કાઠમંડુમાં યોજાયેલી સાઉથ એશિયા વાઇલ્ડલાઇફ એન્ફોર્સમેન્ટ નેટવર્ક (SAWEN) ની પ્રથમ જનરલ એસેમ્બલીમાં 'કાઠમંડુ ઘોષણા' સર્વસંમતિથી સ્વીકારવામાં આવી. આ ઘોષણાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દક્ષિણ એશિયામાં ગેરકાયદેસર વન્યજીવ વેપાર સામે પ્રાદેશિક સહકારને મજબૂત કરવાનો છે. આ ઘોષણા CITES ના નિયમો અને ભારતના વન્યજીવ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1972 જેવા સ્થાનિક કાયદાઓને અનુરૂપ છે, જે વન્યજીવ ગુનાઓ સામે કાર્યવાહી અને સાધનોની જપ્તી માટે જોગવાઈ કરે છે. WCCB જેવી સંસ્થાઓ આ દિશામાં કાર્યરત છે.

ટેક જગતમાં Artificial Intelligence (AI) ના અનિયંત્રિત વિકાસ અંગે ભય વધી રહ્યો છે. ગૂગલ ડીપમાઇન્ડના AGI Safety ટીમના અગ્રણી રિસર્ચર Josh Engels એ રાજીનામું આપી દીધું છે. તેમણે OpenAI અને Anthropic ની મોટી ઓફરો પણ ફગાવી દીધી છે. Josh Engels એ જણાવ્યું કે આગામી 5 વર્ષમાં AI સિસ્ટમ્સ માનવજાતને અકલ્પનીય નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેમણે AI વિકાસની ગતિ ધીમી કરવાની અને સુરક્ષા સંશોધનને વેગ આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. તેમની નવી સંસ્થા METR AI ની સુરક્ષા ખામીઓનું વિશ્લેષણ કરશે.

હાલમાં સોશિયલ મીડિયા પર 1980ના દાયકાનો AI રેટ્રો ફોટો ટ્રેન્ડ ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યો છે, જ્યાં યુઝર્સ તેમના ફોટોને વિન્ટેજ લૂકમાં રૂપાંતરિત કરી રહ્યા છે. જોકે, આ સરળ લાગતી પ્રક્રિયા પાછળ વીજળી અને પાણીનો નોંધપાત્ર વપરાશ છુપાયેલો છે. એક AI ઇમેજ બનાવવા માટે આશરે 0.1 થી 4 વોટ-કલાક વીજળીનો ઉપયોગ થઈ શકે છે, જે મોડેલના કદ અને હાર્ડવેર પર આધાર રાખે છે. વધુમાં, ડેટા સેન્ટરોને ઠંડા રાખવા અને વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે પણ પાણીની જરૂર પડે છે. UNU ના અંદાજ મુજબ, એક AI ઈમેજનું વીજળી સંબંધિત વોટર ફૂટપ્રિન્ટ લગભગ 29 મિલીલીટર છે.

ગુજરાતના ગાંધીનગરમાં વૈજ્ઞાનિકો સૂર્ય જેવી જ પ્રક્રિયા દ્વારા ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવા પર સંશોધન કરી રહ્યા છે. પ્લાઝમા સંશોધન સંસ્થામાં SST-1 મશીન દ્વારા અત્યંત ગરમ પ્લાઝમામાં સૂર્યની અંદર થતી પરમાણુ સંલયનની પ્રક્રિયાનો અભ્યાસ કરાઈ રહ્યો છે. આ પ્રયોગનો મુખ્ય હેતુ સૂર્ય બનાવવાનો નથી, પરંતુ પૃથ્વી પર આ પ્રક્રિયાને નિયંત્રિત રીતે કરીને સ્વચ્છ ઊર્જા મેળવવાનો છે. આ સંશોધન સફળ થતાં ભવિષ્યમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ અને કોલસા જેવા પરંપરાગત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને સ્વચ્છ ઊર્જાનો નવો યુગ શરૂ થશે.

