વર્ષ 2022માં ચંદીગઢ નજીક રહેતી એક 56 વર્ષીય મહિલાને લિવર કેન્સર હતું. ડોક્ટરોએ તેને કિટ્રુડાના ડોઝ લેવાની સલાહ આપી. જો કે, તેમના માટે આ દવા ખૂબ મોંઘી હતી. આમ છતાં તેમણે ગમેતેમ કરીને નાણાંની વ્યવસ્થા કરીને સપ્ટેમ્બરથી ડિસેમ્બર 2022 વચ્ચે એક મેડિકલ સ્ટોરમાંથી કિટ્રુડાની 12 બોટલ ખરીદી અને આ માટે રૂ. ₹16 લાખનો ખર્ચ કર્યો. થોડા દિવસો બાદ તેમના પર દિલ્હી પોલીસનો ફોન આવ્યો ત્યારે તેમને ખબર પડી કે જે દવા તેમણે લીધી હતી એ નકલી હતી. તેમાં કિટ્રુડા નહીં, પરંતુ એન્ટિ ફંગલ દવા હતી.

ટેસ્લા અને Xના માલિક ઈલોન મસ્કે કોવિડ-19 રસીના બીજા ડોઝ વિશે ફરી એકવાર નિવેદન આપ્યું છે. મસ્કે એક્સ પર લખ્યું હતું કે, ‘કોવિડ રસીના બીજા ડોઝે મને લગભગ હોસ્પિટલ પહોંચાડી દીધો હતો. મને એવું લાગ્યું કે હું મરી રહ્યો છું.’ મસ્કે કોવિડ રસી બનાવતી જાણીતી કંપની ફાઈઝરના જ એક પૂર્વ અધિકારીને સમર્થન આપતા આ વાત કરી છે. આ વ્યક્તિએ દાવો કર્યો છે કે, કોવિડ રસીના કારણે એકલા જર્મનીમાં જ 60,000 મોત થયા હતા.

રાજ્યમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી નાની ઉંમરે હાર્ટ એટેક આવવાના બનાવો ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યા છે. આવી જ એક હૃદયદ્રાવક ઘટના વડોદરામાં બની છે, રાજપીપળા નજીકના તિલકવાડાના રહેવાસી દીપકકુમાર બારીયા SRP ગ્રુપ-9માં ગત 15મી માર્ચથી લોકરક્ષક તરીકેની તાલીમ લઈ રહ્યા હતા. છેલ્લા ચાર અઠવાડિયાથી તે સઘન તાલીમમાં વ્યસ્ત હતા. સવારનું ટ્રેનિંગ સત્ર પૂરું થયા બાદ તે અન્ય સાથી જવાનો સાથે કપડાં બદલવા અને ફ્રેશ થવા ગયા હતા. આ દરમિયાન અચાનક તેને છાતીમાં તીવ્ર દુ:ખાવો ઉપડ્યો હતો. 27 વર્ષીય લોકરક્ષક જવાનનું છાતીમાં દુ:ખાવા બાદ મોત નીપજ્યું છે.

ભારતમાં થયેલા એક અભ્યાસ મુજબ, યુવાનોમાં NCD થવાનું જોખમ વધી રહ્યું છે. દેશની લગભગ અડધી નોકરીધંધો કરતી વસ્તી pre-diabetic જણાય છે અને દસમાંથી આઠ લોકોનું વજન વધારે હોવાનું જણાય છે. 70 ટકા લોકોમાં Vitamin D ની ઉણપ પણ જોવા મળી છે. નિવારક આરોગ્ય સંભાળને વધુ અંગત બનાવવાની જરૂર છે. આ સર્વેમાં ૩૦ લાખ લોકોનું વિશ્લેષણ કરાયું હતું.

આ લેખમાં 'Toxic person' એટલે કે ઝેરી વ્યક્તિ કોને કહેવાય અને તેઓ આપણા જીવનમાં કેવી રીતે નકારાત્મક અસર કરે છે તે વિશે વાત કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, માનસિક રીતે પ્રદૂષણ ફેલાવતા લોકોથી 'સલામત અંતર' રાખવું માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલું જરૂરી છે અને કેવી વ્યક્તિને માનસિક રીતે તમારી નજીક આવવા દેવી તે પણ સમજાવવામાં આવ્યું છે. 'જેવી સોબત, તેવી અસર' આ ઉક્તિ પણ સમજાવવામાં આવી છે.

