ભારતીય પરમાણુ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે કલપક્કમ ખાતેના ૫૦૦ મેગાવોટના પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટરે 'ક્રિટિકાલિટી' હાંસલ કરીને ઇતિહાસ રચ્યો છે. રશિયા પછી ભારત આ ટેકનોલોજી ધરાવતો વિશ્વનો બીજો દેશ બન્યો છે. આ રિએક્ટર વપરાશ કરતાં વધુ ઈંધણ પેદા કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે ડૉ. હોમી જહાંગીર ભાભાના આત્મનિર્ભર ભારતના સ્વપ્નને સાકાર કરી દેશને ઉર્જા ક્ષેત્રે નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે. ભારતના પરમાણુ કાર્યક્રમનો પાયો 1954માં નંખાયો હતો. તે સમયે ડૉ. હોમી જહાંગીર ભાભાએ ભારતની ભૌગોલિક સ્થિતિને સમજીને એક વિશિષ્ટ થ્રી-સ્ટેજ ન્યુક્લિયર પ્રોગ્રામ તૈયાર કર્યો હતો.

કલ્પક્કમ ન્યુક્લિયર રિએક્ટરની સફળતાથી ભારત સિવિલ ન્યુક્લિયર ઉર્જામાં આગળ વધ્યું છે. PM મોદીએ જાહેરાત કરી કે ભારતીય વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા ડિઝાઈન અને નિર્મિત એડવાન્સ્ડ રિએક્ટર સફળતાપૂર્વક 'ક્રિટીકેલિટી' પર પહોંચી ગયું છે. ભારત રશિયા પછી કોમર્શિયલ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર ચલાવનાર બીજો દેશ બનશે. આ રિએક્ટર પોતાની જરૂરિયાત કરતા વધારે ઈંધણ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.

આજે વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ છે, થીમ "સ્વાસ્થ્ય માટે વિજ્ઞાન સાથે ઊભા રહો" છે. ગામડાઓમાં વિજ્ઞાનના સાધનો મર્યાદિત હોવા છતાં નર્સબહેનો અને દાયણ દ્વારા ઘરઆંગણે ડિલિવરી કરાવાતી હતી. Techo+ 2025-26 રિપોર્ટ મુજબ, ગુજરાતમાં પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર કક્ષાએ માત્ર 2.65% ડિલિવરી થઈ, કચ્છમાં સૌથી નબળી કામગીરી. સગર્ભાઓને તાલુકા કે જિલ્લા કક્ષાએ રીફર કરવામાં આવે છે, પરિણામે ખાનગી હોસ્પિટલોમાં જવું પડે છે. આયુષ્માન આરોગ્ય મંદિરો અને પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર સ્તરે સેવાઓ સુદ્રઢ બનાવવી અનિવાર્ય છે.

લજ્જા દવે પંડ્યા આરતી હોલા-મેની અને અશ્વિની ભીડેની નિમણૂક, ક્રિસ્ટિના કોચનું ચંદ્ર મિશન, અને શીતલ દેવીને 'પેરા આર્ચર ઓફ ધ યર'નો એવોર્ડ મળ્યો. આરતી અવકાશી પથ્થરોથી પૃથ્વીને બચાવે છે, અશ્વિની BMCના પ્રથમ મહિલા કમિશનર બન્યા, ક્રિસ્ટિના ચંદ્રની પ્રદક્ષિણા કરનારી પ્રથમ મહિલા બનશે અને શીતલ દેવીએ વર્લ્ડ આર્ચરી ચેમ્પિયનશિપમાં GOLD મેડલ જીત્યો.

ગ્રીન ટી એક આરોગ્યપ્રદ પીણું છે, જે એન્ટિ-ઓક્સિડન્ટ્સથી ભરપૂર છે. તે metabolism સુધારે છે, હૃદય અને મગજ માટે સારી છે. વજન ઘટાડવા માટે પણ ઉપયોગી છે, પરંતુ દરેક માટે અનુકૂળ નથી. કેફીન, ટેનિન્સ અને અન્ય તત્ત્વો આડઅસર કરી શકે છે. ગ્રીન ટી લેતા પહેલા, વ્યક્તિએ પોતાની તબિયત અને ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે, ખાસ કરીને કેફીન પ્રત્યે સંવેદનશીલ, આયર્નની ઊણપવાળા, સગર્ભા અને પાચન સમસ્યાવાળા લોકોએ ધ્યાન રાખવું.