બેંગલુરુની 21 વર્ષીય તારિણી પદ્મનાભુનીએ 'DetectifAI' નામનું AI સ્ટાર્ટઅપ શરૂ કર્યું છે, જે લાઈવ ફોન કૉલ દરમિયાન ડીપફેક ઓડિયોને પકડી પાડી યુઝરને એલર્ટ કરે છે. આ ઉપરાંત, 35 વર્ષીય વકીલ એમ. એ. સ્નેહાએ નવ વર્ષની કાનૂની લડત બાદ 'નો કાસ્ટ, નો રિલિજિયન' સર્ટિફિકેટ મેળવ્યું. 10 વર્ષ પહેલા એસિડ એટેકનો ભોગ બનેલી કાજલ પ્રજાપતિએ બે સરકારી પરીક્ષાઓ પાસ કરી. 17 વર્ષીય પૂજાએ ખેડૂતો માટે ડસ્ટ-ફ્રી થ્રેશર બનાવી નેશનલ એવોર્ડ જીત્યો. પશ્ચિમ બંગાળની 17 વર્ષીય મધુરા પાવરલિફ્ટિંગમાં 4 ગોલ્ડ જીતી વર્લ્ડ ચેમ્પિયન બની.

ગાંધીનગર સ્થિત ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પ્લાઝમા રિસર્ચ (IPR) ખાતે ફ્યુઝન રિએક્ટર (SST-1 ટોકામક) પર 82.6 ગીગાહર્ટ્ઝ, 400 કિલોવોટ ક્ષમતા ધરાવતું શક્તિશાળી જાયરોટ્રોન સફળતાપૂર્વક સ્થાપિત કરાયું છે. આ દેશના આર્ટિફિશિયલ સન પ્રોજેક્ટ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે. તેનાથી અતિશય ગરમ પ્લાઝમાને વધુ સમય સુધી નિયંત્રિત રાખી શકાશે, જેનું તાપમાન સૂર્ય કરતાં 20 ગણું વધારે છે. આ જાયરોટ્રોન ઉપકરણ ઊંચી ફ્રિક્વન્સીની માઇક્રોવેવ ઊર્જા ઉત્પન્ન કરીને રિએક્ટરના પ્લાઝમાને ગરમ કરવામાં મદદ કરશે. આ સંશોધન દ્વારા ભવિષ્યમાં અસીમિત સ્વચ્છ ઊર્જા મેળવવાના પ્રયાસોને વેગ મળશે.

'અલ નિનો' એ પ્રશાંત મહાસાગરમાં સમુદ્રની સપાટીના પાણીનું અસામાન્ય ગરમ થવું છે, જે વૈશ્વિક હવામાનમાં વ્યાપક ફેરફારો લાવે છે. આ ઘટના દુષ્કાળ, અતિવૃષ્ટિ, ચક્રવાતો અને કૃષિ તથા આર્થિક નુકસાન જેવી અનેક અસરો માટે જવાબદાર છે. ભારતમાં, તેના કારણે ચોમાસું નબળું પડી શકે છે, જે કૃષિ અને અર્થતંત્રને ગંભીર રીતે અસર કરે છે. 'અલ નિનો' ENSO પ્રણાલીનો ભાગ છે અને દર 2 થી 7 વર્ષે જોવા મળે છે.

