દુનિયામાં જ્યાં એક તરફ વેપારી તણાવ વધી રહ્યો છે અને ઘણા દેશો ટેરિફ વધારવાની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે, ત્યાં બીજી તરફ ચીને એક મોટું પગલું ભર્યું છે. ચીને જાહેરાત કરી છે કે તે 1 મે 2026 થી પોતાની સાથે રાજદ્વારી સંબંધો ધરાવતા 53 આફ્રિકન દેશો માટે તમામ ટેરિફ સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી દેશે. આ નિર્ણય હેઠળ આ દેશોમાંથી આવતી લગભગ તમામ પ્રોડક્ટ્સ- પછી તે કૃષિ, ખાણકામ કે ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી હોય, હવે ચીનમાં કોઈપણ ટેરિફ વગર એન્ટ્રી કરી શકશે. જેનાથી આફ્રિકન દેશો માટે વિશ્વના બીજા સૌથી મોટા ઉપભોક્તા બજારમાં પોતાનો હિસ્સો વધારવો ઘણો સરળ બની જશે.

ઈઝરાયલ અને અમેરિકાએ ઈરાનના કેશમ દ્વીપ પર આવેલા પોર્ટ પર હુમલો કર્યો છે. યુરોપિયન યુનિયન/કોપરનિકસ સેન્ટિનલ-2ની સેટેલાઈટ તસવીરોમાં ગુરુવારે ઈરાનના કેશમ બંદર પરથી ધુમાડો નીકળતો જોવા મળ્યો છે. આ હુમલો ઈરાન માટે વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક રીતે મોટો ફટકો છે. આ પોર્ટ ઈરાનના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણ માટે અત્યંત મહત્ત્વનું છે. ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝમાં ટોલ વસૂલવા જેવી વ્યવસ્થાઓની તૈયારી અને તેનું સંચાલન અહીંથી થતું હતું.

ઈરાનથી ૭ વર્ષ બાદ ભારત આવી રહેલા પ્રથમ ક્રૂડ ઓઈલ જહાજ 'પિંગ શુન' (Ping Shun) એ સમુદ્રની વચ્ચે અચાનક દિશા બદલીને 'યુ-ટર્ન' લેતા અનેક તર્ક-વિતર્ક સર્જાયા છે. ગુજરાતના વાડીનાર બંદર તરફ આવી રહેલું આ અમેરિકા પ્રતિબંધિત અફ્રામેક્સ જહાજ હવે ચીનના ડોંગયિંગ તરફ વળ્યું છે. જો આ શિપમેન્ટ ભારત આવ્યું હોત, તો ૨૦૧૯ પછી ઈરાન પાસેથી આ પહેલી ખરીદી હોત, પરંતુ હાલમાં પેમેન્ટ, શિપિંગ અને વીમા સંબંધિત જટિલતાઓને કારણે આ સોદો અદ્ધરતાલ દેખાઈ રહ્યો છે. જો કે, હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી થયું કે આ જહાજમાં રહેલા ક્રૂડ ઓઈલનો ખરીદનાર કોણ છે.

'ગુડ ફ્રાઈડે'ના કારણે BSE અને NSE 3 એપ્રિલ, 2026ના રોજ બંધ રહેશે. શુક્રવારની રજા અને શનિવાર-રવિવારના લીધે બજાર ત્રણ દિવસ બંધ રહેશે. આમાં ઈક્વિટી, ડેરિવેટિવ્ઝ, કરન્સી અને વ્યાજ દર ડેરિવેટિવ્ઝમાં ટ્રેડિંગ બંધ રહેશે. MCX પણ બંને સત્રોમાં બંધ રહેશે. ઈરાન અને અમેરિકાના તણાવને કારણે રોકાણકારોને આરામ મળશે. 2026ની બાકીની રજાઓની યાદી પણ આપવામાં આવી છે.

વર્તમાનમાં Middle Eastમાં અશાંતિથી ભોજન મોંઘું થશે. Trumpના નિવેદનોથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થતા કોમર્શિયલ ગેસના ભાવ વધ્યા છે. હોટલ એન્ડ Restaurant એસોસિએશન પ્રમાણે સપ્લાય ચેઈનમાં ખલેલ પહોંચી છે અને સંચાલન ખર્ચમાં 20%નો વધારો થયો છે. કોમર્શિયલ LPGના ભાવ વધવાથી રેસ્ટોરન્ટ માલિકો મેનુમાં ફેરફાર કરી શકે છે, અને ગ્રાહકોએ વધુ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે.

