શ્રી મહાકાલેશ્વર મંદિરમાં ભસ્મ આરતીના દર્શનને લઈને મંદિર સમિતિ દ્વારા મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. ભક્તોની સુવિધા અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે હવે ઓફલાઇન બુકિંગની પ્રક્રિયામાં મહત્ત્વનો ફેરફાર કરાયો છે. અગાઉ મંદિર સમિતિ દ્વારા કુલ 1700 ભક્તોને ભસ્મ આરતી માટે પરવાનગી આપવામાં આવતી હતી, જેમાંથી 300 ભક્તોને નિ:શુલ્ક પરમિશન મળતી હતી. નવા નિયમો મુજબ હવે નિ:શુલ્ક વ્યવસ્થા પૂરી કરી દેવામાં આવી છે. હવે 'તત્કાલ બુકિંગ' હેઠળ આવતા આ 300 ભક્તોએ પણ પ્રતિ વ્યક્તિ 200 રૂપિયાની ઓનલાઇન ફી ચૂકવવી પડશે.

દુનિયાભરમાં મિડિલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની અસર હવે ગેસ અને તેલની સપ્લાય પર દેખાઈ રહી છે. ભારત તેની LPG ગેસની જરૂરિયાત માટે મોટાપાયે મિડિલ ઈસ્ટ પર નિર્ભર છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં જહાજોની અવરજવર ખોરવાતા અને ઇઝરાયલ-ઈરાન વચ્ચેના તણાવને કારણે એનર્જી સપ્લાય ચેઈન ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થઈ છે. અહેવાલો મુજબ, આ સપ્લાયને ફરીથી સામાન્ય થવામાં મહિનાઓ નહીં પણ વર્ષો લાગી શકે છે.સરકારી અધિકારીઓએ સંકેત આપ્યા છે કે, ગ્લોબલ LPG સપ્લાય ચેઈન જે રીતે ખોરવાઈ છે, તેને સંપૂર્ણપણે પાટા પર આવતા ઓછામાં ઓછા 3 થી 4 વર્ષ કે તેથી વધુ સમય લાગી શકે છે.

હોર્મુઝમાં અમેરિકન નાકાબંધી વચ્ચે પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાનને લઈને થોડા નરમ પડતા દેખાઈ રહ્યા છે. પાકિસ્તાનમાં ફરી ઈરાન સાથે બેઠક થવાના સમાચારો વચ્ચે ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રૂથ સોશિયલ પર મોટી જાહેરાત કરી છે. તેમણે કહ્યું કે, હું હોર્મુઝ હંમેશા માટે ખોલી રહ્યો છું. આ ચીન અને દુનિયા માટે કરી રહ્યો છું. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું કે, "ચીન ખૂબ ખુશ છે કે હું હોર્મુઝ કાયમી ધોરણે ખોલી રહ્યો છું. હું આ તેમના માટે પણ કરી રહ્યો છું - અને વિશ્વ માટે પણ. આ પરિસ્થિતિ ફરી ક્યારેય ઊભી થશે નહીં. તેઓ ઈરાનને હથિયારો ન મોકલવા માટે સંમત થયા છે.

ઈરાને ચીનના જાસૂસી સેટેલાઇટનો ઉપયોગ કરીને મધ્ય પૂર્વમાં આવેલા અમેરિકન સૈન્ય ઠેકાણાઓની રેકી કરી હતી. આ જાસૂસીને કારણે ઈરાનને તમામ મહત્વની જાણકારી મળી ગઈ હતી અને ત્યારબાદ યુદ્ધ દરમિયાન તેને અમેરિકન ઠેકાણાઓને વીણી-વીણીને નિશાન બનાવ્યા હતા. ચીની સેટેલાઇટનો આ ઉપયોગ 2024ના છેલ્લા દિવસોમાં કરવામાં આવ્યો હતો. ફાઇનાન્શિયલ ટાઇમ્સના અહેવાલમાં આ દાવો કરવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ઈરાને TEE-01B સેટેલાઇટ્સનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જેને ચીની કંપની 'અર્થ આઈ' દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને રોકવા માટે બીજા રાઉન્ડની વાતચીતની અટકળો લગાવવામાં આવી રહી છે. પાકિસ્તાન અને ઈજિપ્તના પ્રયાસોથી પ્રથમ બેઠક ઈસ્લામાબાદમાં યોજાઈ હતી, જે અનિર્ણિત રહી હતી. આ દરમિયાન ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત અને ટ્રમ્પના નજીકના સર્જિયો ગોરે યુદ્ધ રોકવામાં ભારતની ભૂમિકા અંગે મોટું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું છે કે મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ માટે અમેરિકા ભારતની ભાગીદારીનું સ્વાગત કરશે.

પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ અને નાકાબંધી વચ્ચે, ભારતીય ધ્વજવાળું LPG ટેન્કર 'જગ વિક્રમ' 20 હજાર મેટ્રિક ટન LPG લઈને કંડલા પોર્ટ પર પહોંચ્યું. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કામચલાઉ સંઘર્ષવિરામ બાદ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પસાર કરનાર આ પ્રથમ ભારતીય જહાજ છે. આ જહાજ ઓમાનની ખાડી થઈને ભારત તરફ આગળ વધ્યું હતું. આ ઘટના ભારત માટે રાહતરૂપ છે.

અંદમાન સાગરમાં એક હોડી ડૂબી ગઈ, જેમાં 250થી વધુ બાંગ્લાદેશી અને રોહિંગ્યા હતા. તેઓ Malaysia જઈ રહ્યા હતા. નવ લોકોનું રેસ્ક્યૂ કરવામાં આવ્યું છે, પણ બાકીના લોકોનો કોઈ અત્તો પત્તો નથી. આ લોકોને તસ્કરી કરીને લઈ જવામાં આવી રહ્યા હતા.

અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સ્થિતિ ગંભીર છે. જો આ દરિયાઈ માર્ગ બંધ થાય, તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર અસર થશે. નોમુરાના અહેવાલ મુજબ માર્ચ ૨૦૨૬ની તુલનાએ દરરોજ આશરે 2.3 million barrels ની અછત સર્જાઈ શકે છે.

US દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નૌસેનિક નાકાબંધીની અસર વર્તાઈ. ઈરાનના બંદરોથી જહાજ નીકળ્યા નહિ, વેપારી જહાજો પાછા ફર્યા. છેલ્લા 24 કલાકમાં 20થી વધુ જહાજો પસાર થયા. ટ્રમ્પે ઈન્ટરવ્યૂમાં યુદ્ધ ખતમ થવાની નજીક હોવાનું કહ્યું.

ભૂ-રાજકીય તણાવના કારણે રોકાણકારો જાન્યુઆરી-માર્ચ ક્વાર્ટરમાં ગોલ્ડ એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ગોલ્ડ ETF)માં રૂ. 31,561 કરોડનું રોકાણ કર્યું, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા કરતા લગભગ છ ગણું વધારે છે. એસોસિએશન ઓફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ઇન ઇન્ડિયા (AMFI)ના ડેટા અનુસાર, ત્રિમાસિક પ્રવાહ 36% વધીને રૂ. 23,132 કરોડ થયો હતો.

યુદ્ધની અસરથી માર્ચમાં ચીનની નિકાસમાં માત્ર 2.50 ટકાની સામાન્ય વૃદ્ધિ થઈ, જ્યારે આયાત 27.80 ટકા વધી છે. વૈશ્વિક વેપારમાં અનિશ્ચિતતા અને ઊર્જાના ભાવ વધારાને કારણે નિકાસ પર અસર થઈ છે. January અને Februaryમાં નિકાસમાં 21 ટકાનો વધારો થયો હતો.

ઈરાન હોર્મુઝની ખાડી ખોલવા તૈયાર છે, પણ અમેરિકા દબાણ કરે છે, જેથી મુદ્દો ગુંચવાશે. યુનાઈટેડ સ્ટેટ સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા ટાર્ગેટેડ બ્લોકેજ કરશે, જે ઈરાનના જહાજોને રોકશે. હોર્મુઝની ખાડી દુનિયાનો મહત્વનો ચોક પોઈન્ટ છે, જેની પહોળાઈ માત્ર ૩૩ કિલોમીટર છે પણ જહાજો માટે માત્ર ૩ કિલોમીટર છે.

