અમદાવાદ શહેરની વધતી વસ્તી અને વિસ્તારને ધ્યાનમાં રાખીને, આગામી 30 વર્ષ (2057 સુધી) માટે ડ્રેનેજ અને સ્ટોર્મ વોટર ડ્રેનેજ લાઈનના નેટવર્કનો માસ્ટર પ્લાન તૈયાર કરવાની કવાયત શરૂ કરાઈ છે. આ મહત્વપૂર્ણ કામગીરી IIT Gandhinagar જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓને સોંપવામાં આવશે, જેના માટે કુલ રૂ. 8 કરોડ ફી તરીકે ચૂકવવામાં આવશે. આ પ્લાન તૈયાર કરવા માટે શહેરના હાલના માળખાનું મૂલ્યાંકન, GIS આધારિત ડેટાબેઝ, ભવિષ્યની વસ્તી અને વેસ્ટ વોટરના વધારા, ફ્લડિંગ હોટસ્પોટ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્ટ્રેટેજિસ જેવા પાસાઓને ધ્યાનમાં લેવાશે.

અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂને ફોન કરીને સીરિયા અને લેબેનોનમાંથી પોતાનું સૈન્ય પાછું ખેંચી લેવાની સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે. ટ્રમ્પ માને છે કે ઇઝરાયલી સૈન્યની હાજરી મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધારી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પરની વાતચીત બાદ ટ્રમ્પનું આ પગલું મહત્વનું છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચે સુરક્ષા કરારના પ્રયાસો ચાલુ છે, પરંતુ નેતન્યાહૂ કોઈ પણ પ્રકારની છૂટછાટ આપવા તૈયાર નથી. આગામી ચૂંટણીઓને કારણે નેતન્યાહૂ પર રાજકીય દબાણ છે, જેના કારણે સૈન્ય પાછું ખેંચવાની શક્યતા ઓછી છે.

અમેરિકાએ ઈરાનના સૈન્ય મથકો પર સતત ચોથી રાત્રે હવાઈ હુમલા કર્યા બાદ ઈરાનની IRGCએ જોર્ડન, બહેરીન અને કુવૈતમાં અમેરિકન સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવ્યાનો દાવો કર્યો છે. અઝરાક, શેખ ઈસા અને અલી અલ સલેમ એર બેઝ પર ડ્રોન-મિસાઈલ હુમલા કરાયા હતા. કુવૈતે કેટલાક હુમલા નિષ્ફળ બનાવ્યાનો દાવો કર્યો છે. આ ઘટનાથી મધ્ય-પૂર્વમાં તણાવ વધ્યો છે અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ મારફતે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર સંકટની ચિંતા વધી છે.

અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇરાકના વડાપ્રધાન અલી અલ-ઝૈદી વચ્ચેની બેઠક બાદ ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવાયો છે. વર્ષ ૨૦૦૩માં સદ્દામ હુસૈનના શાસનનો અંત લાવવા માટે ઇરાકમાં પ્રવેશેલી અમેરિકન સેના આગામી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં ત્યાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર નીકળી જશે. વ્હાઇટ હાઉસમાં યોજાયેલી સંયુક્ત પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પ્રમુખ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં તમામ અમેરિકન સૈનિકો ઇરાકમાંથી સ્વદેશ પરત ફરશે. હવે અમેરિકન સેના રાખવાની જરૂર નથી, ભવિષ્યમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો સૈન્ય આધારિત નહીં, પરંતુ આર્થિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રના રહેશે.

દેશના ઘણા ભાગોમાં ચોમાસું સક્રિય છે. બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલા સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન અને મોન્સૂન ટ્રફના કારણે ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઉત્તર-પૂર્વ અને પૂર્વીય રાજ્યોમાં ભારે વરસાદની સંભાવના છે. ઉત્તર ગુજરાત અને દક્ષિણ-પશ્ચિમ રાજસ્થાનની આસપાસ પણ એક સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન બન્યું છે. ઉત્તર-પૂર્વ ભારત, પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા, સિક્કિમ, બિહાર, ઝારખંડ, છત્તીસગઢ, પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદ સાથે કેટલીક જગ્યાએ ભારે વરસાદ થઈ શકે છે. ગુજરાતના દક્ષિણ ભાગ અને કચ્છમાં યલો એલર્ટ જાહેર કરાયું છે.

