હજારો વર્ષો પહેલાં વામન હાથીઓ
હાથીઓ, જે ગણેશજીનું પ્રિય સ્વરૂપ છે, તે માત્ર ભવ્ય જ નહીં, પણ વૈજ્ઞાનિક રીતે પણ રસપ્રદ છે. લગભગ 6 કરોડ વર્ષ પહેલાં, Eritherium જેવા પ્રારંભિક હાથીઓ માત્ર 60 સેન્ટિમીટર ઊંચા હતા, જે ડુક્કર જેટલાં હતા. આજના વિશાળ હાથીઓની સરખામણીમાં, તે ખરેખર 'વામન' હાથી જેવા લાગતા. યુરોપના વિશાળ હાથીઓ મેડિટેરેનિયન ટાપુઓ પર અલગ પડી ગયા, જ્યાં સંસાધનોની અછતને કારણે 'ઇન્સ્યુલર ડ્વાર્ફિઝમ' (Insular Dwarfism) ની ઘટના બની. ઓછા સંસાધનોમાં ટકી રહેવા માટે તેમના કદમાં ઝડપી ઘટાડો થયો. આ વામન હાથીઓ પર્યાવરણીય ફેરફારો અને શિકારને કારણે લુપ્ત થયા.
હજારો વર્ષો પહેલાં વામન હાથીઓ
મીઠું: સમુદ્રની લવણતાથી લઈને ભારતીય ઇતિહાસની ગાથા
મીઠું, જે દરિયાકિનારે પાકતું ખારું હોવા છતાં મિષ્ટાન્નથીય મીઠું લાગે છે, તેના અનેક ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ છે. પ્રાચીન રોમમાં સૈનિકોના પગારમાં મીઠાંનો સમાવેશ થતો હતો, જે ‘સેલેરી’ શબ્દનો ઉદ્ભવ થયો. ભારતમાં પણ મીઠું અમૂલ્ય ગણાય છે અને તેના સંબંધિત અનેક રિવાજો પ્રચલિત છે. બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન, ભારતીયોને પોતાના જ દેશના મીઠાના ઉત્પાદન પર પ્રતિબંધ હતો, જેના વિરોધમાં મહાત્મા ગાંધીએ 1930માં દાંડી કૂચ કરીને સત્યાગ્રહ શરૂ કર્યો. આ અહિંસક આંદોલને વિશ્વને એક નવો માર્ગ બતાવ્યો.
મીઠું: સમુદ્રની લવણતાથી લઈને ભારતીય ઇતિહાસની ગાથા
રોનાલ્ડ રોસ: મચ્છરના દુશ્મન
સર રોનાલ્ડ રોસે શોધી કાઢ્યું કે મચ્છર મેલેરિયા ફેલાવે છે, જેના કારણે તેમને 'મચ્છરોના મોટા દુશ્મન' તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા. આ શોધને કારણે મેલેરિયા નિયંત્રણમાં મોટી મદદ મળી. રોસનો જન્મ ભારતમાં થયો હતો અને તેમણે સિકંદરાબાદમાં મચ્છર દ્વારા મેલેરિયા ફેલાવાની ક્રાંતિકારી શોધ કરી. 1902માં તેમને આ શોધ બદલ નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો. દર વર્ષે 20 ઓગસ્ટે વર્લ્ડ Mosquito Day મનાવવામાં આવે છે.
રોનાલ્ડ રોસ: મચ્છરના દુશ્મન
અબ્રાહમ લિંકન: શ્રેષ્ઠ શ્રોતા, વક્તા અને પ્રેરણાદાયી નેતા
પ્રસંગકથા અનુસાર, અબ્રાહમ લિંકન માત્ર સારા વક્તા જ નહીં, પરંતુ ઉત્તમ શ્રોતા પણ હતા. તેમના સંબોધનો અને જીવનમાંથી અનેક શીખ મળે છે. લિંકન હંમેશાં જમીન સાથે જોડાયેલા રહેતા અને દરેક વ્યક્તિને સમાન ગણતા. તેમણે કહ્યું હતું કે જે બીજાને પરતંત્રતામાં જકડી રાખે, તેને સ્વતંત્ર રહેવાનો અધિકાર નથી. આત્મવિશ્વાસ, દૃઢ નિર્ધાર અને એકાગ્રતા સફળતા માટે જરૂરી છે. તેમણે ક્યારેય પદનો અહંકાર કર્યો નહીં અને હંમેશાં પ્રજાની સેવાને યજ્ઞ માની. તેમની માતા અને સાવકી માના પ્રોત્સાહને તેમને જીવનમાં આગળ વધવા પ્રેર્યા. લિંકનનું વ્યક્તિત્વ રાષ્ટ્રપ્રેમ, માનવતા અને દયા જેવા ગુણોથી આજે પણ પ્રસ્તુત છે.
