અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધ પછી શાંતિ કરાર થઈ રહ્યો છે, પરંતુ સવાલ એ છે કે શું Donald Trump એ જીત મેળવી? સાત મોરચે અમેરિકાની રણનીતિ નિષ્ફળ રહી. ઈરાનમાં સત્તાપલટો ન થયો, ઈસ્લામિક શાસન વધુ મજબૂત બન્યું. અમેરિકાના વિરોધમાં લોકો એકજૂટ થયા. ઈરાનની 'મિસાઈલ સિટી' સુરક્ષિત રહી અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને રાજદ્વારી રીતે ખોલવું પડ્યું. અમેરિકા ખાડી દેશોને સુરક્ષા આપી શક્યું નહીં અને યુદ્ધ અમેરિકાને મોંઘું પડ્યું. ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ સંપૂર્ણપણે ખતમ થયો નથી.

અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ કરારથી હોર્મુઝ સંકટ સમાપ્ત થયું છે, જે દુનિયાની 20% ઓઇલ જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે. જોકે, પૂર્વ વિદેશ સચિવ વિજય ગોખલેએ ચેતવણી આપી છે કે તાઇવાન સંકટ ભારત માટે વધુ મોટો આર્થિક ખતરો બની શકે છે. તાઇવાન પર ચીનના કોઈપણ પગલાં, ખાસ કરીને મલાક્કા સ્ટ્રેટના વેપારને ઠપ કરી શકે છે. આનાથી ભારતનો 40% વેપાર અને 90% સેમિકન્ડક્ટર આયાત પર અસર થશે, જે દેશની અર્થવ્યવસ્થાને ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી જહાજોની અવરજવર સામાન્ય કરવા અમેરિકા એક નવી યોજના પર વિચાર કરી રહ્યું છે, જે હેઠળ જહાજ માલિકો ફી ભરીને અમેરિકન નૌસેનાની સુરક્ષામાં પસાર થઈ શકશે. આ 'VIP પાસ' યોજના વીમા કંપનીઓને ફરીથી વીમો આપવા પ્રોત્સાહિત કરશે. હાલમાં 500થી વધુ જહાજો હોર્મુઝની બહાર ફસાયેલા છે. આ યોજના યુરોપિયન દેશોને પણ ખાડી સુરક્ષામાં વધુ જવાબદારી લેવા દબાણ કરી શકે છે.

ફ્રાન્સના એવિયન ખાતે G-7 સમિટમાં PM નરેન્દ્ર મોદીએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ભારતીય નાગરિકોના મૃત્યુનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે વૈશ્વિક દરિયાઈ વેપાર દ્વારા દેશોને જોડતા નાવિકોની સુરક્ષા દરેક દેશની જવાબદારી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિની દિશામાં થયેલી પ્રગતિનું સ્વાગત કરતાં તેમણે સંઘર્ષને કારણે થયેલા જાનમાલના નુકસાન અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર તેની અસરનો ઉલ્લેખ કર્યો. આઉટરીચ સેશનમાં US રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ હાજર હતા. ભારત G7 નું સભ્ય નથી, પરંતુ મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા તરીકે આમંત્રિત છે.

ઇરાનના ટોચના રાજદ્વારીએ જણાવ્યું છે કે અમેરિકા સાથે યુદ્ધ વિરામનો શાંતિ કરાર ત્યારે જ પૂર્ણ થશે જ્યારે ઇઝરાયેલ લેબનોનમાંથી તેનું સૈન્ય પાછું ખેંચી લેશે. ઇઝરાયેલે આ વાતને ફગાવી દીધી છે અને લેબનોન પર હુમલા વધુ આક્રમક બનાવ્યા છે, જેણે યુદ્ધ ફાટી નીકળવાની સંભાવનાઓ વધારી દીધી છે. આ દરમિયાન, ટ્રમ્પ લેબનોન પર ઇઝરાયેલના હુમલાથી નારાજ છે, પરંતુ નેતન્યાહુ કબજો છોડવા તૈયાર નથી.

