વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ઈરાન, યુએસ અને ઇઝરાયેલ સામે આર્થિક જીત મેળવી રહ્યું છે. મીડિયા રિપોર્ટ મુજબ, પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધે ઈરાન માટે તક ઉભી કરી છે. Hormuz Strait પર પ્રભુત્વ જાળવી રાખીને ઈરાન દરરોજ આશરે $1.3 બિલિયનની આવક મેળવી રહ્યું છે. યુદ્ધને કારણે તેલના ભાવ વધ્યા છે, અને ડિસ્કાઉન્ટ ઘટ્યું છે. આર્થિક સંકટથી બચવા અમેરિકાનું પણ ઈરાન સામે નરમ વલણ છે.

ગાઝા યુદ્ધ પછી IDFમાં 12,000 સૈનિકોની અછત છે, સરહદી તણાવ અને આંતરિક સુરક્ષા કામગીરીઓના કારણે સૈનિકો પર બોજો વધી રહ્યો છે. જનરલ ઝમીરે ચેતવણી આપી કે જો વહેલી તકે પગલાં નહીં લેવામાં આવે તો સેનાની કાર્યક્ષમતા પ્રભાવિત થશે. ફરજિયાત લશ્કરી સેવાના વિસ્તરણ માટે કાયદાકીય સુધારા જરૂરી છે, નહીં તો IDF સામાન્ય કામગીરી પણ જાળવી શકશે નહીં. અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ યુવાનોની ભરતી ન થવાથી સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે.

એશિયાની બે મહાસત્તાઓ ભારત અને ચીન વચ્ચે સંબંધો સુધરી રહ્યા છે. ચીનના વિદેશ મંત્રી Wang Yi એ સકારાત્મક નિવેદન આપતા કહ્યું કે બંને દેશો સુધારાના માર્ગે છે. તેમના મતે ભારત અને ચીનના હિતો મતભેદોથી વધુ મહત્વના છે. ચીન ભારત સાથે કામ કરવા તૈયાર છે અને એકબીજાને 'હરીફ' ગણવાને બદલે 'ભાગીદાર' તરીકે જોવાની જરૂર છે. BRICS Summit માં મુલાકાતથી સંબંધોમાં નવી ઉર્જા આવી છે.

અમેરિકાની ચલણી નોટોમાં 165 વર્ષ બાદ મોટો ફેરફાર થશે. ટ્રેઝરી વિભાગે જાહેરાત કરી છે કે આ ઉનાળાથી યુએસ પેપર કરન્સી પર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના હસ્તાક્ષર જોવા મળશે. અમેરિકાના ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ ઘટના હશે જ્યારે કોઈ કાર્યકાળ દરમિયાન અમેરિકન પ્રમુખના હસ્તાક્ષર ચલણી નોટો પર છાપવામાં આવશે. આ ફેરફાર અમેરિકાની આઝાદીની 250મી વર્ષગાંઠની ઉજવણીના ભાગરૂપે છે.

મિડલ ઈસ્ટના યુદ્ધ વચ્ચે, 42 હજાર ટન LPG ભરેલું 'જગ વસંત' ટેન્કર કંડલા પોર્ટ પહોંચ્યું છે, જે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે સારા સમાચાર છે. આ જથ્થો ગેસ સપ્લાયને સ્થિર કરશે. કંડલા પોર્ટ ઓથોરિટી 'મિડ-સી ટ્રાન્સફર' ટેકનિકથી ગેસ ઝડપથી ઉતારશે, જે ગેસ પુરવઠાને સામાન્ય રાખવામાં મદદ કરશે.

Iran Nuclear Policy હેઠળ, મિડલ ઈસ્ટનું યુદ્ધ ખતરનાક વળાંક પર છે, જે વિશ્વ સુરક્ષાને હચમચાવી શકે છે. વર્ષોથી બંધ ઓરડામાં ચર્ચા થતી હતી તે હવે ખુલ્લેઆમ થઈ રહી છે. Israel અને અમેરિકાના હુમલાઓ વચ્ચે ઈરાન પરમાણુ નીતિ બદલવા તરફ મક્કમ છે. આ ફેરફારનું કારણ આયતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈનું મૃત્યુ માનવામાં આવે છે.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના નાણાકીય ઇતિહાસમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર રૂપે, President Trump ના હસ્તાક્ષર US ડોલરની નોટો પર અંકિત થશે. 165 વર્ષમાં પ્રથમવાર વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિના હસ્તાક્ષર ચલણી નોટો પર હશે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણય Trumpની સિદ્ધિઓને સન્માનિત કરે છે. નવી નોટો પર સેક્રેટરી બેસન્ટના હસ્તાક્ષર સાથે ટ્રમ્પની સહી પણ હશે, જે આર્થિક પુનરુત્થાનનું પ્રતીક છે.