અબ્રાહમ લિંકન: શ્રેષ્ઠ શ્રોતા, વક્તા અને પ્રેરણાદાયી નેતા
ગૂગલ મેપમાંથી ગાયબ ‘ઓનિયનટાઉન’
ન્યૂ યોર્ક શહેરથી માત્ર 100 કિલોમીટર દૂર આવેલું 'ઓનિયનટાઉન' (Oniontown) ગૂગલ મેપ પરથી ગાયબ છે અને 'અભિશાપિત ભૂમિ' જેવી ભયાવહ અફવાઓથી ઘેરાયેલું છે. આઝાદીના દેશ અમેરિકામાં, આ એક અત્યંત ગરીબ સમુદાય છે જે દાયકાઓથી સામાજિક બહિષ્કાર અને પ્રાથમિક સુવિધાઓના અભાવનો સામનો કરી રહ્યો છે. ભૂતકાળમાં, યૂ-ટ્યૂબર્સ દ્વારા ખોટી રીતે સનસનાટી ફેલાવવાથી તેમના જીવન પર નકારાત્મક અસર પડી, જેના કારણે તેમની પ્રાઈવસી અને સુરક્ષાને પણ અસર થઈ.
ગૂગલ મેપમાંથી ગાયબ ‘ઓનિયનટાઉન’
19મી અને 20મી સદીના પ્રારંભિક ગુજરાતી ગદ્યસાહિત્યનો વિસ્તૃત પરિચય
19મી અને 20મી સદીના પ્રારંભિક ગાળામાં ગુજરાતી ગદ્યસાહિત્યનો અદ્ભુત વિકાસ થયો. પશ્ચિમી શિક્ષણ અને સંસ્કૃતિના પ્રભાવ હેઠળ પ્રવાસવર્ણન, ઇતિહાસ, સમાજશાસ્ત્ર, અર્થશાસ્ત્ર, વ્યાકરણ અને વિજ્ઞાન જેવા વિવિધ વિષયો પર નોંધપાત્ર પુસ્તકો રચાયા. 'ઈંગ્લેંડની મુસાફ્રી', 'ચીનની મુસાફ્રી' જેવા પ્રવાસગ્રંથો, 'અમદાવાદનો ઇતિહાસ' જેવા ઐતિહાસિક લેખનો, 'સ્ત્ર્રીબાળહત્યા' જેવા સામાજિક અભ્યાસ, અને 'રાજકીય અર્થશાસ્ત્ર્રના સિદ્ધાંતો' જેવા અર્થશાસ્ત્રીય ગ્રંથોએ ગુજરાતી ગદ્યસાહિત્યને સમૃદ્ધ બનાવ્યું.
19મી અને 20મી સદીના પ્રારંભિક ગુજરાતી ગદ્યસાહિત્યનો વિસ્તૃત પરિચય
બ્રહ્માંડની સૌથી જૂની અને દૂરની ગેલેક્સી મળી આવી
અમેરિકાની NASA ની જેમ્સ વેબ સ્પેસ ટેલિસ્કોપ (JWST) દ્વારા બ્રહ્માંડની સૌથી જૂની અને દૂરની ગેલેક્સી 'MOM-Z14' શોધી કાઢવામાં આવી છે. આ ગેલેક્સી ૧૩.૫ અબજ વર્ષ જૂની છે, જે બ્રહ્માંડના સર્જનના માત્ર ૨૮ કરોડ વર્ષ પછી જન્મી હતી. આ શોધ MIT કાવલી ઇન્સ્ટિટયુટ ઓફ એસ્ટ્રોફિઝિક્સ અને સ્પેસ રિસર્ચના ભારતીય ખગોળશાસ્ત્રી રોહન નાયડુ અને તેમની ટીમે કરી છે. આ સંશોધનપત્ર ઓપન જર્નલ ઓફ એસ્ટ્રોફિઝિક્સમાં પ્રસિદ્ધ થયું છે.
બ્રહ્માંડની સૌથી જૂની અને દૂરની ગેલેક્સી મળી આવી
વિશ્વ ઓઝોન દિવસ: ઓઝોન સ્તર 220 DU થી નીચે જશે તો...
પૃથ્વીની જીવસૃષ્ટિનું અસ્તિત્વ વાતાવરણના સંતુલન પર નિર્ભર છે. સમતાપ મંડળનું ઓઝોન સ્તર સૂર્યના હાનિકારક પારજાંબલી કિરણો સામે કુદરતી છત્રી સમાન છે. 16 સપ્ટેમ્બરના વિશ્વ ઓઝોન દિવસ નિમિત્તે સુરેન્દ્રનગર માટે રાહતરૂપ સમાચાર છે. NASAના ડેટા મુજબ, છેલ્લા 10 વર્ષમાં ઓઝોન સ્તર 258 DU થી 267 DU વચ્ચે સુરક્ષિત રહ્યું છે. 2020ના લોકડાઉન બાદ પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થતાં ઓઝોન સ્તરમાં સુધારો થયો છે. જોકે, 43.3°C થી 45.8°C વચ્ચેનું ઊંચું તાપમાન શહેરીકરણ અને વનસ્પતિ ઘટાડા જેવા પરિબળો સૂચવે છે. પર્યાવરણીય સંતુલન માટે વૃક્ષારોપણ અને પ્લાસ્ટિક મુક્તિ જરૂરી છે.
