કટોકટીનું મહાભારત: લોકતંત્રના સંઘર્ષની યાદગાર કથા
કટોકટીનું મહાભારત: લોકતંત્રના સંઘર્ષની યાદગાર કથા
Published on: 01st July, 2026

1975ની આંતરિક કટોકટીએ ભારતીય રાજકારણમાં બંધારણના મહત્વને સ્તબ્ધ કરી દીધું, જેના પડઘા દુનિયાભરમાં પડ્યા. વિશ્વના નોબેલ વિજેતાઓએ લોકતંત્ર બચાવવા વડાપ્રધાનને અપીલ કરી. જયપ્રકાશ નારાયણ અને વિરોધ પક્ષો પર પ્રજા તથા પોલીસને ઉશ્કેરવાનો આરોપ મુકાયો. મકરંદ દેસાઇ, રામ જેઠમલાણી, સુબ્રમણ્યમ સ્વામી જેવા અનેક નાયકોએ વિદેશોમાં કટોકટીનો વિરોધ કર્યો. ભારતમાં હજારો યુવકોએ સત્યાગ્રહ કર્યો, લાઠીઓ ખાધી અને જેલમાં ગયા. ‘મિસા’ હેઠળ અટકાયતીઓ સામે યોગ્ય સારવારના અભાવે 107 જેલ-બંદીઓનું મૃત્યુ થયું. અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ જગમોહનલાલ સિંહા અને સર્વોચ્ચ અદાલતના જસ્ટિસ એચ. આર. ખન્ના જેવા નાયકોના ઐતિહાસિક ચુકાદાઓએ લોકતંત્રનો માર્ગ મોકળો કર્યો.