Middle East Tension વચ્ચે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સૈન્ય નેતૃત્વમાં ફેરફાર કર્યો. ડિફેન્સ સેક્રેટરીએ આર્મી ચીફ જનરલ રેન્ડી જ્યોર્જને તાત્કાલિક નિવૃત્તિ લેવા આદેશ આપ્યો. ઈરાન સામે લશ્કરી કાર્યવાહીની તૈયારીઓ વચ્ચે આ નિર્ણય લેવાયો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને જનરલ રેન્ડી જ્યોર્જની કાર્યશૈલી અને લશ્કરી વિઝનને અમલમાં મૂકવાની ક્ષમતા પર શંકા હતી.

ઈરાને UAEમાં ઓરેકલના ડેટા સેન્ટર પર હુમલો કર્યો અને બ્રિજ પરના હુમલા માટે અમેરિકા અને ઈઝરાયલને વખોડ્યા. આ ઘટનાથી મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધવાની સંભાવના છે. ઓરેકલ ડેટા સેન્ટર પરના હુમલાની અસર અને તેના પરિણામો અંગે માહિતી મેળવવામાં આવી રહી છે. આ ઘટના પ્રાદેશિક સુરક્ષા માટે એક મોટો પડકાર છે.

ટ્રમ્પે ટ્રેડ પોલિસીમાં ફેરફાર કર્યા: વિદેશી દવાઓ પર 100% ટેક્સ વધાર્યો અને સ્ટીલ-એલ્યુમિનિયમ મેટલ્સ પર 25% ટેક્સ ઘટાડ્યો. ટ્રમ્પ ઈચ્છે છે કે ફાર્મા કંપનીઓ દવાના ભાવ ઘટાડે અથવા અમેરિકામાં ઉત્પાદન કરે, નહિંતર વધારે ટેક્સ ભરવો પડશે. જે શરત નહિં માને તેમને અમેરિકન બજારમાં ટકી રહેવા માટે ભારે ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.

ઈરાનમાં 37000 કરોડનો બ્રિજ નષ્ટ થતા, Trumpએ ઈરાનને ધમકી આપી કે હજુ પણ સમય છે, સમજૂતી કરી લો નહીંતર પરિણામ ખરાબ આવશે. PRESS TV દ્વારા આ ઘટનાની જાણકારી આપવામાં આવી હતી અને આ સમાચાર ચર્ચામાં છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદનથી રાજકીય માહોલ ગરમાયો છે.

ફેબ્રુઆરીના અંતથી શરૂ થયેલા ઈરાન યુદ્ધની માર્ચ મહિનાની ભારતની ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિ પર અસર પડી છે. S&P Global દ્વારા જાહેર થયેલ HSBC India ઉત્પાદન ક્ષેત્રનો માર્ચનો Purchasing Managers' Index (PMI) ઘટીને 53.90 થયો, જે 45 મહિનામાં સૌથી નીચો છે. ફેબ્રુઆરીમાં આ આંકડો 56.90 હતો.

ઈરાન અને ઓમાન જ Hormuz ખાડીનું ભવિષ્ય નક્કી કરશે. America-ઈરાન અને ઈઝરાયલના યુદ્ધમાં ગલ્ફના દેશોએ ઘણું સહન કર્યું છે અને તેઓ ઈરાનથી નારાજ છે, પણ ઓમાન અપવાદ છે. America અને ઈરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી કરનાર ઓમાન યુદ્ધમાં તટસ્થ રહ્યું અને યુદ્ધને ગેરકાયદેસર ગણાવ્યું.

