રાજકોટની સેવાભાવી સંસ્થા સદ્દભાવના વૃદ્ધાશ્રમ દ્વારા એક અનોખી પહેલ કરવામાં આવી છે. 2 ઓક્ટોબરથી, આ સંસ્થા આધુનિક લેબોરેટરી શરૂ કરી રહી છે, જેના રિપોર્ટની કિંમત ખાનગી લેબોરેટરી કરતાં લગભગ 70% ઓછી હશે. આ ટ્રસ્ટ પહેલા પણ સસ્તા ભાવે દવાઓનું વેચાણ કરતું રહ્યું છે, અને હવે આ જ ફોર્મ્યુલા સાથે લેબોરેટરી સેવા પણ પ્રદાન કરશે. ઘરેથી સેમ્પલ કલેક્શનની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ રહેશે. આ પહેલથી ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓને મોટો લાભ મળશે.

પોલીસિસ્ટિક ઓવરી સિડ્રોમ (PCOS) મહિલાઓમાં એક સામાન્ય હોર્મોનલ સમસ્યા છે. ઘણીવાર એવું માનવામાં આવે છે કે, PCOS ફક્ત વધારે વજન ધરાવતી મહિલાઓને જ થાય છે, પરંતુ આ માન્યતા સંપૂર્ણપણે સાચી નથી. લીન PCOS એ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં સામાન્ય BMI ધરાવતી મહિલાઓને પણ PCOS ના લક્ષણો જોવા મળે છે. આ સ્થિતિ શરીરના વજન કરતાં હોર્મોન સ્તર, અંડાશયના કાર્ય અને ચયાપચય જેવી બાબતો સાથે વધુ સંકળાયેલી છે. લીન PCOS ધરાવતી મહિલાઓમાં ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર અને ઉચ્ચ એન્ડ્રોજન સ્તર જોવા મળે છે, જે ગર્ભાવસ્થામાં મુશ્કેલી અને મેટાબોલિક સમસ્યાઓ તરફ દોરી શકે છે.

ઘણા લોકો માને છે કે કપ તૂટે નહીં ત્યાં સુધી બદલવાની જરૂર નથી. પરંતુ, કપ પર દેખાતા નાના ચિહ્નો પણ દર્શાવે છે કે તેને બદલવાનો સમય આવી ગયો છે. સતત ચા-કોફીના ઉપયોગથી કપની ગુણવત્તા પર અસર થાય છે. સિરેમિક કપને એક્સપાયરી ડેટ નથી હોતી, પણ યોગ્ય કાળજી ન રાખવાથી તે ખરાબ થઈ શકે છે. કપ પર નાની તિરાડ, ડિઝાઇન ફીક્કી પડવી, કિનાર કે હેન્ડલ પર તિરાડ, અંદર ડાઘ જમા થવા, અથવા વારંવાર ઘસાવાથી કપને બદલવો જોઈએ. સામાન્ય રીતે 6 મહિના પછી કપ બદલવાનું વિચારી શકાય.

મુંબઇની પાંચ મુખ્ય મ્યુનિસિપલ હોસ્પિટલોના ૧૦૦ થી વધુ ડોકટરો લાંબા સમયથી ફરજ પર ગેરહાજર રહેવા બદલ BMC દ્વારા શો કોઝ નોટિસ આપવામાં આવી છે. જેમાં KEM, Sion, Nair, Cooper અને Nair Dental હોસ્પિટલોના ડોકટરોનો સમાવેશ થાય છે. BMC સત્તાવાળાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર હાજરી પૂરતી નથી, પરંતુ ડોકટરોએ દર્દીઓની સારવાર અને સોંપાયેલી ફરજોનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે. આ પગલાંનો ઉદ્દેશ્ય હોસ્પિટલોમાં દર્દીઓને સમયસર અને અસરકારક સારવાર સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

બોલિવુડ અભિનેત્રીઓના શરીર પર આવતા બદલાવની ચર્ચા વચ્ચે, અમેરિકાના સિનિયર કેર સેન્ટર વૃદ્ધોને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવાની તક આપે છે. હોલિવુડ અભિનેત્રીઓ સફેદ વાળ અને કરચલીઓને સહજતાથી સ્વીકારે છે, જે પશ્ચિમ દેશોમાં વધતી વયને સ્વીકારવાની સામાન્યતા દર્શાવે છે. ભારત જેવા દેશોમાં સંયુક્ત કુટુંબ વ્યવસ્થાના બદલાવ સાથે, વૃદ્ધોની સંભાળ એક સમસ્યા બની રહી છે. અમેરિકામાં, ઈન્ડિપેન્ડન્ટ લિવિંગ, આસિસ્ટેડ લિવિંગ અને નર્સિંગ હોમ જેવી વિવિધ વ્યવસ્થાઓ વૃદ્ધોની શારીરિક, સામાજિક અને માનસિક સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરે છે. આ કેન્દ્રો ફક્ત સંભાળ જ નહીં, પરંતુ જીવનની ગુણવત્તા અને સમુદાય સાથે જોડાણ પર ભાર મૂકે છે.