ભારત સ્વચ્છ ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન ઊર્જા ક્ષેત્રે પ્રગતિ કરી રહ્યું છે. ગુજરાતના ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર પ્લાઝમા રિસર્ચ (IPR) ખાતે SST-1 ટોકામાક રિએક્ટરમાં નવું 'ગાયરોટ્રોન' સફળતાપૂર્વક કાર્યરત થયું છે. આ 82.6 ગીગાહર્ટ્ઝ ફ્રિક્વન્સી અને 400 કિલોવોટ ક્ષમતા ધરાવતું ઉપકરણ, સૂર્ય જેવી ઊર્જા પેદા કરતા ભારતના ફ્યુઝન રિએક્ટરને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવશે. SST-1 માં પ્લાઝમાનું તાપમાન 20 કરોડ ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ નોંધાયું છે, જે સૂર્યના કેન્દ્ર કરતાં અનેક ગણું વધારે છે. નવું ગાયરોટ્રોન પ્લાઝમાને વધુ સારી રીતે ગરમ કરવામાં અને લાંબા સમય સુધી સ્થિર રાખવામાં મદદ કરશે, જે ભવિષ્યની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

આધાર કાર્ડ ખોવાઈ જાય કે ખરાબ થઈ જાય તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (UIDAI) હવે માત્ર ₹75 માં નવું PVC આધાર કાર્ડ ઘરે બેઠા મેળવવાની સુવિધા આપે છે. આ PVC કાર્ડ ડેબિટ કાર્ડ જેવું મજબૂત અને પોકેટ-ફ્રેન્ડલી હોય છે. UIDAI ના પોર્ટલ પરથી ઓનલાઇન ઓર્ડર કર્યા પછી, 5 દિવસની અંદર કાર્ડ તૈયાર થઈને ભારતીય ટપાલ વિભાગ દ્વારા તમારા ઘરે પહોંચી જશે. જેઓ ઓનલાઈન નથી કરી શકતા, તેઓ નજીકના આધાર સેવા કેન્દ્ર પર જઈને ઓફલાઇન પણ આ સુવિધાનો લાભ લઈ શકે છે.

વડાપ્રધાન મોદીએ 2843 કિમી લાંબા ડેડિકેટેડ ફ્રેટ કોરિડોર (DFC) નેટવર્કને સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત જાહેર કર્યું છે. પશ્ચિમ DFC ના અંતિમ 326 કિમી સેક્શનના ઉદ્ઘાટન સાથે, માલગાડીઓની ઝડપ બમણી થશે. આ પ્રોજેક્ટ, જેમાં વેસ્ટર્ન અને ઈસ્ટર્ન DFC નો સમાવેશ થાય છે, તે ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ છે. આનાથી લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટશે, ઉત્પાદન ક્ષમતા વધશે અને દેશના અર્થતંત્રને વેગ મળશે. સામાન્ય રેલવે પર પેસેન્જર ટ્રેનો માટે વધુ જગ્યા ઉપલબ્ધ થશે.

ક્યારેક ATMમાંથી ફાટેલી કે ગંદી નોટ નીકળવાથી ચિંતા થાય છે, પરંતુ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ આ માટે નિયમો બનાવ્યા છે. જો તમને આવી નોટ મળે, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. તમે સંબંધિત બેંકનો સંપર્ક કરીને તેને બદલી શકો છો. આ માટે ATMમાંથી પૈસા કાઢ્યાની તારીખ, સમય અને સ્થળ જેવી વિગતો સાથે લેખિત અરજી આપવી જરૂરી છે. ટ્રાન્ઝેક્શન સ્લિપ અથવા SMS પણ પુરાવા તરીકે ઉપયોગી થઈ શકે છે. RBI મુજબ, એક સમયે ₹5,000 સુધીની 20 નોટ બદલી શકાય છે અને આ સેવા માટે કોઈ ફી નથી. જો બેંક ના પાડે, તો RBIમાં ફરિયાદ કરી શકાય છે.