ઈરાન-અમેરિકા તણાવ અને હોર્મુઝ રુટ પર અવરજવરના સમાચાર વચ્ચે ક્રૂડતેલના ભાવમાં ૧૪-૧૫% નો તેજી આવ્યો છે, જે બેરલ દીઠ ૮૭ ડોલરને પાર કરી ગયો છે. અમેરિકા દ્વારા ૨૦% ચાર્જ વસૂલાતના સંકેતોથી ભાવમાં ૧૫-૧૬ ડોલરનો વધારો થવાની ભીતિ છે. દરમિયાન, વૈશ્વિક બજારમાં સોનાના ભાવ ડોલર ઇન્ડેક્સ અને ફુગાવાની શક્યતાને કારણે ઘટ્યા છે. મુંબઈ અને અમદાવાદમાં સોના-ચાંદીના ભાવોમાં સ્થાનિક પરિબળોને કારણે ફેરફાર જોવા મળ્યા છે.

ભારત અને યુકે વચ્ચેનો વ્યાપક ઈકોનોમિક એન્ડ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (CETA) 15 જુલાઈથી અમલમાં આવી રહ્યો છે. કરાર હેઠળ 99% ભારતીય માલ પર આયાત ડ્યુટી નાબૂદ થતાં કાપડ, ચામડું, ઓટો પાર્ટ્સ અને ફાર્મા ક્ષેત્રને મોટો લાભ મળશે. IT, ફાઇનાન્સ અને ટેલિકોમ સહિત 12 સેવા ક્ષેત્રોમાં નવી તકો સર્જાશે. બંને દેશો 2030 સુધી વેપાર બમણો કરવા માગે છે. બીજી તરફ બ્રિટિશ ઉત્પાદનો સસ્તા થશે, જ્યારે દૂધ અને અનાજ જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રો કરારમાંથી બાકાત રહેશે.

ભારત અને યુકે વચ્ચેનો ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) આજથી લાગુ થયો છે. આ કરાર હેઠળ, યુકેથી આયાત થતી કાર, વ્હિસ્કી, કપડાં અને ફૂટવેર જેવી વસ્તુઓ સસ્તી બનશે, કારણ કે આયાત ટેરિફમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવામાં આવશે. બીજી તરફ, ભારતના 99% ઉત્પાદનોને યુકેમાં ઝીરો ટેરિફ પર નિકાસ કરવાની તક મળશે. આ કરારથી બંને દેશો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર 2030 સુધીમાં $120 બિલિયન સુધી પહોંચવાની અપેક્ષા છે. આ ઐતિહાસિક કરાર દ્વારા અનેક ક્ષેત્રોને ફાયદો થશે અને અર્થતંત્રને વેગ મળશે.

કેન્દ્ર સરકારે ફરી સ્પષ્ટતા કરી છે કે પાસપોર્ટ નાગરિકતાનો પુરાવો નથી, પરંતુ માત્ર વિદેશ યાત્રા માટે જારી કરાતો દસ્તાવેજ છે. વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, પાસપોર્ટ અધિનિયમ, 1967 હેઠળ સંપૂર્ણ ચકાસણી બાદ જ તેને બહાર પાડવામાં આવે છે. દેશના 8% થી પણ ઓછા નાગરિકો પાસે પાસપોર્ટ છે. આ નિવેદન ચૂંટણી પંચની SIR પ્રક્રિયામાં પાસપોર્ટના ઉપયોગ અંગેના પ્રશ્નોના જવાબમાં આવ્યું છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે પાસપોર્ટ કાયદા હેઠળ તેને નાગરિકતાનો અંતિમ પુરાવો માનવામાં આવતો નથી.

સ્પેન FIFA World Cup 2026 ની ફાઇનલમાં પહોંચનારી પ્રથમ ટીમ બની છે, તેણે સેમિફાઇનલમાં ફ્રાન્સને 2-0 થી હરાવ્યું. મિકેલ ઓયરઝાબલે 22મી મિનિટે પેનલ્ટીથી ગોલ કર્યો, જ્યારે પેડ્રો પોરોના 58મી મિનિટે કરેલા ગોલથી સ્પેનની લીડ 2-0 થઈ. ફ્રાન્સનો કિલિયન એમ્બાપ્પે અને અન્ય ખેલાડીઓએ ગોલ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ સ્પેનિશ ડિફેન્સ મજબૂત રહ્યું. સ્પેન હવે ફાઇનલમાં બીજી સેમિફાઇનલના વિજેતા સામે ટકરાશે.