હાલમાં વજન ઘટાડવા અને સુગર કંટ્રોલ માટે Monjaro ઇન્જેક્શન ટ્રેન્ડિંગમાં છે. છેલ્લા દોઢ વર્ષમાં 1256 કરોડના ઇન્જેક્શન વેચાયા છે, અને ગુજરાતમાં પણ ઓબિસિટી એક્સપર્ટ્સની OPD બમણી થઈ ગઈ છે. ટીવી એક્ટર્સ, લગ્ન પહેલાં ફિટ દેખાવા યુવતીઓ અને સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર્સ આ ટ્રીટમેન્ટ વધુ લઈ રહ્યા છે. મોટાભાગે મહિલાઓ સારા દેખાવ માટે જ્યારે પુરુષો આરોગ્ય સમસ્યાઓના નિયંત્રણ માટે આ સારવાર અપનાવી રહ્યા છે. ડોક્ટર્સના મતે, આ ઇન્જેક્શન ભૂખ ઘટાડે છે અને પેટ ભરેલું હોવાનો અહેસાસ કરાવે છે, જેનાથી વજનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે.

ગુજરાતના બનાસકાંઠા, મહેસાણા અને જૂનાગઢ જિલ્લાના પાંચ ગામોમાં બાળકોના આરોગ્યને હાનિકારક એવા નાસ્તાના પડીકાના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ ગામોમાં બાળકોના સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવાયો છે. પ્રતિબંધનું ઉલ્લંઘન કરનાર વેપારીઓ પર રૂ. 1,000 થી રૂ. 10,000 સુધીના દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. કેટલાક ગામોમાં પાણીપુરી જેવા ફાસ્ટફૂડ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકાયો છે. આ પહેલ અન્ય ગામો માટે પણ પ્રેરણારૂપ બની રહી છે.

1 ઓક્ટોબર 'આંતરરાષ્ટ્રીય વયોવૃદ્ધ દિવસ' નિમિત્તે પાટણના ‘દીકરાના ઘર’ વૃદ્ધાશ્રમમાંથી સમાજને પ્રેરણાદાયી સંદેશ મળે છે. આશ્રમમાં 20 થી વધુ વડીલો શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવી રહ્યા છે. સ્થાપક ડૉ. પહેલાદ પટેલ તેમને પોતાના માતા-પિતા સમાન ગણી જરૂરિયાતો પૂરી પાડે છે. અનેક દાતાઓનો સહયોગ, ભોજન, કપડાં અને ભજન-સત્સંગ વચ્ચે વડીલો સન્માનપૂર્વક જીવે છે. આમ છતાં, સંતાનોની યાદ આવતા તેમની આંખો ભીની થઈ જાય છે. તેઓ નિસંતાન છે અથવા સંજોગોવશ અહીં આવ્યા છે, છતાં સંતાનોના સુખ માટે આશીર્વાદ આપે છે.

રાજ્ય યોગ બોર્ડ દ્વારા મોડાસાની કે.એન. શાહ હાઈસ્કૂલ ખાતે આયોજિત વિશેષ યોગ શિબિરમાં ચેરમેનશીશપાલજીએ ઉપસ્થિત રહી યોગાભ્યાસ કર્યો. નિયમિત યોગાસન અને મેડિટેશનથી શારીરિક સ્વાસ્થ્ય સુધરે છે, માનસિક તણાવ ઘટે છે અને જીવનમાં સકારાત્મક ઊર્જા વધે છે. અરવલ્લી જિલ્લામાં યોજાયેલી આ શિબિરમાં નગરજનોએ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લઈને તાડાસન, વૃક્ષાસન, ત્રિકોણાસન, ભુજંગાસન જેવા આસનો અને મેડિટેશનનો અભ્યાસ કર્યો, જેનાથી શરીરની લવચીકતા, સંતુલન, મજબૂતાઈ અને માનસિક શાંતિમાં વધારો થયો. આ શિબિર સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવા પ્રેરિત કરે છે.