વીજળીના વધતા ખર્ચને કારણે સોલાર પેનલ લગાવવાનું ચલણ વધ્યું છે. પેનલ ખરીદતી વખતે માત્ર તેની ક્ષમતા જ નહીં, પરંતુ તેનો રંગ, ટેક્નોલોજી, કાર્યક્ષમતા, કિંમત અને જરૂરી જગ્યા પણ મહત્વની છે. બજારમાં મુખ્યત્વે કાળા (Mono-crystalline) અને વાદળી (Poly-crystalline) રંગના પેનલ મળે છે. વાદળી પેનલ Poly-crystalline ટેક્નોલોજીથી બને છે, જે સસ્તી હોય છે અને વધુ જગ્યા રોકે છે. જ્યારે કાળા પેનલ Mono-crystalline ટેક્નોલોજીના હોય છે, વધુ કાર્યક્ષમ અને મોંઘા હોય છે, ઓછી જગ્યામાં વધુ વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે. તમારી જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય પેનલ પસંદ કરવું જરૂરી છે.

રેલવે ટ્રેકની બાજુમાં આવેલા થાંભલા પર લખેલા નંબરો (જેને 'માસ્ટ' કહેવાય છે) ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ નંબરો ટ્રેકના ચોક્કસ સ્થાનને ઓળખવામાં મદદ કરે છે, જે રેલવે કામગીરી, જાળવણી અને કટોકટીની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક સહાય પૂરી પાડવા માટે આવશ્યક છે. બે માસ્ટ વચ્ચેનું અંતર લગભગ 60 મીટર હોય છે. આ નંબરો દ્વારા લોકો પાઇલટ ટ્રેકની ખામી વિશે ચોક્કસ માહિતી આપી શકે છે, સમારકામમાં મદદ મળે છે અને અકસ્માત ટાળી શકાય છે. આ માહિતી મુસાફરો માટે પણ ઉપયોગી છે.

બેંકિંગ રેકોર્ડ્સના કાનૂની પુરાવા તરીકે ઉપયોગને સંચાલિત કરતા ૧૩૫ વર્ષ જૂના બેંકર્સ બુક્સ એવિડન્સ એક્ટ, ૧૮૯૧ માં મોટો ફેરફાર થઈ રહ્યો છે. ૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ થી લાગુ થનાર નવો કાયદો બેંકિંગ રેકોર્ડ માટે આધુનિક અને ટેકનોલોજી-તટસ્થ કાનૂની માળખું પ્રદાન કરશે. નાણા મંત્રાલય અનુસાર, આ કાયદો કાગળ, ઇલેક્ટ્રોનિક, ડિજિટલ અને ક્લાઉડ-આધારિત બેંકિંગ રેકોર્ડને આવરી લેશે, જેનાથી વ્યવસાય કરવાની સરળતામાં સુધારો થશે અને નાણાકીય ક્ષેત્રના કાનૂની માળખાને આધુનિક બનાવવામાં મદદ મળશે.

શિક્ષક દિવસ નિમિત્તે, કૌટિલ્યનું વાક્ય ‘શિક્ષક ક્યારેય સાધારણ હોતો નથી, પ્રલય અને નિર્માણ તેના ખોળામાં ઊછરતાં હોય છે’ યાદ આવે છે. મેં પ્રલયનો અર્થ ક્રાંતિ કર્યો હતો, જે વ્યવસ્થાઓને પડકારે છે. બુદ્ધના સિદ્ધાંત મુજબ, કોઈપણ વાતને તર્ક અને વિવેકબુદ્ધિથી તપાસવી જોઈએ. આજનો શિક્ષક વિદ્યાર્થીઓને પોતાના મત વ્યક્ત કરવા અને વિચારતા કરવા પ્રેરે છે. યોગ્ય પ્રશ્નો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓમાં જાગૃતિ લાવવી, અને સમાજ તેમજ રાષ્ટ્રના નિર્માણમાં યોગદાન આપવું તે શિક્ષકનું કર્તવ્ય છે.