ફ્રાન્સમાં યોજાયેલી જી-૭ સમિટ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે લગભગ ૧૬ મહિના બાદ મુલાકાત કરી. આ મુલાકાતમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ. વડાપ્રધાન મોદીએ ઇટાલીના વડાપ્રધાન જોર્જિયા મેલોની સાથે પણ મુલાકાત કરી, જેમણે કહ્યું કે "ઇન્સ્ટાગ્રામ પર આપણે બહુ ફેમસ, મળીને આનંદ થયો". આ સંવાદ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે.

ઈરાનના યુદ્ધે દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાની આયાતી તેલ અને ગેસ પરની ભારે નિર્ભરતા ઉજાગર કરી છે, જેનાથી આ ક્ષેત્ર ઊર્જા સુરક્ષાના ગંભીર જોખમોનો સામનો કરી રહ્યું છે. ઈન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (આઈઈએ)ના અહેવાલ મુજબ, મોટાભાગના જહાજો હોર્મુઝ ખાડીમાંથી પસાર થતા હોવાથી, આ ક્ષેત્ર ભૂ-રાજનીતિક ઉથલપાથલ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ બન્યું છે. આઈઈએ ભવિષ્યના સંકટોને ટાળવા માટે ઊર્જાના સ્રોત અને આપૂર્તિ માર્ગોમાં વિવિધતા લાવવાની સલાહ આપે છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થનારા કરારમાં 'લેબનોન' મોટો અવરોધ બની ગયું છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાને ચેતવણી આપી છે કે જ્યાં સુધી ઇઝરાયલી સેના લેબનોનના કબજા હેઠળના વિસ્તારોમાંથી પાછી નહીં હટે, ત્યાં સુધી યુદ્ધનો અંત નહીં આવે. બીજી તરફ, ઇઝરાયલે આ સમજૂતી (MoU) થી પોતાને અલગ કરી લીધું છે અને દક્ષિણ લેબનોન છોડવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ઇઝરાયલ દક્ષિણ લેબનોનને 'બફર ઝોન' તરીકે વિકસાવવા માંગે છે. આ કરાર બે તબક્કામાં થશે, જેમાં પ્રથમ તબક્કામાં યુદ્ધ અટકશે અને બીજા તબક્કામાં પરમાણુ કાર્યક્રમ તથા પ્રતિબંધો પર ચર્ચા થશે.

અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે સંભવિત શાંતિ સમજૂતીનો ડ્રાફ્ટ તૈયાર થઈ રહ્યો છે, પરંતુ ૩૦૦ અબજ ડોલરની રકમને લઈને મોટી ગૂંચવણ ઊભી થઈ છે. ઇરાન આ રકમને યુદ્ધ રોકવા અને વળતર તરીકે જુએ છે, જ્યારે અમેરિકાના ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેને મૂડી રોકાણ અને પુન:નિર્માણ માટે ગણાવે છે. ઇરાનમાં પણ આ સમજૂતી સામે વિરોધ ઊભો થયો છે, જેના કારણે યુદ્ધ ફરી ફાટી નીકળવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

દિલ્હી Policeએ પાકિસ્તાન સમર્થિત એક મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદી-ગુનાખોરી સિન્ડિકેટનો પર્દાફાશ કર્યો છે, જેમાં 7 આતંકવાદીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. દિલ્હી, પંજાબ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં એક સાથે થયેલા દરોડામાં અનેક મહત્વપૂર્ણ પુરાવા અને હથિયારો જપ્ત કરાયા છે. આતંકવાદી શહજાદ ભટ્ટી, જે મુખ્ય કડી મનાય છે, તેની પણ ધરપકડ કરાઈ છે. આ ગેંગ દેશના રાજ્યોમાં યુવાનોને ઉશ્કેરીને અને ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ કરીને નેટવર્ક ઉભું કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી.

અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની સૈન્ય રણનીતિ સામે ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. G-7 સમિટ દરમિયાન ટ્રમ્પે કહ્યું કે, હિઝબુલ્લાહ સામેની લડાઈમાં સિરિયા ઈઝરાયલ કરતાં વધુ અસરકારક ભૂમિકા ભજવી શકે છે, અને નેતન્યાહૂની કાર્યવાહીને કારણે ઈરાન સાથેની શાંતિ વાર્તા પાટા પરથી ઉતરી ગઈ હતી. ટ્રમ્પે લેબનોનમાં ઈઝરાયલની કાર્યવાહી પર પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા, જેમાં નિર્દોષ નાગરિકોના જીવ જાય છે. આ નિવેદન પશ્ચિમ એશિયાના રાજકારણમાં નવી ચર્ચા જગાવશે.

ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેની સંભવિત ડીલ ચર્ચાઓ વચ્ચે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું મહત્વનું નિવેદન આવ્યું છે. ટ્રમ્પે પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ અને અમેરિકાની વિદેશ નીતિ પર વાત કરી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન નેતન્યાહૂથી નિરાશ નથી, પરંતુ બેરૂત પરના હુમલાને પસંદ ન કરતા હોવાનું જણાવ્યું. ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલ પ્રત્યે સમર્થન દર્શાવતા દાવો કર્યો કે તેમના વિના ઇઝરાયેલનું અસ્તિત્વ ન હોત. તેમણે કોઈપણ દેશમાં 'રેજીમ ચેન્જ'ની નીતિ સામે પણ કટાક્ષ કર્યો, કહ્યું કે પરિવર્તન કુદરતી રીતે થવું જોઈએ, બહારના દબાણથી નહીં.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની નીતિ અને સૈન્ય કાર્યવાહી પર ફરી અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે હિઝબુલ્લાહ સામે લડવામાં ઈઝરાયલ કરતાં સીરિયા વધુ અસરકારક હોઈ શકે છે. તેમણે બેરૂત હુમલા પર પણ નારાજગી વ્યક્ત કરી, જણાવ્યું કે નિર્દોષ નાગરિકોના જીવ જાય છે અને ઈમારતો તોડી પાડવી યોગ્ય નથી. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે ઈઝરાયલની કાર્યવાહીથી ઈરાન સાથેની શાંતિ વાટાઘાટો અને પ્રદેશમાં તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસોને મોટો ઝટકો લાગ્યો હતો. જોકે, તેમણે નેતન્યાહૂ સાથે સારા સંબંધો હોવાનું જણાવ્યું.

યુએસ અને ઈરાન વચ્ચેના પરમાણુ કરારની રૂપરેખા બહાર આવી રહી છે, જેમાં 14 શરતોનો સમાવેશ થાય છે. આ કરાર દોઢ પાનાનો છે અને 19 જૂનથી અમલમાં આવશે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, આ કરાર ચાર દેશો વચ્ચે છે અને જો કોઈ એક દેશ તેને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરે તો તે રદ થઈ જશે. કરારમાં ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવશે નહીં, આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સીના સભ્યોને મુલાકાતની મંજૂરી, યુરેનિયમ સંવર્ધનમાં છૂટ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવું, આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવા અને $300 બિલિયન ચૂકવણીનો સમાવેશ થાય છે.

યુએસ ઉપ રાષ્ટ્રપતિપ્રમુખ જેડી વાન્સ અને ઈરાનના વિદેશમંત્રીના નિવેદનોએ ઈરાન-US પરમાણુ કરારના પ્રસ્તાવને સ્પષ્ટ કર્યો છે. આ દોઢ પાનાના પ્રસ્તાવમાં કુલ 14 શરતોનો ઉલ્લેખ છે, જે 19 જૂનથી અમલમાં આવશે. કરાર હેઠળ, ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવશે નહીં અને તેની યુરેનિયમ સંવર્ધન ક્ષમતા મર્યાદિત રાખશે. આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સીના સભ્યોને ઈરાનની મુલાકાતની મંજૂરી મળશે. ઈરાન પરના આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવશે અને સ્થિર ભંડોળ પરત મળશે.

ઈટાલીના વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોનીએ અમેરિકા-ઈરાન કરારને આવકારી પાકિસ્તાન અને કતારની મધ્યસ્થ ભૂમિકા બદલ આભાર વ્યક્ત કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે ફ્રાન્સ, જર્મની અને બ્રિટન સાથે મળીને ઈટાલી આ કરારનું સ્વાગત કરે છે અને તેને શાંતિ માટે મહત્વપૂર્ણ તક માને છે. મેલોનીએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે ઈરાનને પરમાણુ હથિયારો મેળવવાની મંજૂરી ન હોવી જોઈએ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અવરજવરની સ્વતંત્રતા જળવાઈ રહેવી જોઈએ. તેમણે જરૂર પડે તો આંતરરાષ્ટ્રીય નૌકાદળના સહયોગ માટે પણ ઈટાલીની તૈયારી દર્શાવી હતી.