મુંબઈ ઝવેરી બજાર આંબેડકર જયંતિના કારણે બંધ હોવા છતાં, વિશ્વ બજારના કારણે સોના-ચાંદીના ભાવ વધ્યા. ડોલર ઈન્ડેક્સ તૂટ્યો અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ સમજૂતીની વાતોથી બજારમાં ઉછાળો આવ્યો.

ભારતીય શેર બજાર ડો. બાબાસાહેબ આંબેડકર જયંતી નિમિત્તે બંધ રહ્યું. વૈશ્વિક બજારોમાં રિલીફ રેલી આવી. ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેની પાકિસ્તાનમાં યોજાયેલી શાંતિ મંત્રણા નિષ્ફળ રહી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી પસાર થનારા ઈરાની જહાજોને રોકવાની અમેરિકાની ચીમકી અને ઈરાનના લડી લેવાના મૂડથી વિશ્વ પર સંકટના વાદળો ઘેરાયા. મિડલ ઈસ્ટના દેશો શાંતિ મંત્રણા માટે આગળ આવતા વૈશ્વિક બજારોમાં સુધારો જોવા મળ્યો.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નોવો નોર્ડિસ્કના દવા સંશોધન, ઉત્પાદન અને કોમર્શિયલ ઓપરેશનમાં ક્રાંતિ લાવશે. OpenAI સાથે મળીને, કંપની ડેટા વિશ્લેષણ, નવી દવાની શોધ અને ઉત્પાદનને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવા AIનો ઉપયોગ કરશે. વજન ઘટાડવાની દવા બનાવતી યુરોપની આ અગ્રણી કંપની દવાના સંશોધનથી લઈને ઉત્પાદન સુધી AIના ઉપયોગથી કામગીરી સુધારશે. AI દવાના ઉત્પાદનને ઝડપી બનાવશે.

USમાં મોસમ બદલાતા, એપ્રિલમાં જ જૂન-જુલાઈ જેવી ભીષણ ગરમીનો અનુભવ થશે. મિડ એટલાન્ટિક અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં 600થી વધુ સ્થળો પર તાપમાન 90 ડિગ્રી Fahrenheit (32.22 ડિગ્રી સે.) થી ઉપર જશે, જેનાથી 16 કરોડ અમેરિકનોને રાડ પડાવશે. આ ભીષણ ગરમીની આગાહી કરવામાં આવી છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિકાસ કાર્યક્રમની ચેતવણી અનુસાર, ઇરાન યુદ્ધથી ભારતમાં ઊર્જાના ભાવ વધશે, કોલસા આધારિત વીજઉત્પાદન વધશે, મધ્ય-પૂર્વમાંથી રેમિટન્સની આવક ઘટશે. યુરિયા ઉત્પાદન માટે આયાતી ગેસ પર નિર્ભરતા ખાદ્ય સુરક્ષા પર દબાણ વધારશે અને ગરીબીમાં રહેનારા લોકોની સંખ્યા વધશે.

યુદ્ધવિરામ બાદ મોદી-ટ્રમ્પની પહેલી વાતચીત: વેપાર અને વૈશ્વિક મુદ્દે ભાગીદારી મજબૂત કરવા કટિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી. પશ્ચિમ એશિયામાં US, ઇઝરાયેલ અને ઈરાન યુદ્ધ વચ્ચે, ટ્રમ્પે PM નરેન્દ્ર મોદી સાથે 40 મિનિટ સુધી ચર્ચા કરી. મધ્ય-પૂર્વમાં US, ઇઝરાયેલ અને ઈરાન યુદ્ધમાં તણાવપૂર્ણ સ્થિતિ અંગે વાત થઈ.

અમેરિકાએ ઇરાનના બંદરો પર જતાં જહાજોને અટકાવવા 10 હજાર સૈનિકો ખડક્યા છે. છતાં ચીનનું વેપારી જહાજ હોર્મુઝની ખાડી પસાર થયું. આગામી દિવસોમાં અમેરિકા-ઇરાન વચ્ચે મંત્રણા Islamabad કે જિનીવામાં યોજાઈ શકે છે, જે માટે ટ્રમ્પે તૈયારી બતાવી છે. લેબનોન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચેની શાંતિમંત્રણાથી હીઝબુલ્લાહને કોઈ ફેર નહીં પડે અને હુમલા ચાલુ રહેશે.