ક્રિકેટની બોલિંગ સુધારવાના પ્રયાસ કરતા રુમેશ પથિરાગે, જે શ્રીલંકાના ૨૩ વર્ષીય ભાલા ફેંક એથ્લીટ છે, તેણે અણધારી રીતે ભાલા ફેંકમાં અનેક વિક્રમો સર્જ્યા છે. ક્રિકેટ કોચની સલાહ પર ભાલા ફેંક શરૂ કરનાર રુમેશે, નીરજ ચોપરા અને અર્શદ નદીમ જેવા દિગ્ગજોને હરાવી કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં ગોલ્ડ જીત્યો. તેણે ડાયમંડ લીગ જીતી અને ૯૨ મીટરથી વધુના થ્રોની એલિટ યાદીમાં સ્થાન મેળવ્યું. ઓસ્ટ્રેલિયામાં તાલીમ બાદ તેની કારકિર્દી નવી ઉંચાઈઓ પર પહોંચી છે.

વિજ્ઞાનના ઇતિહાસમાં, પ્રયોગશાળામાં યંત્ર હવે માત્ર પ્રયોગ ગોઠવતું નથી, પરંતુ ઉપલબ્ધ જ્ઞાનમાંથી પ્રશ્ન પસંદ કરીને, સંભવિત જવાબની કલ્પના કરીને, પ્રયોગ ગોઠવીને અને પરિણામોના આધારે આગળનો પ્રશ્ન ઊભો કરીને સ્વતંત્ર વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા હાથ ધરે છે. 'એડમ' નામના રોબોટિક વૈજ્ઞાનિકે યીસ્ટના જનીન વિજ્ઞાન અંગે પૂર્વધારણાઓ ઘડી, પ્રયોગો રચ્યા અને પરિણામો રજૂ કર્યા. ૨૦૨૬માં 'રોબિન' જેવી પ્રણાલીઓએ વૈજ્ઞાનિક સાહિત્યમાંથી માહિતી મેળવી, પૂર્વધારણાઓ ઊભી કરી અને પ્રયોગોનું વિશ્લેષણ કર્યું. AI હવે શક્તિશાળી સહ-સંશોધક બની રહ્યું છે, પરંતુ સંપૂર્ણ સ્વાયત્ત વિજ્ઞાની બનવામાં હજુ સમય લાગશે.

વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધારાને કારણે રશિયાના સાઇબેરિયા પ્રદેશમાં 'મિથેન રાક્ષસ' જાગી રહ્યો છે. 'સાયન્સ જર્નલ'ના સંશોધન મુજબ, ત્યાં પીગળતો 'પર્માફ્રોસ્ટ' અને જંગલોમાં લાગતી આગ વાતાવરણમાં મોટા પ્રમાણમાં 'મિથેન' વાયુ છોડી રહ્યા છે. મધ્ય રશિયાની 'યેનિસેઈ' નદી આ પ્રદેશને બે અલગ 'Climate Regimes'માં વહેંચી રહી છે, જેનાથી મિથેન ઉત્સર્જન વધી રહ્યું છે. 13 વર્ષમાં મિથેન ઉત્સર્જનમાં રેકોર્ડબ્રેક 5% વાર્ષિક વધારો નોંધાયો છે, જે ભયાવહ 'Feedback Loop'નો સંકેત આપે છે.

આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન અને ઇન્ટરનેટ આપણી અંગત માહિતી, નાણાકીય લેવડદેવડ અને સંવેદનશીલ દસ્તાવેજોનું કેન્દ્ર બની ગયા છે. સાયબર ફ્રોડ, ડેટા હેકિંગ અને સ્માર્ટફોન ચોરીના કેસોમાં ચિંતાજનક ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. આ ગંભીર સમસ્યાઓ સામે સામાન્ય યૂઝરને રક્ષણ આપવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે અને ભારત સરકાર દ્વારા ઉપલબ્ધ 'Have I Been Pwned', CEIR પોર્ટલ અને IMEI Check Pro જેવા પ્લેટફોર્મ્સ દરેક નાગરિક માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે, જે ડેટા સુરક્ષા અને ફોનની વિશ્વસનીયતા ચકાસવામાં મદદરૂપ થાય છે.

