સુરતમાં બળેવ માત્ર એક દિવસનો તહેવાર નથી, પરંતુ પરિવારના સભ્યો એકસાથે મળી સ્નેહ અને લાગણી સાથે ઉજવણી કરે તે ‘સાચું મુહૂર્ત’ છે. સુરતીઓએ તહેવારને પોતાના આગવા અંદાજમાં ‘એડજસ્ટ’ કર્યો છે. રક્ષાબંધનના દિવસે જ રાખડી બાંધવાની પરંપરાને બદલે, પરિવારની અનુકૂળતા મુજબ આગલા-પાછલા દિવસોમાં ઉજવણી થાય છે. NEET-PG પરીક્ષા કે ભાઈ-બહેન અલગ શહેરોમાં રહેતા હોવાથી, ઘણા પરિવારોએ અગાઉથી જ રાખડી બાંધી દીધી છે. આ રીતે, સુરતમાં બળેવની ઉજવણી લગભગ પાંચથી સાત દિવસ સુધી ચાલે છે, જે ભાઈ-બહેનના પ્રેમ અને પરિવારના મિલનની અનોખી ઝલક દર્શાવે છે.

રક્ષાબંધન પર ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધવાની પરંપરા તો સર્વવિદિત છે, પરંતુ આજકાલ અનેક પરિવારોમાં ભાભીને પણ રાખડી બાંધવાની પ્રથા પ્રચલિત બની છે. આ પરંપરા પાછળ ઊંડી ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક માન્યતાઓ રહેલી છે. લગ્ન બાદ પત્નીને પતિની અર્ધાંગિની ગણવામાં આવે છે, તેથી ભાઈ જેટલું જ મહત્વ ભાભીને પણ અપાય છે. કેટલીક માન્યતાઓ મુજબ, ઘરની વહુને લક્ષ્મીનું સ્વરૂપ ગણી, તેના હાથ પર રાખડી બાંધવાથી પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ અને ભાગ્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે. મારવાડી સમાજની 'લુંબા રાખડી' આ પરંપરાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

વર્ષ ૨૦૨૬નું છેલ્લું આંશિક ચંદ્રગ્રહણ ૨૮ ઓગસ્ટના રોજ થશે, જે ભારતીય સમય અનુસાર સવારે ૬:૫૫ થી શરૂ થઈ બપોરે ૧૨:૩૦ સુધી ચાલશે. આ ગ્રહણ પશ્ચિમ એશિયા, યુરોપ, આફ્રિકા અને દક્ષિણ અમેરિકામાં દેખાશે. જોકે, ભારતમાં ગ્રહણ દૃશ્યમાન નહીં હોવાથી સૂતક કાળ લાગુ પડશે નહીં. રક્ષાબંધનનો તહેવાર પણ આ જ દિવસે છે, પરંતુ ગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં હોવાથી તેની ઉજવણીમાં કોઈ અવરોધ આવશે નહીં. પૂર્ણિમા વ્રતની તારીખમાં થોડો ફેરફાર શક્ય છે, તેથી સ્થાનિક પંચાંગનો સંદર્ભ લેવો.

રક્ષાબંધનના પવિત્ર દિવસે અન્ન, ગોળ અને વસ્ત્રનું દાન કરવું ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. આ દાન કરવાથી ભાઈ માટે સમૃદ્ધિ, સારું સ્વાસ્થ્ય, માન-પ્રતિષ્ઠા અને દીર્ઘાયુષ્ય સુનિશ્ચિત થઈ શકે છે. જરૂરિયાતમંદોને અન્ન અને ગોળનું દાન કરવાથી ભાઈના જીવનમાં આવતા અવરોધો દૂર થાય છે. વસ્ત્ર દાન કરવાથી ઘરમાં સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ વધે છે. જો ભાઈને સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ હોય તો રક્ષાબંધન પર કાળા તલનું દાન કરવાથી શનિ અને રાહુ-કેતુના અશુભ પ્રભાવ શાંત થાય છે, જેનાથી ભાઈના જીવનમાં ગતિ આવે છે.