રાષ્ટ્રીય પક્ષી મોર અત્યંત વિષમ પરિસ્થિતિમાં પણ પોતાને ઢાળી લેવાની અણમોલ ક્ષમતા ધરાવે છે. શહેરોમાં ઊંચા વૃક્ષોના અભાવે, મોરે હવે સોલાર પેનલનો આશરો લેવાનું શરૂ કર્યું છે. પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન, વરસાદથી બચવા વૃક્ષો પર જતા નર મોરનાં પીંછાં ભીનાં થઈ જાય છે, જે માદાને રીઝવવાના નૃત્યમાં અવરોધ ઊભો કરે છે. સોલાર પેનલ રાત્રે ગરમી જાળવી રાખે છે, જે ભીનાં પીંછાંને ઝડપથી સૂકવવામાં મદદ કરે છે. આ ઝડપી સુકવણીને કારણે મોર માદાને રીઝવવા માટે ફરીથી નૃત્ય કરી શકે છે, જે તેના અસ્તિત્વ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આ મોરનું સ્માર્ટ અનુકૂલન વૈશ્વિક બદલાવો વચ્ચે વન્યજીવોની અનુકૂલન ક્ષમતા દર્શાવે છે.

ગુજરાતી પત્રકારત્વના ભીષ્મપિતામહ સમા કાન્તિ ભટ્ટ, જેમણે 95 વર્ષની વયે વિદાય લીધી, તેઓ આજે પણ તેમના શબ્દો થકી વાચકોનાં હૃદયમાં જીવંત છે. તેમણે ‘નેવાનાં પાણી મોઢે ચડાવવાં’ જેવું પત્રકારત્વ કર્યું, જ્યાં અંગ્રેજી અખબારોમાંથી ઉતારા થતા ત્યારે તેઓ સમાચારો જાતે શોધીને લાવતા. અમિતાભ બચ્ચનના 'કુલી' ફિલ્મના શૂટિંગ દરમિયાન ઈજા અને દાઉદ ઇબ્રાહીમ સંબંધિત હાઇ-પ્રોફાઇલ સ્ટોરીઝ સહિત અનેક બ્રેકિંગ ન્યૂઝ તેમણે આપ્યા. અનેક ઉપનામો હેઠળ લખતા, તેમણે 'ચિત્રલેખા'નો આખો અંક પણ લખ્યો હતો.

આવતીકાલે 'વિશ્વ સાપ દિવસ'ની ઉજવણી થશે. વિશ્વમાં 3,500 થી વધુ સાપની પ્રજાતિઓ છે, જેમાંથી માત્ર 600 જ ઝેરી છે. મોટાભાગના સાપ બિન-ઝેરી છે અને માનવજાત માટે હાનિકારક નથી. ભારત, 300 થી વધુ સાપ પ્રજાતિઓ સાથે, વિવિધતાનો ખજાનો છે. ગુજરાતના 'બિગ ફોર' - નાગ, કાળોતરો, ખડચિતડો, અને ફુરસો - સૌથી ઝેરી ગણાય છે. સાપ ઉંદર જેવા જીવાતોને નિયંત્રિત કરીને ખેડૂતોના પાકનું રક્ષણ કરે છે, આમ પર્યાવરણનું સંતુલન જાળવે છે. સાપ કરડવાના કિસ્સામાં, શાંત રહેવું, હલનચલન બંધ કરવું અને તાત્કાલિક એન્ટી-વેનમ માટે હોસ્પિટલ જવું જરૂરી છે.