અમેરિકાએ બનાવેલા કાયદાથી ટ્રમ્પ 75 વર્ષ જૂના NATO ગઠબંધનથી છેડો ફાડી શકે તેમ નથી. ફ્રાન્સ, જર્મની, ઈટાલી જેવા સભ્ય દેશોએ યુદ્ધથી અંતર જાળવ્યું હતું. જાપાન અને કેનેડા સાથે યુરોપિયન યુનિયનએ હોર્મુઝની ખાડી ખોલવા નિવેદન આપ્યું. અમેરિકાના પૈસા અને પાવરથી આ સંગઠન બન્યું, અમેરિકા ખસી જાય તો તે પાયમાલ થઈ જાય.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં આજે સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો થયો. World Market ગબડતાં અને કરન્સી બજારમાં ડોલર સામે રૂપિયો મજબૂત થતાં Import Cost ઘટવાથી ભાવ તૂટ્યા. આયાત થતી કિંમતી ધાતુઓની ઈમ્પોર્ટ કોસ્ટ નીચી ઉતરી હતી અને તેના પગલે ઝવેરી બજારોમાં આજે ભાવ નવેસરથી તૂટી ગયા હતા. World Market માં સોનાના ભાવ ઔંસના 4758 થી 4759 Dollar વાળા ગબડી નીચામાં ભાવ 4554 થઆ 4623 Dollar રહ્યા હતા.

ઈરાન યુદ્ધ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ, અને RBIના રૂપિયાને મજબૂત કરવાના પગલાં વચ્ચે ભારતીય શેર બજારમાં ભારે વોલેટીલિટી રહી. સરકારે ઉદ્યોગોને કાચામાલની આયાતમાં રાહત આપતા અને IT શેરોમાં તેજી આવતા બજારે યુ-ટર્ન લીધો. સેન્સેક્સ નીચા મથાળેથી 1774 પોઈન્ટ ઉછળ્યો.

વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ડોલર સામે રૂપિયાની પીછેહઠ બાદ, રિઝર્વ બેંકના પગલાંથી રૂપિયામાં તેજી આવી. ડોલર સામે રૂપિયો 170 પૈસા ઉછળ્યો, જે 13 વર્ષનો રેકોર્ડ છે. ડોલર ગબડ્યો અને પાઉન્ડ, યુરો સામે પણ રૂપિયો ઉછળ્યો. સટ્ટાકીય ટ્રેડ સામે રિઝર્વ બેન્કની લાલ આંખ જોવા મળી.

અમેરિકાના પ્રમુખ ટ્રમ્પની ફાઇનલ વોર્નિંગ સામે ઇરાને મિસાઇલ એટેક કર્યો, યુદ્ધની સ્થિતિ ગંભીર. ઇરાન પાસે મોટાપાયા પર શસ્ત્રો હોવાનો દાવો છે. અમેરિકા-ઇઝરાયેલે મધ્યપૂર્વનો પુલ ઉડાવ્યો. અમેરિકાએ ભૂમિ આક્રમણ કર્યુ તો ઇરાનના 70 લાખ લડવૈયાઓ સામનો કરશે. ભારતીય જહાજ હોર્મુઝમાં સલામત છે. રશિયા-યુક્રેન પછી ઇરાન યુદ્ધ પણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર વોરફેર બન્યું.