મહેસાણા-અમદાવાદ હાઇવે પર બોરિયાવી ગામે 500 વર્ષ જૂના ‘મસિયા મહાદેવ’નું શિવાલય બિરાજમાન છે. લોકવાયકા મુજબ, અહીં સ્વયંભૂ શિવલિંગ પ્રગટ થયું છે. મંદિરમાં મીઠું, મરી, ગોળનો પ્રસાદ ચડાવવામાં આવે છે. શ્રાવણ મહિનામાં મોટી સંખ્યામાં ભક્તો આવે છે. મહાદેવની બાધા રાખવાથી મસા મટતા હોવાની આસ્થા છે. શ્રાવણ અમાસે અહીં ભવ્ય શોભાયાત્રા અને મોટો લોકમેળો ભરાય છે. ગામના વતનીએ અહીં ભવ્ય શિવાલય સાથે સત્સંગ હોલ, કોમ્યુનિટી હોલ, ધર્મશાળા જેવી સુવિધાઓ વિકસાવી છે.

ભાઈ-બહેનના પવિત્ર પ્રેમનો તહેવાર રક્ષાબંધન આ વર્ષે 28 ઓગસ્ટ, રવિવારે ઉજવાશે. આ વખતે પૂનમ તિથિ બે દિવસ હોવા છતાં, 28મીએ ઉદિત તિથિમાં પૂનમ હોવાથી તે દિવસે તહેવાર મનાવાશે. ખાસ વાત એ છે કે આ વર્ષે રક્ષાબંધન પર ભદ્રાનો ઓછાયો નહીં રહે, કારણ કે સૂર્યોદય પહેલાં ભદ્રા સમાપ્ત થઈ જશે. આ દિવસે આંશિક ચંદ્રગ્રહણ લાગશે, પરંતુ તે ભારતમાં દ્રશ્યમાન નહીં હોવાથી સૂતક માન્ય નહીં ગણાય. આ સાથે, બળેવ પૂર્ણિમા નિમિત્તે યજ્ઞોપવીત એટલે કે જનોઈ બદલવાની પરંપરા પણ છે, જે શ્રાવણી ઉપાકર્મ તરીકે ઓળખાય છે.

અનેક વાચકોના આગ્રહને માન આપી, ભગવાન શિવના આશીર્વાદ સાથે, રુદ્રાક્ષનું અદભૂત રહસ્ય ઉજાગર કરીએ. મેષ લગ્ન અને આર્દ્રા નક્ષત્રમાં શિવ જન્મ, રાહુ પીડિતો માટે ચાર મુખી રુદ્રાક્ષ લાભદાયી. મકરના ચંદ્ર અને શ્રવણ નક્ષત્રમાં શિવ-પાર્વતી લગ્ન, નિર્બળ ચંદ્ર જાતકો માટે શ્રાવણમાં બે મુખી રુદ્રાક્ષ. ત્રણ મુખી રુદ્રાક્ષ અગ્નિદેવનું પ્રતીક, પૂર્વ જન્મના પાપોમાંથી મુક્તિ આપે. દરેક મુખી રુદ્રાક્ષ વિવિધ દેવતાઓ અને ગ્રહો સાથે જોડાયેલો છે, જે અનેક રોગો અને સમસ્યાઓનું નિવારણ લાવે છે.

રક્ષાબંધન, ભાઈ-બહેનના અતૂટ સ્નેહનું પ્રેરક પર્વ. આ શુભ દિવસ પર બહેન ભાઈના કાંડા પર રક્ષણની રાખડી બાંધે છે, જે અરસપરસના પ્રેમ, વિશ્વાસ અને રક્ષાનું પ્રતિક છે. તેનું ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક મહત્વ અથર્વવેદ, ભવિષ્યપુરાણ, મહાભારત અને ભાગવત પુરાણ જેવા ગ્રંથોમાં જોવા મળે છે. મેવાડની મહારાણી કર્મવતીએ હુમાયુને રાખડી મોકલી ભાઈ બનાવ્યાનો ઇતિહાસ પણ જાણીતો છે. આ પવિત્ર તહેવાર પર ભાઈ-બહેન એકબીજાને શુભકામનાઓ પાઠવી પ્રેમ અને આનંદની વહેંચણી કરે છે.

