અમેરિકા-ઇઝરાયલ અને ઇરાનના યુદ્ધની અસરથી શેરબજારમાં મોટો કડાકો થયો છે. સેન્સેક્સ 2222 પોઇન્ટ અને નિફ્ટી 733 પોઇન્ટ ઘટ્યો. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો અને એશિયન તેમજ US બજારોમાં ઘટાડાની અસર પણ જોવા મળી. કુવૈત, યુએઈ અને ઈરાને ઉત્પાદન કાપની જાહેરાત કરી છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેલના વધતા ભાવને વિશ્વ સુરક્ષા માટે જરૂરી ગણાવ્યા.

અમેરિકા-ઇઝરાયલ અને ઈરાનના યુદ્ધથી શેરબજારમાં મોટો ઘટાડો, સેન્સેક્સ 76,500 પર ટ્રેડ કરી રહ્યો છે, નિફ્ટી 23,750 પર અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ સાડા ત્રણ વર્ષની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગયા છે અને એશિયન બજારોમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ વધુ ખતરનાક તબક્કામાં, મિસાઈલ હુમલા બાદ હવે ગ્રાઉન્ડ વોરની શક્યતા. ઈરાનના પરમાણુ ભંડારની સુરક્ષા અંગે US ચિંતિત. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પરિસ્થિતિ વણસે તો Special Forces વાપરવાનો સંકેત આપ્યો. ઈરાને પણ વળતો જવાબ આપવાની ચેતવણી આપી છે.

અમેરિકા-ઇઝરાયલ અને ઇરાન યુદ્ધને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વધ્યા, બ્રેન્ટ ક્રૂડ $100ને પાર. ભારત પાસે પૂરતો સ્ટોક હોવાથી પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધશે નહીં. હોર્મુઝ જળમાર્ગ બંધ થવાથી સપ્લાય ઘટ્યો, પણ ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદશે.

મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ વચ્ચે ઈરાને નવા Supreme Leader તરીકે આયાતુલ્લા અલી ખામેનેઇના પુત્ર મોજતબા અલી ખામેનેઇની નિમણૂક કરી. 'એસેમ્બલી ઓફ એક્સપર્ટ્સ' દ્વારા આ નિર્ણય લેવાયો. US અને ઇઝરાયલની ધમકીઓ વચ્ચે આ નિમણૂક થઈ છે. નવા નેતા કટ્ટરપંથી વિચારધારા ધરાવે છે અને તેમની નિમણૂકના કલાકોમાં જ ઈઝરાયેલ પર મિસાઈલ હુમલો થયો છે.

યુદ્ધની વૈશ્વિક બજાર પર અસરથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $116ને પાર પહોંચ્યા છે. મજબૂત ડોલર સામે સોનાના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. આ ઘટનાથી વેપાર અને પર્સનલ ફાઇનાન્સ પર અસર થઈ શકે છે, સાથે સ્ટોક માર્કેટમાં પણ ઉથલપાથલ થવાની સંભાવના છે. આ પરિસ્થિતિમાં રોકાણકારોએ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. આ યુદ્ધની અસર દુનિયાના અર્થતંત્ર પર પડી રહી છે.

મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ અને Iran સામે USના વલણ વચ્ચે ટ્રમ્પે વિવાદાસ્પદ નિવેદન આપ્યું કે Iranના પરમાણુ કાર્યક્રમને ઠપ્પ કરવા તેલના ભાવ વધારો સહન કરવા યોગ્ય છે. Truth Social પર ટ્રમ્પે આર્થિક ચિંતા કરનારાઓને જવાબ આપ્યો, તેલના ભાવમાં ઘટાડો અભૂતપૂર્વ રહેશે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ તેલના ભાવ $100ને પાર, યુએસ ઓઇલ ફ્યુચર્સ 18% વધ્યું. સંઘર્ષ લાંબો ચાલશે તો ઓઇલ પુરવઠો ખોરવાઈ શકે છે.