મિડલ ઈસ્ટમાં શાંતિ સ્થાપિત થતાં, ભારતીય કંપનીઓ આ ક્ષેત્રમાં નિકાસ વેપારને વેગ આપવા સક્રિય થઈ છે. FMCG, ઓટોમોબાઈલ, કન્સ્ટ્રક્શન ઇક્વિપમેન્ટ અને ઇલેક્ટ્રિકલ સામાન બનાવતી કંપનીઓ પ્રોડક્શન ક્ષમતા વધારી રહી છે. માલભાડું ઘટતાં અને સપ્લાય ચેઈન સામાન્ય થતાં, આગામી સમયમાં નિકાસ, નફો અને માંગમાં નોંધપાત્ર સુધારો થવાની અપેક્ષા છે. યુદ્ધ દરમિયાન ઘટેલું પ્રોડક્શન હવે 90% થી વધુ પહોંચશે, જેનાથી ઈરાન, ઈરાક અને સાઉદી અરેબિયા જેવા બજારોમાં ભારતીય નિકાસકારો માટે નવી તકો ખુલશે.

શ્રીલંકામાં રમાઈ રહેલી ટ્રાઈ નેશન વન-ડે સિરીઝમાં India-A અને Sri Lanka-A વચ્ચેની મેચ વિવાદોમાં રહી. ખરાબ લાઇટ અને અમ્પાયરના નિર્ણયને કારણે મેચ સુપર ઓવરમાં ગઈ. સુપર ઓવરમાં હાર્યા બાદ, જ્યારે વૈભવ સૂર્યવંશી પરત ફરી રહ્યો હતો, ત્યારે તેણે શ્રીલંકાના એક ખેલાડીને ધક્કો માર્યો. આ ઘટના બાદ ICC કાર્યવાહી કરી શકે છે. પૂર્વ શ્રીલંકન ટીમ મેનેજરે પણ વૈભવના વર્તન પર વિવાદાસ્પદ ટિપ્પણી કરી છે, જેના પર હવે સૌની નજર છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો શાંતિ કરાર ઇઝરાયલ દ્વારા લેબેનૉન પર કરાયેલા હુમલાઓને કારણે ફરી વિવાદમાં આવી ગયો છે. બંને દેશો 19મી જૂને સ્વિત્ઝર્લૅન્ડમાં શાંતિ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાના હતા, પરંતુ ઇઝરાયલના પગલાંને કારણે ઈરાન નારાજ થયું છે. ઈરાને હવે કરાર માટે એક નવી શરત મૂકી છે. ઈરાનના ટોચના રાજદ્વારીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, જો અમેરિકા શાંતિ કરાર કરવા માંગે છે, તો તેણે પહેલા ઇઝરાયલી સેનાને લેબેનૉનમાંથી હટાવવી પડશે.

અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ઈરાન મુદ્દે વ્યૂહાત્મક મતભેદો સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહ્યા છે. જ્યાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ મર્યાદિત અને ઝડપી સફળતા ઈચ્છે છે, ત્યાં બેન્જામિન નેતન્યાહૂ લાંબી લડાઈના પક્ષમાં છે. લેબનોન અને ઈરાન પર થયેલા હુમલાઓને લઈને બંને નેતાઓની પ્રાથમિકતાઓ અલગ જણાય છે. ટ્રમ્પ જાહેરમાં ઈઝરાયેલને ચેતવણી આપી હોવા છતાં, નેતન્યાહૂની કાર્યવાહીઓ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની ઈરાન સાથેની વાતચીતને અસર કરી રહી છે. ટ્રમ્પ ચૂંટણી પહેલા યુદ્ધનો અંત લાવવા માંગે છે, જ્યારે નેતન્યાહૂ સ્થાનિક દબાણને કારણે કડક વલણ અપનાવી રહ્યા છે.

