મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ વચ્ચે ભારતે ઉર્જા અને સંરક્ષણ હિતોની સુરક્ષા માટે રાજદ્વારી ગતિવિધિઓ તેજ કરી છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર યુએઈની મુલાકાતે છે, જ્યારે વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરી અમેરિકા બાદ હવે ફ્રાન્સ અને જર્મનીના પ્રવાસે છે. આ ઉચ્ચ સ્તરીય મુલાકાતોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુદ્ધની સ્થિતિમાં ભારતની તેલ-ગેસની નિર્ભરતા સુરક્ષિત રાખવી અને સંરક્ષણ તથા ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી મજબૂત કરવાનો છે, જેથી વૈશ્વિક કટોકટી વચ્ચે ભારત આત્મનિર્ભર રહી શકે.

વૈશ્વિક રાજકારણમાં ઐતિહાસિક વળાંક સમાન ઘટનામાં, ઇસ્લામાબાદ ખાતે અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સ અને ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળ વચ્ચે સીધી વાટાઘાટો શરૂ થઈ છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફની મધ્યસ્થીમાં યોજાયેલી આ બેઠકમાં ઈરાને દાયકાઓ જૂની નીતિ તજી લવચીક અભિગમ અપનાવ્યો છે. ક્ષેત્રીય અર્થતંત્રને થયેલું નુકસાન અને ઉર્જાના વધતા ભાવો વચ્ચે, વધુ એક ભીષણ યુદ્ધ ટાળવા અને કાયમી શાંતિ સ્થાપવા બંને પક્ષો મહત્વના મુદ્દાઓ પર સમજૂતી સાધવા પ્રયત્નશીલ છે, જે હકારાત્મક સંકેત આપે છે.

29 વર્ષીય વિક્રાંત કશ્યપની ધરપકડ, દેહરાદૂનમાં સરકારી અને રક્ષા સંસ્થાઓની તસવીરો પાકિસ્તાન મોકલતો હતો. પ્રાથમિક તપાસમાં તે ISI સાથે જોડાયેલા એજન્ટના સંપર્કમાં હોવાનું જણાયું છે. પોલીસે .32 બોરની પિસ્ટલ જપ્ત કરી છે. આરોપી Instagram અને WhatsAppથી હેન્ડલર્સ સાથે સંપર્કમાં હતો. તેણે મહત્વપૂર્ણ સ્થળોના વીડિયો પાકિસ્તાન મોકલ્યા હતા અને બોમ્બ મુકવાની સૂચના અપાઈ હતી. સુરક્ષા એજન્સીઓ તપાસ કરી રહી છે.

અમેરિકા-ઈરાનના યુદ્ધવિરામથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઘટ્યા છે, જે ગયા અઠવાડિયે 13% ઘટ્યા, જે 2020 પછીનો સૌથી મોટો ઘટાડો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ $95 અને WTI $96 પ્રતિ બેરલ થયું. ફેબ્રુઆરીમાં યુદ્ધ પછી બજાર અસ્થિર હતું, ભાવ યુદ્ધ પહેલાના સ્તરથી 30% વધારે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ઉર્જા પુરવઠો શરૂ થવાની શક્યતા છે. US ટેન્કરો પર રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદીને મંજૂરી આપતી છૂટનો સમયગાળો લંબાવાશે કે નહીં તેના પર પણ નજર છે.

અમેરિકા-ઈરાનની શાંતિ વાર્તા વચ્ચે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને લઈ ખુલાસો થયો છે. ઈરાને યુદ્ધમાં બિછાવેલી દરિયાઈ સુરંગોના લીધે તે ખોલી શકે તેમ નથી. ઈરાન પાસે પણ સુરંગોના ચોક્કસ લોકેશન નથી. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સના રિપોર્ટ મુજબ, અસ્તવ્યસ્ત રીતે માઈન્સ બિછાવી હતી. જહાજો ડૂબવાનો ખતરો વધ્યો છે.