ઉનાળામાં કાચી કેરી સ્વાદ, તાજગી અને સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે. ખાટી-મીઠી કાચી કેરી ભારતીય રસોડામાં મહત્વપૂર્ણ છે, જે ઠંડક અને ભૂખ વધારે છે. વિટામિન C રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે. કાચી કેરીથી બનતી વાનગીઓ જેવીકે INSTANT અથાણું, આંબોળિયા, ચટણી, રસમ, વઘારિયું અને સંભારો બનાવો અને ઉનાળાને મજેદાર બનાવો!

વિશ્વના 80% કોમર્શિયલ ડ્રોન ઉત્પાદક ચીનમાં 'ડ્રોન કંટ્રોલ' કડક થઈ રહ્યું છે. 2025 સુધીમાં 30 લાખથી વધુ ડ્રોન રજિસ્ટર થયા છે. મેથી રિયલ-નેમ રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત થશે. ડ્રોનનો ડેટા રીઅલ ટાઇમમાં સરકારને આપવો પડશે. પરવાનગી વિના ઉડાન ભરવા પર દંડ અને જેલની જોગવાઈ છે, ડ્રોન ફોટોગ્રાફી જેવા બિઝનેસ પણ પ્રભાવિત થયા છે.

MSU ટેક્નોલોજી ફેકલ્ટીના ટેક્સ્ટાઇલ એન્જિનિયરિંગ વિભાગ દ્વારા ઓસ્ટ્રેલિયન મેરિનો ઊનથી 6-7 ડિગ્રી તાપમાન ઘટાડતું કાપડ તૈયાર કરાયું છે. આ કાપડ શરીરનું તાપમાન જાળવી રાખે છે અને મોઇશ્ચર મેનેજમેન્ટ કરી શકે છે. PhD વિદ્યાર્થિની પૂનમ પુરોહિતે ડો.આધાર માંડોતના માર્ગદર્શનમાં આ કાર્ય કર્યું છે. Merino wool ગરમીમાં શરીરને ઠંડુ રાખે છે. આ કાપડમાં 3 લેયર છે.

CRISPR-Cas9 ટેકનોલોજીની મદદથી DNAમાં ફેરફાર કરીને ઇચ્છિત લક્ષણોવાળા બાળકો મેળવી શકાય છે. આ ટેકનોલોજીની શોધ જેનિફર ડૌડના અને ઈમેન્યુઅલ ચાર્પન્ટિયરે કરી હતી. આ ટેકનોલોજીથી વારસાગત રોગો મટાડી શકાય છે. 'ડિઝાઇનર બેબી' બનાવવાની શક્યતાને કારણે નૈતિક પ્રશ્નો ઊભા થાય છે. આ ટેકનોલોજી મોંઘી હોવાથી અસમાનતા વધી શકે છે. આ ટેકનોલોજીનો વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ જરૂરી છે.

રાષ્ટ્રીય હોમિયોપેથી આયોગના નેજા હેઠળ વિશ્વ હોમિયોપેથી અઠવાડિયું 2026 અને ડૉ.સેમ્યુઅલ હનેમાનની 271મી જન્મજયંતી 1-6 એપ્રિલ દરમિયાન વડોદરાની કોલેજોમાં ઉજવાઈ. સયાજીબાગથી ફતેહગંજ સુધી હોમિયોપેથી જાગરૂકતા રેલી યોજાઈ, જ્યાં હનેમાનની પ્રતિમાને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરાઈ.

અમદાવાદ શહેરના વર્ષો પહેલાંના સાહિત્યકારોનો અમદાવાદ સાથેનો સંબંધ રજૂ કરાયો છે, જેમાં કવિ અખો, શામળ ભટ્ટ, કવિ દલપતરામ, આનંદશંકર ધ્રુવ, કાકાસાહેબ કાલેલકર, ધૂમકેતુ, ઉમાશંકર જોશી, પન્નાલાલ પટેલ, ડૉ. માણેકલાલ પટેલ અને અન્ય લેખકોનો સમાવેશ થાય છે. કવિ દલપતરામે 1865માં SHARE સટ્ટામાં 9000 રૂપિયા ગુમાવ્યા, પણ મિત્રોએ મદદ કરી.