ભૂદાન યજ્ઞના પ્રણેતા રાષ્ટ્રીય ઋષિ વિનોબા ભાવે બાળકો અને યુવાનોની શક્તિમાં અડગ વિશ્વાસ રાખતા હતા. તેમણે સત્ય, પ્રેમ અને પરમેશ્વર પર શ્રદ્ધા રાખી ઊંચું ધ્યેય મેળવવાની પ્રેરણા આપી. ‘ઘસાઈને ઊજળા થઈએ’ અને ‘જય જગત’ જેવા સૂત્રો દ્વારા તેમણે દૃઢતા અને માનવતાનો સંદેશ આપ્યો. વિનોબાજીએ નમ્રતાને જીવનની શક્તિ ગણાવી તેમજ આળસ, અજ્ઞાન અને અશ્રદ્ધા જેવા ‘મહારિપુઓ’થી દૂર રહી પોતાની પ્રતિભા ઓળખવા અને ક્યારેય નબળા ન વિચારવાની શીખ આપી.

આજકાલ ઘણા માતા-પિતા પોતાના બાળકોના ફોટો અને વીડિયો Social Media પર શેર કરે છે, જેને 'શેરન્ટિંગ' કહેવાય છે. આ ટેવ ઘણીવાર બાળકની Privacy અને Safety માટે જોખમી બની શકે છે. 2021ના સર્વે મુજબ, 75% થી વધુ માતા-પિતા બાળકોની માહિતી શેર કરે છે, જેમાંથી ઘણા પોતાના Followers ને ઓળખતા પણ નથી. A.I. અને Digital Fraud ના આ યુગમાં, આવી પોસ્ટ્સ બાળકોના ચહેરા, પસંદગીઓ અને અન્ય સંવેદનશીલ માહિતીને ઉજાગર કરી શકે છે, જે Cyberbullying, ઓળખની ચોરી અને ડેટાના દુરુપયોગનું કારણ બની શકે છે. Parents એ 'Sharenting' કરતી વખતે બાળકની Privacy અને ભવિષ્યનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે.

અરુણા આસફ અલી, એક અગ્રણી ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને રાજકીય કાર્યકર્તા, જેમણે 'કરો યા મરો'ના મંત્રને જીવી બતાવ્યો. 1942ના 'ભારત છોડો' આંદોલન દરમિયાન, ટોચના નેતાઓની ધરપકડ બાદ, તેમણે મુંબઈના ગોવાલિયા ટેંક મેદાન ખાતે હિંમતપૂર્વક ભારતીય ત્રિરંગો ફરકાવી આંદોલનની આગેવાની લીધી, જેના કારણે તેમને 'ગ્રાન્ડ ઓલ્ડ લેડી' તરીકે ઓળખ મળી. ધરપકડથી બચવા ભૂગર્ભમાં રહી તેમણે 'ઇન્કિલાબ' મેગેઝિનનું સંપાદન કર્યું. સ્વતંત્રતા પછી દિલ્હીના પ્રથમ મેયર બન્યા અને પત્રકારત્વ ક્ષેત્રે પણ યોગદાન આપ્યું.

1995 થી 2015 વચ્ચે જન્મેલી ‘Gen Z’ પેઢી મોબાઇલ અને સોશિયલ મીડિયામાં મોટી થઈ છે. તેમની વાતચીતની રીત, શબ્દોની પસંદગી અને ભાષા પ્રત્યેનો અભિગમ પરંપરાગત વ્યાકરણથી અલગ છે. Gen Z ની વાતચીતની શૈલી ભાષા કેવી રીતે બદલાઈ રહી છે તેનું પ્રતિબિંબ પાડે છે. આ પરિવર્તન તેમના મૂલ્યો, ઓળખ અને અભિવ્યક્તિને કેવી રીતે રજૂ કરે છે તે રસપ્રદ છે. નવી અંગ્રેજી શૈલીઓ જેવી કે ‘Rizz’, ‘No cap’, ‘Slay’, ‘Ate’, ‘Ick’, ‘Delulu’, ‘Be so forreal’ વગેરે Gen Z ની ભાષાનો એક ભાગ બની ગઈ છે.

નેલ્સન મંડેલા ડે નિમિત્તે, બાળકોના સિનેમા ક્ષેત્રે યોગદાન બદલ પ્રતિષ્ઠિત ‘નેલ્સન મંડેલા લાઇફટાઇમ અચીવમેન્ટ એવોર્ડ’ મેળવનાર પ્રથમ ભારતીય ફિલ્મ સર્જક વિનોદ ગણાત્રાની અનોખી સિદ્ધિ નોંધનીય છે. તેમણે અમેરિકાનો ‘લિવ ઉલમન પીસ પ્રાઇઝ’ પણ મેળવ્યો છે. 40થી વધુ પુરસ્કારો મેળવી ચૂકેલા ગણાત્રા, 111થી વધુ ફિલ્મ મહોત્સવોમાં જ્યુરી સભ્ય તરીકે સેવા આપનાર એકમાત્ર ભારતીય ફિલ્મ સર્જક છે. તેમની ગુજરાતી ફિલ્મો ‘હેડા-હોડા’ અને ‘હારુન–અરૂણ’એ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રશંસા મેળવી છે.

