અમરેલીના લાઠીમાં મહાકાળી નાટક મંડળ દ્વારા નવરાત્રિ દરમિયાન 'આવી પણ એક નવરાત્રિ' નાટ્ય પ્રદર્શન યોજાયું. સ્થાનિક કલાકારોએ વીર હમીરસિંહજી ગોહિલની ગાથાને પરંપરાગત વેશભૂષામાં રજૂ કરી. દમદાર અભિનય અને સંવાદોથી દર્શકો મંત્રમુગ્ધ થયા, જે નવી પેઢી સુધી ઇતિહાસ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ દર્શાવે છે.
ધર્મ
19 ઓક્ટોબરશારદીય નવરાત્રિ 2026માં મહાઅષ્ટમી અને મહાનવમી એક જ દિવસે, 19 ઑક્ટોબરે, આવતા હોવાથી કન્યા પૂજન આ દિવસે થશે. આ દિવસે મા દુર્ગાના આઠમા સ્વરૂપ મા મહાગૌરી અને નવમા સ્વરૂપ મા સિદ્ધિદાત્રીની પૂજા કરવામાં આવશે. કન્યા પૂજન માટે સવારે અને બપોર પહેલાંના ત્રણ શુભ મુહૂર્ત છે, જેમાં પૂજા, હવન અને કન્યા ભોજન કરાશે. આ પરંપરાગત પૂજનમાં કન્યાઓને ભોજન કરાવી દક્ષિણા અને ભેટ અપાય છે.
રાજકોટમાં આહીર સેના દ્વારા ‘આહીર ગરબા મહોત્સવ’નું આયોજન કરાયું, જેમાં અંદાજે 15,000 થી વધુ આહીરાણીઓએ 900 કિલો સોનાના ઘરેણાં પહેરીને પરંપરાગત પોષાકમાં ગરબે ઘૂમીને સાંસ્કૃતિક વારસો ઉજાગર કર્યો. નવા રિંગ રોડ વિસ્તારમાં યોજાયેલા આ મહોત્સવમાં ભગવાન શ્રીદ્વારકાધીશની મહાઆરતી પણ યોજાઈ હતી.
જામનગરમાં આગામી 20 ઓક્ટોબરે વિજયાદશમી પર્વ નિમિત્તે સિંધી સમાજ દ્વારા પરંપરાગત રાવણદહન કાર્યક્રમ યોજાશે. શહેરના પ્રદર્શન ગ્રાઉન્ડ ખાતે રાવણ, મેઘનાદ અને કુંભકર્ણનાં પૂતળાંનું દહન કરાશે. સાત દાયકાથી વધુ જૂની આ પરંપરા માટે સ્વયંસેવકો દ્વારા તૈયારીઓ કરાઈ છે. પર્યાવરણને અનુકૂળ સામગ્રીમાંથી પૂતળાં તૈયાર કરાયાં છે.
સુરતના કોસાડના જૂના કોળીવાડમાં 50 વર્ષથી વધુ સમયથી નવરાત્રિની પરંપરા જાળવી રાખવામાં આવી રહી છે. ફાઈવ-જી અને ચેટ જીપીટીના યુગમાં પણ અહીં ડીજે કે ફિલ્મી ગીતોને બદલે સ્થાનિક લોકો દ્વારા ઢોલક અને કેસિયોના તાલે પરંપરાગત ગરબા ગાવાય છે અને રમાય છે. આ આયોજન નવી પેઢીને પૂર્વજોની સંસ્કૃતિ સાથે જોડે છે.
સુરતના નાગર ફળિયામાં જન્મેલા સંત શિવાનંદ સ્વામીએ ‘જય આદ્યાશક્તિ મા, અખંડ બ્રહ્માંડ દીપાવ્યા…’ આરતીની રચના કરી હતી, જે નવરાત્રિ દરમિયાન ગુજરાતભરમાં ગવાય છે. ઈ.સ. 1541માં જન્મેલા સ્વામીએ ઈ.સ. 1601માં નર્મદા કિનારે આ આરતી રચી હોવાનું મનાય છે. તેમની રચનાની અંતિમ પંક્તિમાં તેમનું નામ છુપાયેલું છે, જે સુરતના ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાનું ગૌરવ વધારે છે.