sanction vessel ને અલંગમાં ભંગાણ માટે લાવવામાં સમસ્યાઓ દૂર કરવા સરકારના પ્રયાસો, બેંકો દ્વારા LC ન ખોલવાને કારણે શિપ બ્રેકરોને પડકાર, અમેરિકાની OFAC લિસ્ટમાં સેંકડો જહાજો, ગેરકાયદેસર વેપાર અને દરિયાઈ સુરક્ષાના જોખમોને કારણે પ્રતિબંધ, અલંગ માટે મોટો વ્યવસાયિક અવસર.

Israel ગાઝાની રણનીતિ લેબેનોનમાં અપનાવશે. હમાસને ખૂણામાં ધકેલી ટોપ નેતાઓને ખતમ કર્યા તેમ, લેબેનોનમાં સિક્યોરિટી બફર ઝોન બનાવશે. સરહદથી 30 કિમી દૂર લિતાની નદી સુધી કબજો જમાવશે, જે Israel ની વ્યૂહાત્મક જીત સાબિત થશે અને મધ્ય પૂર્વમાં Israel સર્વોપરી બનશે.

વૈશ્વિક સંઘર્ષની ભય વચ્ચે, નિષ્ણાતોની ચેતવણી: પરમાણુ યુદ્ધના વિનાશકારી પરિણામો આવી શકે છે, જેમાં કરોડો લોકો મરી શકે છે. બચી ગયેલા દેશો કૃષિ અશક્ય બનતા ખોરાકની તંગી સામે ઝઝૂમશે. તાજેતરના મિસાઈલ હુમલાઓથી વૈશ્વિક ચિંતા વધી છે અને માનવીય અસ્તિત્વ વિશે સવાલો ઉભા થયા છે. USA, ઇઝરાયેલ અને ઈરાન સંડોવાયેલા છે.

મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધથી ઈરાનનું અસ્તિત્વ જોખમમાં છે. US અને ઇઝરાયલે ઈરાનની આર્થિક કમર તોડવા રિફાઈનરીઓ પર હુમલો કર્યો. તેહરાન અને કરજમાં ભીષણ હુમલા થયા. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા પ્રમાણે ઈરાનની સેનાને ઇંધણ વગર પાંગળી બનાવી દેવાની આ રણનીતિ છે. Trump એ પણ ચેતવણી આપી હતી.

મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ચરમસીમાએ છે. Israel અને અમેરિકાના સંયુક્ત હુમલાથી સ્થિતિ સ્ફોટક છે. બેરૂતમાં હોટલ પર હુમલામાં ૪ના મોત થયા. બુશેહરમાં વિસ્ફોટો થયા, તેહરાન મિસાઈલ હુમલાથી ધ્રૂજી ઉઠ્યું. ઈરાને શાંતિની વાત કરી અને અન્ય દેશો તરફ મિસાઈલો છોડી, જેના લીધે ભયનો માહોલ છે. તેહરાનમાં એસેમ્બલી ઓફ એક્સપર્ટ્સની બિલ્ડિંગ પર હુમલો થયો.

મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધ અને વૈશ્વિક ઉર્જા બજારની અસરથી LPG સિલિન્ડરના રિફિલ બુકિંગના નિયમો બદલાયા. પહેલાં 15 દિવસે બીજું સિલિન્ડર બુક થતું, હવે 21 દિવસનો 'Lock-in Period' ફરજિયાત છે. Israel, અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધના કારણે આ ફેરફાર થયો છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ છતાં, સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે Silver and Gold ની કિંમતોમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે, જેમાં ચાંદીના ભાવમાં સાપ્તાહિક ઘટાડો થયો છે. યુદ્ધ જેવી ગંભીર સ્થિતિમાં પણ કિંમતી ધાતુઓના ભાવ ઘટવા પાછળ નિષ્ણાતો 'પ્રોફિટ બુકિંગ' ને મુખ્ય કારણ માની રહ્યા છે. એક્સપર્ટ્સનું કહેવું છે કે અગાઉ ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી ચૂક્યો હોવાથી હવે રોકાણકારો નફો વસૂલી રહ્યા છે અને કટોકટીના સમયે પોતાની પાસે રોકડ (Cash) રાખવાનું વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે.