પાટણ જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા સાંતલપુર તાલુકાના સાંતલપુર ગામે 'ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાન 2.0' અંતર્ગત 'તમારા ગામમાં, તમારા દ્વાર સુધી' ઝુંબેશ હાથ ધરાઈ. આ 'હાઈ રિસ્ક વિલેજ' અભિયાન હેઠળ યોજાયેલા વિશેષ આરોગ્ય કેમ્પમાં પોર્ટેબલ એક્સ-રે મશીન દ્વારા 101 હાઈ રિસ્ક લાભાર્થીઓનું ટીબી માટે સ્ક્રીનિંગ કરાયું. મુખ્ય જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારી ડૉ. વી.એ. પટેલ, જિલ્લા ક્ષય અધિકારી ડૉ. ડી.એન. પરમાર અને તાલુકા આરોગ્ય અધિકારી ડૉ. કિનરીબેનના માર્ગદર્શન હેઠળ યોજાયેલા આ કાર્યક્રમને સફળ બનાવવા આરોગ્ય કર્મીઓએ નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું.

તાલાલા તાલુકાના ઉમરેઠી ગીર ગામની ગ્રામ પંચાયતે બાળકો અને યુવાનોના સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને ગામમાં હાનિકારક પડીકાં (packaged food) ના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો પ્રેરણાદાયી નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણયને ગ્રામજનોએ આવકાર્યો છે. ગામના રામજી મંદિરે યોજાયેલી બેઠકમાં સરપંચ જયદીપભાઈ જોટવા, આગેવાનો અને દુકાનદારોએ સર્વાનુમત્તે આ નિર્ણય લીધો છે, જેના પગલે ૨૦ જેટલી દુકાનોમાં આવા ઉત્પાદનોનું વેચાણ બંધ થયું છે. સરપંચના જણાવ્યા મુજબ, આવા બિનઆરોગ્યપ્રદ ખાદ્યપદાર્થોના સેવનથી બાળકોમાં સ્થૂળતા, બ્લડ પ્રેશર, કોલેસ્ટ્રોલ જેવી સમસ્યાઓ વધી શકે છે.

આજકાલ ધૂળ, પ્રદૂષણ અને તણાવને કારણે ત્વચાની ચમક ઓછી થઈ જાય છે. મોંઘા બ્યુટી પ્રોડક્ટ્સને બદલે, તમે રસોડામાં રહેલી વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરીને ઘરે જ નેચરલ ફેસ પૅક બનાવી શકો છો. ચણાનો લોટ, હળદર, દહીં અને મધનું મિશ્રણ ત્વચાને સ્વસ્થ, નરમ અને ગ્લોઇંગ બનાવવામાં મદદ કરે છે. આ પૅક ત્વચાની સફાઈ કરે છે અને કુદરતી ચમક લાવે છે. ફક્ત આ ઘટકોને મિક્સ કરીને ચહેરા પર લગાવો અને 15-20 મિનિટ પછી ધોઈ લો. અઠવાડિયામાં બે વાર ઉપયોગ કરવાથી ઉત્તમ પરિણામ મળશે.

ગુજરાતમાં બદલાતી ઋતુ વચ્ચે અમદાવાદમાં મચ્છરજન્ય અને વાયરલ બીમારીઓએ દેખા દીધી છે. અસારવા સિવિલ અને સોલા સિવિલ હોસ્પિટલમાં દર્દીઓનો ધસારો વધ્યો છે, ખાસ કરીને ડેન્ગ્યુના કેસોમાં છેલ્લા 2 મહિનાથી સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. અસારવા સિવિલમાં સપ્ટેમ્બરમાં ડેન્ગ્યુના કેસો ત્રણ ગણા વધ્યા છે, જ્યારે સોલા સિવિલમાં એક સપ્તાહમાં 16 હજારથી વધુ OPD નોંધાઈ છે. બાળકો પણ ઋતુજન્ય બીમારીઓથી પીડાઈ રહ્યા છે. તબીબોએ પાણી ભરાતું અટકાવવા અને લક્ષણો જણાય તો તાત્કાલિક સંપર્ક કરવા અપીલ કરી છે.

ગુસ્સો એ સામાન્ય માનસિક સ્થિતિ છે, પણ તેની અસર શરીર પર પણ થાય છે. ગુસ્સા વખતે શરીરમાં એડ્રેનાલિન હોર્મોન વધે છે, જે શરીરને પ્રતિક્રિયા માટે તૈયાર કરે છે. આ કારણે હૃદયના ધબકારા વધી શકે છે અને રક્તપ્રવાહમાં ફેરફાર થાય છે. ચહેરા તરફ રક્તપ્રવાહ વધવાથી ચહેરો લાલ દેખાય છે અને શરીરનું તાપમાન પણ વધે છે. આ ફેરફારોને કારણે ગુસ્સામાં ચહેરો લાલ અને શરીર ગરમ લાગે છે.