ઇન્સ્ટાગ્રામ એક નવું ફીચર લાવ્યું છે, જેનાથી યુઝર્સ અન્ય દ્વારા ટેગ થયેલી પોસ્ટ્સને સીધી પોતાની મુખ્ય પ્રોફાઇલ ગ્રીડ પર દર્શાવી શકશે. આનાથી ગ્રુપ ફોટો કે ઇવેન્ટની પોસ્ટ્સ ફરીથી રીપોસ્ટ કરવાની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ મળશે. આ ફીચર કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ અને બ્રાન્ડ કેમ્પેઇન માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે, કારણ કે હવે ટેગ કરેલા કન્ટેન્ટને દર્શાવવા માટે રીપોસ્ટ કરવાની કે "Invite collaborators" ફીચર પર સંપૂર્ણ નિર્ભર રહેવાની જરૂર નથી. એક કરતાં વધુ ક્રિએટર્સ સાથે ચાલતા બ્રાન્ડ કેમ્પેઇનમાં તમામ ઇન્ફ્લુએન્સર્સ એક જ કોમન પોસ્ટને પોતાની પ્રોફાઇલ ગ્રીડ પર સરળતાથી હાઇલાઇટ કરી શકશે.

દુનિયાની સૌથી ઊંચી ઇમારત બુર્જ ખલીફાની 828 મીટરની ઊંચાઈએ બારીઓની સફાઈ એક અત્યંત જોખમી કાર્ય છે. આ ઇમારતની ચમક જાળવી રાખવા માટે, દક્ષિણ એશિયાના સાહસી કર્મચારીઓ દરરોજ મોતને હાથતાળી આપીને હવામાં લટકીને કામ કરે છે. 24,348 બારીઓ અને 17 ફૂટબોલ મેદાન જેટલા ગ્લાસ એરિયાને 36 સભ્યોની ટીમ 3 થી 4 મહિનામાં સાફ કરે છે. સામાન્ય મશીનો આટલી ઊંચાઈ સુધી પહોંચી શકતા ન હોવાથી, ખાસ વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે. ઝડપી પવન અને અસહ્ય ગરમી જેવા પડકારોનો સામનો કરીને, તેઓ જીવલેણ ભૂલ ન થાય તેની કાળજી રાખે છે.

'પેસિફિક રિંગ ઓફ ફાયર' પર સ્થિત ઇન્ડોનેશિયામાં 127 થી વધુ સક્રિય જ્વાળામુખી છે. તાજેતરમાં અનાક ક્રાકાતાઉ જ્વાળામુખીના વિસ્ફોટને કારણે 8 એરપોર્ટ બંધ થયા અને 3.4 લાખથી વધુ મુસાફરોને અસર થઈ. ફળદ્રુપ જમીન અને ઐતિહાસિક વસવાટોને કારણે લોકોને જ્વાળામુખી વિસ્તારોમાંથી ખસેડવા મુશ્કેલ છે. આ ભૌગોલિક કટોકટીનો સામનો કરવા માટે સાયન્ટિફિક મોનિટરિંગ અને સ્થાનિક સમુદાયોની આફત વ્યવસ્થાપન સજ્જતા આવશ્યક છે. લાખો લોકો ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતા વિસ્તારોમાં રહે છે, જે સતત ભયમાં જીવે છે.