વિશ્વ ઓઝોન દિવસ: ઓઝોન સ્તર 220 DU થી નીચે જશે તો...
હોપશૂટ: વિશ્વની સૌથી મોંઘી અને દુર્લભ શાકભાજી
યુરોપ, ઉત્તર અમેરિકા અને સમશીતોષ્ણ વિસ્તારોમાં થતી આ હોપશૂટ, Humulus Lupulus છોડની કોમળ કુંપળો છે. તેનો સ્વાદ કડવો અને માટી જેવો હોય છે. વસંતઋતુમાં ઊગતી, આ કુંપળો લીલા શતાવરી જેવી દેખાય છે. યુરોપમાં તેનો ઉપયોગ સલાડ, સૂપ, શાકભાજી અને અથાણાંમાં થાય છે. ક્ષય રોગની સારવારમાં પણ તે ઉપયોગી છે. બિયર ઉદ્યોગમાં હોપ કોનનો ઉપયોગ થાય છે. આ શાકભાજીના ઊંચા ભાવ પાછળ તેની દુર્લભતા, મર્યાદિત ઉત્પાદન, માનવશ્રમનો વધુ ઉપયોગ અને ઝડપથી નષ્ટ થવાની પ્રકૃતિ મુખ્ય કારણ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેનો ભાવ લગભગ 1000 યુરો (80,000 થી 1 લાખ રૂપિયા) સુધી પહોંચી શકે છે.
હોપશૂટ: વિશ્વની સૌથી મોંઘી અને દુર્લભ શાકભાજી
જિમ કોર્બેટ નેશનલ પાર્ક: ભારતના પ્રાચીન જંગલમાં વન્યજીવનની અદ્ભુત સફર
ઉત્તરાખંડમાં સ્થિત જિમ કોર્બેટ નેશનલ પાર્ક, ભારતનો સૌથી જૂનો અને પ્રતિષ્ઠિત રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન છે. આ પાર્ક રોયલ બંગાળ ટાઈગર, એશિયાઈ હાથીઓ અને વિવિધ પક્ષીઓ માટે જાણીતો છે. 1936માં `હેલી નેશનલ પાર્ક' તરીકે સ્થપાયેલ, આ પાર્કનું નામ બાદમાં પ્રકૃતિવાદી જિમ કોર્બેટના સન્માનમાં રાખવામાં આવ્યું. 1973માં `પ્રોજેક્ટ ટાઇગર'ની શરૂઆત પણ અહીંથી થઈ. અહીં જીપ સફારી, ગર્જિયા દેવી મંદિર, કોર્બેટ વોટરફોલ અને જિમ કોર્બેટ મ્યુઝિયમ જેવા આકર્ષણો છે. નવેમ્બરથી જૂન સુધીની મુલાકાત શ્રેષ્ઠ છે.
જિમ કોર્બેટ નેશનલ પાર્ક: ભારતના પ્રાચીન જંગલમાં વન્યજીવનની અદ્ભુત સફર
શરીરની અદ્ભુત રચના
આપણું શરીર એક અદ્ભુત રચના છે. આપણે જન્મ સમયે અમુક એવી વસ્તુઓ ધરાવીએ છીએ જેની માત્રા પછી ઘટતી જાય છે. જેમ કે, સ્ત્રીના શરીરમાં અંડકોષો (oocytes) ની સંખ્યા ગર્ભાવસ્થાના પાંચમા મહિનામાં 60-70 લાખ હોય છે, જે જન્મ સમયે 10-20 લાખ અને પુખ્તાવસ્થામાં 3-4 લાખ રહી જાય છે. તેવી જ રીતે, મગજમાં ન્યૂરોન્સની સંખ્યા પણ જન્મ પહેલાં ટોચ પર પહોંચી જાય છે. કિડનીના નેફ્રોન્સ, કાનના હેર સેલ્સ અને આંખના રેટિનાના કોષો પણ નવા બનતા નથી.
શરીરની અદ્ભુત રચના
સચિન તેંડુલકરનો વર્લ્ડ રેકોર્ડ ઝિમ્બાબ્વેના બ્રેન્ડન ટેલરે તોડ્યો
ઝિમ્બાબ્વેના અનુભવી બેટ્સમેન બ્રેન્ડન ટેલરે ઓસ્ટ્રેલિયા સામેની મેચમાં નવો ઈતિહાસ રચી દીધો છે. મંગળવારે હરારે ખાતે પ્રથમ વનડેમાં મેદાન પર ઉતરતા જ તેણે ભારતના મહાન બેટ્સમેન સચિન તેંડુલકરનો સૌથી લાંબી વનડે કારકિર્દીનો વર્લ્ડ રેકોર્ડ તોડ્યો. બ્રેન્ડન ટેલરની વનડે કારકિર્દી 22 વર્ષ અને 146 દિવસની થઈ ગઈ છે, જ્યારે સચિન તેંડુલકરની કારકિર્દી 22 વર્ષ અને 91 દિવસની હતી. Taylor એ 2004માં ડેબ્યૂ કર્યું હતું અને 40 વર્ષની વયે 207 વનડેમાં 11 સદી ફટકારી છે.
