વૈશ્વિક તણાવથી બળતણના ભાવમાં વધઘટ, supply chain પર અસર કરે છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આસમાને પહોંચે છે, પરંતુ ભાવમાં આવી અસ્થિરતા કેમ? OPEC અને OPEC+ જેવા સંગઠનો વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવને નિયંત્રિત કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. આ જૂથોમાં મુખ્ય તેલ ઉત્પાદક રાષ્ટ્રોનો સમાવેશ થાય છે કે જેઓ તેલનું સૌથી વધારે ઉત્પાદન કરે છે. આ દેશો સાથે મળીને નક્કી કરે છે કે કેટલું તેલનું ઉત્પાદન કરવું જોઇએ. ઉત્પાદન ઘટાડીને કૃત્રિમ અછત ઊભી કરે છે જેનાથી ભાવ ઉપર જાય છે.

Texas ના પોર્ટ આર્થરમાં Valero Energy રિફાઇનરીમાં ભયાનક વિસ્ફોટ થયો. ધ્રુજારી આસપાસના વિસ્તારોમાં પણ અનુભવાઈ. રિફાઇનરીની ક્ષમતા પ્રતિદિન 380,000 બેરલ કાચા તેલની છે. શહેરના પશ્ચિમ ભાગમાં રહેતા લોકોને ઘરમાં જ રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી. ફાયર ફાઈટર્સ ઘટનાસ્થળે પહોંચી ગયા છે અને જાનહાનિના કોઈ અહેવાલ નથી. Valero Energy દ્વારા હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન નથી આવ્યું.

વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ઝડપી બદલાવ. ટ્રમ્પે ઈરાનને નકશામાંથી મિટાવવાની ધમકી આપી, પછી શાંતિની વાતો કરી, જેનો ઈરાને ઈન્કાર કર્યો. સોમવારે ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે America અને ઈરાન વચ્ચે મોટા મુદ્દાઓ પર સહમતી બની છે. ટ્રમ્પે નવા અયાતુલ્લાહ સાથે મંત્રણાનો દાવો કર્યો.

ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે ચર્ચા બાદ જણાવ્યું કે, ઈરાન અને લેબનોન પરના હુમલાઓ અટકશે નહીં. નેતન્યાહૂએ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને કચડી નાખવાની અને હિઝબુલ્લાહ વિરુદ્ધનું ઓપરેશન ચાલુ રાખવાની વાત કરી. ટ્રમ્પ ઈરાનને વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવવા માંગે છે અને તેમણે એક ઈરાની અધિકારી સાથે વાત કર્યાનો દાવો કર્યો છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ખુલાસો કર્યો કે ઈરાન પર હુમલા માટે પ્રોત્સાહન કોણે આપ્યું. નેતન્યાહૂએ ઉકસાવ્યાની ચર્ચા હતી, પણ ટ્રમ્પે કહ્યું કે વોર સેક્રેટરી પીટ હેગસેથે ઈરાન સામે સૈન્ય કાર્યવાહીની સલાહ આપી હતી. આ ખુલાસો શાંતિ મંત્રણા વચ્ચે ટ્રમ્પનો નવો દાવ છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધ્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મુદ્દે, ઈરાનના બે એનર્જી સાઇટ પર હુમલાના અહેવાલ છે. ટ્રમ્પે શાંતિની વાત કરી, પણ જમીની હકીકત યુદ્ધ તરફ છે. ઈરાને ટ્રમ્પના દાવાને નકાર્યા છે, અને કહ્યું કે ટ્રમ્પ "ખોટા સમાચાર" ફેલાવી રહ્યા છે. Israel કે USAએ હુમલાની જવાબદારી લીધી નથી.

કોલંબિયાના દક્ષિણ અમેઝોન વિસ્તારમાં 110 સૈનિકોને લઈ જઈ રહેલું લોકહીડ માર્ટિન હર્ક્યુલસ C-130 વિમાન ટેક-ઓફના થોડા સમય બાદ ક્રેશ થયું, જેમાં ઘણા સૈનિકોના મોત થયા. આ દુર્ઘટના રનવેથી માત્ર 1.5 કિમી દૂર જ થઈ હતી, જેના લીધે ઘટના સ્થળે કાળમુખો અકસ્માત સર્જાયો હતો.