શું તમે બાળકોના સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગથી ચિંતિત છો? શું તમે જાણો છો કે તમારા બાળકો કઈ appsમાં શું જુએ છે, કેવું કન્ટેન્ટ પોસ્ટ કરે છે, અને કોણ તેમના સંપર્કમાં આવે છે? આ ચિંતા મા-બાપ અને સોશિયલ મીડિયા બનાવનારાઓએ કરવી જોઈએ, પરંતુ દુઃખની વાત છે કે બંને પક્ષે ખાસ ધ્યાન નથી.

ભાવનગરના ગઢડા તાલુકાના નાના ઝિંઝાવદર ગામે ડિગ્રી વિના એલોપેથિક પ્રેક્ટિસ કરતા તબીબને બોટાદ SOGએ ઝડપી પાડ્યો. BHMS ડિગ્રી હોવા છતાં એલોપેથિક દવા આપવાનો અધિકાર ન હોવા છતાં, શ્રીજી ક્લિનિક ચલાવી પ્રેક્ટિસ કરતો હતો. ગઢડા પોલીસ મથકમાં ગુનો નોંધી કાયદેસરની કાર્યવાહી હાથ ધરાઈ.

વિજ્ઞાનીઓએ મ્યાન્મારમાંથી ૯.૯૦ કરોડ વર્ષ જૂના વિશ્વના સૌથી પ્રાચીન મચ્છરના લાર્વાની શોધ કરી છે, જે એમ્બરમાં સુરક્ષિત મળી આવ્યો છે. મેસોજોઈક યુગના આ મચ્છરને 'ક્રસ્ટોસાબેથેસ પ્રાઈમાવસ' નામ અપાયું છે. જર્મનીની LMU યુનિવર્સિટીના આ સંશોધન દ્વારા ભવિષ્યમાં એવી પદ્ધતિ વિકસાવવામાં આવશે, જેનાથી મચ્છરોને મનુષ્યોને કરડતા રોકી શકાશે અને ગંભીર રોગોનું સંક્રમણ અટકાવી શકાશે.

અમેરિકાની હોસ્પિટલોમાં હવે રેડિયોલોજિસ્ટ્સની જગ્યાએ AI કામ કરશે. NYC Health & Hospitals ના CEO એ જણાવ્યું કે AI એક્સ-રે, સીટી સ્કેન જેવી મેડિકલ ઈમેજિસ વાંચીને ડોક્ટરોનું ભારણ ઘટાડશે અને ઘણા કેસમાં તેઓનું સ્થાન પણ લેશે. સરકારની મંજૂરી મળ્યા બાદ AI ડોક્ટરો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે.

દેશમાં દર વર્ષે કેન્સરના 15 લાખ કેસ આવે છે, અને માત્ર 4,000 કેન્સર ડોક્ટરો છે. તેમાંથી PM જન આરોગ્ય યોજનામાંથી ડોક્ટરોને દૂર કરવાથી નાના શહેરોના દર્દીઓ પર અસર થશે. આના કારણે ભારતમાં આરોગ્ય કટોકટી વધી શકે છે, કારણ કે PM જન આરોગ્ય યોજનાની યાદીમાંથી ઘણા સ્પેશ્યાલિસ્ટોને બહાર કાઢી દેવાયા છે.

FBIએ કેલિફોર્નિયામાં પાંચ કરોડ ડોલરથી વધુના હેલ્થકેર કૌભાંડનો પર્દાફાશ કર્યો છે. આ કૌભાંડમાં આઠ લોકોની ધરપકડ થઇ છે. વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ વાન્સની આગેવાની હેઠળની ટાસ્ક ફોર્સે FBI સાથે સંકલન સાધી આ કૌભાંડ પકડ્યું. હોસ્પાઇસ કેર ફેસિલિટીમાં સર્વાઇવલ રેટ વધુ હોવાથી અને બિલો બનાવી કૌભાંડ કર્યુ હતું.