સયાજી હૉસ્પિટલમાં 2022 થી 2025 દરમિયાન રક્ત વિતરણ વધ્યું; જનની-શિશુ સુરક્ષા યોજનામાં 70% નો વધારો થયો. સિકલસેલના દર્દીઓ માટે રક્ત 3 ગણો વધ્યો. હોસ્પિટલમાં જ રક્ત મળતા દર્દીઓનો સમય બચે છે. થેલેસેમિયા ગ્રસ્ત દર્દીઓને 1086 યુનિટ રક્ત અપાયું. બ્લડ ડોનેશન કેમ્પમાં 2025માં 16,422 યુનિટ blood એકત્રિત કરાયું.

વિશ્વ આરોગ્ય દિવસની ઉજવણી વચ્ચે શહેરીજનોનું આરોગ્ય કથળી રહ્યું છે, હવાની ગુણવત્તા બગડતા ફેફસાં, પેટ અને કિડનીને અસર થઈ રહી છે. 40 ડિગ્રીમાં પણ શરદી-ખાંસીના કેસ છે, જે ચિંતાજનક છે. ડૉક્ટરે જણાવ્યું કે હવાની ગુણવત્તા બગડવાથી ફેફસાંના રોગ વધી રહ્યા છે, સાથે પેટ અને કિડનીની સમસ્યાઓ પણ જોવા મળી રહી છે. OPDમાં આવતા દર 5માંથી 2 યુવાન શ્વાસની તકલીફ કે ફેફસાંની નબળાઈની ફરિયાદ સાથે આવે છે. વહેલી સવારે ખુલ્લામાં કસરત કરવી હિતાવહ નથી.

સોનામાં ભેળસેળ અને હોલમાર્કનાં ખોટા ઉપયોગને રોકવા સરકાર હોલમાર્કિંગ વ્યવસ્થાને કડક બનાવશે. દરેક ઘરેણાંને યુનિક ઓળખ નંબર મળશે, જે ફક્ત તે જ ઘરેણાં માટે હશે. આ નંબરનું પહેલાં 25 જિલ્લાઓમાં પરીક્ષણ થયું. New rules હેઠળ દરેક GOLD jewellery ને એક અલગ ID આપવામાં આવશે.

અમેરિકાની હોસ્પિટલોમાં હવે રેડિયોલોજિસ્ટ્સની જગ્યાએ AI કામ કરશે. NYC Health & Hospitals ના CEO એ જણાવ્યું કે AI એક્સ-રે, સીટી સ્કેન જેવી મેડિકલ ઈમેજિસ વાંચીને ડોક્ટરોનું ભારણ ઘટાડશે અને ઘણા કેસમાં તેઓનું સ્થાન પણ લેશે. સરકારની મંજૂરી મળ્યા બાદ AI ડોક્ટરો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે.

દેશમાં દર વર્ષે કેન્સરના 15 લાખ કેસ આવે છે, અને માત્ર 4,000 કેન્સર ડોક્ટરો છે. તેમાંથી PM જન આરોગ્ય યોજનામાંથી ડોક્ટરોને દૂર કરવાથી નાના શહેરોના દર્દીઓ પર અસર થશે. આના કારણે ભારતમાં આરોગ્ય કટોકટી વધી શકે છે, કારણ કે PM જન આરોગ્ય યોજનાની યાદીમાંથી ઘણા સ્પેશ્યાલિસ્ટોને બહાર કાઢી દેવાયા છે.

અમરેલીના શિક્ષક કેતનભાઈ જોશીનું સંશોધન પત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય કોન્ફરન્સમાં રજૂ થયું. આ કોન્ફરન્સ ચિલ્ડ્રન રિસર્ચ યુનિવર્સિટી, ગાંધીનગર અને ભારત સરકારના શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત હતી. કેતનભાઈ અજમેરા સ્કૂલમાં શિક્ષક છે, લેખક છે, અને પ્રકૃતિવિદ્ છે. તેઓ શિક્ષણ અને સાહિત્યમાં સક્રિય છે, તેઓ પાંચ પુસ્તકોના લેખક છે. તેમના કાર્યથી અમરેલીમાં ગૌરવની લાગણી વ્યાપી છે. તેઓ વર્લ્ડ લાયન ડેના કો-ઓર્ડીનેટર છે.

સુરતમાં અજાણ્યા યુવકોએ રસ્તામાં CPR આપી પંકજ પરમારનો જીવ બચાવ્યો. Umra Bridge પર હાર્ટ એટેક આવતા લગભગ 20 મિનિટ સુધી હ્રદય બંધ હતું. અમિત પટેલે હોર્ન મારતા કાર દોડાવી અને યુવકોએ તાત્કાલિક CPR આપ્યું. રસ્તામાં જોડાયેલા ડોક્ટર અને હોસ્પિટલની ટીમે સંયુક્ત પ્રયાસોથી નવજીવન આપ્યું. Utsav Maisuria એ કહ્યું કે ભગવાને માણસ બચાવવાનું કામ સોંપ્યું.