સુરેન્દ્રનગર-વઢવાણ નજીક ભોગાવો નદીના કિનારે આવેલું ધોળીશ્વર મહાદેવ મંદિર પૌરાણિક છે. આ મંદિરનો ઇતિહાસ ઝાલવાડના રાજપરિવાર અને ધોળીધજા ડેમના નિર્માણ સાથે જોડાયેલો છે. પૌરાણિક માન્યતા મુજબ, મહાભારતકાળમાં પાંડવોએ અજ્ઞાતવાસ દરમિયાન અહીં સફેદ (ધોળી) ધજા ચડાવી હતી, જે પરંપરા આજે પણ ચાલુ છે. સંવતના સમયગાળામાં રાજપરિવારે મહાદેવને પ્રસન્ન કરવા કમળપૂજા કરી હતી. 1957માં ડેમ નિર્માણ દરમિયાન નાગ-નાગીનની જોડી પ્રગટ થતાં કામ અટક્યું, ત્યારે મંદિર નિર્માણનો સંકલ્પ લેવાયો હતો.

મુલુંડ (મુંબઈ)ના જૈન સંઘમાં 'વર્લ્ડ રેકોર્ડ' રૂપ ૧૦૬૨ માસક્ષમણોની ઐતિહાસિક તપઆરાધના કરવામાં આવી છે. આ સામૂહિક માસક્ષમણો ત્રણ રીતે વિશિષ્ટ છે: પ્રથમ, આટલી મોટી સંખ્યામાં માસક્ષમણો જૈન શાસન અને વિશ્વમાં ક્યાંય થયા નથી. બીજું, મુલુંડ જેવા ઉપનગર માં આ સિદ્ધિ મેળવવી એ સીમાચિહ્નસર્જક છે. ત્રીજું, 'World Book of Records - London' દ્વારા તેને 'World Record' તરીકે સ્થાન મળ્યું છે. આ ઘટના સમગ્ર જૈન શાસન માટે ગૌરવનો વિષય છે.

હનુમાનજીના જન્મની કથાઓમાં અનેક રહસ્યો છુપાયેલા છે. વાલ્મીકિ રામાયણ, શિવ પુરાણ અને સ્કંદ પુરાણ જેવી શાસ્ત્રીય ગ્રંથોમાં તેમના જન્મ વિશે વિવિધ વૃત્તાંતો મળે છે. શિવપુરાણ મુજબ, ભગવાન શિવના વીર્યથી અને અંજનાના ગર્ભથી તેમનો જન્મ થયો, તેથી તેઓ શંકરસુવન કહેવાય છે. સ્કંદ પુરાણ અને રામાયણ મુજબ, વાયુદેવની કૃપાથી અંજનાને પુત્ર થયો, જેથી તેઓ વાયુપુત્ર અને અંજનીપુત્ર તરીકે ઓળખાય છે. કેસરી રાજાના ઘરે જન્મ થતાં તેઓ કેસરીનંદન કહેવાય છે.

હનુમાનજીને શંકરસુવન અને કેસરીનંદન શા માટે કહેવામાં આવે છે, તેની પાછળ વિવિધ પુરાણોમાં રસપ્રદ કથાઓ વર્ણવેલી છે. શિવ પુરાણ અનુસાર, ભગવાન શિવના વીર્યથી તેમનો જન્મ થયો હતો, જે સપ્તર્ષિઓ દ્વારા અંજનાના ગર્ભમાં સ્થાપિત થયો, તેથી તેઓ શંકરસુવન કહેવાય છે. બીજી બાજુ, સ્કંદ પુરાણ અને રામાયણ અનુસાર, વાયુદેવ અને અંજનાના મિલનથી તેમનો જન્મ થયો, જે તેમને વાયુપુત્ર અને અંજનીપુત્ર તરીકે ઓળખાવે છે. આમ, વિવિધ દેવોના પુત્ર તરીકે તેમની ઉત્પત્તિની રહસ્યમય કથા તેમને વિશેષ બનાવે છે.