ઓસ્લોમાં US એમ્બેસી નજીક રાત્રે ભયાનક વિસ્ફોટ થયો. સ્થાનિકોમાં ગભરાટ ફેલાયો, પણ જાનહાનિ ટળી. રાત્રે ૧ વાગ્યે બનેલી ઘટનામાં વિસ્તાર સીલ કરાયો. વિસ્ફોટનું કારણ અકબંધ, પોલીસ તપાસ ચાલુ, US એમ્બેસીનું નિવેદન બાકી.

મધ્ય-પૂર્વમાં યુદ્ધના કારણે ઈરાને દુનિયાના ક્રૂડ ઓઈલના પૂરવઠાની સૌથી મોટી સપ્લાય ચેઈન હોર્મુઝની ખાડીમાં ગેસ અને ઓઈલ ટેન્કરોના પરીવહન પર પ્રતિબંધ મૂકી દેતાં દુનિયામાં ઓઈલ કટોકટી સર્જાઈ છે. આવા સમયે ભારતમાં ક્રૂડ ઓઈલ કરતાં ગેસ પુરવઠાની અછત સર્જાઈ શકે છે. જોકે, હવે ઓસ્ટ્રેલિયા અને કેનેડાએ ભારતને વધારાનો ગેસ પૂરો પાડવા તૈયારી બતાવી છે. એટલું જ નહીં ભારતે તેના ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસની ખરીદીના સ્રોત વધાર્યા છે. બીજીબાજુ ભારતે ૧૧ મહિનામાં જ બીજી વખત રાંધણ ગેસના ભાવમાં તોતિંગ વધારો કર્યો છે.

Renowned virologist પીટર પાયટે obesity અને ડાયાબિટિસની સુનામીની ચેતવણી આપી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર વિશ્વની સૌથી મોટી આરોગ્ય સમસ્યા કોઈ નવો વાયરસ નહીં પણ સ્થૂળતા અને ડાયાબિટિસ હશે. તેમણે ખાસ કરીને ડાયાબિટિસના કેસોમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે તેવા ભારત જેવા દેશોમાં મેટાબોલિક રોગોના ફેલાવા પર પ્રકાશ પાડયો હતો. વિશ્વ હાલ કોવિડ કટોકટી પહેલાની સરખામણીએ મહામારી સામે ટેકનોલોજીની દ્રષ્ટિએ વધુ તૈયાર છે.

અમેરિકાનોના માથે પ્રમુખ ટ્રમ્પના સ્વરૂપમાં ઝીંકાયેલું વાવાઝોડું જાણે ઓછું પડતું હોય તેમ કુદરત પણ તેમને ટોર્નેડોના સ્વરૂપમાં બીજા ફટકા મારી રહી છે. આ બતાવે છે કે અમેરિકનોની બરોબરની માઠી દશા બેઠી છે. અમેરિકામાં દક્ષિણ મિશિગનમાં ફૂંકાયેલા વાવાઝોડામાં છના મોત થયા છે. જ્યારે 12ને ઇજા થઈ છે. તેના કારણે કમસેકમ ૫૦ લાખથી વધુ લોકોને અસર થઈ શકે છે.