એક સંત શિષ્યો સાથે યાત્રા પર નીકળ્યા, બાંધકામ સ્થળે ત્રણ મજૂરોને મળ્યા. પહેલા બે મજૂરો ઉદાસ અને ચીડાયેલા હતા, જ્યારે ત્રીજા મજૂરે મંદિર બનતું હોવાની ખુશી વ્યક્ત કરી. સંતે સમજાવ્યું કે કામ પ્રત્યેનો દૃષ્ટિકોણ મહત્વપૂર્ણ છે. કામને બોજ નહી, ઉદ્દેશ્ય માની આનંદથી કરવાથી સુખ મળે છે. વર્તમાનમાં જીવવું, સકારાત્મકતા શોધવી, કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવી, ભાવનાત્મક સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે.

New Jerseyના પત્રકાર સમીર શુક્લના જણાવ્યા અનુસાર, સ્પેસમાં Gravity ન હોવાથી શરીર પર અસર થાય છે, વજનહીનતા અનુભવાય છે, ઊંચાઈ વધે છે. Fluid Shiftને લીધે સ્વાદ બદલાય છે, અને પાચનમાં તકલીફ પડે છે. સ્નાયુઓ નબળા પડે છે અને હાડકાંમાંથી કેલ્શિયમ ઘટે છે. Space Sickness અને કુદરતી ઊંઘની ઘડિયાળ પણ બગડે છે, આથી પૃથ્વી પર પાછા ફરવામાં સમય લાગે છે.

સુરતમાં ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખી મનપાના Food Department દ્વારા કાર્યવાહી થઈ. શહેરની restaurants અને લારી-ગલ્લાઓ પર દરોડા પાડવામાં આવ્યા. તપાસમાં સ્વચ્છતા, ખાદ્ય સામગ્રીની ગુણવત્તા ચકાસાઈ. 75 એકમોને નોટિસ અને ₹52,300નો દંડ વસૂલ કરાયો. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. ગુણવત્તા જાળવવા ઝુંબેશ ચાલુ રહેશે.

મહેસાણા જિલ્લાના દેદિયાસણ GIDCમાં ફૂડ વિભાગે દરોડા પાડ્યા. બજારમાં જાણીતી ગોળની બ્રાન્ડના નમૂના ફેલ થયા. હરિકૃષ્ણા માર્કેટિંગમાંથી ગોળના 6 નમૂના લેવાયા, જેમાં 'રસમલાઈ' અને 'પોપટ છાપ' બ્રાન્ડના નમૂના ફેલ થયા. ગોળને આકર્ષક બનાવવા સિન્થેટિક કલરનો ઉપયોગ થયો જે સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે. વિભાગ દ્વારા દેશી અને સફેદ ગોળની તપાસ કરાઈ.

રાજ્યની હોટલો અને રેસ્ટોરન્ટ્સમાં હવે પનીરના નામે ANALOG પીરસાય છે, ત્યારે ગ્રાહકોને મેનુ કાર્ડ પર જાણકારી આપવી પડશે. FOOD AND DRUGS વિભાગે નિયમો સમજાવ્યા બાદ તપાસમાં 615 કિલો નકલી પનીર મળી આવ્યું, 1.40 લાખનો દંડ ફટકારાયો. અમદાવાદની 15 હજાર હોટલોમાં બોર્ડ મારવાની સૂચના અપાઈ. ANALOG વેચવું કાયદેસર ગુનો છે.

યંગ જનરેશનમાં Snapchat જેવું પોપ્યુલર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ હવે WhatsApp માં પણ સુવિધા આપશે. WhatsAppમાં શેર કરેલા મેસેજ આપોઆપ ડિલીટ થશે. આ ફિચરથી યુઝર્સ મેસેજ વાંચ્યા પછી આપોઆપ ડિલીટ કરી શકશે.

ભારતના હાઇવે પર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો ઉપયોગ થશે. નેશનલ હાઇવેઝ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (NHAI) દેશભરના લગભગ 40 હજાર કિલોમીટરના હાઇવે પરના ખાડા-ખબડાની વિગતો AIથી સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ સિસ્ટમમાં મોકલશે. આ સિસ્ટમથી હાઈવેની સ્થિતિનું મોનિટરિંગ થશે.