સચિન તેંડુલકરનો વર્લ્ડ રેકોર્ડ ઝિમ્બાબ્વેના બ્રેન્ડન ટેલરે તોડ્યો
ફ્રિજ વાપરતી વખતે આ ભૂલો ટાળો, મોટી દુર્ઘટનાથી બચો
ગરમીની ઋતુમાં ફ્રિજનું મહત્વ અનેકગણું વધી જાય છે. જોકે, કેટલીક સામાન્ય બેદરકારીઓને કારણે ફ્રિજમાં આગ લાગવા કે કોમ્પ્રેસર ફાટવા જેવી ભયાનક ઘટનાઓ બની શકે છે. વીજળીના અયોગ્ય સપ્લાય, ફ્રિજને દીવાલ સાથે અડાડીને રાખવું, નિયમિત સર્વિસિંગ ન કરાવવું, ફ્રિજની ઉપર ભારે સામાન મૂકવો અને ક્ષમતા કરતાં વધુ સામાન ભરવો જેવી ભૂલોને કારણે આવા જોખમી વિસ્ફોટનું કારણ બની શકે છે. આ ભૂલો ટાળવાથી તમારું ફ્રિજ સુરક્ષિત રહેશે.
ફ્રિજ વાપરતી વખતે આ ભૂલો ટાળો, મોટી દુર્ઘટનાથી બચો
કોહિનૂર હીરાનો ઊંડાણપૂર્વક ઇતિહાસ
વિશ્વપ્રસિદ્ધ કોહિનૂર હીરો, જે આંધ્રપ્રદેશની કોલ્લૂર ખાણોમાંથી મળ્યો હતો, તેના નિર્માણ અંગે નવા વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો બહાર આવ્યા છે. આ સંશોધન સૂચવે છે કે વિશાળ હીરા પૃથ્વીની સપાટીથી લગભગ 150 કિલોમીટરથી વધુ ઊંડાણમાં, અતિશય ગરમી અને દબાણ હેઠળ રચાય છે. 'ક્લિપ્પર ડાયમંડ્સ' પર થયેલા અભ્યાસ મુજબ, પ્રાચીન ખડકો પૃથ્વીના આંતરિક ભાગમાં જઈને મેગ્મા સાથે ભળીને આવા દુર્લભ હીરા બનાવે છે. આ અભ્યાસ કોહિનૂર જેવા હીરાઓની જટિલ નિર્માણ પ્રક્રિયા પર પ્રકાશ પાડે છે.
કોહિનૂર હીરાનો ઊંડાણપૂર્વક ઇતિહાસ
મુખ્ય દ્વારે કઈ દિશામાં અને કઈ ધાતુની નેમપ્લેટ લગાવવી?
વાસ્તુ શાસ્ત્ર અનુસાર, ઘરનો મુખ્ય દ્વાર ઊર્જાના સંતુલન માટે મહત્વપૂર્ણ છે. નેમપ્લેટ માત્ર ઓળખ નથી, પરંતુ ઘરની ઊર્જા પર પણ અસર કરે છે. લાકડાની નેમપ્લેટ વિકાસ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિ માટે શુભ છે, જેને પૂર્વ અને દક્ષિણ દિશામાં લગાવવી જોઈએ. મેટલ (ધાતુ) નેમપ્લેટ, ખાસ કરીને પીતળ, તાંબુ, સ્ટીલ અને લોખંડની, ધન અને નવી તકો લાવે છે, જે ઉત્તર અને પશ્ચિમ દિશા માટે શ્રેષ્ઠ છે. પથ્થરની નેમપ્લેટ સ્થિરતા અને મજબૂતી દર્શાવે છે, જેને દક્ષિણ-પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં લગાવવી યોગ્ય છે.
મુખ્ય દ્વારે કઈ દિશામાં અને કઈ ધાતુની નેમપ્લેટ લગાવવી?
કારની છત પર સામાન રાખવાથી માઈલેજ પર અસર?