આગામી ૮મી સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થતા પર્યુષણ પર્વની વિશેષતા એ છે કે તે આંતરિક શુદ્ધિ, ત્યાગ અને અહિંસા પર ભાર મૂકે છે. અન્ય બાહ્ય ઉજવણી કરતા પર્વોથી વિપરીત, પર્યુષણ પર્વ આત્મસંલગ્નતા દ્વારા હૃદય, ચિત્ત અને આત્માની શુદ્ધિ કરીને આત્માનંદની ઉજવણી કરે છે. તે વ્યક્તિને અજ્ઞાનમાંથી જ્ઞાન, વેરમાંથી મૈત્રી અને પીડામાંથી પ્રેમ તરફ લઈ જઈ, જીવનમાં મૂળગામી પરિવર્તન લાવે છે. આ પર્વ ભૌતિક પ્રાપ્તિ કે ભય પર આધારિત નથી, પરંતુ આંતરિક પ્રસન્નતા અને આત્મવિજય પર કેન્દ્રિત છે.

સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં ઈદ-એ-મીલાદ પર્વની કોમી એકતા અને ઉત્સાહભેર ઉજવણી કરવામાં આવી. મુસ્લિમ ધર્મગુરુ હજરત મહંમદ પયગંબરના જન્મદિન નિમિત્તે શહેરની વિવિધ મસ્જિદોમાંથી જુલૂસનું આયોજન કરાયું હતું, જેમાં મોટી સંખ્યામાં મુસ્લિમ બિરાદરો જોડાયા હતા. અગાઉ રાત્રે મસ્જિદોને રોશનીથી શણગારવામાં આવી હતી. ધાર્મિક કાર્યક્રમોમાં મુસ્લિમ સમાજના લોકોએ ભાગ લીધો અને પોતાના વ્યવસાયો બંધ રાખી પરિવાર સાથે પર્વની ઉજવણી કરી.

થાનગઢની શ્રી મ્યુનિસિપલ હાઇસ્કૂલમાં સંસ્કૃત ભાષાના પ્રચાર-પ્રસાર અને તેના મહત્વ વિશે જાગૃતિ લાવવાના હેતુથી સંસ્કૃત સપ્તાહની ઉજવણી શરૂ થઈ છે. પ્રથમ દિવસે સંસ્કૃત ગૌરવયાત્રાનું આયોજન કરાયું, જેનું પ્રસ્થાન નગરપાલિકા પ્રમુખ પ્રદ્યુમનસિંહ રાણા અને મામલતદાર દ્વારા કરાયું. રોયલ કે.કે. સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓએ પણ ભાગ લીધો. પ્રદર્શન રથ અને વિદ્યાર્થીઓની સાંસ્કૃતિક વેશભૂષા મુખ્ય આકર્ષણ બન્યા. સૂત્રોચ્ચાર સાથે નીકળેલી રેલીએ નગરજનોમાં સંસ્કૃત પ્રત્યે ગૌરવ અને જાગૃતિ ફેલાવી.

હાલોલ તાલુકાના તરખંડા ગામેથી પ્રથમવાર પૂજ્ય રામદેવપીરના ધામ રણુજા (રામદેવરા) જવા માટે ભવ્ય પગપાળા યાત્રા સંઘનું પ્રસ્થાન થયું છે. યાત્રાના પ્રસ્થાન પૂર્વે ગામમાં ભગવાન રામદેવપીરની વિશેષ પૂજા-અર્ચના અને આરતી કરાઈ હતી. ત્યારબાદ જય બાબારી અને રામાપીર કી જયના ગગનભેદી નારાઓ સાથે પદયાત્રીઓ રણુજા જવા રવાના થયા હતા. યાત્રા સંઘમાં ગામના અબાલ-વૃદ્ધ સૌ ભક્તો મોટી સંખ્યામાં જોડાયા હતા. આયોજક ગોપાલભાઈ ચાવડા અનુસાર, પદયાત્રીઓ 900 કિ.મી.નું અંતર કાપીને 16માં દિવસે રામદેવરા પહોંચશે.