માનવ ઇતિહાસ યુદ્ધ, હિંસા અને ગરીબીથી પીડિત છે. ગરીબાઈ ગરિમા છીનવે છે. ઈશ્વરે સર્જન ટકાવવાની જવાબદારી સોંપી છે. પ્રેમ, કરુણા અને અહિંસાથી સૃષ્ટિનું સમારકામ શક્ય છે. આ સદગુણોને કલ્યાણની વ્યૂહરચના ગણવામાં શાણપણ છે. જો અહિંસામાં સ્વાર્થ સમજાય તો ઉપદેશની જરૂર નથી. શાંતિ સૌને ગમે છે, માટે હુલ્લડો ટાળવા જોઈએ. ઈસુ, બુદ્ધ, મહાવીરે પ્રેમમય જીવનનો મહિમા સમજાવ્યો. બેઈમાનીથી રૂપ ઝાંખું પડે છે, પ્રામાણિકતાથી રૂપ ખીલે છે. ધર્મનું માનવીકરણ થવું જોઈએ.

જગતના 100થી વધુ દેશો પેટ્રોલિયમનું ઉત્પાદન કરે છે, પરંતુ ખાડી દેશોનું મહત્વ વધારે છે. આનું કારણ એ છે કે તેમની પાસે મોટા અને સરળતાથી મેળવી શકાય એવા ભંડારો છે. ત્યાં પેટ્રોલિયમ કાઢવાનો ખર્ચ પણ ઓછો છે. તેમની પાસે ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળું પેટ્રોલિયમ (high API) છે, જે સરળતાથી શુદ્ધ કરી શકાય છે. આ ઉપરાંત, તેઓ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ સ્થાનો પર આવેલા છે, જે તેમને સરળતાથી નિકાસ કરવામાં મદદ કરે છે.

નરેન્દ્ર રાઠોડની વાત, ગામમાં નેટવર્ક નહોતું એટલે બારી પાસે ઉભા રહીને ટેસ્ટ સિરીઝ આપી. સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના કળમાદ ગામના ખેડૂત પિતાનો દીકરો, ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણેલો. આર્થિક સ્થિતિ સામાન્ય હોવાથી દિલ્હી જવાને બદલે ગામમાં જ તૈયારી કરી. General studies સારુ હોવા છતાં C-SAT માં ભૂલ કરી. પુસ્તકો વિષય પરક હતા, ટૂંકી notes બનાવી, અને છેલ્લા 20 વર્ષના પ્રશ્નપત્રોનો અભ્યાસ કર્યો. Elimination technique વાપરી. GPSC પાસ કરીને સેક્શન ઓફિસર બન્યા, અને interview માં E20, E10 fuel જેવા પ્રશ્નો પૂછાયા.

જયેન્દ્રસિંહ જાદવ દ્વારા લખાયેલ આ લેખ ચં. ચી. મહેતાના ગુજરાતી રંગભૂમિમાં યોગદાનનું મૂલ્યાંકન કરે છે. તેઓએ નાટકોને સાહિત્ય સાથે જોડીને રંગભૂમિને નવો આકાર આપ્યો. તેઓએ વ્યાવસાયિક નાટ્ય મંડળીઓમાં થતી અશ્લીલતાનો વિરોધ કર્યો અને 'અવેતન રંગભૂમિ'ની સ્થાપના કરી. સ્ત્રી પાત્રો સ્ત્રીઓ દ્વારા ભજવવા પર ભાર મૂક્યો અને નાટ્યકળાના શૈક્ષણિક વિકાસ માટે પ્રયાસો કર્યા. તેઓ કવિ, પ્રવાસલેખક અને આત્મકથાકાર પણ હતા અને તેઓને પદ્મશ્રીથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

26 મે, 1908ના રોજ ઈરાનમાં જ્યોર્જ રેનોલ્ડને ખનિજતેલ મળ્યું. આ પહેલાં, ઔદ્યોગિક ક્રાંતિએ યંત્રો શોધ્યાં અને ઊર્જાસ્રોતની હોડ લાગી. વિલિયમ નોક્સે શાહ સાથે કરાર કર્યો. રેનોલ્ડે 7 વર્ષની મહેનત પછી સફળતા મેળવી. આ શોધે દુનિયાને દોડતી અને લડતી રાખવાનું હતું. The Prize પુસ્તકમાં નોક્સની કંપનીનો સંઘર્ષ વર્ણવ્યો છે.