ગુજરાત વીજળીમાં સ્વાવલંબી હોવા છતાં, સરકારી પ્લાન્ટને બદલે private companies પર આધાર રાખે છે. નિયમો અને વીજ ખરીદીના કરારોમાં ખાનગી ફેરફાર કરીને પ્રજા પર બોજ લાદવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારે સ્વીકાર્યું છે કે Adani group પાસેથી બે વર્ષમાં 14 હજાર કરોડથી વધુની વીજળી ખરીદી છે, જેનાથી પ્રજાને નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

USના માર્કો રુબિયોએ ભારત, કેનેડા અને કેન્યાના નેતાઓ સાથે મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ અને ઈરાન સામેની રણનીતિ અંગે ટેલિફોનિક ચર્ચા કરી. વોશિંગ્ટનથી મળેલી માહિતી પ્રમાણે રુબિયોએ ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાથે વાત કરી હતી અને સુરક્ષા મુદ્દે ચર્ચા કરી હતી.

મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયેલા છે. ઈરાને તેના 'ભૂગર્ભ મિસાઇલ શહેર'નો વિડીયો જાહેર કરીને વિશ્વને ચોંકાવી દીધું. આ શસ્ત્રોનું પ્રદર્શન છે, પરંતુ ચેતવણી છે કે ઈરાન શરણાગતિ સ્વીકારવાના મૂડમાં નથી. યુદ્ધના 25માં દિવસે પણ ઈરાન મજબૂતીથી લડી રહ્યું છે અને સાઉદી અરેબિયા જેવા સ્થળોએ ઇઝરાયલ પર મિસાઇલ હુમલા કરી રહ્યું છે. રશિયાનું સમર્થન મળતા ઈરાનનું પલ્લું ભારે થયું છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીત ચાલી રહી છે અને 5 દિવસ સુધી હુમલા નહીં કરે. એવામાં ઈરાને અમેરિકા સામે યુદ્ધ રોકવા માટે બે શરતો મૂકી છે. (1) ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા તમામ આર્થિક પ્રતિબંધોને અમેરિકાએ સંપૂર્ણપણે હટાવવા પડશે. (2) યુદ્ધને કારણે ઈરાનને જે સૈન્ય અને માળખાગત નુકસાન થયું છે, તેનું વળતર અમેરિકાએ ચૂકવવું પડશે.

ટ્રમ્પની જાહેરાત છતાં ઈરાને હુમલો કર્યો. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીત ચાલુ હોવાનો દાવો ટ્રમ્પે કર્યો, પરંતુ ઈરાને હુમલા ચાલુ રાખ્યા. ઈરાન ડીલ કરવા માંગે છે તેવા ટ્રમ્પના દાવાને ઈરાને ફેક ન્યૂઝ ગણાવ્યા, તેલ-ગેસ માર્કેટમાં ફાયદો મેળવવાના આરોપ લગાવ્યા. મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની અસમંજસ પરિસ્થિતિ.

વર્તમાન નાણાં વર્ષમાં ભારતમાં ICE તથા ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર્સનું વેચાણ બે કરોડને પાર; આ સૌથી મોટું રજીસ્ટ્રેશન છે. GST 28% થી ઘટાડી 18% કરવાના નિર્ણયથી વેચાણ વધ્યું છે એમ ઓટો ક્ષેત્રના વર્તુળોનું માનવું છે. અગાઉ નાણાં વર્ષ ૨૦૧૯માં આ આંક ઓછો હતો.

પશ્ચિમ એશિયાઈ કટોકટીના લીધે ભારતમાં બળતણ પુરવઠાની કટોકટીથી એલ્યુમિનિયમ ફેક્ટરીઓ બંધ થઈ ગઈ છે, જેના લીધે કામદારો બેરોજગાર થયા છે અને ઉત્પાદન અડધું થઈ ગયું છે. દિલ્હીની એલ્યુમિનિયમ એક્સટ્રુઝન કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર LPG સપ્લાય ન મળવાથી ફેક્ટરીઓ સાત દિવસથી બંધ છે. LPG અને PNG જેવા ઇંધણની ઉપલબ્ધતામાં ઘટાડો થવાથી આ સમસ્યા થઈ છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા Iran યુદ્ધ વચ્ચે, PM મોદીએ દેશમાં કોઈપણ વસ્તુની અછત ન સર્જાય તે માટે તાત્કાલિક પગલાં લીધાં છે. ક્રૂડ ઓઈલ, LPG જહાજોને સલામત રીતે લાવવા, ગલ્ફ દેશો સાથે વાતચીત કરી સપ્લાય ચાલુ રાખવા, કેબિનેટ બેઠકમાં સમીક્ષા કરી કાળાબજારીયાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવા અને રાજ્યો સાથે મળી સપ્લાય ચેન ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. ખાતર, અનાજ અને ઉર્જાનો પુરવઠો અવિરત ચાલુ રાખવા પર ફોકસ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

ઈરાન યુદ્ધની અસર હવે શ્રીલંકામાં દેખાય છે. સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં લગભગ 25% નો વધારો કર્યો છે. છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં આ બીજો Fuel Price Increase છે, જેનાથી સામાન્ય માણસ પર ફુગાવાનો બોજ વધ્યો છે. નવા Rates અનુસાર, શ્રીલંકામાં પેટ્રોલનો ભાવ આશરે Rs. 398 પ્રતિ લિટર થયો છે.