વ્હાઇટ હાઉસના સલાહકાર પૌલા વ્હાઇટે ટ્રમ્પની તુલના ઇશુ ખ્રિસ્ત સાથે કરતા હોબાળો થયો. ટ્રમ્પની પ્રશંસામાં વિવેક ભાન ભૂલ્યાનો આક્ષેપ થયો છે. શ્રદ્ધાળુઓએ આને ઇશનિંદા સમાન ગણાવ્યું છે અને સમાજના દરેક વર્તુળોમાં આકરી ટીકા થઈ રહી છે. ઇશુખ્રિસ્ત અને DONALD TRUMP બંનેને દગો મળ્યો અને ખોટા આરોપ લાગ્યા એવો દાવો કર્યો. આ નિવેદનથી રાજકીય વર્તુળોમાં પણ ચર્ચાઓ જાગી છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે યુદ્ધ લાંબુ ચાલવાના સંકેતો આપ્યા. અમેરિકન સૈન્ય કામ પૂરું કરશે, બે-ત્રણ સપ્તાહમાં વિનાશક હુમલા કરી ઈરાનનો સફાયો કરી દઈશું. ઈરાનને કોઈપણ ભોગે પરમાણુ શક્તિ નહીં બનવા દઈએ. પહેલું વિશ્વ યુદ્ધ 1.7 વર્ષ ચાલ્યું, બીજું 3.8 વર્ષ, કોરિયા, વિયેતનામ, ઈરાક યુદ્ધ વર્ષો ચાલ્યા, જ્યારે આ યુદ્ધને હજુ 32 દિવસ જ થયા: ટ્રમ્પ.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં આપેલા આદેશોને કોર્ટો નકારી રહી છે. ટેરિફ બાદ, Birthright Citizenship પર પ્રતિબંધના એક્ઝિક્યુટીવ આદેશ પર સુપ્રીમ કોર્ટમાં કાર્યવાહી ચાલી રહી છે. આ કેસ ટ્રમ્પના એક્ઝિક્યુટિવ આદેશની સત્તા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આ આદેશ પર હવે પરિણામોની શક્યતા છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે છેલ્લા એક મહિનાથી વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવો 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' બંધ છે, જેનાથી વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ ઘેરું બન્યું છે. મંજૂરી વગર પસાર થતા જહાજો પર ઈરાન દ્વારા મિસાઈલ હુમલા કરવામાં આવતા હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતા વધી છે. આ ગતિરોધ તોડવા માટે યુકે (UK) દ્વારા આયોજિત 'ગ્લોબલ હોર્મુઝ સમિટ'માં ભારત વતી વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરી ભાગ લઈ રહ્યા છે, જેથી આ મહત્વના જળમાર્ગને ફરીથી ખોલવા માટે સર્વસંમતિ સાધી શકા

શેરબજારમાં આજે ઘટાડો નોંધાયો છે, જેમાં સેન્સેક્સ આશરે ૧,૪૦૦ પોઈન્ટ અને નિફ્ટી ૪૦૦ પોઈન્ટ ઘટ્યો છે. બેન્કિંગ, મેટલ, ફાર્મા અને ઓટો શેર્સમાં ઘટાડો થયો છે. ક્રૂડ ઓઇલ 106 ડોલર પ્રતિ બેરલ થયું, જ્યારે ગઈકાલે સેન્સેક્સ 1,187 પોઈન્ટ અને નિફ્ટી 348 પોઈન્ટ વધ્યો હતો. Asian બજારમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

અમેરિકી પ્રમુખ Donald Trumpના સંબોધન બાદ તેલના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો. Brent Crude અને WTI માં 4%નો વધારો થયો. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની અસ્થિરતા, જેમાંથી 20% તેલ પુરવઠો પસાર થાય છે, તે ચિંતાનું કારણ છે. ઈરાનના ઉર્જા માળખા પર હુમલાની ચેતવણીથી સંઘર્ષ વધવાની ભીતિ છે. દરિયાઈ ટ્રાફિક જોખમી બન્યો છે, પરિણામે વૈશ્વિક મંદીનું જોખમ વધ્યું છે.