હજરત મહંમદ પયગંબર સાહેબના જન્મદિવસ નિમિત્તે જાંબુઘોડા નગરમાં ઈદે મિલાદની ધાર્મિક માહોલમાં સાદગીપૂર્ણ અને શાનદાર ઉજવણી કરાઈ હતી. આ પ્રસંગે મુસ્લિમ બિરાદરો દ્વારા ભવ્ય જુલુસ કાઢવામાં આવ્યું હતું. સુન્ની મસ્જિદથી નીકળેલા જુલુસનું નગરમાં વિવિધ સ્થળોએ સ્વાગત કરાયું હતું. સુન્ની મસ્જિદ ખાતે બાલ મુબારકની જિયારતનું પણ આયોજન કરાયું હતું. મોટી સંખ્યામાં બિરાદરો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

દાહોદ શહેરમાં ઈસ્લામ ધર્મના સ્થાપક હજરત મુહમ્મદ પયગમ્બર સાહેબના જન્મ દિવસની ખુશીમાં મુસ્લિમ સમાજમાં ઉત્સાહનો માહોલ જોવા મળ્યો. વહેલી સવારે આતશબાજી અને શુભેચ્છાઓ સાથે પર્વની શરૂઆત થઈ. શહેરના મુસ્લિમ વિસ્તારોને રોશની અને ધજા-પતાકાથી શણગારવામાં આવ્યા હતા. આજે ભારે ઉમંગ અને ઉત્સાહ સાથે ઈદે મિલાદુન્નબીની ઉજવણી કરવામાં આવી, જેમાં ખાસ કરીને કસ્બા વિસ્તારમાંથી ભવ્ય જુલૂસ કાઢવામાં આવ્યું.

ગોધરા શહેરમાં હઝરત મોહમ્મદ પયગંબર સાહેબના જન્મદિન નિમિત્તે પવિત્ર ઈદે મિલાદુન્નબી પર્વની ભવ્ય ઉજવણી થઈ. નવા પોશાકમાં સજ્જ મુસ્લિમ બિરાદરો અને બાળકો આકર્ષક ઝાંખીઓ સાથે ઉત્સાહભેર જુલૂસમાં જોડાયા. જુલૂસનો પ્રારંભ હુસેની ચોકથી થઈ કુબા મસ્જિદ, જૂની પોસ્ટ ઓફિસ, કાઝીવાડા, પટેલવાડા અને કડીયાવાડ જેવા વિસ્તારોમાંથી પસાર થયું, જ્યાં તેનું સ્વાગત કરાયું. પોલીસ પ્રશાસન દ્વારા ચુસ્ત બંદોબસ્ત ગોઠવાયો હતો.

શ્રાવણ સુદ પૂનમના પવિત્ર તહેવાર રક્ષાબંધનને ગણતરીના દિવસો બાકી છે, ત્યારે દાહોદ શહેરમાં બહેનો તથા ભાઈઓ ખરીદી માટે ઉમટી પડ્યા છે. શહેરમાં નીતનવી અને આકર્ષક રાખડીઓના સ્ટોલ લાગ્યા છે, અને તેનું ધૂમ વેચાણ થઈ રહ્યું છે. આ તહેવાર ભાઈ-બહેનના પ્રેમનું પ્રતીક છે, પરંતુ હવે મોંઘી રાખડીઓ સાથે ધંધાકીય અભિગમ પણ જોવા મળી રહ્યો છે. રક્ષાબંધન નિમિત્તે મીઠાઈની દુકાનો પર પણ ભીડ જામી રહી છે.

વડોદરાના સરસિયા તળાવ સામે આવેલા સૈકાઓ જૂના શ્રી યમનેશ્વર મહાદેવ મંદિરમાં પવિત્ર શ્રાવણ-અધિક મહિનાના સોમવાર તેમજ દર અમાસે વહેલી સવારે 6 કલાકે ભસ્મ આરતી યોજાય છે. આ પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે, જ્યાં બિલ્વ, વડ, પીપળા અને તુલસીની સૂકી ડાળખી જેવી પવિત્ર સામગ્રીમાંથી સાત્વિક ભસ્મ તૈયાર કરાય છે. 2013 થી શ્રી દશા મોઢ માંડલિયા વણિક જ્ઞાતિ મંદિરનો વહીવટ સંભાળે છે. ભક્તો આસ્થા ધરાવે છે કે અહીં દર્શન કરવાથી નવી ઉર્જા મળે છે.