સ્માર્ટફોન આપણા જીવનનો એક અભિન્ન અંગ બની ગયા છે. જો તમારો ફોન અચાનક બગડી જાય, તો મોટી મુશ્કેલી આવી શકે છે. જોકે, ફોન બગડતા પહેલા કેટલાક સંકેતો આપે છે. જેમ કે, વારંવાર હેંગ થવું, જાતે રીસ્ટાર્ટ થવું, બેટરી ઝડપથી ડાઉન થવી, ટચ સ્ક્રીન ધીમી ચાલવી, ફોન વધુ ગરમ થવો, સ્ટોરેજ ભરેલું બતાવવું, કેમેરા ખોલવામાં કે એપ્લિકેશન બંધ કરવામાં સમસ્યા, કોલ ડ્રોપ થવા, અથવા ચાર્જિંગ ધીમું થવું. આ સંકેતોને અવગણવાને બદલે, તાત્કાલિક ડેટાનો બેકઅપ લો અને સર્વિસ સેન્ટરનો સંપર્ક કરો.

શર્મિલા ધનખડ, એક પેરા-એથ્લેટિક્સ ગોલ્ડ મેડલ વિજેતા, જેમણે જીવનની કપરી પરિસ્થિતિઓ સામે લડીને અદભૂત સફળતા મેળવી. બાળપણમાં પોલિયો, પીડાદાયી લગ્નજીવન અને સામાજિક પડકારોનો સામનો કર્યા બાદ, ૩૪ વર્ષની ઉંમરે તેમણે ગોળાફેંકમાં તાલીમ શરૂ કરી. તેમના બીજા પતિ અજિત સિંહે તેમને ટેકો આપ્યો, જેના પરિણામે શર્મિલા કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં ગોલ્ડ મેડલ જીતનારી પ્રથમ ભારતીય મહિલા બન્યા. આ કહાણી દર્શાવે છે કે જીવનના કોઈ પણ તબક્કે ફરી શરૂઆત કરી શકાય છે.

વિશ્વભરમાં ખેતી માટે નહેરો બનાવવાનો રિવાજ ખૂબ જૂનો છે. ચીનનો ગ્રાન્ડ કેનાલ વિશ્વની સૌથી જૂની નહેરોમાંની એક છે, જે 581 થી 618 AD દરમિયાન Yellow અને Yangtze નદીઓને જોડે છે. UNESCO World Heritage Site તરીકે ઓળખાતી આ નહેર 1,776 કિલોમીટર લાંબી છે. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે, Shandong પર્વતોમાં તે 42 મીટરની ઊંચાઈ પરથી પસાર થાય છે. 10મી સદીમાં ચીનમાં "pound lock" નામનું ઉપકરણ વિકસાવવામાં આવ્યું, જે યાંત્રિક દરવાજાઓ વડે બોટ અને પાણીને ઊંચાઈ પર લઈ જાય છે. આધુનિક સમયમાં, આ નહેર Beijing થી Hangzhou સુધી વિસ્તરેલી છે.

'હેરિટેજ' એટલે વારસો, જે આપણા પૂર્વજો પાસેથી મળેલી ઐતિહાસિક, સાંસ્કૃતિક અને કુદરતી સંપત્તિ છે. તે આપણી ઓળખ અને ભૂતકાળ સાથે જોડાણ સ્થાપિત કરે છે. હેરિટેજમાં માત્ર જૂની ઇમારતો જ નહીં, પરંતુ પરંપરાઓ, લોકકલા, સંગીત, નૃત્ય, ભાષા અને જીવનશૈલી પણ શામેલ છે. તેના મુખ્ય બે પ્રકાર છે: સાંસ્કૃતિક હેરિટેજ (જેમ કે તાજમહાલ) અને કુદરતી હેરિટેજ (જેમ કે પર્વતો, જંગલો). કુદરતી વારસામાં જૈવવિવિધતા અને પર્યાવરણીય સંરક્ષણનું મહત્ત્વ રહેલું છે. તેનું જતન સૌની સામૂહિક જવાબદારી છે.