લાંબી મુસાફરીમાં કારની ડિક્કી ભરાઈ જાય ત્યારે છત પર 'રૂફ કેરિયર' લગાવી સામાન મૂકવામાં આવે છે. આનાથી કારની અંદર જગ્યા મળે છે, પરંતુ તે ઈંધણ કાર્યક્ષમતા (માઈલેજ) ઘટાડી શકે છે. માઈલેજમાં ઘટાડો માત્ર વજનથી નહીં, પરંતુ કારના 'એરોડાયનેમિક્સ' (હવા પ્રવાહ)માં અવરોધ ઊભો થવાથી થાય છે. આ 'ડ્રેગ' (drag) વધવાથી એન્જિન પર વધુ ભાર પડે છે અને પેટ્રોલ, ડીઝલ કે સીએનજીનો વપરાશ વધે છે. હાઈવે પર 80-100 કિમી/કલાકની ઝડપે આ અસર વધુ જોવા મળે છે, જેનાથી માઈલેજમાં 10 થી 30 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે.
કારની છત પર સામાન રાખવાથી માઈલેજ પર અસર?
સાઉથ એશિયા વાઇલ્ડલાઇફ એન્ફોર્સમેન્ટ નેટવર્કે 'કાઠમંડુ ઘોષણા' અપનાવી
કાઠમંડુમાં યોજાયેલી સાઉથ એશિયા વાઇલ્ડલાઇફ એન્ફોર્સમેન્ટ નેટવર્ક (SAWEN) ની પ્રથમ જનરલ એસેમ્બલીમાં 'કાઠમંડુ ઘોષણા' સર્વસંમતિથી સ્વીકારવામાં આવી. આ ઘોષણાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દક્ષિણ એશિયામાં ગેરકાયદેસર વન્યજીવ વેપાર સામે પ્રાદેશિક સહકારને મજબૂત કરવાનો છે. આ ઘોષણા CITES ના નિયમો અને ભારતના વન્યજીવ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1972 જેવા સ્થાનિક કાયદાઓને અનુરૂપ છે, જે વન્યજીવ ગુનાઓ સામે કાર્યવાહી અને સાધનોની જપ્તી માટે જોગવાઈ કરે છે. WCCB જેવી સંસ્થાઓ આ દિશામાં કાર્યરત છે.
સાઉથ એશિયા વાઇલ્ડલાઇફ એન્ફોર્સમેન્ટ નેટવર્કે 'કાઠમંડુ ઘોષણા' અપનાવી
ગૂગલના ટોચના AI વૈજ્ઞાનિકનું રાજીનામું
ટેક જગતમાં Artificial Intelligence (AI) ના અનિયંત્રિત વિકાસ અંગે ભય વધી રહ્યો છે. ગૂગલ ડીપમાઇન્ડના AGI Safety ટીમના અગ્રણી રિસર્ચર Josh Engels એ રાજીનામું આપી દીધું છે. તેમણે OpenAI અને Anthropic ની મોટી ઓફરો પણ ફગાવી દીધી છે. Josh Engels એ જણાવ્યું કે આગામી 5 વર્ષમાં AI સિસ્ટમ્સ માનવજાતને અકલ્પનીય નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેમણે AI વિકાસની ગતિ ધીમી કરવાની અને સુરક્ષા સંશોધનને વેગ આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. તેમની નવી સંસ્થા METR AI ની સુરક્ષા ખામીઓનું વિશ્લેષણ કરશે.
ગૂગલના ટોચના AI વૈજ્ઞાનિકનું રાજીનામું
AI રેટ્રો ફોટો ટ્રેન્ડ: વીજળી અને પાણીનો કેટલો મોટો ખર્ચ?
હાલમાં સોશિયલ મીડિયા પર 1980ના દાયકાનો AI રેટ્રો ફોટો ટ્રેન્ડ ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યો છે, જ્યાં યુઝર્સ તેમના ફોટોને વિન્ટેજ લૂકમાં રૂપાંતરિત કરી રહ્યા છે. જોકે, આ સરળ લાગતી પ્રક્રિયા પાછળ વીજળી અને પાણીનો નોંધપાત્ર વપરાશ છુપાયેલો છે. એક AI ઇમેજ બનાવવા માટે આશરે 0.1 થી 4 વોટ-કલાક વીજળીનો ઉપયોગ થઈ શકે છે, જે મોડેલના કદ અને હાર્ડવેર પર આધાર રાખે છે. વધુમાં, ડેટા સેન્ટરોને ઠંડા રાખવા અને વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે પણ પાણીની જરૂર પડે છે. UNU ના અંદાજ મુજબ, એક AI ઈમેજનું વીજળી સંબંધિત વોટર ફૂટપ્રિન્ટ લગભગ 29 મિલીલીટર છે.
AI રેટ્રો ફોટો ટ્રેન્ડ: વીજળી અને પાણીનો કેટલો મોટો ખર્ચ?
