વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ઝડપી બદલાવ. ટ્રમ્પે ઈરાનને નકશામાંથી મિટાવવાની ધમકી આપી, પછી શાંતિની વાતો કરી, જેનો ઈરાને ઈન્કાર કર્યો. સોમવારે ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે America અને ઈરાન વચ્ચે મોટા મુદ્દાઓ પર સહમતી બની છે. ટ્રમ્પે નવા અયાતુલ્લાહ સાથે મંત્રણાનો દાવો કર્યો.

ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે ચર્ચા બાદ જણાવ્યું કે, ઈરાન અને લેબનોન પરના હુમલાઓ અટકશે નહીં. નેતન્યાહૂએ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને કચડી નાખવાની અને હિઝબુલ્લાહ વિરુદ્ધનું ઓપરેશન ચાલુ રાખવાની વાત કરી. ટ્રમ્પ ઈરાનને વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવવા માંગે છે અને તેમણે એક ઈરાની અધિકારી સાથે વાત કર્યાનો દાવો કર્યો છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ખુલાસો કર્યો કે ઈરાન પર હુમલા માટે પ્રોત્સાહન કોણે આપ્યું. નેતન્યાહૂએ ઉકસાવ્યાની ચર્ચા હતી, પણ ટ્રમ્પે કહ્યું કે વોર સેક્રેટરી પીટ હેગસેથે ઈરાન સામે સૈન્ય કાર્યવાહીની સલાહ આપી હતી. આ ખુલાસો શાંતિ મંત્રણા વચ્ચે ટ્રમ્પનો નવો દાવ છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધ્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મુદ્દે, ઈરાનના બે એનર્જી સાઇટ પર હુમલાના અહેવાલ છે. ટ્રમ્પે શાંતિની વાત કરી, પણ જમીની હકીકત યુદ્ધ તરફ છે. ઈરાને ટ્રમ્પના દાવાને નકાર્યા છે, અને કહ્યું કે ટ્રમ્પ "ખોટા સમાચાર" ફેલાવી રહ્યા છે. Israel કે USAએ હુમલાની જવાબદારી લીધી નથી.

કોલંબિયાના દક્ષિણ અમેઝોન વિસ્તારમાં 110 સૈનિકોને લઈ જઈ રહેલું લોકહીડ માર્ટિન હર્ક્યુલસ C-130 વિમાન ટેક-ઓફના થોડા સમય બાદ ક્રેશ થયું, જેમાં ઘણા સૈનિકોના મોત થયા. આ દુર્ઘટના રનવેથી માત્ર 1.5 કિમી દૂર જ થઈ હતી, જેના લીધે ઘટના સ્થળે કાળમુખો અકસ્માત સર્જાયો હતો.

USના માર્કો રુબિયોએ ભારત, કેનેડા અને કેન્યાના નેતાઓ સાથે મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ અને ઈરાન સામેની રણનીતિ અંગે ટેલિફોનિક ચર્ચા કરી. વોશિંગ્ટનથી મળેલી માહિતી પ્રમાણે રુબિયોએ ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાથે વાત કરી હતી અને સુરક્ષા મુદ્દે ચર્ચા કરી હતી.

મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયેલા છે. ઈરાને તેના 'ભૂગર્ભ મિસાઇલ શહેર'નો વિડીયો જાહેર કરીને વિશ્વને ચોંકાવી દીધું. આ શસ્ત્રોનું પ્રદર્શન છે, પરંતુ ચેતવણી છે કે ઈરાન શરણાગતિ સ્વીકારવાના મૂડમાં નથી. યુદ્ધના 25માં દિવસે પણ ઈરાન મજબૂતીથી લડી રહ્યું છે અને સાઉદી અરેબિયા જેવા સ્થળોએ ઇઝરાયલ પર મિસાઇલ હુમલા કરી રહ્યું છે. રશિયાનું સમર્થન મળતા ઈરાનનું પલ્લું ભારે થયું છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીત ચાલી રહી છે અને 5 દિવસ સુધી હુમલા નહીં કરે. એવામાં ઈરાને અમેરિકા સામે યુદ્ધ રોકવા માટે બે શરતો મૂકી છે. (1) ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા તમામ આર્થિક પ્રતિબંધોને અમેરિકાએ સંપૂર્ણપણે હટાવવા પડશે. (2) યુદ્ધને કારણે ઈરાનને જે સૈન્ય અને માળખાગત નુકસાન થયું છે, તેનું વળતર અમેરિકાએ ચૂકવવું પડશે.