રક્ષાબંધન 2026, 28 ઓગસ્ટે ઉજવાશે, જે ભાઈ-બહેનના પ્રેમનું પ્રતીક છે. આ વખતે રાખડી બાંધતા પહેલા સમયનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે, કારણ કે તે દિવસે ચંદ્રગ્રહણ પણ છે. પંચાંગ અનુસાર, 28 ઓગસ્ટે રાખડી બાંધવાનો શુભ સમય સવારે 5:57 થી 9:48 વાગ્યા સુધીનો છે. આ સમય દરમિયાન ભદ્રાનો પ્રભાવ રહેશે નહીં અને રાહુકાલ શરૂ થયો નહીં હોય. વર્ષનું છેલ્લું ચંદ્રગ્રહણ સવારે 8:04 થી 11:22 વાગ્યા સુધી રહેશે.

હિંદુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષનું ખૂબ મહત્વ છે, જેમાં કાગડાને ભોજન આપવાની પરંપરા છે. આ માન્યતા ગરુડ પુરાણ અને એક પૌરાણિક કથા પર આધારિત છે. કાગડાને યમરાજનો સંદેશવાહક માનવામાં આવે છે અને એવી માન્યતા છે કે પિતૃઓ કાગડાનું રૂપ ધારણ કરીને પૃથ્વી પર આવે છે. કાગડાને અર્પણ કરેલું ભોજન સીધું પિતૃઓની આત્મા સુધી પહોંચીને તેમને શાંતિ આપે છે. જયંત નામના કાગડાના રૂપની કથા અનુસાર, ભગવાન શ્રીરામે તેને વરદાન આપ્યું હતું કે તેના માધ્યમથી અર્પણ કરેલું ભોજન પિતૃઓને પ્રાપ્ત થશે. આનાથી પિતૃ દોષ અને કાલસર્પ દોષ શાંત થાય છે અને પરિવારને સુખ-સમૃદ્ધિ મળે છે.

ભગવાન હનુમાનજીની પૂજા-અર્ચનાથી અનેક કષ્ટ દૂર થાય છે. ભક્તો નિયમિત હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કરે છે, પરંતુ યોગ્ય વિધિ જાણકારીના અભાવે તેનો પૂર્ણ આધ્યાત્મિક લાભ મળતો નથી. શાસ્ત્રો અનુસાર, ખોટી રીતે કરવામાં આવેલા પાઠનો પ્રભાવ ઘટી જાય છે. અશુદ્ધ કે ખોટો ઉચ્ચારણ, શરીર અને વસ્ત્રોની અશુદ્ધિ, વધુ પડતી ઝડપથી પાઠ કરવો, અયોગ્ય સમયે પાઠ કરવો અને વિચલિત મન સાથે પાઠ કરવો જેવી ભૂલોથી બચવું જોઈએ.

રક્ષાબંધન, ભાઈ-બહેનના સ્નેહનો અનોખો તહેવાર, 2026માં 28 ઓગસ્ટે ઉજવાશે. બજારોમાં દેખાતી લાલ, પીળી અને કેસરી રાખડીઓ માત્ર રંગ નથી, પરંતુ શુભતા અને સકારાત્મક ભાવનાઓનું પ્રતીક છે. લાલ રંગ પ્રેમ અને શક્તિ દર્શાવે છે, પીળો જ્ઞાન અને સમૃદ્ધિનું સૂચક છે, જ્યારે કેસરી રંગ સાહસ અને આધ્યાત્મિકતાનો સંદેશ આપે છે. આ રંગોની રાખડીઓ ભાઈના સુખી અને મજબૂત ભવિષ્યની કામના સાથે જોડાયેલી છે, જે બહેનની નિર્મળ ભાવના દર્શાવે છે.