પૂર્વ પ્રમુખ બિલ ક્લિન્ટને ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધનું વિશ્લેષણ કરતા જણાવ્યું કે ટ્રમ્પના કારણે અમેરિકા યુદ્ધ ગુમાવી શકે છે. ઈઝરાયલે અમેરિકાને કહ્યા વગર ઈરાન પર હુમલો કર્યો, જે દર્શાવે છે કે યુદ્ધ પર Trumpનો કંટ્રોલ નથી. ક્લિન્ટને નેતાન્યાહૂ પર અમેરિકાને યુદ્ધમાં જોતરવાનો આરોપ લગાવ્યો અને કહ્યું કે ટ્રમ્પ જાળમાં ફસાયા.

સ્ટોક ફૂલ હોવાથી પેનિક કરવાની જરૂર નથી. યુદ્ધની સ્થિતિ વચ્ચે ગેસ સિલિન્ડર બાદ પેટ્રોલ-ડીઝલની અછતની અફવા ફેલાઈ. લોકોએ પેટ્રોલ પંપો પર લાંબી લાઈનો લગાવી, ટ્રાફિકજામ સર્જાયો. પોલીસે શાંતિ જાળવવા વિનંતી કરી, માલિકોએ સ્ટોક ઉપલબ્ધ હોવાની ખાતરી આપી. અફવા ફેલાવનાર સામે અમદાવાદ સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્ચ કાર્યવાહી કરશે. પેનિક ના કરો, પુરતો જથ્થો છે.

ઈરાનની કરન્સી યુદ્ધના કારણે ખરાબ થઈ ગઈ છે, મોંઘવારીને લીધે સરકારે એક કરોડની નોટ issue કરવી પડી. એક કરોડ ઈરાની કરન્સી એટલે ભારતના ૭૨૫ રૂપિયા. આર્થિક સ્થિતિ એટલી ખરાબ છે કે એક કરોડ રિયાલમાં એક બેગ ભરાય એટલું રાશન પણ મળતું નથી. આથી લોકો પરેશાન છે.

ન્યૂયોર્કના લા-ગાર્ડીયા એરપોર્ટ પર Air Canada એરલાઇન્સનું વિમાન ફાયર ટ્રક સાથે ટકરાયું, જેમાં બે પાયલોટ મૃત્યુ પામ્યા. લેન્ડિંગ સમયે રનવે પર ટ્રક આવી જતા અકસ્માત થયો. અકસ્માતમાં 39+ મુસાફરો અને ક્રૂ ઘાયલ થયા, જેમાં કેટલાકની સ્થિતિ ગંભીર છે, અને ટ્રકમાં સવાર બે લોકોને પણ ઇજા પહોંચી છે. વિમાનને ભારે નુકસાન થયું છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રાહતના સમાચાર આપ્યા છે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરીને જણાવ્યું કે, ઈરાન સાથે ચાલી રહેલી ઊંડી અને વિગતવાર ચર્ચાને ધ્યાનમાં રાખીને, મેં ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ વોરને સૂચના આપી છે કે ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ્સ અને ઉર્જા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર થનારા તમામ સૈન્ય હુમલાઓને આગામી 5 દિવસ માટે મોકૂફ રાખવામાં આવે. હવે આ વાતચીત આખા અઠવાડિયા દરમિયાન ચાલુ રહેશે.

ખાડી દેશોમાં યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે ઈંધણની અછત, ગેસની અછતથી રોજગારને અસર થઈ છે. અમદાવાદ, રાજકોટ, વડોદરામાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની અછત સર્જાઈ છે. IOC અને NAYARA ના પંપો બંધ, HP અને BPCL પર લાંબી લાઈનો છે. વડોદરામાં શોર્ટ સપ્લાયથી વાહનચાલકોને મુશ્કેલી પડી રહી છે.

રવિવારે ઈરાને ઇઝરાયલ પર ક્લસ્ટર વોરહેડ્સથી હુમલો કર્યો. આ હથિયાર હવામાં જ વિસ્ફોટ પામી નાના બોમ્બમાં વિભાજિત થઈ મોટા વિસ્તારમાં વિનાશ વેર છે. ઈરાને તેહરાન પરના હુમલાનો બદલો લીધો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાનની પાવર સિસ્ટમને નુકસાન કરશે તો ખાડી દેશોના ઉર્જા પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવશે. જેનાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અસ્થિરતા સર્જાશે.

