NASA Artemis II મિશન સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયું. અવકાશ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે આજે એક સુવર્ણ પ્રકરણ લખાયું છે. NASAના યાનનું પેસેફિક મહાસાગરમાં લેન્ડિંગ એક મોટી સફળતા છે, જે ભવિષ્યના ચંદ્ર મિશન માટે માર્ગ મોકળો કરશે. આ સિદ્ધિ NASA અને સમગ્ર વિશ્વ માટે ગર્વની વાત છે.

ઇલોન મસ્કે xAIમાં નવી ભરતી કરી જેમાં દેવેન્દ્ર ચાપલોટ, અમન મદાન અને આદિત્ય ગુપ્તા જેવા ભારતીય મૂળના ત્રણ યુવાનોને ટોચની જોબ્સ મળી. સિલિકોન વેલીથી ટેસ્લા, સ્પેસએક્સ સુધી ભારતીય આઇટી પ્રોફેશનલ્સની હંમેશા ડિમાન્ડ રહી છે. ભારતીય એન્જિનિયરો તેમની IT skillથી મોટો પ્રભાવ પાડી રહ્યા છે. યુએસ ટેક ઉદ્યોગમાં તેઓ સૌથી વિશ્વસનીય અને ઝડપથી વિકસતા ટેલેન્ટ ગ્રુપમાં સામેલ છે.

વાત-વિચાર લેખમાં શિશિર રામાવત જણાવે છે કે ઇલોન મસ્ક પાસે જીઓપોલિટિકલ અને ટેકનોલોજિકલ પાવર વધી રહ્યો છે, જે માનવ ઇતિહાસમાં અજોડ છે. 'SKY IS THE LIMIT' કહેવતની જેમ, મસ્કની મહત્વાકાંક્ષાઓ અસીમ છે. આ સ્થિતિને વખાણવી કે ખતરનાક ગણવી તે વિચારવા જેવું છે.

ફ્રાન્સ સરકારી વિભાગોમાં ડેટાબેઝ, નેટવર્ક, સાયબર સુરક્ષા અને AI ટૂલ્સમાં અમેરિકન નિર્ભરતા ઘટાડશે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથેના રાજકીય ઘર્ષણને પગલે ફ્રાન્સ Microsoft Windows હટાવી Linux અપનાવશે. યુરોપ અમેરિકન ટેક્નોલોજી કંપનીઓના પ્રભુત્વને પડકારી ડિજિટલ સ્વતંત્રતા મેળવવા માંગે છે અને આ માટે સરકારી કમ્પ્યુટર્સને Linux પર શિફ્ટ કરશે.

NASA નું 'ઓરાયન' સ્પેસક્રાફ્ટ ચંદ્રની યાત્રા બાદ આજે પૃથ્વી પર પરત ફરશે. આ યાન સાન ડિયેગો નજીકના સમુદ્રમાં ઉતરશે. 40,000 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશ કરશે ત્યારે 2,700 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન પેદા થશે. આ મિશનમાં રીડ વાઇઝમેન, વિક્ટર ગ્લોવર, ક્રસ્ટિના હેમ્મોક કોચ અને જેરેમી હેન્સન જેવા એસ્ટ્રોનોટ્સ જોડાયેલા છે.

મેટાએ નવું આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ મોડેલ Muse Sprak લોન્ચ કર્યું છે, જે મેટા સુપરઈન્ટેલિજન્સ લેબ્સ દ્વારા તૈયાર કરાયું છે. આ મોડેલ ટૂંક સમયમાં Instagram, WhatsApp અને Messenger માં AI આસિસ્ટન્ટ તરીકે જોવા મળશે. અબજો ડોલરના ખર્ચે બનેલું આ મોડેલ ChatGPT ને ટક્કર આપશે. AI એક્સપર્ટ એલેક્ઝાન્ડર વેંગ આ ટીમનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે.

વિજ્ઞાનીઓની શોધથી બાયોટેકનોલોજીમાં નવો યુગ શરૂ, જેમાં મગજ વિનાની જીવિત માનવ જેવી Biological system 'બોડીઓઈડ્સ' વિકસિત થઈ રહી છે. બોડીઓઈડ્સના ઉપયોગથી દવા અને વેક્સિનના પરીક્ષણ માટે પ્રાણીઓ પર નિર્ભરતા સમાપ્ત થશે. આ નવી શોધથી પ્રત્યારોપણ સુલભ બનશે, પણ માનવ શરીર Commodity સહિતના પ્રશ્નો સર્જાવાની સંભાવના છે.

