મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વચ્ચે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થયો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ $103 અને WTI $91 આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. યુએસ અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણના ઈરાદાથી ભાવ વધ્યા છે. યુએસનું અસ્પષ્ટ વલણ અને પુરવઠા અવરોધોથી ડીઝલ અને ઉડ્ડયન ઇંધણના ભાવમાં પણ અસર થઈ છે. ટેન્કર ટ્રાફિક ઘટ્યો છે.

મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા, Israel અને ઇરાન વચ્ચે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે, જેમાં અમેરિકાએ ઈરાન પર 5,000 પાઉન્ડના બોમ્બ ઝીંક્યાનો દાવો કર્યો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું ઈરાની નેતાઓ હાર સ્વીકારી ચૂક્યા છે, પણ ડરથી બોલતા નથી. White Houseના જણાવ્યા અનુસાર મિશન પૂર્ણ થવામાં સમય લાગશે. ઇરાન આ દાવાઓને ખોટા ગણાવે છે.

ભારતના NSE અને BSE રામ નવમી નિમિત્તે બંધ છે. આગામી દિવસોમાં રજાઓના કારણે ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિ ઓછી રહેશે. મહાવીર જયંતિ અને ગુડ ફ્રાઈડેને કારણે ટૂંકા ટ્રેડિંગ અઠવાડિયા રહેશે. MCX આજે પ્રથમ સત્રમાં બંધ રહેશે પણ સાંજે ટ્રેડિંગ શરૂ થશે. 2026 માં કુલ 16 રજાઓ છે, જેમાં ડો. આંબેડકર જયંતિ, મહારાષ્ટ્ર દિવસ અને બકરી ઈદ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

અમેરિકન-ઈઝરાયલ હુમલા બાદ ઈરાનનું યુદ્ધ ભીષણ થયું. જંગની આગથી વૈશ્વિક ઈંધણ પુરવઠો ખોરવાયો, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર પ્રતિબંધોથી તેલની અછત સર્જાઈ. અનેક દેશોએ ઈંધણ બચાવવા કટોકટી જાહેર કરી, કોરોનાકાળની જેમ જનજીવન ઠપ્પ થયું.

પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે ઈરાને ભારત માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલી દીધો છે. ઈરાન આ નિર્ણયથી વૈશ્વિક બજારમાં ઊર્જા સંકટ હળવું થવાની આશા છે. મિત્ર દેશોના જહાજોને મુક્તપણે પસાર થવાની મંજૂરી આપશે, જેમાં ભારત, ચીન, રશિયા, ઈરાક અને પાકિસ્તાનનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, જહાજોએ પસાર થતા પહેલા Iranian સત્તાવાળાઓ સાથે Coordination કરવું પડશે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે ઈરાન ડીલ કરવા બેતાબ છે, પણ તેને મોતનો ડર છે. અમેરિકન સૈનિકોમાં બળવો: 'અમે ઈઝરાયેલ માટે મરવા તૈયાર નથી', ટ્રમ્પના Iran યુદ્ધ સામે સેનામાં ભારે રોષ છે. આ યુદ્ધ ચોથા સપ્તાહમાં છે અને સ્થિતિ ગંભીર છે.

અમેરિકાએ ઈઝરાયેલને સાથ આપવા યુદ્ધ કર્યું, જેના કારણે ખાડી દેશોએ ક્રૂડ પર કાપ મૂક્યો. 1993માં મિસર-સિરિયા સામે ઇઝરાયેલ યુદ્ધમાં સ્થિતિ વણસી હતી. અમેરિકાએ Operation Nickel Grass હાથ ધર્યું, જેનાથી આરબ દેશોએ ક્રૂડનો સપ્લાય રોક્યો. 1979માં ઈરાનમાં ક્રાંતિ થઈ અને શાહ રઝા પહલવીનો તખતો પલટાયો.

વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે પણ S&P Globalએ ભારતના આર્થિક વિકાસ દર (GDP) નો અંદાજ 40 બેઝિસ પોઈન્ટ વધારી 7.10 ટકા કર્યો છે, જે મજબૂત આર્થિક ગતિવિધિનો સંકેત આપે છે. નાણાં વર્ષ 2028 તથા 2029ના GDP અંદાજ પણ વધારીને અનુક્રમે 7.20 ટકા અને 7 ટકા કરાયા છે.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં તેજી આવી. વિશ્વ બજારમાં ઉછાળા અને ડોલર સામે રૂપિયાના ઘટાડાને કારણે કિંમતી ધાતુઓની IMPORT COST વધી. વૈશ્વિક બજારમાં સોનાના ભાવ 4600 DOLLARને વટાવી ગયા, જો કે નવી માગ ધીમી રહી હતી. સોનાના ભાવ 4401થી 4602 DOLLAR થયા.

અમેરિકા-ઈરાનના યુદ્ધવિરામ બાદ વૈશ્વિક બજારોમાં તેજી આવી. ક્રૂડ ઓઈલ ઘટ્યું, શેરબજાર વધ્યું. જોકે, Trumpના દાવાને ઈરાને નકાર્યો અને યુદ્ધના સંકેતોથી પ્રોફિટ બુકિંગ થયું. FIIsએ કન્ઝયુમર ડ્યુરેબલ્સ, AUTOMOBILE, BANKING-FINANCE, CAPITAL GOODS, Pharma, METAL-MINING શેરોમાં ખરીદી કરી. સેન્સેક્સ 1205 પોઈન્ટ વધીને 75273 પર પહોંચ્યો.

વર્તમાન યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ અને આર્થિક ઉથલપાથલ માટે ગ્રહોની અશુભ ચાલ જવાબદાર છે. જ્યોતિષી જીગર ઠક્કરના જણાવ્યા અનુસાર 16 એપ્રિલ સુધી સાવચેતી રાખવી. સૂર્ય અને મંગળની યુતિથી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે. 13 ફેબ્રુઆરીથી 16 એપ્રિલ દરમિયાન શેરબજાર અને સોના-ચાંદીના ભાવમાં અસ્થિરતા રહેશે. બિનજરૂરી પ્રવાસ ટાળવો. 16 એપ્રિલ પછી સ્થિતિમાં સુધારો આવશે.

અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ Trump ની લોકપ્રિયતા યુદ્ધ અને મોંઘવારીના કારણે ઘટી છે. સર્વે મુજબ, માત્ર 36% લોકો તેમને પસંદ કરે છે, જ્યારે 61% લોકો ઈરાન યુદ્ધના વિરોધમાં છે. 46% લોકો માને છે કે યુદ્ધથી અમેરિકાની સુરક્ષા ઘટશે અને 34% Republicans એ મોંઘવારી સામેની Trump ની પદ્ધતિઓને નાપસંદ કરી છે. વ્હાઇટ હાઉસમાં તેમના પુનરાગમન પછી લોકપ્રિયતાને લઈને સવાલ સર્જાયો છે.

ઈરાને ટ્રમ્પની 15 સૂત્રીય સમાધાન ફોર્મ્યુલા ફગાવી દીધી છે. અમેરિકાએ મધ્યપૂર્વમાં શાંતિ માટે પાક.ના બે અધિકારીઓ દ્વારા ૧૫ મુદ્દાનો કાર્યક્રમ સુપ્રદ કર્યો હતો, જે ઈરાને નકારી કાઢ્યો છે. ઈરાને અમેરિકાના Abraham Lincoln યુદ્ધજહાજ અને ઇઝરાયેલના પરમાણુ મથક નજીક હુમલો કરીને પોતાની મિસાઈલ ક્ષમતા દર્શાવી. અમેરિકાની ભૂમિ આક્રમણની તૈયારીના સંકેત.

અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા ૨૬ દિવસથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં મડાગાંઠ યથાવત છે. યુદ્ધવિરામ માટે અમેરિકા દ્વારા મોકલાયેલી ૧૫ શરતોના પ્રસ્તાવને ઈરાને ફગાવી દીધો છે. પાકિસ્તાન દ્વારા કરવામાં આવેલી મધ્યસ્થતાની દરખાસ્તને પણ ઈરાને નકારી કાઢી છે. ઈરાની સેનાએ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના વાતચીત કરવાના દાવાને ખોટો ગણાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ હવે અમેરિકા પર વિશ્વાસ કરવા તૈયાર નથી.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધની સ્થિતિ વકરતી જઈ રહી છે. અમેરિકા એક તરફ શાંતિની વાતો કરીને તેના ખતરનાક ઇરાદાઓને અંજામ આપવાની તૈયારીમાં છે ત્યારે ઈરાન પણ પીછેહઠ કરવા તૈયાર નથી. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના 15 મુદ્દાના શાંતિ પ્રસ્તાવની ઠેકડી ઉડાવતા ઈરાને ગલ્ફમાં અમેરિકાના અનેક સૈન્ય મથકો પર ભીષણ મિસાઈલ હુમલા કર્યા છે. ઈરાને ખાસ કરીને કુવૈત, જોર્ડન અને બહેરીન સ્થિત અમેરિકન સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવ્યા છે. આ હુમલા કરીને ઈરાને સંકેત આપ્યો છે કે, 1 મહિનો સીઝફાયર કરવા માટે ટ્રમ્પે મૂકેલો 15 શરતોનો પ્રસ્તાવ ઈરાનને સ્વીકાર્ય નથી.

વ્હાઇટ હાઉસમાં પુનરાગમન કર્યા પછી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે. તાજેતરના સર્વેક્ષણમાં ટ્રમ્પની લોકપ્રિયતામાં ઘટાડો નોંધાયો છે. ઈરાન સાથેના સૈન્ય સંઘર્ષ અને અમેરિકામાં આસમાને પહોંચેલા પેટ્રોલના ભાવે ટ્રમ્પના એપ્રુવલ રેટિંગને ફટકો માર્યો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું એપ્રુવલ રેટિંગ ઘટીને 36% થયું છે. યુદ્ધ અને મોંઘવારી મુખ્ય કારણો છે, જેના લીધે ટ્રમ્પના જીવનનિર્વાહના ખર્ચને સંભાળવાના નિર્ણયોથી લોકો સહમત નથી.

25 માર્ચે શેરબજારમાં તેજી, સેન્સેક્સ 900 પોઈન્ટ ઉછળી 75,000 પર અને નિફ્ટી 300 પોઈન્ટ ઉછળી 23,200 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. ઓટો, બેન્કિંગ, FMCG શેર્સમાં તેજી, એશિયન બજારમાં તેજી, અમેરીકી બજારમાં તેજી, ક્રૂડની કિંમત ઘટી 99 ડોલર પ્રતિ બેરલ થઈ. ગઈકાલે સેન્સેક્સ 1372 અંક વધી 74,068 પર બંધ થયો.

એશિયન બજારોમાં સકારાત્મક વલણને કારણે ભારતીય શેરબજારમાં તેજી જોવા મળી. US પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ સમાપ્ત થવાના નિવેદન બાદ ખરીદી વધી. BSE સેન્સેક્સ અને NSE નિફ્ટી-50 બંનેમાં વધારો થયો. જાપાન, કોરિયા, ચીન જેવા વૈશ્વિક બજારોમાં પણ તેજી જોવા મળી, જ્યારે યુએસ બજારોમાં ઘટાડો નોંધાયો. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટ્યા, કારણ કે શાંતિ કરારની શક્યતાઓ વધી છે.