અમદાવાદના દાણીલીમડામાં Food Poisoning થવાના કારણે 70 લોકોને ઝાડા-ઉલટી થતા હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે દાખલ કરાયા. આ ઘટનાને કારણે કોર્પોરેશનનું આરોગ્ય તંત્ર ઉંઘતું ઝડપાયું. Municipal Corporationના પાર્ટી પ્લોટનો નોનવેજ જવાબદાર હોવાની શક્યતા.

ભારતમાં ડાયાબિટીસ માટે એકમાત્ર HbA1c બ્લડ ટેસ્ટ પર આધાર રાખવામાં આવે છે, જે ભૂલભરેલું હોઈ શકે. ભારતીયોમાં પોષક તત્વોની ખામી, વારસાગત રક્તવિકારો અને લોહતત્વની ઉણપને લીધે એક જ ટેસ્ટથી ડાયાબિટિસનું નિદાન ગેરમાર્ગે દોરી શકે છે. પુરુષોમાં G6PD ની ઉણપની જાણ ન હોવાથી નિદાનમાં વિલંબ થઈ શકે છે. આથી, HbA1c ટેસ્ટના પરિણામો સાવચેતીપૂર્વક તપાસવા જરૂરી છે.

સાઈન-ઈન-હર્ષ મેસવાણિયા દ્વારા લખાયેલ, ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં માર્ચ મહિનો નાણાકીય વર્ષનો છેલ્લો મહિનો છે. આ મહિનો હિસાબ-કિતાબની સાથે ઈન્શ્યોરન્સ ઉતારવાનો પણ મહિનો છે, ત્યારે ચાલો insuranceની દુનિયા વિશે થોડું જાણીએ. લોકોમાં મેન્ટલ હેલ્થ insurance લેવાનું પ્રમાણ વધ્યું છે.

નડિયાદના INOX થિયેટરમાં ગ્રાહકને ફૂગવાળી GARLIC BREAD મળતા હોબાળો થયો. સંચાલકોએ મામલો દબાવવા ફી PIZZA અને વળતર આપવાનો પ્રયાસ કર્યો. ગ્રાહકે આરોગ્ય સાથે ચેડાં થતા હોવાનો રોષ વ્યક્ત કર્યો અને ફૂડ વિભાગમાં ફરિયાદ કરવાની વાત કરી. જયદીપભાઈ પટેલ પરિવાર સાથે ફિલ્મ જોવા ગયા હતા ત્યારે આ ઘટના બની.

નડિયાદની 'ગ્રાન્ડ જ્યોતિ રેસ્ટોરન્ટ (જ્યોતિ દાલપુરી)' માં ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગે દરોડા પાડ્યા. ફરિયાદના આધારે વાનગીઓના નમૂના લેવાયા અને લેબોરેટરીમાં પરીક્ષણ માટે મોકલાયા. રેસ્ટોરન્ટના રસોડામાં સ્વચ્છતા અને ખાદ્ય સામગ્રીની ગુણવત્તા ચકાસવામાં આવી. સેમ્પલનો રિપોર્ટ આવતા મહિને આવે તેવી સંભાવના છે. રિપોર્ટ આવ્યા બાદ કાર્યવાહી થશે.

વીમા વ્યવસાયની જટિલતાઓ લોકો માટે રહસ્ય છે, ચિંતાજનક સમાચાર ભય વધારે છે. વીમા વ્યવસાયોમાં વિસંગતતાઓ અને તબીબી વીમા અંગે ફરિયાદો છે. મોંઘી તબીબી સેવાઓના યુગમાં, વીમા કંપનીઓ પોલિસી ખરીદવા માટે તૈયાર કરે છે, પરંતુ બીમાર પડે ત્યારે તબીબી ખર્ચ અંગે વાંધા ઉઠાવે છે. Insurance companies future treatment ખર્ચ આવરી લેવાની ખાતરી આપે છે.