નેપાળ ચૂંટણીમાં બાલેન શાહની Gen-Z ક્રાંતિ અને યુવા સરકારની શક્યતા. તેઓ રેપર તરીકે જાણીતા હતા, ગીતોથી દેશની સ્થિતિનો વિરોધ કરતા. સિવિલ એન્જિનિયરિંગના અભ્યાસ પછી 2022માં કાઠમંડુના અપક્ષ મેયર બન્યા. નેપાળમાં રાજકીય અસ્થિરતા અને પરિવારવાદને જાકારો આપી યુવાનોને તક આપવાનો મુદ્દો છે, જ્યાં વસતીનો મોટો હિસ્સો ગરીબીમાં જીવે છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે વિદેશ મંત્રાલયે (MEA) જણાવ્યું કે ૧ થી ૭ માર્ચ દરમિયાન ૫૨,૦૦૦થી વધુ ભારતીયો સુરક્ષિત રીતે સ્વદેશ પરત ફર્યા છે. સરકાર ૨૪×૭ હેલ્પલાઇન અને સ્પેશિયલ ફ્લાઇટ્સ દ્વારા ફસાયેલા નાગરિકોને મદદ કરી રહી છે. ઈરાનમાં ૧૦,૦૦૦ અને ઈઝરાયેલમાં ૪૧,૦૦૦થી વધુ ભારતીયોની સુરક્ષા માટે દૂતાવાસે ખાસ એડવાઇઝરી જારી કરી બિનજરૂરી અવરજવર ટાળવા સૂચના આપી છે.

વિશ્વ યુદ્ધના ભય વચ્ચે ક્રુડ ઓઈલ અને ગેસના પુરવઠામાં વિક્ષેપથી ઉદ્યોગો ઠપ્પ થવાની શક્યતા છે. સેન્સેક્સ 77733 નીચે બંધ થતાં 76566 અને નિફ્ટી 24077 નીચે બંધ થતાં 23711 જોવાઈ શકે છે. જો યુદ્ધ વિરામ થાય તો જ બજારની પડતી અટકી શકે છે.

આરબ રાષ્ટ્રોને બાદ કરતાં પેલેસ્ટાઇનને માન્યતા આપનાર ભારત પ્રથમ દેશ હોવા છતાં, ભારતના વડાપ્રધાને ઇઝરાયલની મુલાકાત નહોતી લીધી. નરેન્દ્ર મોદી પહેલા વડાપ્રધાન બન્યા. ભારત-ઇઝરાયલ વચ્ચે વધતી ભાગીદારી સુરક્ષા, ટેક્નોલોજી, કૃષિ અને વેપારમાં વિસ્તરેલી છે. પેલેસ્ટાઇનને સમર્થન અને ઝિઓનિઝમની ટીકા વચ્ચે, 1992થી સંબંધોમાં બદલાવ આવ્યો. છતાં, ઇઝરાયલ સાથેના સંબંધોમાં પેલેસ્ટાઇન પ્રત્યેની લાગણી દુભાઈ છે અને માનવ અધિકારોના મુદ્દે ટીકા થઈ રહી છે.

35 ચોરસ કિલોમીટરનો ટાપુ અમેરિકન આર્મીના સેન્ટ્રલ કમાન્ડ હેઠળ છે, જે વ્યૂહાત્મક સ્થાન ધરાવે છે. દિયેગો ગાર્શિયામાં બંદર, ગોદામો અને B-52 બોમ્બરો ઊડી શકે તેવી એર-સ્ટ્રિપ પણ છે. અમેરિકા માટે આ ટાપુ મહત્વપૂર્ણ છે.

ટ્રમ્પે ઈરાનનો નાશ કરવાની અને મોટા હુમલાની જાહેરાત કરી, કારણ કે ઈરાને શરણાગતિ સ્વીકારી નહીં. ઈઝરાયેલે લેબેનોન પર હુમલા ચાલુ રાખ્યા, જેમાં ઘણા લોકોના મોત થયા. IRGCનો દાવો છે કે અમેરિકાના 220થી વધુ સૈનિકો માર્યા ગયા. આ યુદ્ધ મધ્ય-પૂર્વમાં ભયાનક રૂપ લઈ રહ્યું છે. છેલ્લા હુમલાઓમાં ઘણા લોકો ઘાયલ થયા છે.