ગુજરાત વિદ્યાપીઠની સ્થાપના અને વિકાસમાં ડૉ. પ્રાણજીવન મહેતાનું યોગદાન અમૂલ્ય છે, જેમણે તેના ભવન નિર્માણ માટે સૌથી મોટું દાન આપ્યું. લંડનમાં અભ્યાસ દરમિયાન તેઓ ઇન્ડિયા હાઉસના ક્રાંતિકારીઓના સંપર્કમાં આવ્યા અને 'હિન્દ સ્વરાજ' પુસ્તકના પ્રશ્નકર્તા બન્યા. તેમના જીવનનો બીજો મહત્વપૂર્ણ પડાવ મ્યાનમારમાં નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝની આઝાદ હિન્દ ફોજમાં તેમનું સક્રિય યોગદાન હતું. તેમના પરિવારના સભ્યો પણ આઝાદી સંગ્રામમાં જોડાયા હતા, જે ગુજરાતીઓના અસામાન્ય યોગદાનનું પ્રતીક છે.

ભારત અને યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) વચ્ચે ઐતિહાસિક કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇકોનોમિક એન્ડ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (CETA) અમલમાં આવતાં સૌરાષ્ટ્રના નિકાસ ક્ષેત્રે નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે. આ કરાર હેઠળ, રાજકોટ સ્થિત અન્નપૂર્ણા યુનિવર્સલ ફૂડ્સ પ્રા. લિ. દ્વારા રૂ. 25 લાખના ડ્રાય સ્નેક્સનું 40 ટનનું પ્રથમ કન્ટેનર યુકે જવા રવાના થયું છે. ડીજીએફટી (DGFT)ના સંયુક્ત નિયામક રોહિત સોનીએ આ પ્રસંગે લીલી ઝંડી આપી કન્ટેનરને પ્રસ્થાન કરાવ્યું. આ CETA કરાર હેઠળ યુકેમાં ભારતમાંથી નિકાસ થતી 99 ટકા પ્રોડક્ટ્સ પર આયાત જકાત નાબૂદ કરવામાં આવી છે.

સ્પેને 16 વર્ષ બાદ ફૂટબોલ વર્લ્ડ કપ ફાઇનલમાં સ્થાન મેળવ્યું છે. સેમિફાઇનલમાં ફ્રાન્સને 2-0થી હરાવીને ટીમે 2010 બાદ પ્રથમ વખત ફાઇનલમાં પ્રવેશ કર્યો. મિકેલ ઓયારઝાબાલે 22મી મિનિટે પેનલ્ટી પર ગોલ કર્યો, જ્યારે પેડ્રો પોરોએ 58મી મિનિટે બીજો ગોલ કરીને જીત પાક્કી કરી. ફ્રાન્સ સતત ત્રીજી ફાઇનલમાં પહોંચવામાં નિષ્ફળ રહ્યું. એમ્બાપ્પે સ્પેનની મજબૂત ડિફેન્સ સામે નિષ્ફળ રહ્યા.

ભારતીય બંધારણ અને અદાલતો મહિલાઓને તેમનાં શરીર અને પ્રજનન સંબંધી નિર્ણયો સ્વતંત્રપણે તેમજ કોઈની દખલ વિના લેવાનો પૂર્ણ અધિકાર આપે છે. આ અધિકાર Article 21 હેઠળ સંરક્ષિત છે. કર્ણાટક હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં એક ગંભીર રીતે અક્ષમ યુવતીના ગર્ભાશય કાઢવાની શસ્ત્રક્રિયા (Total Abdominal Hysterectomy) ની મંજૂરી આપી, જે તેના સર્વોત્તમ હિતમાં હતી. આવા ચુકાદાઓ મહિલાઓની પ્રજનન સ્વાયત્તતા સ્થાપિત કરે છે. સમાજે રૂઢિચુસ્ત માનસિકતા બદલીને મહિલાઓના આ હકને સ્વીકારવો જોઈએ.