વર્લ્ડકપ દરમિયાન ઈરાની ખેલાડીના ગન સેલિબ્રેશન બાદ ટીમને મેચ પત્યા પછી તરત જ અમેરિકા છોડી મેક્સિકો જવાનું કહેવામાં આવ્યું. ઈરાનનો બેઝ કેમ્પ મેક્સિકોમાં છે. કોચ આમિર ઘાલેનોઈએ ફિફા અને અમેરિકી અધિકારીઓ પર આરોપ લગાવ્યો કે ટીમને આરામ કરવાનો પણ સમય મળ્યો નહીં અને તાત્કાલિક મેક્સિકો પાછા ફરવાનો આદેશ મળ્યો, જે ખેલાડીઓની રિકવરી પર અસર કરી ગયો. ન્યૂઝીલેન્ડ સામેની મેચમાં મોહમ્મદ મોહેબીએ ગોલ બાદ ગન સેલિબ્રેશન કર્યું હતું, જે વાઇરલ થયું.

FIFA World Cup 2026 માં ઈરાન ફૂટબોલ ટીમના મુખ્ય કોચ અમીર ઘલેનોઈએ ફિફા પર અન્યાયી વર્તનનો આરોપ લગાવ્યો છે. ન્યુઝીલેન્ડ સામેની મેચ બાદ ટીમને તાત્કાલિક અમેરિકા છોડી મેક્સિકો જવાનો આદેશ અપાયો હતો. કોચે કહ્યું કે સાધનો વારંવાર ખસેડવાથી અને અન્ય સુવિધાઓના અભાવે ટીમની તૈયારીઓ પર અસર પડી છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે વર્લ્ડ કપ દરમિયાન તેમની ટીમને સૌથી વધુ ઉત્પીડનનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

ઇજિપ્તે વર્લ્ડ નંબર-9 બેલ્જિયમ સામે 1-1 થી ડ્રો કરી આશ્ચર્ય સર્જ્યું. ઇજિપ્તના મિડફિલ્ડર ઇમામ આશૂરે 19મી મિનિટે ગોલ કરીને ટીમને લીડ અપાવી. જોકે, સ્ટાર સ્ટ્રાઈકર રોમેલુ લુકાકુના આવતાની સાથે જ ઇજિપ્તના ડિફેન્ડર મોહમ્મદ હાની દ્વારા ઓન ગોલ થતાં સ્કોર 1-1 થયો. બીજી તરફ, લોસ એન્જલસમાં ઈરાને ન્યૂઝીલેન્ડને 2-2 થી ડ્રો પર રોક્યું. ન્યૂઝીલેન્ડના એલિજાહ જસ્ટે બે ગોલ કર્યા, પરંતુ ઈરાને બે વાર પાછળ રહીને શાનદાર વાપસી કરી.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની શાંતિ સમજૂતી બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરથી નાકાબંધી હટી જતાં ભારતને મોટી રાહત મળી છે. કતારથી એલએનજી (લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ) લઈને આવી રહેલું જહાજ 'દિશા' હોર્મુઝ પાર કરી ગયું છે. આ અને આવા અનેક જહાજો છેલ્લા કેટલાય મહિનાઓથી ફસાયેલા હતા. પેટ્રોલ, ગેસ અને ખાતર ભરેલા આ જહાજો હવે ભારત આવશે, જેનાથી અંદાજે 15 કરોડ ખેડૂત પરિવારોને ટૂંક સમયમાં રાહત મળવાની આશા છે.

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ટોલ-ફ્રી હોવાનો દાવો કર્યો હતો, પરંતુ ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સ્ટ્રેટ પર કોઈ ટોલ નહીં હોય, પરંતુ ચોક્કસ સેવાઓ માટે ફી વસૂલવામાં આવશે. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા મુજબ ટોલ ગેરકાયદેસર હોઈ શકે છે, જ્યારે ફી સેવાઓના બદલામાં વસૂલી શકાય છે. ઈરાન કઈ સેવાઓ પૂરી પાડશે તે હજુ અસ્પષ્ટ છે. ટ્રમ્પના આ કરારને વ્યૂહાત્મક ઉર્જા માર્ગને સુરક્ષિત કરનાર અને મોટા યુદ્ધનું જોખમ ઘટાડનાર ગણાવ્યો હતો. જોકે, ફી વસૂલવાના ઈરાનના નવા નિવેદને આ દાવાઓ પર પ્રશ્નાર્થ સર્જ્યો છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલ વર્ચ્યુઅલ MOU શાંતિ સ્થાપનના પ્રયાસોને વેગ આપે છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફના ડિજિટલ હસ્તાક્ષર બાદ, પરમાણુ શસ્ત્રો પર ઈરાનની સહમતિ અને આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવાની માંગ મુખ્ય છે. જોકે, લેબનોનમાંથી ઈઝરાયલી દળોની સંપૂર્ણ પીછેહઠ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સેવા ફીનો મુદ્દો કરારને જટિલ બનાવી રહ્યો છે. જીનીવા ખાતેની આગામી બેઠક સુધીમાં આ મુદ્દાઓ ઉકેલાય તે મહત્વનું છે.