ટ્રમ્પની જાહેરાત છતાં ઈરાને હુમલો કર્યો. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીત ચાલુ હોવાનો દાવો ટ્રમ્પે કર્યો, પરંતુ ઈરાને હુમલા ચાલુ રાખ્યા. ઈરાન ડીલ કરવા માંગે છે તેવા ટ્રમ્પના દાવાને ઈરાને ફેક ન્યૂઝ ગણાવ્યા, તેલ-ગેસ માર્કેટમાં ફાયદો મેળવવાના આરોપ લગાવ્યા. મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની અસમંજસ પરિસ્થિતિ.

ઈરાન યુદ્ધની અસર હવે શ્રીલંકામાં દેખાય છે. સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં લગભગ 25% નો વધારો કર્યો છે. છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં આ બીજો Fuel Price Increase છે, જેનાથી સામાન્ય માણસ પર ફુગાવાનો બોજ વધ્યો છે. નવા Rates અનુસાર, શ્રીલંકામાં પેટ્રોલનો ભાવ આશરે Rs. 398 પ્રતિ લિટર થયો છે.

પૂર્વ પ્રમુખ બિલ ક્લિન્ટને ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધનું વિશ્લેષણ કરતા જણાવ્યું કે ટ્રમ્પના કારણે અમેરિકા યુદ્ધ ગુમાવી શકે છે. ઈઝરાયલે અમેરિકાને કહ્યા વગર ઈરાન પર હુમલો કર્યો, જે દર્શાવે છે કે યુદ્ધ પર Trumpનો કંટ્રોલ નથી. ક્લિન્ટને નેતાન્યાહૂ પર અમેરિકાને યુદ્ધમાં જોતરવાનો આરોપ લગાવ્યો અને કહ્યું કે ટ્રમ્પ જાળમાં ફસાયા.

વિશ્વમાં ચાલતા બે યુદ્ધોથી 55 વર્ષની સૌથી મોટી OIL કટોકટી ઊભી થઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સીના વડાએ ચેતવણી આપી છે કે વિશ્વના OIL પુરવઠામાં રોજનો ૧.૧ કરોડ બેરલ OILનો કાપ અને એલએનજી પુરવઠો ૧૪૦ અબજ ઘનમીટર ઘટ્યો છે. આ યુદ્ધોના કારણે સ્થિતિ એવી છે કે તેનો કોઈ ઉકેલ દેખાતો નથી.

ઈરાનની કરન્સી યુદ્ધના કારણે ખરાબ થઈ ગઈ છે, મોંઘવારીને લીધે સરકારે એક કરોડની નોટ issue કરવી પડી. એક કરોડ ઈરાની કરન્સી એટલે ભારતના ૭૨૫ રૂપિયા. આર્થિક સ્થિતિ એટલી ખરાબ છે કે એક કરોડ રિયાલમાં એક બેગ ભરાય એટલું રાશન પણ મળતું નથી. આથી લોકો પરેશાન છે.

ન્યૂયોર્કના લા-ગાર્ડીયા એરપોર્ટ પર Air Canada એરલાઇન્સનું વિમાન ફાયર ટ્રક સાથે ટકરાયું, જેમાં બે પાયલોટ મૃત્યુ પામ્યા. લેન્ડિંગ સમયે રનવે પર ટ્રક આવી જતા અકસ્માત થયો. અકસ્માતમાં 39+ મુસાફરો અને ક્રૂ ઘાયલ થયા, જેમાં કેટલાકની સ્થિતિ ગંભીર છે, અને ટ્રકમાં સવાર બે લોકોને પણ ઇજા પહોંચી છે. વિમાનને ભારે નુકસાન થયું છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રાહતના સમાચાર આપ્યા છે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરીને જણાવ્યું કે, ઈરાન સાથે ચાલી રહેલી ઊંડી અને વિગતવાર ચર્ચાને ધ્યાનમાં રાખીને, મેં ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ વોરને સૂચના આપી છે કે ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ્સ અને ઉર્જા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર થનારા તમામ સૈન્ય હુમલાઓને આગામી 5 દિવસ માટે મોકૂફ રાખવામાં આવે. હવે આ વાતચીત આખા અઠવાડિયા દરમિયાન ચાલુ રહેશે.

રવિવારે ઈરાને ઇઝરાયલ પર ક્લસ્ટર વોરહેડ્સથી હુમલો કર્યો. આ હથિયાર હવામાં જ વિસ્ફોટ પામી નાના બોમ્બમાં વિભાજિત થઈ મોટા વિસ્તારમાં વિનાશ વેર છે. ઈરાને તેહરાન પરના હુમલાનો બદલો લીધો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાનની પાવર સિસ્ટમને નુકસાન કરશે તો ખાડી દેશોના ઉર્જા પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવશે. જેનાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અસ્થિરતા સર્જાશે.