ગુજરાતમાં વૈજ્ઞાનિકો સૂર્યનું રહસ્ય ઉકેલવા, કૃત્રિમ સૂરજ બનાવવા સંશોધન શરૂ
ગુજરાતના ગાંધીનગરમાં વૈજ્ઞાનિકો સૂર્ય જેવી જ પ્રક્રિયા દ્વારા ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવા પર સંશોધન કરી રહ્યા છે. પ્લાઝમા સંશોધન સંસ્થામાં SST-1 મશીન દ્વારા અત્યંત ગરમ પ્લાઝમામાં સૂર્યની અંદર થતી પરમાણુ સંલયનની પ્રક્રિયાનો અભ્યાસ કરાઈ રહ્યો છે. આ પ્રયોગનો મુખ્ય હેતુ સૂર્ય બનાવવાનો નથી, પરંતુ પૃથ્વી પર આ પ્રક્રિયાને નિયંત્રિત રીતે કરીને સ્વચ્છ ઊર્જા મેળવવાનો છે. આ સંશોધન સફળ થતાં ભવિષ્યમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ અને કોલસા જેવા પરંપરાગત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને સ્વચ્છ ઊર્જાનો નવો યુગ શરૂ થશે.
ગુજરાતમાં વૈજ્ઞાનિકો સૂર્યનું રહસ્ય ઉકેલવા, કૃત્રિમ સૂરજ બનાવવા સંશોધન શરૂ
ડીપફેક ઓડિયો પકડતું AI સ્ટાર્ટઅપ અને અન્ય પ્રેરણાદાયી સિદ્ધિઓ
બેંગલુરુની 21 વર્ષીય તારિણી પદ્મનાભુનીએ 'DetectifAI' નામનું AI સ્ટાર્ટઅપ શરૂ કર્યું છે, જે લાઈવ ફોન કૉલ દરમિયાન ડીપફેક ઓડિયોને પકડી પાડી યુઝરને એલર્ટ કરે છે. આ ઉપરાંત, 35 વર્ષીય વકીલ એમ. એ. સ્નેહાએ નવ વર્ષની કાનૂની લડત બાદ 'નો કાસ્ટ, નો રિલિજિયન' સર્ટિફિકેટ મેળવ્યું. 10 વર્ષ પહેલા એસિડ એટેકનો ભોગ બનેલી કાજલ પ્રજાપતિએ બે સરકારી પરીક્ષાઓ પાસ કરી. 17 વર્ષીય પૂજાએ ખેડૂતો માટે ડસ્ટ-ફ્રી થ્રેશર બનાવી નેશનલ એવોર્ડ જીત્યો. પશ્ચિમ બંગાળની 17 વર્ષીય મધુરા પાવરલિફ્ટિંગમાં 4 ગોલ્ડ જીતી વર્લ્ડ ચેમ્પિયન બની.
ડીપફેક ઓડિયો પકડતું AI સ્ટાર્ટઅપ અને અન્ય પ્રેરણાદાયી સિદ્ધિઓ
જાયરોટ્રોન: કૃત્રિમ સૂર્યનું સફળ પરીક્ષણ, સૂર્યથી 20 ગણી વધારે ગરમી નિયંત્રિત
ગાંધીનગર સ્થિત ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પ્લાઝમા રિસર્ચ (IPR) ખાતે ફ્યુઝન રિએક્ટર (SST-1 ટોકામક) પર 82.6 ગીગાહર્ટ્ઝ, 400 કિલોવોટ ક્ષમતા ધરાવતું શક્તિશાળી જાયરોટ્રોન સફળતાપૂર્વક સ્થાપિત કરાયું છે. આ દેશના આર્ટિફિશિયલ સન પ્રોજેક્ટ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે. તેનાથી અતિશય ગરમ પ્લાઝમાને વધુ સમય સુધી નિયંત્રિત રાખી શકાશે, જેનું તાપમાન સૂર્ય કરતાં 20 ગણું વધારે છે. આ જાયરોટ્રોન ઉપકરણ ઊંચી ફ્રિક્વન્સીની માઇક્રોવેવ ઊર્જા ઉત્પન્ન કરીને રિએક્ટરના પ્લાઝમાને ગરમ કરવામાં મદદ કરશે. આ સંશોધન દ્વારા ભવિષ્યમાં અસીમિત સ્વચ્છ ઊર્જા મેળવવાના પ્રયાસોને વેગ મળશે.
જાયરોટ્રોન: કૃત્રિમ સૂર્યનું સફળ પરીક્ષણ, સૂર્યથી 20 ગણી વધારે ગરમી નિયંત્રિત
'અલ નિનો': વૈશ્વિક હવામાન પર અસર કરતી મહત્વપૂર્ણ ઘટના
'અલ નિનો' એ પ્રશાંત મહાસાગરમાં સમુદ્રની સપાટીના પાણીનું અસામાન્ય ગરમ થવું છે, જે વૈશ્વિક હવામાનમાં વ્યાપક ફેરફારો લાવે છે. આ ઘટના દુષ્કાળ, અતિવૃષ્ટિ, ચક્રવાતો અને કૃષિ તથા આર્થિક નુકસાન જેવી અનેક અસરો માટે જવાબદાર છે. ભારતમાં, તેના કારણે ચોમાસું નબળું પડી શકે છે, જે કૃષિ અને અર્થતંત્રને ગંભીર રીતે અસર કરે છે. 'અલ નિનો' ENSO પ્રણાલીનો ભાગ છે અને દર 2 થી 7 વર્ષે જોવા મળે છે.