PM નરેન્દ્ર મોદી અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે આજે(14 એપ્રિલ) ટેલિફોનિક વાતચીત થઈ છે. આશરે 40 મિનિટ સુધી ચાલેલી આ લાંબી ચર્ચામાં બંને નેતાઓ વચ્ચે વૈશ્વિક મુદ્દાઓ અને દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર ઊંડાણપૂર્વક મંથન કરવામાં આવ્યું હતું. PM મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચે આ વાતચીત એવા સમયે થઈ છે જ્યારે ટ્રમ્પે હોર્મુઝને સંપૂર્ણ રીતે બંધ કરવાનું એલાન કર્યું છે. PM મોદીએ ટ્રમ્પ સાથે થયેલી વાતચીતની માહિતી આપતા કહ્યું કે, આ વાતચીત દરમિયાન દ્વિપક્ષીય સહયોગમાં થયેલી મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રગતિની સમીક્ષા કરાઈ. આ સિવાય બંને વચ્ચે મિડલ ઈસ્ટની સ્થિતિ પર પણ ચર્ચા થઈ.

પાકિસ્તાનના બલૂચિસ્તાનમાં સક્રિય બળવાખોર સંગઠન ‘બલૂચ લિબરેશન આર્મી (BLA)’એ ફરી પાકિસ્તાન સરકારની ચિંતા વધારી દીધી છે. બીએલએ બલૂચિસ્તાનને સ્વતંત્ર દેશ બનાવવા માંગે છે, જેના કારણે તેના લડવૈયાઓ અને પાકિસ્તાની સૈનિકો વચ્ચે અવારનવાર અથડામણો થતી રહે છે. અત્યાર સુધી BLAએ મોટાભાગે જમીની કાર્યવાહી કરી છે, જોકે હવે બીએલએ પોતાનું નૌકાદળ બનાવી દરિયામાં ખળભળાટ મચાવ્યો છે. તેણે ગ્વાદર વિસ્તારમાં પાકિસ્તાની જહાજ પર હુમલો કરી, ત્રણ સૈનિકોને મોતને ઘાટ ઉતારી પોતાનું પ્રથમ દરિયાઈ ઓપરેશન પાર પાડ્યું છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે ઉર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા ભારતે ફરી રશિયા પાસેથી સસ્તું ક્રૂડ મેળવવાની રણનીતિ તેજ કરી છે. માર્ચ ૨૦૨૬માં રશિયા પાસેથી ક્રૂડની આયાત પ્રતિદિન ૧.૯૮ મિલિયન બેરલ સુધી પહોંચી છે, જે જૂન ૨૦૨૩ પછીનો સૌથી મોટો ઉછાળો છે. જોકે, એપ્રિલમાં આ આયાત ઘટીને ૧.૫૭ મિલિયન બેરલ થઈ છે, જેનું મુખ્ય કારણ માંગમાં ઘટાડો નહીં પરંતુ નાયરા એનર્જીની રિફાઇનરીમાં ચાલી રહેલું ટેકનિકલ મેન્ટેનન્સ શટડાઉન છે. ભારત સરકાર હાલ વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે રશિયન તેલ દ્વારા દેશની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.

હોર્મુઝની ખાડીમાં તણાવ વચ્ચે ઈરાને ભારતીય જહાજો પાસેથી કોઈ 'ટોલ ટેક્સ' નહીં વસૂલવાનો નિર્ણય કર્યો છે. ઈરાને ભારતને પોતાનો વિશ્વસનીય સાથી ગણાવીને મુશ્કેલ સમયમાં સુરક્ષિત રસ્તો આપવાની ખાતરી આપી છે. ઈરાનના રાજદૂતે જણાવ્યું કે ભારત સરકારને પૂછી શકો છો કે શું અમે અત્યાર સુધી કોઈ રકમ વસૂલી છે?