અમેરિકા-ઈરાનના તણાવ વચ્ચે, ઈરાન મધ્ય પૂર્વના ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સ પર હુમલો કરી શકે છે. સાઉદી અરેબિયા, UAE અને કુવૈત ઉદ્યોગો માટે ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સ પર નિર્ભર છે. ટ્રમ્પની ચેતવણી બાદ ઈરાને 'જળ યુદ્ધ'ની ધમકી આપી છે. કાઝેમના જણાવ્યા મુજબ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ્સ ખોરવાઈ જવાથી પાણી વિતરણની સમસ્યા થશે.

અમેરિકા, ઈઝરાયલ અને Iran વચ્ચે સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. ઈરાને ઈઝરાયલના પરમાણુ સંશોધન કેન્દ્ર પર હુમલો કર્યો. જેના જવાબમાં અમેરિકાએ ઈરાનને 48 કલાકનું અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને વિવાદ વધ્યો છે. ટ્રમ્પે ધમકી આપી છે કે જો 48 કલાકમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્લો નહીં થાય, તો અમેરિકા Iranના પાવર પ્લાન્ટ્સ પર હુમલો કરશે. ઈરાને પણ વળતી ચેતવણી આપી છે.

મધ્ય-પૂર્વમાં યુદ્ધથી LPG પુરવઠામાં અવરોધ આવતા ભારતમાં યુરિયા પ્લાન્ટ અડધી ક્ષમતાથી ચાલે છે, જેના લીધે ઉત્પાદન ઘટ્યું છે. Petronet LNG એ ઈમરજન્સી જાહેર કરી છે, કારણ કે સપ્લાયરો હોર્મુઝની ખાડીથી ગેસ સપ્લાય કરવામાં અસમર્થ છે. આના કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલ, ગેસ પછી હવે ખાતરની તંગી સર્જાવાની આશંકા છે. યુરિયા ઉત્પાદન 50% ઘટ્યું.

Turkey એ US-Iran યુદ્ધ રોકવા મધ્યસ્થી કરી. તૂર્કિયેના વિદેશ મંત્રી હાકાન ફિદાને America, Iran અને યુરોપિયન યુનિયન સાથે વાત કરી. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય America, ઈઝરાયેલ અને Iran વચ્ચે વધતી હિંસા અટકાવવાનો છે. શાંતિ સ્થાપવા માટે તેઓ પ્રયત્નો કરી રહ્યા છે, અને રાજનૈતિક ઉકેલ લાવવા માંગે છે.

યુદ્ધના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા છે. જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા સહિત એશિયાના દેશોમાં ઈંધણનું રેશનિંગ શરૂ થયું છે. એર ઈન્ડિયાની 2,500 ફ્લાઈટ સહિત દુનિયામાં 20,000થી વધુ ફ્લાઈટ્સ કેન્સલ થઈ છે. આ સંકટનો સામનો કરવા માટે દુનિયામાં ફરી 'લોકડાઉન'ની સંભાવના વધી ગઈ છે.

ઉનાળુ વેકેશન નજીક આવતા પરિવારોની પ્રવાસ તૈયારીઓ ધીમી પડી છે, કારણ કે વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને કારણે પ્રવાસીઓ 'Wait and Watch' મોડમાં છે. ઈરાન-અમેરિકા તણાવથી પ્રવાસ ઉદ્યોગને અસર થઈ છે, વિદેશ પ્રવાસ માટેની Enquiry બંધ થઈ ગઈ છે. વિમાન ભાડામાં વધારો થવાથી અને ગેસની અછતને કારણે Hotel અને Resort ઉદ્યોગ પણ પ્રભાવિત થયો છે.

ભુજ હોસ્પિટલ રોડ પર લાખોના ખર્ચે બનાવેલ હાઈમાસ્ટ ટાવર ચાર દિન કી ચાંદની સાબિત થયો. હાલમાં તે બંધ છે, રોડ લાઈટો પણ બંધ હોવાથી વિસ્તારમાં અંધારપટ છવાયો છે. હોસ્પિટલ રોડ ખાણી-પીણીનું કેન્દ્ર હોવાથી હજારો લોકોની અવરજવર રહે છે. પાલિકા પ્રાથમિક સુવિધા પ્રત્યે ઘોર ઉપેક્ષા સેવી રહી છે. રસ્તા પર ખાડા અને ગંદકી દૂર કરવામાં નિષ્ફળ પાલિકા હવે પાયાની જરૂરિયાતમાં પણ કાપ મૂકી રહી છે.