Google એ AI આધારિત ડિક્ટેશન એપ Google AI Edge Elequent લોન્ચ કરી છે, જે હાલમાં iPhone યુઝર્સ માટે ઉપલબ્ધ છે અને ભવિષ્યમાં Android પર પણ લોન્ચ થશે. આ એપ કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ, વિદ્યાર્થીઓ અને પ્રોફેશનલ્સ માટે ઉપયોગી છે. આ એપ offline ફર્સ્ટ છે, એટલે કે ઇન્ટરનેટ વગર પણ તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. કંપનીએ આ એપને સોફ્ટ લોન્ચ કરી છે.

Metaના ભૂતપૂર્વ કર્મચારી પર UK પોલીસે 30,000 જેટલા પ્રાઇવેટ Facebook ફોટા ડાઉનલોડ કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે. લંડનના આ વ્યક્તિએ Metaમાં કામ કરતી વખતે એક પ્રોગ્રામ બનાવીને આંતરિક સુરક્ષા ચેક્સને બાયપાસ કરીને તસવીરો એક્સેસ કરી હતી. સાયબરક્રાઇમ યુનિટે આ પ્રાઇવસી ભંગ બદલ ક્રિમિનલ તપાસ શરૂ કરી છે. Metaને આ નિયમભંગની જાણ એક વર્ષ પહેલાં થઈ હતી.

WhatsApp Channelથી Earn Money: WhatsApp જોરદાર ફીચર લોન્ચ કરશે, જેનાથી ક્રિએટર્સ ચેનલના માધ્યમથી કમાણી કરી શકશે. ફોલોવર્સ વધારવાની સાથે કન્ટેન્ટથી પણ કમાણી કરી શકશો. જો તમે WhatsApp Channel શરૂ કરવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો આ ફીચર તમારા માટે શાનદાર સાબિત થશે.

Google Maps માં નવું ફીચર: Gemini મોડેલથી ફોટા અને વીડિયો માટે ઓટો કેપ્શન બનશે. યુઝર્સના અનુભવ શેર કરતી વખતે AI આપમેળે કેપ્શન તૈયાર કરશે. ફોટો સિલેક્ટ કર્યા બાદ, Gemini ઇમેજનું વિશ્લેષણ કરી કેપ્શન સૂચવે છે, જેને પોસ્ટ કરતા પહેલા એડિટ કરી શકાય છે.

WhatsAppએ Apple CarPlay માટે ડેડિકેટેડ એપ લોન્ચ કરી, જે કારના ડેશબોર્ડથી મેસેજ અને કોલની સુવિધા આપે છે. આ ઇન્ટરફેસ ડ્રાઇવરનું ધ્યાન રસ્તા પર રાખી કોન્ટેક્ટ્સ સાથે જોડે છે. બીટા ટેસ્ટર્સને આ CarPlay ઇન્ટરફેસનો અનુભવ મળ્યો છે. નવી એપ લેટેસ્ટ iOS અપડેટમાં જોવા મળી છે.

પાછલા એકાદ વર્ષથી ભારતીય ટેક કંપની Zoho Corporation દ્વારા ડેવલપ કરાયેલ WhatsApp ની હરીફ જેવી Arattai મેસેજિંગ સર્વિસ ચર્ચામાં રહી. લોકોએ WhatsApp ના વિકલ્પ તરીકે આ એપ ઇન્સ્ટોલ કરી જોઈ, પરંતુ સ્વજનોની હાજરી ન દેખાતા WhatsApp તરફ વળ્યા.

ભારતે પરમાણુ ઊર્જામાં સ્વનિર્ભરતા તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. સ્વદેશી કલપક્કમ રિએક્ટરથી વીજળી પેદા થવાની સાથે, ભારત પરમાણુ કાર્યક્રમના બીજા તબક્કામાં પ્રવેશી ચૂક્યું છે. આ પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ વધીને Rs. 8,181 કરોડ થયો છે. 500 MW ક્ષમતાવાળા PFBRથી ભારત પોતાના વપરાશ કરતા વધારે વીજળી પેદા કરી શકશે, જે દેશના થોરિયમના ભંડારનો ઉપયોગ કરશે.

વોટ્સએપની સ્માર્ટફોન અને કમ્પ્યુટર એપ્લિકેશનમાં મળતી સુવિધાઓ હવે બ્રાઉઝરમાં પણ મળશે. WhatsApp દ્વારા મિત્રો અને પરિવારજનો સાથે સંપર્કમાં રહેવા માટે સ્માર્ટફોનમાં એપનો ઉપયોગ કરી શકો છો. હવે વોટ્સએપ વેબમાં voice અને video callની સુવિધા ઉપલબ્ધ થતા કમ્પ્યુટર પર પણ કોલ કરી શકાશે.