અમેરિકાએ ઇરાન સામે યુદ્ધમાં AIનો ઉપયોગ કરીને ઝડપી હુમલા કર્યા. AI સિસ્ટમ, મેવન સહિતે, સેટેલાઈટ તસવીરો અને ડ્રોન ફૂટેજનું વિશ્લેષણ કરી હુમલાના ૧૦૦૦થી વધુ વિકલ્પો તૈયાર કર્યા. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ યુદ્ધમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ હથિયાર બની રહ્યું છે, જે સેકન્ડોમાં પરિણામ આપે છે. ગોથમ, લેટીસ અને હાઈવમાઈન્ડ જેવી AI ટેકનોલોજી મદદરૂપ સાબિત થઇ રહી છે.

અમેરિકાના નાણામંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટના નિવેદનથી વિવાદ થયો કે અમેરિકાએ મંજૂરી આપી એટલે જ ભારત રશિયા પાસેથી ઓઈલ ખરીદી શકશે. બેસેન્ટે ભારતને 'સારા કલાકાર' ગણાવ્યું. જોકે, ભારતે કહ્યું કે ઓઈલ ખરીદવા કોઈની મંજૂરીની જરૂર નથી.

નેપાળમાં, જેન-ઝીની પસંદ બાલેન્દ્ર શાહે ચાર વખત PM રહેલા કે.પી. ઓલીને 50,000 મતોથી હરાવ્યા. બાલેન્દ્રને 68,000 મત મળ્યા, જ્યારે ઓલીને માત્ર 18,000. આ પરિણામો ચોંકાવનારા છે, અને RSPની સરકાર બનાવવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. 74 વર્ષના ઓલીને જેન-ઝીના આંદોલને સત્તાથી દૂર કર્યા હતા. આ ચૂંટણી નેપાળના રાજકારણમાં યુવા નેતૃત્વનો ઉદય દર્શાવે છે.

USGS મુજબ, ઈરાનના બંદર અબ્બાસમાં 4.1 તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો, જેનાથી ગભરાટ ફેલાયો. સુરક્ષા સમીક્ષા થઈ રહી છે, જાનમાલનું નુકસાન નથી. આઠ દિવસથી ચાલી રહેલા ઇરાન-ઇઝરાયલ સંઘર્ષ વચ્ચે આ આંચકાથી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. કેટલાક નિષ્ણાતો તેને પરમાણુ પરીક્ષણ સાથે જોડી રહ્યા છે. International Atomic Energy Agency(IAEA)એ જણાવ્યું કે ઈરાન પાસે 60% સુધી સમૃદ્ધ યુરેનિયમ છે.

ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધના મીડિયા કવરેજમાં સનસનાટીભર્યા સમાચારોથી ચિંતિત MIBએ BARCને ન્યૂઝ ચેનલો માટે ચાર અઠવાડિયા સુધી TRP બંધ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું કે અમુક ચેનલો ગભરાટ ફેલાવી શકે તેવી કાલ્પનિક સામગ્રી બતાવી રહી છે. આ આદેશ તાત્કાલિક અમલમાં આવશે. મંત્રાલયે BARCને તાત્કાલિક TRP રિપોર્ટિંગ બંધ કરવા જણાવ્યું છે.

ઈરાન-ઇઝરાયલ યુદ્ધ વચ્ચે US શેરબજાર ઘટ્યું, ડાઉ જોન્સ 47,501 પર બંધ. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો, બેરોજગારી દર વધ્યો. સ્ટેગફ્લેશનનો ડર, વ્યાજ દરોમાં ઘટાડાની અપેક્ષા ઓછી થઈ. રિટેલ સેક્ટરની નબળી કમાણી અને એશિયન બજારોમાં તેજી જોવા મળી. ભારતીય શેરબજારમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો, રોકાણકારો સોના-ચાંદી તરફ વળ્યા.