પ્રેમમાં આકર્ષણ અને અપેક્ષાઓ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે આ કારણો બદલાય ત્યારે આકર્ષણ ઘટે છે, જેને પ્રેમમાં ઘટાડો સમજી લેવાય છે. "I love you" કહેવું એ એક અદ્રશ્ય "package deal" છે, જેમાં કાળજી, સાથ અને ટકી રહેવાની અપેક્ષા હોય છે, જેની શરતો ક્યારેય સ્પષ્ટ થતી નથી. આ અસ્પષ્ટતા ગેરસમજ ઊભી કરી શકે છે. જેમ ટીવીની સ્પષ્ટ અપેક્ષાઓ હોય છે, તેમ પ્રેમમાં પણ અસ્પષ્ટ અપેક્ષાઓ અધૂરી રહી જાય છે. સાચો પ્રેમ એ છે જે ન કહેવાયેલા શબ્દોમાં પણ સમજાય, અને ખરા સમયે તમને કોણ સાથ આપે છે તે અનુભવાય.

થાઈલેન્ડમાં આવેલું અયુત્યા શહેર, ભારતીય રામનગરી અયોધ્યાના નામ પરથી પ્રેરિત છે. 1350માં સ્થપાયેલું આ નગર, અયુત્યાયન સામ્રાજ્યની રાજધાની હતું અને 417 વર્ષ સુધી સયામ સામ્રાજ્યનું કેન્દ્ર રહ્યું. નદીઓથી ઘેરાયેલું આ વ્યૂહાત્મક શહેર કલા, સંસ્કૃતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારનું મુખ્ય હબ બન્યું હતું. 1767માં બર્મીઝ આક્રમણથી તેનો વિનાશ થયો, પરંતુ તેના ખંડેરો, સ્તૂપો અને ભવ્ય મંદિરો આજે પણ તેના ગૌરવશાળી ભૂતકાળની સાક્ષી પૂરે છે. 1991માં યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ જાહેર થયેલું, અયુત્યા ઇતિહાસપ્રેમીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.

કોઈ પણ સંસ્થાના લીડરે હરીફોની આંધળી નકલ કરતાં પોતાની વાસ્તવિક શક્તિ ઓળખવી જરૂરી છે. મહાભારતના શાંતિપર્વમાં ભીષ્મ પિતામહે પણ ક્ષમતા મુજબ નિર્ણય લેવાની શીખ આપી છે. પોતાની સીમા બહારના પ્રોજેક્ટ ટીમને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. દરેક સંસ્થાની આગવી ઓળખ અને વિશેષ શક્તિ હોય છે. સાચી લીડરશિપ પોતાની તાકાતથી કંઈક અલગ કરવામાં છે. આત્મવિશ્વાસ, યોગ્ય આયોજન અને પોતાની ક્ષમતાની સમજથી જ મજબૂત તથા સફળ સામ્રાજ્ય ઊભું કરી શકાય છે.

ભારતમાં એવી અનેક પરંપરાગત વાનગીઓ છે જે સ્વાદ અને સુગંધમાં અદ્ભુત છે. પરંતુ કેટલીક વાનગીઓ એટલી વિચિત્ર છે કે તે સાંભળીને જ રૂંવાડા ઊભા થઈ જાય. છત્તીસગઢની લાલ કીડીઓ અને તેમના ઇંડામાંથી બનતી 'છપરા' ચટણી, મેઘાલયનું ડુક્કરના માંસ અને મગજમાંથી બનતું 'દોહ ખલીહ' સલાડ, તેમજ ડુક્કરના લોહીથી બનતો 'જાડોહ' પુલાવ, આવા અનેક ઉદાહરણો છે. નાગાલેન્ડમાં કરોળિયા અને હાથીના માંસ, મિઝોરમમાં કૂતરાના માંસ, અને આસામના રેશમના કીડામાંથી બનતી 'એરી પોલુ' જેવી વાનગીઓ ખવાય છે. સિક્કિમ અને ગોવામાં તળેલા દેડકાના પગ, ગોવામાં ડુક્કરના આંતરિક અવયવોમાંથી બનેલું 'સરપોટેલ' અને બેબી શાર્ક માછલીની કરી પણ પ્રચલિત છે.