અમેરિકાનું મિડલ ઈસ્ટમાં સૈન્ય પગલું: ટ્રમ્પના સીઝફાયર પ્લાન વચ્ચે '82nd Airborne Division'ના 1,000 સૈનિકો Middle East મોકલવાની તૈયારી થઈ રહી છે. એક તરફ શાંતિની વાતો થઈ રહી છે, તો બીજી તરફ અમેરિકાની ખતરનાક સેના તૈનાત થતા ટ્રમ્પના ઈરાદાઓ પર સવાલ ઉઠી રહ્યા છે.

વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ અને સૈન્ય તણાવ વચ્ચે, ઈરાને Hormuz Strait માંથી બિન-દુશ્મન જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપી છે. ઈરાન અનુસાર, ઈરાન વિરુદ્ધ આક્રમક પ્રવૃત્તિમાં સામેલ ન હોય તેવા જહાજોને જ પરવાનગી મળશે. અમેરિકા કે ઈઝરાયલ હુમલો કરશે તો જવાબ વિનાશક હશે. Donald Trump એ આને અમેરિકાની જીત ગણાવી છે.

મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષે નવો વળાંક લીધો છે. ઇઝરાયલએ કેસ્પિયન સમુદ્રમાં ઓપરેશન કરીને રશિયા અને ઈરાનની શસ્ત્ર સપ્લાય લાઇન પર હુમલો કર્યો. કેસ્પિયન સમુદ્ર રશિયા અને ઈરાન માટે 'સુરક્ષિત કોરિડોર' છે. Iranના કિનારે આવેલા અંઝાલી બંદર પર મિસાઈલોથી હુમલો કરાયો, જેમાં ઈરાની નૌકાદળને નુકસાન થયું. આ હુમલાથી રશિયા-ઈરાન નું ગઠબંધન તૂટી શકે છે.

ઈરાન અમેરિકા સાથે કરાર કરવા આતુર છે અને પરમાણુ હથિયાર નહીં રાખે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે ઈરાને અમેરિકાને 'મોટી ભેટ' મોકલી છે, જેની કિંમત વધારે છે. જોકે ઈરાન તરફથી કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી. મિડલ ઈસ્ટના જંગ વચ્ચે આ નિવેદન આવ્યું.

યુદ્ધ વચ્ચે ટ્રમ્પની જાહેરાતથી બજારમાં અસર જોવા મળી. શેરબજારમાં તેજી અને ક્રૂડમાં કડાકો બોલાયો. જાહેરાત પહેલાં સટ્ટાબાજોએ રૂ. 5,440 કરોડ દાવ પર લગાવી ૨૦ મિનિટમાં રૂ. ૮૪૦ કરોડની કમાણી કરી લીધી. આ રહસ્યમય સોદાથી બજારમાં ખેલ ખેલાયો.

ટ્રમ્પે ઇરાન સાથેના યુદ્ધનો ગાળિયો યુદ્ધમંત્રી પીટ હેગસેથના માથે નાખી દીધો. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે ઈરાન સાથેના યુદ્ધનો વિચાર પીટ હેગસેથનો હતો. હેગસેથ મારા ગાઢ સહયોગી છે. લશ્કરી અધિકારીઓ સાથે ઇરાન અંગે ચર્ચા કરવા એકત્રિત થયા ત્યારે હેગસેથે લશ્કરી ઉપાય સૂચવ્યો. ટ્રમ્પે હવે તેમાથી બચવાના પ્રયત્નો આદર્યા છે.

