મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્ય: 'પ્રબંધ' સ્વરૂપ અને તેનું મહત્વ
મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્ય: 'પ્રબંધ' સ્વરૂપ અને તેનું મહત્વ
Published on: 22nd September, 2026

ગુજરાતી સાહિત્યની હજાર વર્ષની પરંપરામાં મધ્યકાલીન યુગ વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. આ સમયગાળામાં 'પ્રબંધ' જેવા કાવ્યસ્વરૂપો વિકસ્યા, જે માત્ર સાહિત્યિક રચનાઓ નહિ, પરંતુ ગુજરાતના સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસના જીવંત દસ્તાવેજો છે. 'પ્રબંધ' શબ્દ સંસ્કૃત 'બંધ' ધાતુ પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ વ્યવસ્થિત ગૂંથેલી રચના થાય છે. આ કાવ્ય પ્રકારમાં ઐતિહાસિક, પૌરાણિક કે પ્રસિદ્ધ વ્યક્તિત્વના જીવનપ્રસંગોનું રસપ્રદ નિરૂપણ હોય છે. તે આદર્શ જીવનમૂલ્યો અને સમાજદર્શનનું સંવહન કરે છે.