ફારસની ખાડીમાં ફસાયેલા ભારતીય ધ્વજવાળા 34 જહાજો હવે સુરક્ષિત રીતે ભારતીય બંદરો પર પહોંચવાની આશા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ કરારના નિર્ણયથી આ આશા વધી છે. આ જહાજોમાં LNG, LPG, ક્રૂડ ઓઇલ અને ફર્ટિલાઇઝર જેવા મહત્વપૂર્ણ કાર્ગો ભરેલા છે. LNG કેરિયર ‘દિશા’ સુરક્ષિત રીતે હોર્મુઝ જળસંધિ પાર કરી દહેજ બંદર પહોંચશે. આનાથી કૃષિ ક્ષેત્રને પણ ફાયદો થશે, પરંતુ ઊર્જા પુરવઠામાં તાત્કાલિક સુધારાની શક્યતા ઓછી છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબી ચર્ચા ચાલ્યા બાદ આખરે શાંતિ સમજૂતી (પીસ ડીલ) થઈ ગઈ છે, પરંતુ આ મોટા નિર્ણયથી ઈઝરાયલ બિલકુલ ખુશ નથી. ઈઝરાયલે સાફ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે તે દક્ષિણ લેબેનોનમાંથી કોઈપણ કાળે પાછળ હટવાનું નથી. આ જ જીદના કારણે અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈઝરાયલના પ્રધાનમંત્રી બેન્જામિન નેતન્યાહૂ વચ્ચેના મતભેદો હવે જાહેરમાં આવી ગયા છે. નેતન્યાહૂએ પણ આ વાતનો સ્વીકાર કરતા ખુલ્લેઆમ કહ્યું છે કે, 'ઘણીવાર એવું બને છે કે બંને દેશોના વિચારો એક સરખા નથી હોતા.'

ઈરાને અમેરિકા સાથેના પ્રસ્તાવિત શાંતિ કરાર અંગે મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે કરારના કોઈપણ ઉલ્લંઘન માટે અમેરિકા જવાબદાર રહેશે, અને તેના સાથી દેશો પણ જવાબદાર ગણાશે. કરારનો અર્થ ભૂતકાળના ગુનાઓ ભૂલી જવાનો નથી. ઈરાન તેની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે સમાધાન નહીં કરે. આ કરાર પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થીથી શરૂ થયો છે. ઇઝરાયલ આ કરારનો ભાગ નથી અને લેબનોન મુદ્દો અવરોધ બની શકે છે. અમેરિકા પર વિશ્વાસનો અભાવ હોવા છતાં, ઈરાન આર્થિક તકો માટે વાતચીત ચાલુ રાખી રહ્યું છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ડિજિટલ MoU બાદ ઈઝરાયલના PM બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈઝરાયલ પોતાની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન નહીં કરે. તેમણે કહ્યું કે, "ઈઝરાયલ અને અમેરિકાના હિતો અલગ હોઈ શકે છે, અને મારી પ્રાથમિક જવાબદારી ઈઝરાયલની સુરક્ષાની છે." નેતન્યાહૂએ મક્કમતાથી કહ્યું કે, "કોઈ પણ કરાર થાય કે ન થાય, જ્યાં સુધી હું વડાપ્રધાન છું, ત્યાં સુધી ઈરાનને પરમાણુ શસ્ત્રો મેળવવા દઈશ નહીં." ગાઝા, લેબનોન અને સીરિયામાં બનાવેલા સુરક્ષા ઝોનમાંથી ઈઝરાયલી સૈનિકો હટશે નહીં.