અભ્યાસ મુજબ, 93% શહેરી વસતીના લોહીમાં જંતુનાશકોનું પ્રમાણ ચિંતાજનક સ્તરે છે, જ્યારે 36% લોકોમાં 3થી વધારે કેમિકલ્સના તત્વો મળ્યા. 54% લોકોમાં એન્ટિબાયોટિક્સ અને 39% માં સ્ટીરોઈડ્સ વધારે હતા, જેના લીધે કેન્સર જેવી બીમારીઓ વધી રહી છે. નોનસ્ટિક વાસણો અને ઘરમાં વપરાતા જંતુનાશકો પણ આરોગ્ય માટે જોખમી છે, જેનાથી કેન્સર, નપુંસકતા, થાઈરોઈડ અને લિવરની બીમારીઓ થઈ શકે છે.

સાણંદના ચાચરાવાડીમાં કેમિકલ યુક્ત કચરો સળગાવતા હવાની ગુણવત્તા કથળી છે, લોકોના આરોગ્ય સાથે ગંભીર ચેડાં થઇ રહ્યા છે. પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના અધિકારીએ ગુનાગરો સામે કાર્યવાહી કરવા પોલીસને જાણ કરીશું કહીને પોતાની જવાબદારીમાંથી હાથ ખંખેરતા લોકોમાં રોષ જોવા મળ્યો છે. Ahmedabad ગ્રામ્યના ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં પર્યાવરણના નિયમોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે.

યુરોપીયન સોસાયટી ઓફ કાર્ડિયોલોજીના અભ્યાસ મુજબ, AI મેડિકલ ક્ષેત્રે અસરકારક છે. છાતીમાં દુખાવાના 1,490 દર્દીઓના ડેટા વિશ્લેષણમાં, AI આધારિત ECG હાર્ટ એટેકના નિદાનમાં વધુ સચોટ જણાયું. આ ટેક્નોલોજી પરંપરાગત પદ્ધતિઓ કરતાં ગંભીર હાર્ટ એટેકને વધુ ચોકસાઈથી ઓળખી શકે છે. AI નિદાન માટે ઝડપી પણ સાબિત થયું છે.

ડાયાબિટીસની દવા Ozempic ની પેટન્ટ એક્સપાયર થતા, અનેક ફાર્મા કંપનીઓ જેનરિક દવા બનાવશે. વજન ઉતારવા માટે પણ Ozempic નો ઉપયોગ થાય છે. વર્ષના અંત સુધીમાં 50 જેટલી બ્રાન્ડનેમ દવાઓ માર્કેટમાં ઉપલબ્ધ થવાની શક્યતા છે. દવા 10,000-14,000 થી ઘટીને 1,000-1,500 સુધી થવાની સંભાવના છે.

અમેરિકામાં HMPV નામનો નવો રોગચાળો ફેલાયો છે. આ રોગ શરુઆતમાં સામાન્ય શરદી જેવો લાગે છે, પરંતુ તે પછી ભયંકર બની શકે છે. આ રોગ ઉચ્છવાસ, છીંક અને હસ્ત-ધૂનનથી ફેલાય છે. HMPV રોગ માટે કોઈ વેક્સિન કે દવા ઉપલબ્ધ નથી, તેથી નજીકના સંપર્કથી બચવું જરૂરી છે.

રિએક્ટર્સ અને steam generation માટે propane ગેસની અછતને લીધે ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં દવા ઉત્પાદન એકમોને અસર થઈ છે. ઉદ્યોગના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર Paracetamol અને vitamins જેવી આવશ્યક દવાઓનું ઉત્પાદન અટક્યું છે. બોઈલરની કામગીરી પર અસર થવાથી આગામી સપ્તાહોમાં દવાની અછત સર્જાઈ શકે છે. ભારતમાં Active Pharmaceutical Ingredients (API) એકમોમાં દવાઓનું ઉત્પાદન થાય છે.

હરિશ રાણા કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે પેસિવ યુથેનેસિયા માટે મંજૂરી આપી. 31 વર્ષીય હરીશ રાણા 2013થી કોમામાં હતા, રિકવરીની આશા નહિવત્ હતી. માતાપિતાએ ઈચ્છા મૃત્યુની માગણી કરી, જે સુપ્રીમે સ્વીકારી. દિલ્હી એઈમ્સમાં પ્રક્રિયા હાથ ધરવા આદેશ અપાયો. સામાન્ય રીતે ઈચ્છા મૃત્યુ એટલે કે યૂથેનેશિયા, વ્યક્તિ પીડાથી કંટાળીને જીવન પૂરું કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરે છે.