US-Iran Tension વચ્ચે ટ્રમ્પે 'ઓપરેશન બ્લોકેડ' શરૂ કર્યું. અમેરિકી નૌકાદળના 15થી વધુ જહાજો હોર્મુઝની ખાડીમાં તૈનાત છે. F-35B જેવા ફાઈટર જેટ્સ ઈરાની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખશે. અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડ મુજબ, USS ત્રિપોલી (LHA 7) ને હવાઈ હુમલા અને નાકાબંધી માટે અરબ સાગરમાં તૈનાત કરાયું છે.

ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધની શાંતિ મંત્રણા નિષ્ફળ થતાં અને હોર્મુઝ નાકાબંધીથી વૈશ્વિક બજારોમાં સંકટ આવ્યું. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા, રૂપિયો તૂટ્યો, અને ઓટોમોબાઈલ, બેંકિંગ, IT, ઓઈલ-ગેસ, કેપિટલ ગુડ્ઝ, કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ શેરોમાં વેચવાલી થઈ. ક્રુડ ઓઈલ 100 ડોલરને પાર કરી ગયું.

અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ અટકાવવા ગયેલા પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થી નિષ્ફળ રહી, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ધમકીથી સ્થિતિ વણસી. પરિણામે, પાકિસ્તાનનું શેરબજાર ખુલતા જ ધબાય નમ: થઈ ગયું. ઈરાનના બંદરો પર નાકાબંદીના ઓર્ડર બાદ KSE-100 INDEX સોમવારે સત્રના પ્રારંભમાં જ 6000 પોઈન્ટથી વધુ તૂટી ગયો. પાકિસ્તાનના સ્ટોક એક્સચેન્જમાં ભારે વોલેટિલિટી જોવા મળી.

અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ મંત્રણા નિષ્ફળ થતા ઈરાને ભારત તરફ નજર ફેરવી. એમ્બેસેડર સૈયદ રઝા મોસીએબ મોતલાઘએ શાંતિ સ્થાપવામાં ભારતની રચનાત્મક ભૂમિકાને વખાણી. ભારતે ચીન અને રશિયા સાથે મળી વૈશ્વિક શાંતિને પ્રાથમિકતા આપી છે. અમેરિકાના યુદ્ધોન્માદને રોકવા ભારત, રશિયા, અને ચીનની ભૂમિકા અગત્યની. આ દેશોએ અમેરિકાના હુમલાને સમર્થન આપ્યું નથી.

ચીન મિત્રતાના દાવા કરે છે અને ભારતીય પ્રદેશો પર કબજો જમાવે છે. સરકારે ડિપ્લોમેટિક વિરોધથી વિશેષ કશું નથી કરી શકતી. ચીને એક જ વર્ષમાં ત્રણ નવા પ્રદેશો બનાવ્યા, જેની જાણ ભારતીય એજન્સીઓને મોડેથી થઈ. આ જિલ્લો તાજિકિસ્તાન અને PoKને અલગ કરે છે, જેને ચીને સુરક્ષાના નામે વિકસાવ્યો છે.

મુંબઈ બજારમાં મિશ્ર હવામાન હતું. વિશ્વ બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવ તૂટ્યા, પરંતુ ડોલર ઉછળતાં ભાવ પર મિશ્ર અસર થઈ. Iran-US વચ્ચે યુદ્ધની મંત્રણા નિષ્ફળ થતાં અને ડોલર ઇન્ડેક્સ ઉંચકાતાં સોનામાં વેચવાલી વધી. વૈશ્વિક સોનાના ભાવ 4749-4750 ડોલરથી ઘટી 4644 ડોલર થયા, જે 4719-4720 ડોલર રહ્યા. ચાંદીના ભાવ ઔંસના 75 ડોલર રહ્યા હતા.

પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધને લીધે ભારતીય બજારમાં આવેલા કરેક્શનનો લાભ લઈને mutual funds એ નીચા ભાવે EQUITY ખરીદી કરી. આથી, માર્ચમાં ફંડોનું CASH holding ઘટીને ૧૬ મહિનાના તળિયે પહોંચ્યું. ૬૦% ફંડોએ કરેક્શન વખતે આક્રમક ખરીદી કરી, જ્યારે ૪૦% ફંડોએ CASH holding વધાર્યું અથવા જાળવી રાખ્યું. ફેબ્રુઆરીના અંતે CASH holding રૂ. ૨.૧૦ લાખ કરોડ હતું, જે માર્ચમાં ઘટ્યું.