનેટ મિટિંગમાં લેવામાં આવ્યો હતો. આ રાજદ્વારી પહેલ એક મહિનાની નોટિસ સાથે કરવામાં આવી છે. K.P. Sharma Oli એ આ રાજદૂતોની નિમણૂક કરી હતી.