દરિયામાં ઓઈલ ઢોળાય ત્યારે તેની ઓછી ઘનતાને કારણે તે પાણીની સપાટી પર તરતું રહે છે, જે સફાઈમાં મદદરૂપ બને છે. ઓઈલ સ્પિલ રિસ્પોન્સ વેસલ્સ ફ્લોટિંગ ‘બૂમ્સ’થી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારને ઘેરી લે છે અને ‘સ્કિમર’ મશીન દ્વારા સપાટી પરથી તેલ શોષી ટાંકીઓમાં સંગ્રહ કરે છે. જરૂર પડે તો કેમિકલથી ઓઈલને નાના કણોમાં વિખેરવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિઓ નિષ્ફળ જાય તો અંતિમ વિકલ્પ તરીકે નિયંત્રિત ‘ઇન-સિટુ બર્નિંગ’થી ઓઈલ સળગાવવામાં આવે છે.

આધુનિક યુદ્ધમાં આકાશી સરહદોની સુરક્ષા સર્વોપરી બની ગઈ છે. દુશ્મનના લડાકુ વિમાનો, ડ્રોન અને ક્રૂઝ મિસાઈલોથી રક્ષણ માટે સરફેસ-ટુ-એર મિસાઇલ (SAM) સિસ્ટમ્સ અનિવાર્ય છે. આ મિસાઈલો ટૂંકા, મધ્યમ અને લાંબા અંતરના જોખમોને હવામાં જ નિષ્ફળ બનાવે છે. SAM સિસ્ટમમાં રડાર, કમાન્ડ સેન્ટર અને મિસાઈલનો સમાવેશ થાય છે. કાર્યપદ્ધતિમાં ડિટેક્શન, ટ્રેકિંગ, ગાઇડન્સ અને ઇન્ટરસેપ્શન જેવા તબક્કાઓ છે. આ સિસ્ટમ્સ દેશના મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થળોનું હવાઈ હુમલાથી રક્ષણ કરે છે.

સોશિયલ મીડિયા પરના સુખના દેખાવ અને વાસ્તવિક જીવનના સુખ-દુઃખ વચ્ચેનો તફાવત સમજાવતી આ પોસ્ટ, ગીતો અને જીવનની તુલના કરે છે. 'રફ્તાર' ફિલ્મનું ગીત 'સંસાર હૈ ઇક નદિયા' જીવનની વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે. કવિ શૈલેન્દ્રની પંક્તિ "હૈ સબસે મધુર વો ગીત જિન્હેં હમ દર્દ કે સુર મેં ગાતે હૈં" દર્દમાં રહેલી મીઠાશને ઉજાગર કરે છે. આ લેખ સાહિર લુધિયાનવી અને અલ્લામા ઇકબાલની બે અલગ અલગ ગઝલોની સમાન પંક્તિ "ન તૂ ઝમીં કે લિયે હૈ ન આસમાં કે લિયે" નો ઉપયોગ કરીને માનવ જીવનની અર્થહીનતા અને અસ્તિત્વના પ્રશ્નો પર પ્રકાશ પાડે છે.

જીવનમાં હંમેશાં નિશ્ચિતતા શોધવાની માનવીય પ્રકૃતિ છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે પરિવર્તન જ એકમાત્ર સ્થિરતા છે. ભવિષ્ય માટે આયોજન કરવું જરૂરી છે, પરંતુ જ્યારે આયોજન નિષ્ફળ જાય ત્યારે હતાશા ટાળવા માટે બદલાવ સ્વીકારવાની માનસિક ક્ષમતા કેળવવી જોઈએ. મનોવૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો સૂચવે છે કે અનિશ્ચિતતાનો અસ્વીકાર ચિંતા અને તણાવનું મુખ્ય કારણ છે. કોરોના જેવી મહામારીએ શીખવ્યું કે જે લોકો ‘પ્લાન બી’ સાથે તૈયાર રહે છે તેઓ કટોકટીમાંથી ઝડપથી બહાર આવે છે. જીવન સાથે ફ્લેક્સિબલ રહેવું અને જોખમ લેવાથી જ સફળતા મળે છે.