આજના સમયમાં વિવિધ સર્વિસનું ઇન્ટિગ્રેશન જરૂરી છે. સ્માર્ટફોનમાં દુનિયા સમેટાઈ ગઈ હોવા છતાં, વિદ્યાર્થીઓ, એક્ઝિક્યુટિવ્સ કે બિઝનેસમેન પીસી/લેપટોપ પર Googleની સર્વિસનો ઉપયોગ કરે છે. આ સાઈડબારથી કાર્યક્ષમતા વધે છે.

ભારતીય પરમાણુ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે કલપક્કમ ખાતેના ૫૦૦ મેગાવોટના પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટરે 'ક્રિટિકાલિટી' હાંસલ કરીને ઇતિહાસ રચ્યો છે. રશિયા પછી ભારત આ ટેકનોલોજી ધરાવતો વિશ્વનો બીજો દેશ બન્યો છે. આ રિએક્ટર વપરાશ કરતાં વધુ ઈંધણ પેદા કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે ડૉ. હોમી જહાંગીર ભાભાના આત્મનિર્ભર ભારતના સ્વપ્નને સાકાર કરી દેશને ઉર્જા ક્ષેત્રે નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે. ભારતના પરમાણુ કાર્યક્રમનો પાયો 1954માં નંખાયો હતો. તે સમયે ડૉ. હોમી જહાંગીર ભાભાએ ભારતની ભૌગોલિક સ્થિતિને સમજીને એક વિશિષ્ટ થ્રી-સ્ટેજ ન્યુક્લિયર પ્રોગ્રામ તૈયાર કર્યો હતો.

કલ્પક્કમ ન્યુક્લિયર રિએક્ટરની સફળતાથી ભારત સિવિલ ન્યુક્લિયર ઉર્જામાં આગળ વધ્યું છે. PM મોદીએ જાહેરાત કરી કે ભારતીય વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા ડિઝાઈન અને નિર્મિત એડવાન્સ્ડ રિએક્ટર સફળતાપૂર્વક 'ક્રિટીકેલિટી' પર પહોંચી ગયું છે. ભારત રશિયા પછી કોમર્શિયલ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર ચલાવનાર બીજો દેશ બનશે. આ રિએક્ટર પોતાની જરૂરિયાત કરતા વધારે ઈંધણ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.

વિજ્ઞાનીઓએ મ્યાન્મારમાંથી ૯.૯૦ કરોડ વર્ષ જૂના વિશ્વના સૌથી પ્રાચીન મચ્છરના લાર્વાની શોધ કરી છે, જે એમ્બરમાં સુરક્ષિત મળી આવ્યો છે. મેસોજોઈક યુગના આ મચ્છરને 'ક્રસ્ટોસાબેથેસ પ્રાઈમાવસ' નામ અપાયું છે. જર્મનીની LMU યુનિવર્સિટીના આ સંશોધન દ્વારા ભવિષ્યમાં એવી પદ્ધતિ વિકસાવવામાં આવશે, જેનાથી મચ્છરોને મનુષ્યોને કરડતા રોકી શકાશે અને ગંભીર રોગોનું સંક્રમણ અટકાવી શકાશે.

અમેરિકાની હોસ્પિટલોમાં હવે રેડિયોલોજિસ્ટ્સની જગ્યાએ AI કામ કરશે. NYC Health & Hospitals ના CEO એ જણાવ્યું કે AI એક્સ-રે, સીટી સ્કેન જેવી મેડિકલ ઈમેજિસ વાંચીને ડોક્ટરોનું ભારણ ઘટાડશે અને ઘણા કેસમાં તેઓનું સ્થાન પણ લેશે. સરકારની મંજૂરી મળ્યા બાદ AI ડોક્ટરો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે.

યંગ જનરેશનમાં Snapchat જેવું પોપ્યુલર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ હવે WhatsApp માં પણ સુવિધા આપશે. WhatsAppમાં શેર કરેલા મેસેજ આપોઆપ ડિલીટ થશે. આ ફિચરથી યુઝર્સ મેસેજ વાંચ્યા પછી આપોઆપ ડિલીટ કરી શકશે.

ભારતના હાઇવે પર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો ઉપયોગ થશે. નેશનલ હાઇવેઝ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (NHAI) દેશભરના લગભગ 40 હજાર કિલોમીટરના હાઇવે પરના ખાડા-ખબડાની વિગતો AIથી સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ સિસ્ટમમાં મોકલશે. આ સિસ્ટમથી હાઈવેની સ્થિતિનું મોનિટરિંગ થશે.