આર્થિક કટોકટીમાં દેશો GOLD ભંડાર પર નિર્ભર રહે છે, જે કરન્સીના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ સામે સુરક્ષિત અનામત છે. અમેરિકા 8133.5 ટન સોનાના વિશાળ ભંડાર સાથે દુનિયામાં પ્રથમ નંબરે છે. આ ભંડાર દેશની મજબૂત આર્થિક સ્થિતિ દર્શાવે છે. ત્યારપછી જર્મની (3350.3 ટન), ઈટાલી (2451.8 ટન) અને ફ્રાન્સ (2437 ટન) નો નંબર આવે છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) પાસે લગભગ 880 ટન સોનું છે, જે તેને વૈશ્વિક સ્તરે 9મા કે 10મા સ્થાને રાખે છે.

NASA Artemis II મિશન સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયું. અવકાશ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે આજે એક સુવર્ણ પ્રકરણ લખાયું છે. NASAના યાનનું પેસેફિક મહાસાગરમાં લેન્ડિંગ એક મોટી સફળતા છે, જે ભવિષ્યના ચંદ્ર મિશન માટે માર્ગ મોકળો કરશે. આ સિદ્ધિ NASA અને સમગ્ર વિશ્વ માટે ગર્વની વાત છે.

મધ્ય પૂર્વમાં વિનાશ રોકવા પાકિસ્તાનમાં સંવાદ શરૂ, American પ્રતિનિધિમંડળ તૈયાર, પણ ઈરાનનું સસ્પેન્સ યથાવત છે. ઇઝરાયલની શરત મુખ્ય કારણ છે. કટ્ટર હરીફ America અને ઈરાન પાકિસ્તાનમાં સાથે બેસવા તૈયાર, ઇઝરાયલના હુમલાની તૈયારી અને પાકિસ્તાની મંત્રીના નિવેદને ઇઝરાયલને કાર્યવાહી માટે મજબૂર કર્યું.

પાકિસ્તાનમાં US-ઈરાન સીઝફાયર મંત્રણા થશે, જેમાં મોહમ્મદ બાઘેર ગાલિબાફ ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કરશે. તેઓ ઈરાની સંસદના સ્પીકર છે અને 'પ્રેક્ટિકલ હાર્ડલાઈનર' ગણાય છે. તેઓ ભૂતપૂર્વ સૈન્ય કમાન્ડર પણ છે, અને તેઓ IRGC સાથે ગાઢ સંબંધ ધરાવે છે. તેઓ રાજકીય સમજ ધરાવે છે અને ઈરાનના કટ્ટરપંથી અને સુધારાવાદી જૂથો વચ્ચે કડી સમાન છે. તેમના અનુભવને કારણે શાંતિ મંત્રણામાં રસ્તો નીકળવાની આશા છે.

US-Iran Peace Talks 2026 પહેલાં ટ્રમ્પે ઇરાનને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બંધ ન કરવાની ચેતવણી આપી. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ છે અને તેના પર ટેક્સ વસૂલાત સાંખી લેવાશે નહીં. આ દરિયાઈ માર્ગની સુરક્ષા માટે અમેરિકા મક્કમ છે.

કેપ્સૂલ ‘ઇન્ટિગ્રિટી’ પ્રશાંત મહાસાગરમાં કેલિફોર્નિયાના દરિયાકાંઠે ઉતર્યું. આ મિશન 10 દિવસ ચાલ્યું, જેમાં માનવોએ 50 વર્ષ પછી ચંદ્રની નજીકની યાત્રા કરી, 11.16 લાખ કિલોમીટર અંતર કાપ્યું. Artemis II નાસાનું ક્રૂવાળું ટેસ્ટ ફ્લાઇટ હતું, જેનો હેતુ 2028 સુધીમાં ચંદ્ર પર માનવને ઉતારવાનો છે અને મંગળની યાત્રા માટે ચંદ્રને સ્ટેપિંગ સ્ટોન બનાવવાનો છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધ વચ્ચે, US-Iran Peace Talks 2026 માટે પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતામાં ઈસ્લામાબાદ ખાતે આજે શાંતિ વાર્તા શરૂ થશે. બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ પહોંચી ગયા છે. પાકિસ્તાનની મોટી ભૂમિકા રહેશે. તાજેતરમાં, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બે સપ્તાહના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ વાર્તાથી શાંતિ સ્થપાવાની શક્યતા છે.