મિડલ ઇસ્ટમાં તણાવ છે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન સાથે કૂટનીતિમાં 'કેરટ એન્ડ સ્ટીકની નીતિ' અપનાવી રહ્યા છે. એક તરફ પડદા પાછળ વાટાઘાટો અને બીજી તરફ 10,000 સૈનિકોની વધારાની ટુકડી મોકલી લશ્કરી તાકાત વધારી દબાણ લાવવાની વ્યૂહરચના છે. અમેરિકા ઈરાનના તેલ કે ઉર્જા માળખા પર 10 દિવસ સુધી હુમલો કરશે નહીં. 'ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી' હેઠળ ડ્રોન સ્પીડબોટનો ઉપયોગ શરૂ થયો છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ઈરાન યુદ્ધની પરિસ્થિતિ પર ૨૭ માર્ચે મુખ્યમંત્રીઓ સાથે વીડિયો કોન્ફરન્સિંગથી ચર્ચા કરશે, જેમાં ચૂંટણી રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ સામેલ નહીં થાય. મોદીએ રાજ્યસભામાં કહ્યું કે યુદ્ધ ચાલુ રહેશે તો ગંભીર પરિણામ આવશે, અને કેન્દ્ર-રાજ્યે સાથે મળીને કામ કરવું પડશે. સરકારે દેશમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસની અછતની અફવાઓને નકારી કાઢી છે, અને મંત્રાલયે અફવા ફેલાવનારાઓ સામે કાર્યવાહીની ચેતવણી આપી છે. જયશંકરે કહ્યું કે ભારત પાકિસ્તાન જેવો દલાલ દેશ નથી.

Middle East યુદ્ધ અને હોર્મુઝ તણાવથી Global Economic Crashનું સંકટ. Energy Economist અલહાજીની ચેતવણી: સંઘર્ષ નહીં અટકે તો મે સુધીમાં Global Economy Crash થઈ શકે છે. આ પરિસ્થિતિ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ખૂબ જ ચિંતાજનક છે અને તાત્કાલિક પગલાં લેવાની જરૂર છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી શિપમેન્ટ બંધ થતા ફિલિપાઈન્સે રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી જાહેર કરી છે. ઈરાન યુદ્ધની એશિયાના દેશો પર આડકતરી અસર થઇ રહી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વની ઉર્જા જીવનરેખા ગણાય છે અને ત્યાં શિપિંગ બંધ થવાથી ફિલિપાઈન્સ પહેલો ભોગ બન્યો છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધમાં નરમાશ આવી છે. President Trump એ Iran ના Energy Sites પરના હુમલા 10 દિવસ માટે સ્થગિત કર્યા છે. Iran સરકારે વિનંતી કરી હોવાથી ટ્રમ્પે આ નિર્ણય લીધો છે, જેથી બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી વાતચીતને આગળ વધારવાની તક મળે. Trump ની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા આ માહિતી મળી.

ખર્ગ આઈલેન્ડ બચાવવા મંદેબની ખાડી બંધ, રાતા સમુદ્રથી આવતો crude oilનો 12% પુરવઠો જોખમમાં. ખર્ગ આઈલેન્ડ ઈરાન માટે લાઈફલાઈન, 90% નિકાસ પ્રોડક્શન અહીંથી. ઈરાન પ્રોક્સી વોર કરી શકે, હુથી વિદ્રોહીઓ દ્વારા યુદ્ધની તૈયારીઓ કરી છે.

ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે તણાવ વધતા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ચેતવણી છતાં ઈરાન યુદ્વ માટે તૈયાર છે. મોંઘવારી અને મહામંદીના ખતરાથી ડાઉ જોન્સમાં ઘટાડો અને યુરોપમાં મંદી આવી છે. CRUDE OILના ભાવ વધવાથી અને જર્મનીએ અમેરિકાને સપોર્ટ કરવાનો ઇન્કાર કરતા GEOPOLITICAL TENSION વધ્યું અને વૈશ્વિક બજારોમાં ઘટાડો થયો.