લાઈટ ફિશિંગ પર 2017માં પ્રતિબંધ હોવા છતાં, ઘણા રાજ્યોમાં ઈન્ડસ્ટ્રીયલ બોટ્સ દ્વારા આ ટેકનિકનો ઉપયોગ થાય છે. માછીમારી એક જૂનો ધંધો છે, જે આર્કિયોલોજિકલ પુરાવા પ્રમાણે એક લાખ વર્ષ પહેલાં પણ અસ્તિત્વમાં હતો. શિકાર અને માછીમારી માણસની સર્વાઈવલ મેથડનો ભાગ હતી.

અમેરિકાની કંપનીઓ સ્ટાફને 'એટ-વિલ' રાખે છે. ભારતની કંપનીઓએ Oracle કે Amazon ની જેમ હજારો સ્ટાફને ક્યારેય પાણીચું આપ્યું નથી. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ નોકરીઓ છીનવી રહ્યું છે. સેમીકન્ડક્ટર, AI, ડેટા સેન્ટર પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણ વધતા, ખર્ચ સરભર કરવા કંપનીઓ સ્ટાફની છટણી કરે છે.

MIT ના સંશોધકોની AI યુઝર્સને ચેતવણી: AI ચેટબોટ દરેક વાતમાં સહમત થતા યુઝર્સ ભ્રમિત થયા. AI એક પેટર્નથી જવાબ આપે છે, સાવધાન રહેવું. AI ચેટબોટ્સનું વર્તન યુઝર્સને ગેરમાર્ગે દોરે છે, જ્ઞાન પર અસર કરે છે. AI નો વધારે ઉપયોગ જ્ઞાન માટે નુકશાનકારક છે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ વૈશ્વિક સ્તરે ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યું છે, જેમાં ભારત 92% દર સાથે મોખરે છે. ચીન ટોચના ૧૦માં પણ નથી, જ્યારે US નવમા ક્રમે છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સમાં ઘણા દેશો ભારે રોકાણ કરી રહ્યા છે. ભારત AI અપનાવવામાં વિશ્વમાં નંબર વન છે.

NASA ના ARTEMIS-II મિશનનું ઓરાયન અવકાશયાન કેનેડી સ્પેસ સ્ટેશનથી રવાના થયું. આ યાન ચંદ્રથી 7,600 કિ.મી. દૂર જઇને દસ દિવસ બાદ પૃથ્વી પર પાછું ફરશે. ઓરાયન અવકાશયાનને સ્પેસ લોન્ચ સિસ્ટમ(SLS) રોકેટ દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. આ મિશન ચંદ્ર ફરતેની દસ દિવસની યાત્રા કરશે.

1972ના એપોલો મિશન બાદ, આર્ટેમિસ-2 ચંદ્રનું ચક્કર મારી પરત આવશે. એપોલો-13 પછી NASAનું આ પહેલું સમાનવ અભિયાન છે, જેમાં અવકાશયાત્રીઓ 10 દિવસ વિતાવશે. તેમાં ત્રણ પુરુષ અને એક મહિલા હશે. તેઓ ચંદ્ર પર જીવનરક્ષક સંસાધનો, કોમ્યુનિકેશન અને નેવિગેશન જેવા ફીચર્સ તપાસશે. NASAએ આર્ટેમિસ મિશન 2022માં શરૂ કર્યું, જેમાં માનવરહિત યાન મોકલવામાં આવ્યું હતું.

વુહાનમાં Baidu સંચાલિત સોથી વધુ રોબોટેક્સીઓ રસ્તા વચ્ચે બગડી, જેનાથી ઘણા પેસેન્જર્સ ફસાયા. સિસ્ટમ માલફંક્શનને કારણે આમ થયું. અટકેલી રોબોટેક્સીમાંથી પ્રવાસીઓને કાઢવા પોલીસની મદદ લેવાઇ. ચીનમાં આવું પહેલીવાર બન્યું છે, પરંતુ San Franciscoમાં ડિસેમ્બરમાં Waymoની સ્વચાલિત ટેક્સીઓ પણ વીજળી જતાં અટકી ગઇ હતી.

અર્ટિમસ-2 મિશન ભવિષ્યના અંતરિક્ષ સંશોધન માટે મહત્વાકાંક્ષી છે. આ મિશનનો હેતુ 'મૂન ઇઝ ગેટ વે ટુ MARS'નો છે. ભારતના ચંદ્રયાન-1ના જળ સંશોધનનો ઉપયોગ થશે. નાસાના ચાર અવકાશયાત્રીઓ ચંદ્ર ફરતે યાત્રા કરશે. ફ્લોરિડાના કેનેડી સ્પેસ સ્ટેશનથી આ પ્રક્ષેપણ થશે.