1982માં ઈઝરાયેલે શિયા મુસ્લિમોને હરાવ્યા બાદ, ઈરાનની મદદથી હિઝબુલ્લાહનું નેટવર્ક ઉભું થયું, જે આજે પણ ઈઝરાયેલને હંફાવે છે. હિઝબુલ્લાહ કોઈ સેના નથી, પરંતુ શિયા સમુદાયનું એક હથિયારબંધ સંગઠન છે. તેઓ હોસ્પિટલો, સ્કૂલો ચલાવે છે, અને નગરપાલિકાઓમાં દખલ દઈને લોકોના કામ કરાવે છે. લેબેનોનની સંસદમાં પણ હિઝબુલ્લાહના સાંસદો છે. 2000માં હિઝબુલ્લાહએ પહેલી જીત મેળવી.

વાત-વિચાર લેખમાં શિશિર રામાવત જણાવે છે કે ઇલોન મસ્ક પાસે જીઓપોલિટિકલ અને ટેકનોલોજિકલ પાવર વધી રહ્યો છે, જે માનવ ઇતિહાસમાં અજોડ છે. 'SKY IS THE LIMIT' કહેવતની જેમ, મસ્કની મહત્વાકાંક્ષાઓ અસીમ છે. આ સ્થિતિને વખાણવી કે ખતરનાક ગણવી તે વિચારવા જેવું છે.

દિલ્હી પોલીસે પંજાબ, હરિયાણા, જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ફેલાયેલું જાસૂસી રેકેટ પકડ્યું. પાકિસ્તાનની ISI એજન્સી CCTV ફૂટેજના આધારે ભારતીય લશ્કરની ગતિવિધિ પર નજર રાખતી હતી. દેશવ્યાપી નેટવર્કમાં વધુ જાસૂસોની સંડોવણીની આશંકા છે. આઈએસઆઈના ઈશારે CCTV સર્વેલન્સનું ષડયંત્ર રચાયું હતું. સમયસર રેકેટ ઝડપાયું ન હોત તો આતંકી હુમલા થયા હોત.

ઇરાને જણાવ્યું કે હોર્મુઝની ખાડીમાંથી પસાર થનારા જહાજોએ ટ્રાન્ઝિટ ફી ઇરાનીયન ચલણ રિયાલમાં ચૂકવવી પડશે, જે માટે સંસદમાં પ્રસ્તાવ રજૂ થયો છે. હોર્મુઝ પર નિયંત્રણ મજબૂત કરવાના ભાગ રૂપે આ પ્રસ્તાવ છે. હોર્મુઝની રક્ષા અને વિકાસ માટે ઇરાન સરકાર જરૂર પડે ઓમાન સાથે સમજૂતી પણ કરી શકે છે. અમેરિકાએ ઇરાનને રમત રમશે તો ભારે પડશે એવી ચેતવણી આપી છે.

અમેરિકામાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધારાથી ફુગાવો 4 વર્ષની ટોચે પહોંચવાની શક્યતા છે. ઈરાન સામેના યુદ્ધની અર્થતંત્ર પર અસર થશે. માર્ચમાં ફુગાવો 1.5% વધીને 3.4% થવાની સંભાવના છે, જે 2022 પછી સૌથી વધુ હશે. અમેરિકામાં પેટ્રોલ પ્રતિ ગેલનનો ભાવ વધીને 4 ડોલર થવાની સંભાવના છે.