ભાઈ-બહેનના પવિત્ર પ્રેમ અને રક્ષણનું પ્રતીક સમાન રક્ષાબંધનનો તહેવાર શ્રાવણ સુદ પૂનમના દિવસે ઉજવાશે. આ વર્ષે 28 ઓગસ્ટ 2026, શુક્રવારના રોજ ચંદ્રગ્રહણ ભારતમાં દેખાવાનું ન હોવાથી તેમજ કોઈ વિષ્ટિ દોષ (ભદ્રા) ન હોવાથી શ્રદ્ધાળુઓ આખો દિવસ કોઈપણ સમયે પોતાના ભાઈને રાખડી બાંધી શકશે. સતયુગથી કલિયુગ સુધી રક્ષાસૂત્રની પૌરાણિક કથાઓ શાસ્ત્રો અને વિદ્વાનોના જણાવ્યા અનુસાર, રક્ષાસૂત્ર બાંધવાની પ્રથા પ્રાચીન કાળથી ચાલી આવે છે.

રક્ષાબંધનનો તહેવાર ભાઈ-બહેનના પવિત્ર સંબંધને ઉજાગર કરે છે. આ પવિત્ર પર્વની ઉજવણી માટે પૂજાની થાળીનું મહત્વ ખૂબ વધારે છે. રાખડી બાંધતા પહેલાં ભાઈના કપાળ પર તિલક કરવા માટે કંકુ, અક્ષત, રાખડી, દીવો, મીઠાઈ, ફૂલ, મૌલી, નાળિયેર, જળ ભરેલો કળશ અને દૂર્વા જેવી સામગ્રી થાળીમાં રાખવી અનિવાર્ય છે. આ વસ્તુઓ પૂજા અને ભાઈને સુરક્ષાના આશીર્વાદ આપવા માટે જરૂરી છે.

વાપીમાં 'મોન્ક એન્ડ સાયન્સ' વિષય પર યોજાયેલા અનોખા કાર્યક્રમમાં 'Gen Z' યુવાનોની આધ્યાત્મિકતા અંગે નવી વિચારધારા જોવા મળી. ધાર્મિક ગુરુઓએ જણાવ્યું કે યુવાનોને ધર્મના નામે ઉપદેશ નહીં, પણ તર્કસંગત સંવાદ અને જીવંત અનુભવ જોઈએ છે. સવાલ પૂછવા એ અશ્રદ્ધા નથી, પરંતુ જિજ્ઞાસા છે. આજના યુવાનોને જડતા નહીં, પણ સાચી સમજણ અને સાયન્ટિફિક માનસિકતા સાથે આધ્યાત્મિકતા સમજાવવી પડશે. પરિવાર અને સમાજની જવાબદારી છે કે આ જિજ્ઞાસાને યોગ્ય દિશા આપે.

રક્ષાબંધન પર સૌ પ્રથમ ભગવાન ગણેશને રાખડી બાંધવાની પરંપરા છે, કારણ કે તેઓ પ્રથમ પૂજ્ય માનવામાં આવે છે. ત્યારબાદ, ઘરના મંદિરમાં બિરાજમાન લડ્ડુ ગોપાલ અને અન્ય દેવતાઓને રાખડી અર્પણ કરવામાં આવે છે. દેવતાઓને પવિત્ર રક્ષાસૂત્ર અર્પણ કર્યા બાદ જ ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધવી શુભ ગણાય છે. આ પરંપરા ભાઈ-બહેનના સંબંધમાં સુરક્ષા, સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિની કામના સાથે જોડાયેલી છે. રક્ષાબંધન ફક્ત રાખડી બાંધવાનો તહેવાર નથી, પરંતુ પારિવારિક પ્રેમ અને રક્ષણની ભાવનાઓનું પ્રતિક છે.

રક્ષાબંધન 2026, 28મી ઓગસ્ટના રોજ ઉજવાશે, પરંતુ શુભ મુહૂર્ત સવારે 9:48 AM સુધી જ છે. શ્રાવણ પૂર્ણિમા તિથિ 27મી ઓગસ્ટે સવારે 9:08 વાગ્યે શરૂ થઈ 28મી ઓગસ્ટે સવારે 9:48 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. ભદ્રાકાળ ટાળીને રાખડી બાંધવી શુભ મનાય છે, પરંતુ આ વર્ષે સમય ખૂબ મર્યાદિત છે. જેઓ આ સમયમર્યાદામાં રાખડી ન બાંધી શકે, તેઓ રાહુકાળ અને યમગંડ ટાળીને અન્ય શુભ ચોઘડિયાંમાં બાંધી શકે છે.