શાક્ત પરંપરામાં શ્રીવિદ્યા અને કાલીકુળ એમ બે મુખ્ય માર્ગ છે, જે શિવ-શક્તિના ઐક્ય દ્વારા પરમચેતનાની પ્રાપ્તિનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. શ્રીવિદ્યામાં દેવી લલિતા ત્રિપુરસુંદરીની ઉપાસના થાય છે, જે સૌમ્ય અને સંવાદિતાપૂર્ણ છે. આ માર્ગ દક્ષિણાચાર અને સમયાચાર પર આધારિત છે, જેમાં શ્રીયંત્રનું મહત્ત્વ રહેલું છે. શ્રીયંત્ર ભૌમિતિક રીતે ગોલ્ડન રેશિયો મુજબ રચાયેલું છે અને પ્રણવ મંત્ર ‘ૐ’ના ધ્વનિ તરંગોનું દૃશ્યમાન સ્વરૂપ છે.
દુર્ગાષ્ટમીના પવિત્ર અવસરે, અંક 8 અને અનંત (∞) વચ્ચેના ગહન સંબંધને સમજવામાં આવ્યો છે. અંક 8, જે અષ્ટદિશા, અષ્ટસિદ્ધિ અને શક્તિનું પ્રતીક છે, તેને આડો કરતાં અનંત (Infinity) બને છે. ભારતીય દર્શનમાં સમય, ઋતુઓ અને જન્મ-મૃત્યુને ચક્રરૂપે જોવાય છે, જે અનંતતાનો ભાવ દર્શાવે છે. આ અંક માત્ર ગણતરી માટે નહીં, પણ જીવનના તત્ત્વજ્ઞાન અને દૃષ્ટિકોણના પરિવર્તનનું પ્રતીક છે.
આંધ્ર પ્રદેશના શ્રીશૈલમ ખાતે આવેલ ભ્રામરામ્બા મંદિરમાં દેવીના મહિષાસુરમર્દિની સ્વરૂપના ચહેરા પર સોનાનું મુખકવચ રહે છે. વર્ષમાં માત્ર ચૈત્ર મહિનાના કુંભોત્સવ દરમિયાન એક દિવસ આ કવચ હટાવીને દેવીના વાસ્તવિક સ્વરૂપનાં દર્શન કરાવવામાં આવે છે, જેને નિજરુપ દર્શન કહે છે. આ પ્રસંગે પુરુષ પૂજારી સાડી પહેરીને વિશેષ આરતી કરે છે.
અમદાવાદમાં નવરાત્રિ દરમિયાન ફિલ્મી ગીતો કે ડીજેને બદલે સંસ્કૃતમાં ગવાતા પરંપરાગત ગરબાએ લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું. 'એકલવ્ય સંસ્કૃત ફાઉન્ડેશન' દ્વારા આયોજિત આ પહેલમાં 1500થી વધુ લોકો જોડાયા હતા. 2008માં 10 ગરબાથી શરૂ થયેલી આ પહેલ હવે 45 કૃતિઓ સુધી પહોંચી છે, જેમાં જાણીતા ગુજરાતી ગરબાઓનું સંસ્કૃતમાં રૂપાંતરણ કરાયું છે.
ગરબામાં રાસ રમતી વખતે ગોળ રાઉન્ડ બનાવવાની પ્રથા પાછળનું વૈજ્ઞાનિક અને ગાણિતિક કારણ સમજાવવામાં આવ્યું છે. વર્તુળનો આકાર સંતુલિત અને કાર્યક્ષમ હોવાથી કુદરતમાં, ગ્રહોથી લઈને પાણીના ટીપાં સુધી, અનેક જગ્યાએ જોવા મળે છે. ગુરુત્વાકર્ષણ અને અન્ય ભૌતિક નિયમો આ ગોળાકાર આકાર માટે જવાબદાર છે.
આ વર્ષે દશેરા પર અમદાવાદના પોલોગ્રાઉન્ડ ખાતે 55 ફૂટના રાવણ, 52 ફૂટના કુંભકર્ણ અને 50 ફૂટના મેઘનાદના પૂતળાનું દહન કરવામાં આવશે. આગ્રાના 22 કારીગરોએ 3 દિવસની મહેનત બાદ આ પૂતળા તૈયાર કર્યા છે. પૂતળાના દહન માટે રૂ. 1 લાખના ફટાકડા, ઘી અને કપૂરનો ઉપયોગ કરાશે.
બધા સમાચાર જોઈ લીધા. (You are all caught up.) ઉપર જાઓ (Back to top)