ઈરાન યુદ્ધને પગલે દેશના ઉત્પાદન અને સેવા ક્ષેત્રની પ્રવૃત્તિઓ પર માર્ચ મહિનામાં ગંભીર અસર થઈ છે, એવું HSBCના Purchasing Managers' Index (PMI) પરથી જાણવા મળ્યું છે. માર્ચમાં ઉત્પાદન તથા સેવા ક્ષેત્રનો સંયુક્ત PMI સાડા ત્રણ વર્ષના નીચલા સ્તરે છે. મંદ માંગ અને ખર્ચના દબાણને લીધે આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ પર અસર પડી છે. ફેબ્રુઆરીમાં PMI 58.90 હતો, જે માર્ચમાં ઘટીને 56 થયો છે.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં મજબૂતાઈ અને અમદાવાદમાં સોનું રૂ.5000/10 ગ્રામ, ચાંદી રૂ.15000/કિલો ઉછળ્યા. અમેરિકાના યુદ્ધ વિરામ હાકલ છતાં ઈરાન-ઈઝરાયલ વચ્ચે છમકલાં અને સાઉદી અરેબિયા જોડાવાની શક્યતાથી વિશ્વ બજારમાં ભાવમાં વધઘટ જોવા મળી.

ઈરાન યુદ્ધ, તેલના ભાવમાં વધારો અને ફુગાવાના ભય વચ્ચે Mutual Funds દ્વારા માર્ચમાં રેકોર્ડ ભારતીય સરકારી બોન્ડનું વેચાણ થયું છે. ક્લિયરિંગહાઉસના ડેટા અનુસાર, Mutual Fundsએ આ મહિનામાં અત્યાર સુધીમાં રૂ. 35,600 કરોડના સરકારી બોન્ડનું વેચાણ કર્યું છે, જે અત્યાર સુધીનું સૌથી વધુ છે. આનાથી રૂપિયા પર દબાણ આવ્યું છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ વૈશ્વિક બજારોમાં રિકવરી સાથે ભારતીય શેર બજારોમાં શોર્ટ કવરિંગ થયું. ઈરાને અમેરિકાના દાવાને ફગાવતા અને ઈઝરાયેલ પર મિસાઈલ હુમલા થતાં, ફંડોએ સાવચેતી રાખી. સેન્સેક્સ, નિફ્ટી બેઝડ અપેક્ષિત આરંભિક મોટી તેજી બાદ ઉછાળે સાવચેતી રહી. ઓટોમોબાઈલ, BANKING - FINANCE, IT જેવા શેરોમાં રિકવરી જોવાઈ. સેન્સેક્સ ગેપઅપ ઓપનીંગમાં ૭૪૨૧૨.૪૭ ખુલીને એક તબક્કે ૧૭૯૩ પોઈન્ટ ઉછળ્યો.

યુદ્ધ માત્ર દેખાય છે એટલું જ હોતું નથી; તેના કારણો, રાજકારણ અને સમીકરણો આસાન નથી હોતા. ઘણીવાર જંગ માટેનાં કારણો ભ્રમ હોય છે. ઇરાકના 'વેપન્સ ઓફ માસ ડિસ્ટ્રક્શન'નું ‘નેરેટિવ’ તેનું ઉદાહરણ છે. 1967માં ઇઝરાયેલ દ્વારા અમેરિકાના જહાજ ‘યુએસએસ લિબર્ટી’ પર થયેલા હુમલાની ઘટના આજે પણ વિવાદાસ્પદ છે, જેમાં 34 અમેરિકન સૈનિકો માર્યા ગયા હતા. ઇઝરાયેલે તેને ‘દુઃખદ અકસ્માત’ કહ્યો, પરંતુ હુમલાના હેતુ અંગે વિવાદ ચાલુ રહ્યો.

રાજનીતિ અને બ્યૂરોક્રેસીની અંદરની વાત જાણવા માટે 'પારકી પંચાત' માણો. આ સ્ટોરીમાં વકીલ અને જજ પેટ્રોલ પંપ પર 'એય…વગાડો' અને 'ઓ ડિસ્ટ્રીક્ટ જજ, તમારે અહીં ના અવાય' જેવા સંવાદો સાથે ઈરાન-ઈઝરાયલની જેમ લડ્યા! વધુ માહિતી માટે તસવીર પર ક્લિક કરો.