વેનેઝુએલાના બોલિવર રાજ્યમાં સ્થિત કાનાઇમા નેશનલ પાર્ક, 30,000 ચોરસ કિલોમીટરથી વધુ વિસ્તાર ધરાવતો, વિશ્વના સૌથી મોટા અને અદ્ભુત કુદરતી સ્થળોમાંનો એક છે. આ park તેના અનન્ય ભૂગોળ, પ્રાચીન ટેકરીઓ ('ટેપુઇ') અને વિશ્વપ્રસિદ્ધ ધોધ, ખાસ કરીને વિશ્વનો સૌથી ઊંચો એન્જલ ફોલ્સ, માટે જાણીતો છે. 1994માં યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ તરીકે જાહેર થયેલ આ સ્થળ, દુર્લભ વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓની પ્રજાતિઓ, જેમ કે જાગુઆર અને રંગબેરંગી મકાઉ, તેમજ સ્થાનિક 'પેમોન' આદિવાસી સમુદાયનું ઘર છે.

લખોટી, ભારતમાં બાળકોની અત્યંત લોકપ્રિય પરંપરાગત રમત, એકાગ્રતા અને નિશાનેબાજી વિકસાવે છે. સિંધુ ઘાટી સભ્યતામાં પણ આ રમત પાંચ હજાર વર્ષથી જૂની હોવાના પુરાવા મળે છે. પ્રાચીન રોમ અને મિસરના બાળકો પણ પથ્થર કે અખરોટથી રમતા હતા. 19મી સદીમાં જર્મનીમાં કાચની લખોટીઓ બનાવવાની ટેક્નોલોજી વિકસી, ત્યારબાદ રંગબેરંગી લખોટીઓ વિશ્વભરમાં પ્રચલિત થઈ. જમીનમાં કૂંડાળું બનાવી, 'સ્ટ્રાઈકર' વડે લખોટી બહાર કાઢી, સૌથી વધુ લખોટીઓ ભેગી કરનાર વિજેતા બને છે.

કુદરત તેના અદ્ભુત રહસ્યોમાં છુપાયેલા અનેક જીવો વડે આપણને હંમેશા આશ્ચર્યચકિત કરે છે. આવો જ એક અનોખો અને ક્યૂટ જીવ છે એક્સોલોટલ (Axolotl), જે તેના "સ્માઈલિંગ વોટર મોન્સ્ટર" જેવા દેખાવ અને અસાધારણ પુનર્જનન ક્ષમતાથી વૈજ્ઞાનિકોને પણ મંત્રમુગ્ધ કરી દે છે. આ જીવ તેના માથાની બંને બાજુ ગુલાબી ગિલ્સ (gills) વડે પાણીમાં શ્વાસ લે છે અને પોતાની આખી જિંદગી બાળરૂપ જાળવી રાખીને પાણીમાં જ રહે છે. તેની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે તેના ક્ષતિગ્રસ્ત અંગોને કોઈ પણ નિશાન વગર સંપૂર્ણપણે નવા ઉગાડી શકે છે. આ જીવ માત્ર મેક્સિકોની `ક્સોચિમિલ્કો` તળાવમાં કુદરતી રીતે જોવા મળે છે.

આપણે ખાધેલો ખોરાક શરીરને સીધો શક્તિ નથી આપતો. તે જટિલ 'પાચન પ્રક્રિયા'માંથી પસાર થાય છે. મોંમાં દાંત અને લાળ ખોરાકને નાના ટુકડા કરીને સ્ટાર્ચનું રૂપાંતર શરૂ કરે છે. પેટમાં એસિડ અને પાચકરસ પ્રોટીન તોડે છે. નાના આંતરડામાં લીવર અને સ્વાદુપિંડના રસ ચરબી, કાર્બોહાઇડ્રેટ અને પ્રોટીનનું સંપૂર્ણ પાચન કરે છે. અહીંથી ગ્લુકોઝ, એસિડ્સ, વિટામિન્સ અને મિનરલ્સ લોહીમાં ભળી જાય છે. આ ગ્લુકોઝ કોષોમાં ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરી ATP સ્વરૂપે શક્તિ મુક્ત કરે છે, જે શરીરના કાર્યો માટે આવશ્યક છે.