'અલ નિનો': વૈશ્વિક હવામાન પર અસર કરતી મહત્વપૂર્ણ ઘટના
ગુજરાતમાં 'આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય' સફળ ટ્રાયલ
ભારત સ્વચ્છ ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન ઊર્જા ક્ષેત્રે પ્રગતિ કરી રહ્યું છે. ગુજરાતના ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર પ્લાઝમા રિસર્ચ (IPR) ખાતે SST-1 ટોકામાક રિએક્ટરમાં નવું 'ગાયરોટ્રોન' સફળતાપૂર્વક કાર્યરત થયું છે. આ 82.6 ગીગાહર્ટ્ઝ ફ્રિક્વન્સી અને 400 કિલોવોટ ક્ષમતા ધરાવતું ઉપકરણ, સૂર્ય જેવી ઊર્જા પેદા કરતા ભારતના ફ્યુઝન રિએક્ટરને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવશે. SST-1 માં પ્લાઝમાનું તાપમાન 20 કરોડ ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ નોંધાયું છે, જે સૂર્યના કેન્દ્ર કરતાં અનેક ગણું વધારે છે. નવું ગાયરોટ્રોન પ્લાઝમાને વધુ સારી રીતે ગરમ કરવામાં અને લાંબા સમય સુધી સ્થિર રાખવામાં મદદ કરશે, જે ભવિષ્યની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
ગુજરાતમાં 'આર્ટિફિશિયલ સૂર્ય' સફળ ટ્રાયલ
₹75 માં ઘરે બેઠા મેળવો નવું PVC આધાર કાર્ડ
આધાર કાર્ડ ખોવાઈ જાય કે ખરાબ થઈ જાય તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (UIDAI) હવે માત્ર ₹75 માં નવું PVC આધાર કાર્ડ ઘરે બેઠા મેળવવાની સુવિધા આપે છે. આ PVC કાર્ડ ડેબિટ કાર્ડ જેવું મજબૂત અને પોકેટ-ફ્રેન્ડલી હોય છે. UIDAI ના પોર્ટલ પરથી ઓનલાઇન ઓર્ડર કર્યા પછી, 5 દિવસની અંદર કાર્ડ તૈયાર થઈને ભારતીય ટપાલ વિભાગ દ્વારા તમારા ઘરે પહોંચી જશે. જેઓ ઓનલાઈન નથી કરી શકતા, તેઓ નજીકના આધાર સેવા કેન્દ્ર પર જઈને ઓફલાઇન પણ આ સુવિધાનો લાભ લઈ શકે છે.
₹75 માં ઘરે બેઠા મેળવો નવું PVC આધાર કાર્ડ
ભારતીય રેલવેનું માલસામાનની હેરફેર માટેનું 2843 કિમીનું ફ્રેટ નેટવર્ક
વડાપ્રધાન મોદીએ 2843 કિમી લાંબા ડેડિકેટેડ ફ્રેટ કોરિડોર (DFC) નેટવર્કને સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત જાહેર કર્યું છે. પશ્ચિમ DFC ના અંતિમ 326 કિમી સેક્શનના ઉદ્ઘાટન સાથે, માલગાડીઓની ઝડપ બમણી થશે. આ પ્રોજેક્ટ, જેમાં વેસ્ટર્ન અને ઈસ્ટર્ન DFC નો સમાવેશ થાય છે, તે ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ છે. આનાથી લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટશે, ઉત્પાદન ક્ષમતા વધશે અને દેશના અર્થતંત્રને વેગ મળશે. સામાન્ય રેલવે પર પેસેન્જર ટ્રેનો માટે વધુ જગ્યા ઉપલબ્ધ થશે.
ભારતીય રેલવેનું માલસામાનની હેરફેર માટેનું 2843 કિમીનું ફ્રેટ નેટવર્ક
ATMમાંથી ફાટેલી નોટ નીકળી?
ક્યારેક ATMમાંથી ફાટેલી કે ગંદી નોટ નીકળવાથી ચિંતા થાય છે, પરંતુ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ આ માટે નિયમો બનાવ્યા છે. જો તમને આવી નોટ મળે, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. તમે સંબંધિત બેંકનો સંપર્ક કરીને તેને બદલી શકો છો. આ માટે ATMમાંથી પૈસા કાઢ્યાની તારીખ, સમય અને સ્થળ જેવી વિગતો સાથે લેખિત અરજી આપવી જરૂરી છે. ટ્રાન્ઝેક્શન સ્લિપ અથવા SMS પણ પુરાવા તરીકે ઉપયોગી થઈ શકે છે. RBI મુજબ, એક સમયે ₹5,000 સુધીની 20 નોટ બદલી શકાય છે અને આ સેવા માટે કોઈ ફી નથી. જો બેંક ના પાડે, તો RBIમાં ફરિયાદ કરી શકાય છે.