ફ્રાન્સ સરકારી વિભાગોમાં ડેટાબેઝ, નેટવર્ક, સાયબર સુરક્ષા અને AI ટૂલ્સમાં અમેરિકન નિર્ભરતા ઘટાડશે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથેના રાજકીય ઘર્ષણને પગલે ફ્રાન્સ Microsoft Windows હટાવી Linux અપનાવશે. યુરોપ અમેરિકન ટેક્નોલોજી કંપનીઓના પ્રભુત્વને પડકારી ડિજિટલ સ્વતંત્રતા મેળવવા માંગે છે અને આ માટે સરકારી કમ્પ્યુટર્સને Linux પર શિફ્ટ કરશે.

વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને રાજકીય અસ્થિરતાએ દુનિયાભરના દેશો માટે મોટું એનર્જી સંકટ ઊભું કર્યું છે. ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝની ખાડી પર કડક જાપ્તો લગાવી દેવામાં આવતા ઓઈલ અને ગેસ સપ્લાય ખોરવાયો છે. આ સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા ONGC ના ચેરમેન અરુણ કુમાર સિંહે જણાવ્યું કે, 40 વર્ષના અનુભવમાં તેમણે ક્યારેય આવું સંકટ જોયું નથી. એક અખબાર સાથેની વાતચીતમાં અરુણ કુમાર સિંહે કહ્યું કે, અમે ક્યારેય વિચાર્યું નહોતું કે એક દિવસ એવો આવશે જ્યારે હોર્મુઝ જેવો મહત્વનો રસ્તો બંધ થઈ જશે. આ સ્થિતિ માત્ર ભારત માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે તેલ સંકટ સમાન છે.

Melania Trumpએ જેફરી એપ્સટીન સાથેના સંબંધોને નકાર્યા છે અને તેમના પર લાગેલા આરોપોને બદનામ કરવાનું કાવતરું ગણાવ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમની છબી ખરડાવવા માટે ખોટા દાવા થઈ રહ્યા છે અને તેમની મિત્રતા એપ્સટીન કે મેક્સવેલ સાથે ક્યારેય નહોતી. Melaniaએ પીડિતોને ન્યાય મળે તે માટે કોંગ્રેસ પાસે જાહેર સુનાવણીની માંગ કરી છે. 2002ના એક ઈમેલ અને જૂની તસવીરો અંગે તેમણે ખુલાસો કર્યો છે.

એપ્રિલમાં હળવી ઠંડક વચ્ચે, હવામાન વિભાગે તાપમાન વધવાની આગાહી કરી છે. IMD મુજબ, ઉત્તર-પશ્ચિમ, મધ્ય અને પૂર્વી ભારતમાં તાપમાન સામાન્ય રહેશે, પરંતુ ત્યારબાદ 7 દિવસમાં વધશે. દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા, રાજસ્થાનમાં ગરમી વધશે, દક્ષિણમાં હીટવેવની શક્યતા છે. પશ્ચિમી વિક્ષોભ નબળો પડતાં ગરમી વધશે, તેથી સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.

અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ બાદ Hormuzમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ઈરાન અને ઓમાન 'ટોલ ટેક્સ' વસૂલશે. ઈરાન પ્રતિ ટ્રાન્ઝિટ $20 Million વસૂલશે તેવી અટકળો વચ્ચે, શું મિત્ર દેશ હોવા છતાં ભારતને આ ટેક્સ ભરવો પડશે એવા સવાલો ઉભા થયા. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે ટોલ ટેક્સને લઈને ઈરાન અને ભારત વચ્ચે કોઈ વાતચીત થઈ નથી.

અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધથી ઊર્જા સંકટ સાથે ખાદ્યાન્નની અનિશ્ચિતતા વધશે. ઓછી આવકવાળા અને અનાજ આયાત કરતા દેશોમાં ભૂખમરાનું જોખમ વધશે. તેલ અને ગેસના ભાવ વધારાથી સપ્લાય ચેઈન પર અસર થશે. IMF, World Bank અને WFPએ અનાજના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થવાની ચેતવણી આપી છે.