ઈરાન-ઇઝરાયલ યુદ્ધના એક મહિના બાદ સૌરાષ્ટ્રના નિકાસ-આયાત ઉદ્યોગ પર ગંભીર સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. હોર્મુઝની ખાડી અને લાલ સમુદ્ર જેવા મહત્વના જળમાર્ગો જોખમી બનતા શિપિંગ કંપનીઓએ 'વોર રિસ્ક સરચાર્જ' લાદ્યો છે, જેનાથી નૂર ભાડામાં ૨ થી ૩ ગણો વધારો થયો છે. ખાસ કરીને યુરોપ જતા જહાજોને હવે આફ્રિકાના 'કેપ ઓફ ગુડ હોપ' ફરીને જવું પડતું હોવાથી ૬,૦૦૦ કિમીનું અંતર અને ખર્ચ બંને વધ્યા છે. જો આ સ્થિતિ વધુ એક મહિનો ચાલશે, તો સૌરાષ્ટ્રના અર્થતંત્રને ₹૩,૫૦૦ કરોડથી વધુનું ફટકો પડી શકે તેમ છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 20 મિનિટના સંબોધનમાં મોટા દાવા કર્યા છે. ટ્રમ્પે સૈન્ય વિજયનો હુંકાર ભરતા જણાવ્યું કે અમેરિકન સેનાએ ઝડપી જીત મેળવી છે. તેમના દાવા મુજબ ઈરાનની નૌકાદળ અને વાયુસેના લગભગ ખતમ થઈ ચૂકી છે. ઈરાનની મિસાઇલ અને ડ્રોન ક્ષમતાને નુકસાન થયું છે, યુદ્ધ ચાલુ રહેવાના સંકેત છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન મુદ્દે તીવ્ર નિવેદનો આપ્યા: ટોચના નેતાઓ મોતને ભેટ્યા, સેના અમેરિકાના નિયંત્રણમાં. Iranની મિસાઈલ ક્ષમતા નષ્ટ કરાઈ, પરમાણુ શક્તિ બનતા રોક્યું. નાગરિકોની હત્યા માટે જવાબદાર, સત્તા પરિવર્તન થયું. 'ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી' ચાલુ રહેશે, ભીષણ હુમલા શક્ય. અમેરિકામાં ગેસ અને ક્રૂડ ઓઇલના ભંડાર છે. અમેરિકા સહયોગીઓની મદદ કરશે, યુદ્ધ સમાપ્ત થવાની અણીએ.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનોથી રોકાણકારોમાં અનિશ્ચિતતા વધતા ભારતીય શેરબજારમાં કડાકાની આશંકા સેવાઈ રહી છે. GIFT Nifty 250 પોઈન્ટના Gap Down ઓપનિંગના સંકેત આપી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે ઈરાન યુદ્ધ અંગે દેશને સંબોધન કર્યું, જેનાથી રોકાણકારોમાં ભય ફેલાયો છે અને બજારમાં ગભરાટ જોવા મળી રહ્યો છે. યુદ્ધ નિર્ણાયક ફેંસલાને બદલે વધુ ગૂંચવાયું છે.

અમેરિકા ઈરાન પર હુમલો કરશે, તેલ Infrastructure અને પરમાણુ મથકો પર ગમે ત્યારે હુમલો થઈ શકે છે. ઇઝરાયલ સાથે મળીને અમેરિકા આગામી અઠવાડિયામાં ઈરાન વિરુદ્ધ પોતાના સૈન્ય અભિયાનને વધુ તેજ કરશે. ભલે પડદા પાછળ વાતચીત ચાલી રહી હોય, પણ અમેરિકા ઈરાનને પાષાણ યુગમાં ધકેલી દેશે.

સેકન્ડરી માર્કેટમાં ઉથલપાથલ છતાં, FY26માં પ્રાયમરી બજાર ધમધમાટ વાળું રહ્યું. ૧૧૨ કંપનીઓએ IPO દ્વારા રૂ. ૧.૮ લાખ કરોડ એકત્ર કર્યા, જે FY25માં ૭૮ IPO દ્વારા રૂ. ૧.૬૨ લાખ કરોડ હતા. આ દર્શાવે છે કે બજારની અસ્થિરતા છતાં રોકાણકારોનો IPOમાં રસ જળવાઈ રહ્યો છે.

નાણાં વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬માં ઊભરતી બજારોમાં માત્ર ભારતના શેરબજારમાં જ નેગેટિવ વળતર મળ્યું. સેન્સેકસ તથા NIFTY-50 ઈન્ડેકસમાં રોકાણકારોને વાર્ષિક ધોરણે અનુક્રમે સાત ટકા અને પાંચ ટકા નેગેટિવ વળતર પ્રાપ્ત થયું. રિસર્ચ રિપોર્ટ મુજબ અન્ય ઊભરતી બજારોએ મજબૂત વળતર આપ્યું છે, જેમ કે ચીનનો CSI ૩૦૦ ૧૪.૪૦ ટકા, તાઈવાનનો તાઈએકસ ૫૮.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવ વધ્યા, કારણ કે વિશ્વ બજાર વધવાથી ઈંપોર્ટ કોસ્ટ વધી હતી. અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ સમાપ્ત થવાની આશાથી ડોલર ઈન્ડેક્સ ઘટતા વૈશ્વિક સોનામાં તેજી આવી. અમદાવાદ ઝવેરી બજારમાં સોનાના ભાવ રૂ. 4000 પ્રતિ 10 ગ્રામ અને ચાંદીના ભાવ રૂ. 6000 પ્રતિ કિલો વધ્યા.