ATMમાંથી ફાટેલી નોટ નીકળી?
ખરીદતા પહેલા જાણો કાળા અને વાદળી રંગના સોલાર પેનલ વચ્ચેનો તફાવત
વીજળીના વધતા ખર્ચને કારણે સોલાર પેનલ લગાવવાનું ચલણ વધ્યું છે. પેનલ ખરીદતી વખતે માત્ર તેની ક્ષમતા જ નહીં, પરંતુ તેનો રંગ, ટેક્નોલોજી, કાર્યક્ષમતા, કિંમત અને જરૂરી જગ્યા પણ મહત્વની છે. બજારમાં મુખ્યત્વે કાળા (Mono-crystalline) અને વાદળી (Poly-crystalline) રંગના પેનલ મળે છે. વાદળી પેનલ Poly-crystalline ટેક્નોલોજીથી બને છે, જે સસ્તી હોય છે અને વધુ જગ્યા રોકે છે. જ્યારે કાળા પેનલ Mono-crystalline ટેક્નોલોજીના હોય છે, વધુ કાર્યક્ષમ અને મોંઘા હોય છે, ઓછી જગ્યામાં વધુ વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે. તમારી જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય પેનલ પસંદ કરવું જરૂરી છે.
ખરીદતા પહેલા જાણો કાળા અને વાદળી રંગના સોલાર પેનલ વચ્ચેનો તફાવત
રેલવે ટ્રેકની બાજુમાં આવેલા થાંભલા પર નંબર શા માટે લખેલા હોય છે ?
રેલવે ટ્રેકની બાજુમાં આવેલા થાંભલા પર લખેલા નંબરો (જેને 'માસ્ટ' કહેવાય છે) ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ નંબરો ટ્રેકના ચોક્કસ સ્થાનને ઓળખવામાં મદદ કરે છે, જે રેલવે કામગીરી, જાળવણી અને કટોકટીની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક સહાય પૂરી પાડવા માટે આવશ્યક છે. બે માસ્ટ વચ્ચેનું અંતર લગભગ 60 મીટર હોય છે. આ નંબરો દ્વારા લોકો પાઇલટ ટ્રેકની ખામી વિશે ચોક્કસ માહિતી આપી શકે છે, સમારકામમાં મદદ મળે છે અને અકસ્માત ટાળી શકાય છે. આ માહિતી મુસાફરો માટે પણ ઉપયોગી છે.
રેલવે ટ્રેકની બાજુમાં આવેલા થાંભલા પર નંબર શા માટે લખેલા હોય છે ?
૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ થી, બેંકોના ડિજિટલ રેકોર્ડ કોર્ટમાં માન્ય થશે
બેંકિંગ રેકોર્ડ્સના કાનૂની પુરાવા તરીકે ઉપયોગને સંચાલિત કરતા ૧૩૫ વર્ષ જૂના બેંકર્સ બુક્સ એવિડન્સ એક્ટ, ૧૮૯૧ માં મોટો ફેરફાર થઈ રહ્યો છે. ૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ થી લાગુ થનાર નવો કાયદો બેંકિંગ રેકોર્ડ માટે આધુનિક અને ટેકનોલોજી-તટસ્થ કાનૂની માળખું પ્રદાન કરશે. નાણા મંત્રાલય અનુસાર, આ કાયદો કાગળ, ઇલેક્ટ્રોનિક, ડિજિટલ અને ક્લાઉડ-આધારિત બેંકિંગ રેકોર્ડને આવરી લેશે, જેનાથી વ્યવસાય કરવાની સરળતામાં સુધારો થશે અને નાણાકીય ક્ષેત્રના કાનૂની માળખાને આધુનિક બનાવવામાં મદદ મળશે.
૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ થી, બેંકોના ડિજિટલ રેકોર્ડ કોર્ટમાં માન્ય થશે
શિક્ષક: પ્રલય અને નિર્માણનો શિલ્પી, વિકાસની નવી દિશા
શિક્ષક દિવસ નિમિત્તે, કૌટિલ્યનું વાક્ય ‘શિક્ષક ક્યારેય સાધારણ હોતો નથી, પ્રલય અને નિર્માણ તેના ખોળામાં ઊછરતાં હોય છે’ યાદ આવે છે. મેં પ્રલયનો અર્થ ક્રાંતિ કર્યો હતો, જે વ્યવસ્થાઓને પડકારે છે. બુદ્ધના સિદ્ધાંત મુજબ, કોઈપણ વાતને તર્ક અને વિવેકબુદ્ધિથી તપાસવી જોઈએ. આજનો શિક્ષક વિદ્યાર્થીઓને પોતાના મત વ્યક્ત કરવા અને વિચારતા કરવા પ્રેરે છે. યોગ્ય પ્રશ્નો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓમાં જાગૃતિ લાવવી, અને સમાજ તેમજ રાષ્ટ્રના નિર્માણમાં યોગદાન આપવું તે શિક્ષકનું કર્તવ્ય છે.