અમેરિકા-ઈરાનના તણાવ વચ્ચે, ઈરાન મધ્ય પૂર્વના ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સ પર હુમલો કરી શકે છે. સાઉદી અરેબિયા, UAE અને કુવૈત ઉદ્યોગો માટે ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સ પર નિર્ભર છે. ટ્રમ્પની ચેતવણી બાદ ઈરાને 'જળ યુદ્ધ'ની ધમકી આપી છે. કાઝેમના જણાવ્યા મુજબ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ્સ ખોરવાઈ જવાથી પાણી વિતરણની સમસ્યા થશે.

પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના તણાવથી ભારતમાં LPG સંકટ વધશે. ઓઇલ કંપનીઓ 14.2 કિલોના સિલિન્ડરમાં 10 કિલો ગેસ ભરવાનું વિચારી રહી છે, જેથી વધુ પરિવારોને ગેસ મળી રહે. 60% LPG આયાત થાય છે, જેનો 90% પુરવઠો ગલ્ફ દેશોમાંથી આવે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજો ફસાયા છે, પુરવઠો ઘટતા સંકટ વધી શકે છે.

GJEPC દ્વારા સુરત ડાયમંડ બુર્સ ખાતે ૨૩ માર્ચથી રફ હીરાનું પ્રથમ વ્યુઇંગ શરૂ થશે. દુબઈની અસ્થિરતાને લીધે 'સ્ટાર જેમ્સ' દ્વારા રફ ડાયમંડનું પ્રી-ઓક્શન વ્યુઇંગ ૨૭ માર્ચ સુધી ચાલશે. એપ્રિલમાં અન્ય વિદેશી કંપનીઓ પણ ઓક્શન યોજશે. બાયર્સને હીરાની ગુણવત્તાનું નિરીક્ષણ કરવાની તક મળશે અને ઓનલાઈન ટેન્ડરિંગથી ઓક્શન થશે. આયોજનો સુરતને વૈશ્વિક હીરા ટ્રેડિંગ હબ બનાવશે. આ માટે કોમર્સ મિનિસ્ટ્રીમાંથી મંજૂરી મળી છે.

અમેરિકા, ઈઝરાયલ અને Iran વચ્ચે સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. ઈરાને ઈઝરાયલના પરમાણુ સંશોધન કેન્દ્ર પર હુમલો કર્યો. જેના જવાબમાં અમેરિકાએ ઈરાનને 48 કલાકનું અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને વિવાદ વધ્યો છે. ટ્રમ્પે ધમકી આપી છે કે જો 48 કલાકમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્લો નહીં થાય, તો અમેરિકા Iranના પાવર પ્લાન્ટ્સ પર હુમલો કરશે. ઈરાને પણ વળતી ચેતવણી આપી છે.

મધ્ય-પૂર્વમાં યુદ્ધથી LPG પુરવઠામાં અવરોધ આવતા ભારતમાં યુરિયા પ્લાન્ટ અડધી ક્ષમતાથી ચાલે છે, જેના લીધે ઉત્પાદન ઘટ્યું છે. Petronet LNG એ ઈમરજન્સી જાહેર કરી છે, કારણ કે સપ્લાયરો હોર્મુઝની ખાડીથી ગેસ સપ્લાય કરવામાં અસમર્થ છે. આના કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલ, ગેસ પછી હવે ખાતરની તંગી સર્જાવાની આશંકા છે. યુરિયા ઉત્પાદન 50% ઘટ્યું.

Turkey એ US-Iran યુદ્ધ રોકવા મધ્યસ્થી કરી. તૂર્કિયેના વિદેશ મંત્રી હાકાન ફિદાને America, Iran અને યુરોપિયન યુનિયન સાથે વાત કરી. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય America, ઈઝરાયેલ અને Iran વચ્ચે વધતી હિંસા અટકાવવાનો છે. શાંતિ સ્થાપવા માટે તેઓ પ્રયત્નો કરી રહ્યા છે, અને રાજનૈતિક ઉકેલ લાવવા માંગે છે.

યુદ્ધના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા છે. જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા સહિત એશિયાના દેશોમાં ઈંધણનું રેશનિંગ શરૂ થયું છે. એર ઈન્ડિયાની 2,500 ફ્લાઈટ સહિત દુનિયામાં 20,000થી વધુ ફ્લાઈટ્સ કેન્સલ થઈ છે. આ સંકટનો સામનો કરવા માટે દુનિયામાં ફરી 'લોકડાઉન'ની સંભાવના વધી ગઈ છે.