અફઘાનિસ્તાનના ડર વચ્ચે પાકિસ્તાન વૈશ્વિક તખ્તા પર સક્રિય બનવા માંગે છે, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી કરવાનો ઈરાદો છે, પણ યુદ્ધે ચડેલા બંને દેશોને તેના પર ભરોસો નથી. જશ ખાટવાની સાથે અમેરિકા પાસેથી આર્થિક મદદ મેળવવાની ગણતરી છે.

અમેરિકામાં નવી AI School શરૂ થઈ રહી છે, જેમાં શિક્ષકો માત્ર માર્ગદર્શક રહેશે. સ્કૂલમાં પુસ્તકોને બદલે AI software based learning program હશે અને વિદ્યાર્થીઓ માત્ર બે કલાક જ અભ્યાસ કરશે. AI જ બાળકોને નિયમિત વિષયો ભણાવશે, જ્યારે instructor વિદ્યાર્થીઓને માર્ગદર્શન આપશે. આ સ્કૂલની અમેરિકામાં ખૂબ ચર્ચા થઈ રહી છે.

અમેરિકાના પ્રમુખની મદદની અપીલ છતાં NATO દેશોનો પ્રતિસાદ ન મળ્યો, જે સ્થાપના પછી પ્રથમ ઘટના છે. ટ્રમ્પે NATO સાથે જે વર્તન કર્યું, NATO એ પણ ટ્રમ્પ સાથે તેવું જ વર્તન કર્યું. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી યુરોપ-અમેરિકા સહયોગ માટે વાટાઘાટો થઈ અને પરિણામે NATO એટલે કે The North Atlantic Treaty Organization અસ્તિત્વમાં આવ્યું.

અમેરિકાના President ટ્રમ્પએ ઇરાનને ધમકી આપી છે કે જો તે મંત્રણા અંગે ગંભીર નહીં થાય તો તેને ભારે પરિણામો ભોગવવા પડશે. ટ્રમ્પએ કહ્યું કે ઇરાને અમેરિકાની ૧૫ સૂત્રીય ફોર્મ્યુલા ફગાવી દીધી છે, જેનાથી તેઓ ગુસ્સે થયા છે. ટ્રમ્પ ઇરાન સાથેનું યુદ્ધ ઝડપથી પૂરું કરવા માંગે છે કારણકે તેમને બીજા ઘણા કામો છે.

આ અંતરિક્ષ સંશોધનના ઇતિહાસમાં પહેલો પડકારરૂપ પ્રયોગ છે. જેમાં લાકડાનો બનેલો 'LignoSat' સેટેલાઇટ પૃથ્વીના વાતાવરણનો 12 થી 50 કિ.મી.નો પટ્ટો પ્રદૂષણ મુક્ત રાખવાના હેતુથી તરતો મુકાયો છે. આ 'LignoSat' મેગ્નોલિયા બોવાટે પ્રકારના ઉત્તમ કુદરતી તત્વો ધરાવતા લાકડામાંથી બનાવાયો છે, જે એક ઝળહળતી સફળતા છે.

દેશમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસની અછતની અફવા વચ્ચે સરકારે 60 દિવસનો ઓઈલ સ્ટોક અને એક મહિનાના LPG સપ્લાયની વ્યવસ્થા કરી હોવાનો દાવો કર્યો છે. ભારતે આઠ વર્ષમાં પહેલી વખત ઈરાન પાસેથી LPG ખરીદ્યું છે, અને ચીન જતું જહાજ રૂપિયામાં payment કરી ખરીદ્યું છે. આ LPG ટૂંક સમયમાં India પહોંચશે.

અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધની અસરથી નાયરા એનર્જીએ પેટ્રોલના ભાવમાં ₹5 અને ડીઝલના ભાવમાં ₹3નો વધારો કર્યો. હવે નાયરાના 7000 પંપો પર પેટ્રોલ ₹100.71 અને ડીઝલ ₹91.31ના ભાવે વેચાશે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થતાં કંપનીએ રિટેલ ગ્રાહકો પર ભાવ વધારાનો બોજો નાખ્યો છે.

મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વચ્ચે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થયો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ $103 અને WTI $91 આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. યુએસ અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણના ઈરાદાથી ભાવ વધ્યા છે. યુએસનું અસ્પષ્ટ વલણ અને પુરવઠા અવરોધોથી ડીઝલ અને ઉડ્ડયન ઇંધણના ભાવમાં પણ અસર થઈ છે. ટેન્કર ટ્રાફિક ઘટ્યો છે.

મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા, Israel અને ઇરાન વચ્ચે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે, જેમાં અમેરિકાએ ઈરાન પર 5,000 પાઉન્ડના બોમ્બ ઝીંક્યાનો દાવો કર્યો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું ઈરાની નેતાઓ હાર સ્વીકારી ચૂક્યા છે, પણ ડરથી બોલતા નથી. White Houseના જણાવ્યા અનુસાર મિશન પૂર્ણ થવામાં સમય લાગશે. ઇરાન આ દાવાઓને ખોટા ગણાવે છે.

UK Courtએ નીરવ મોદીની અરજી ફગાવી દેતા, કરોડોની PNB છેતરપિંડીના આરોપીને ભારત લાવવાની પ્રક્રિયા ઝડપી થશે. નિરવ મોદી પર આશરે 13,000 કરોડ રૂપિયાના કૌભાંડનો આરોપ છે. London High Courtના આ નિર્ણયથી ભારત સરકારને મોટી સફળતા મળી છે અને નીરવ મોદીની મુશ્કેલીઓ વધી છે.

અમેરિકન-ઈઝરાયલ હુમલા બાદ ઈરાનનું યુદ્ધ ભીષણ થયું. જંગની આગથી વૈશ્વિક ઈંધણ પુરવઠો ખોરવાયો, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર પ્રતિબંધોથી તેલની અછત સર્જાઈ. અનેક દેશોએ ઈંધણ બચાવવા કટોકટી જાહેર કરી, કોરોનાકાળની જેમ જનજીવન ઠપ્પ થયું.

ઈદ પછી પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે સરહદે યુદ્ધવિરામ સમાપ્ત થતા સંઘર્ષ શરૂ થયો. અફઘાનિસ્તાનના પૂર્વીય સરહદી વિસ્તારોમાં બન્ને દેશોના સૈન્ય વચ્ચે ગોળીબાર થયો જેમાં બે નાગરિકો માર્યા ગયા અને ઘણા લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા. અફઘાનિસ્તાન ના કુનાર પ્રાંતમાં પાકિસ્તાન દળોએ તોપોના ગોળા છોડ્યા જેમાં બે નાગરિકો મૃત્યુ પામ્યા અને આઠ ઈજાગ્રસ્ત થયા.

બાંગ્લાદેશમાં 40 મુસાફરો ભરેલી બસ પદ્મ નદીમાં ખાબકતા 23 લોકોના મોત થયા, જેમાં મહિલાઓ અને બાળકોનો સમાવેશ થાય છે. આ દુર્ઘટના દૌલાદિયા ટર્મિનલ પર બની, જ્યારે બસ ફેરી પર ચઢવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી. હોડી સાથે અથડાતા ચાલકે કાબુ ગુમાવ્યો. સેના, પોલીસ અને ફાયર બ્રિગેડ દ્વારા બચાવ કામગીરી ચાલુ છે, પણ પ્રતિકૂળ હવામાનને લીધે મુશ્કેલી પડી રહી છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે ઈરાને ભારત માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલી દીધો છે. ઈરાન આ નિર્ણયથી વૈશ્વિક બજારમાં ઊર્જા સંકટ હળવું થવાની આશા છે. મિત્ર દેશોના જહાજોને મુક્તપણે પસાર થવાની મંજૂરી આપશે, જેમાં ભારત, ચીન, રશિયા, ઈરાક અને પાકિસ્તાનનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, જહાજોએ પસાર થતા પહેલા Iranian સત્તાવાળાઓ સાથે Coordination કરવું પડશે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે ઈરાન ડીલ કરવા બેતાબ છે, પણ તેને મોતનો ડર છે. અમેરિકન સૈનિકોમાં બળવો: 'અમે ઈઝરાયેલ માટે મરવા તૈયાર નથી', ટ્રમ્પના Iran યુદ્ધ સામે સેનામાં ભારે રોષ છે. આ યુદ્ધ ચોથા સપ્તાહમાં છે અને સ્થિતિ ગંભીર છે.

મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધ વચ્ચે, ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માત્ર દુશ્મન દેશો માટે બંધ કરી. ભારત, ચીન, રશિયા, ઈરાક અને પાકિસ્તાનના જહાજો સુરક્ષિત પસાર થઈ શકે છે. ઈરાનના વિદેશમંત્રી અરાઘચીએ આ જાહેરાત USA and Israel vs Iran War સંદર્ભમાં કરી છે.