મધ્યપૂર્વ યુદ્ધમાં કતારનો LNG પ્લાન્ટ બંધ થતાં વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠો ખોરવાયો છે. ભારતને LNG ઊંચા ભાવે ખરીદવું પડે છે. રશિયાએ એશિયાઈ દેશોને 40% ડિસ્કાઉન્ટ પર LNG આપવાની ઓફર કરી, જેથી ભારત, બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોને ફાયદો થશે અને ગેસ ટેન્શન ઘટશે.

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે સ્થાનિક એરલાઇન્સને આશરે Rs. 2500 કરોડની આવકનું નુકસાન થયું છે. જો યુદ્ધ ચાલુ રહેશે અને ઈરાન, ખાસ કરીને પાકિસ્તાનનું એરસ્પેસ બંધ રહેશે તો પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે. આનાથી નફાકારક ભારત-યુરોપ રૂટના આર્થિક સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર પડશે. એરલાઇન્સને દૈનિક ફ્લાઇટોની સંખ્યામાં ભારે ઘટાડો કરવાની ફરજ પડી છે, પરિણામે આવક ઘટી છે.

US, ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે યુદ્ધવિરામ પછી ક્રૂડ તેલના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે, પરંતુ વિશ્લેષકોના મતે ભાવ યુદ્ધ પહેલાના સ્તરથી ઉપર રહેશે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ તેલના ભાવ ૧૨૮ ડોલર પ્રતિ બેરલથી ઘટીને ૯૫ અને ૯૭ ડોલરની વચ્ચે આવી ગયા છે. સપ્લાય ચેઇનમાં નુકસાનને કારણે ભાવ ઊંચા રહેશે.

ભારત અને બાંગ્લાદેશના સંબંધો સુધારવા બાંગ્લાદેશના વિદેશમંત્રી ખલીલુર રહેમાન ભારત આવ્યા. તેમણે ભારતના વિદેશમંત્રી એસ જયશંકર અને NSA અજીત ડોભાલને મળ્યા. જયશંકર સાથે શેખ હસીના અને અસદુજ્જમા ખાન કમાલના પ્રત્યાર્પણ વિશે વાત કરી, પરંતુ ભારતે કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નહીં. બાંગ્લાદેશ ભારત સાથેના સંબંધોમાં સુધાર લાવવા પ્રયત્ન કરી રહ્યું છે.

અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધવિરામથી ભારત અને ખાડી દેશોમાં વસતા ભારતીયો પર વ્યાપક અસર થઈ છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર હુમલા નહીં થાય, પરંતુ હોર્મુઝની ખાડીનો રસ્તો ખોલવામાં આવશે. જહાજોની અવરજવર સામાન્ય થશે. રાંધણગેસની અછત સર્જાવાની શક્યતા છે. આ મુદ્દે 10 એપ્રિલે ચર્ચા થશે.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો હતો પરંતુ તે ટકી શક્યો નહોતો અને ભાવ ફરી તૂટ્યા હતા. World Marketના સમાચાર પ્રમાણે ફંડોનું સેલીંગ થયું હતું. World Market ઘટતાં ઈમ્પોર્ટ કોસ્ટ ઘટવાથી ઝવેરી બજારોમાં વેચનારા વધુ અને લેનારા ઓછા રહ્યા હતા. અમદાવાદ ઝવેરી બજારમાં સોનાના ભાવમાં ઘટાડો થયો હતો.

ચૈત્ર માસમાં બળિયા બાપજીના મંદિરે દર્શન કરી "ટાઢું" ખાવાની વર્ષોથી પરંપરા છે. ઝઘડિયા તાલુકા સહિત ઉમલ્લા નગરના શ્રદ્ધાળુઓ દર્શનાર્થે જાય છે. રવિવાર અને મંગળવારે ભાવિકો સવારનું ભોજન મંદિરમાં આરોગે છે. કેટલાક શ્રદ્ધાળુઓ પોર અને સજોદ ગામના મંદિરે દર્શન કરી ધન્યતા અનુભવે છે. આ પ્રથા પ્રાચીન સમયથી ચાલી આવે છે.