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પઝાકિયાને PM નરેન્દ્ર મોદી સાથેની વાતચીત દરમિયાન કહ્યું કે, બ્રિક્સ દેશોએ ઈરાન પરના હુમલા રોકવામાં ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે, બ્રિક્સ દેશોએ કોઈપણ દબાણ વિના, પોતાની મેળે કામ કરવું જોઈએ અને આ બાબતે આગળ આવવું જોઈએ. બ્રિક્સ દેશોમાં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન, સાઉથ આફ્રિકા, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, સાઉદી અરેબિયા, UAE, ઈરાન.

Iran-Israel Conflict વચ્ચે વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ ગંભીર બની છે. G7 અને EUએ ઈરાનના હુમલાની નિંદા કરી છે. ટ્રમ્પના કડક વલણ બાદ G7 દેશો લશ્કરી અને રાજદ્વારી પ્રતિભાવ માટે તૈયાર છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સુરક્ષા માટે સ્પેશિયલ વર્કિંગ ગ્રુપની રચના કરવામાં આવી છે. વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.

New Jerseyના પત્રકાર સમીર શુક્લના જણાવ્યા મુજબ, ટ્રમ્પે ઈરાનને આખરી ચેતવણી આપી છે. Strait of Hormuzથી વિશ્વના તેલ પુરવઠાનો 20% ભાગ પસાર થાય છે, જે બંધ થવાથી વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર અસર થશે. જો ઈરાન 48 કલાકમાં નહીં ઝૂકે તો અમેરિકા તેના પાવર ગ્રીડ નષ્ટ કરી શકે છે. ઈરાને પણ વળતો હુમલો કરવાની ધમકી આપી છે, જેનાથી Full-scale War થઈ શકે છે. આ પરિસ્થિતિ વૈશ્વિક શાંતિ માટે નિર્ણાયક છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર એરફેર પર નજર રાખી રહી છે, મુસાફરોને ગભરાવાની જરૂર નથી. દર વર્ષે 1 એપ્રિલથી નવા નાણાકીય વર્ષમાં ભાવ બદલાય છે, એવિએશન ક્ષેત્રમાં પણ ફેરફાર થાય છે. Airline કંપનીઓનો ખર્ચ વધે તો ભાડા વધવાની શક્યતા છે, ATFના ભાવની પણ અસર થાય છે.

ઇઝરાયલ અને ઈરાન યુદ્ધથી ભારતમાં LPG અછત વચ્ચે, Pyxis Pioneer જહાજ 16,714 ટન ગેસ લઈને કર્ણાટક પહોંચ્યું. નેધરલેન્ડથી રવાના થયેલું આ જહાજ એજીસ લોજિસ્ટિક્સ માટે ગેસ આપશે. આગામી દિવસોમાં 72,700 ટન LPG આવવાની ધારણા છે, જેમાં Apollo Ocean 26,687 ટન ગેસ લાવશે. અમેરિકાથી 30,000 ટન ગેસ HPCL માટે આવશે, જે પાઇપલાઇન દ્વારા દક્ષિણ ભારતમાં મોકલવામાં આવશે, અને ગેસની અછત દૂર થશે.

મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધ વચ્ચે ભારત સહિત અનેક દેશોમાં ઓઈલ અને ગેસની ચિંતા વધી, સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ થતા ગેસ અછતનું જોખમ ઊભું થયું છે. ત્યારે અમેરિકાના ટેક્સાસથી નીકળેલું 'પાઇક્સિસ પાયનિયર' જહાજ 16,714 ટન LPG જથ્થા સાથે મેંગલોર બંદર પર પહોંચ્યું. કુલ 72 હજાર ટન રસોઈ ગેસ પોર્ટ પર પહોંચવાનો છે.

Britainના રિયાલિટી શોના સ્ટાર સેમ ગોલેન્ડે Dubaiમાં વિલા ખરીદ્યો, પણ America અને Iran વચ્ચે યુદ્ધ થતા ખરીદદારો નથી મળી રહ્યા. Luxury propertyના ભાવ 25% સુધી ઘટ્યા, માર્ચમાં property dealsમાં 51%નો ઘટાડો થયો. Dubaiને ટેક્સ-ફ્રી અર્થતંત્ર માનવામાં આવતું હતું, પણ હુમલાના સમાચારથી લોકોમાં ડર બેસી ગયો. Property માલિકો કિંમતો ઘટાડી રહ્યા છે છતાં ખરીદદારો નથી મળી રહ્યા.