અમેરિકાએ દુર્લભ બીમારીઓની સારવાર માટે ભારત સહિત ૧૯ દેશોમાંથી આયાત થતી અમુક દવાઓ પરનો ટેરિફ શૂન્ય કરવાની જાહેરાત કરી છે. પ્રમુખ ટ્રમ્પ પહેલાં અનેક દેશોને ૧૦૦ ટકા ટેરિફની ધમકી આપી રહ્યા હતા, પરંતુ આ નિર્ણયથી લોકોને રાહત મળશે. આ શૂન્ય ટેરિફમાં દુર્લભ બીમારીઓની દવાઓ, વાંઝીયાપણાની સારવાર, સેલ થેરેપી, જીન થેરેપી, અને એન્ટીબોડી-ડ્રગ કંજુગેટ્સ (ADC) જેવી દવાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ સાથે, તેના સંબંધિત ઘટકો પર પણ ટેરિફ લાગુ પડશે નહીં.

જામનગરમાં 108 ઈમરજન્સી સેવાની ટીમે અદભૂત સમયસૂચકતા અને તબીબી કુશળતા દર્શાવી, ચાલુ એમ્બ્યુલન્સમાં સફળ ડિલિવરી કરાવી માતા અને નવજાત શિશુને સુરક્ષિત રાખ્યા. લાલપુર તાલુકાના રંગપર વાડી વિસ્તારમાં 22 વર્ષીય જમનાબેનને 7મો મહિનો ચાલતો હતો ત્યારે અચાનક પ્રસૂતિ પીડા ઉપડતાં 108ને જાણ કરાઈ. હાઈ રિસ્ક કેસ હોવાથી જામનગર સિવિલ હોસ્પિટલ લઈ જવાતી વખતે રસ્તામાં જ EMT હરેશ ઠાકોરે ઓન-લાઇન માર્ગદર્શન હેઠળ સફળ નોર્મલ ડિલિવરી કરાવી.

અંબાજીના ભાદરવી પૂનમ મહામેળા દરમિયાન 108 એમ્બ્યુલન્સ સેવાએ 8 દિવસમાં 730 માઈભક્તોને તાત્કાલિક સારવાર આપી. 43 લાખથી વધુ ભક્તોની અવરજવર વચ્ચે 18 એમ્બ્યુલન્સ અને 90 EMT-પાઈલોટની ટીમે અવિરત સેવા આપી. આ સેવા દરમિયાન રોડ અકસ્માત, પેટમાં દુખાવો, પડી જવા, તાવ, છાતીમાં દુખાવો અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા 730 ઈમરજન્સી કેસમાં તાત્કાલિક અને જીવનરક્ષક સારવાર પૂરી પાડવામાં આવી.

મલેરિયા જેવા રોગો જો ક્રોનિક (જૂના) બની જાય તો તેનો ઉપચાર મુશ્કેલ બને છે. ક્રોનિક તાવમાં મંદ તાવ, પ્લીહાવૃદ્ધિ (enlargement of spleen), યકૃતવૃદ્ધિ (enlargement of liver), મંદાગ્નિ, રક્તાલ્પતા અને વજન ઘટવું જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. લાંબા સમયની ઉપેક્ષા બરોળ અને યકૃતના કાર્યમાં વિક્ષેપ પાડે છે, જેનાથી ત્વચા પાંડુ વર્ણની બને છે. કડુ, કરિયાતું, ગળો, લીમડાની અંતર છાલ અને સૂંઠના મિશ્રણનો ઉકાળો દિવસમાં બે વખત તાજો બનાવી પીવાથી આ જૂના તાવમાંથી રાહત મળે છે.

રાજકોટ જિલ્લાની પાંચ મુખ્ય સરકારી હોસ્પિટલમાં વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન ૪,૩૩૫ દર્દીઓએ જીવ ગુમાવ્યો. આ મૃત્યુમાં શ્વસનતંત્રના રોગો, બ્લડપ્રેશર, બાળકોના રોગો અને અકસ્માત-ઈજા-હિંસાના કેસો મુખ્ય છે. કુલ મૃત્યુના લગભગ ૭૭% મૃત્યુ આ ચાર શ્રેણીમાં નોંધાયા છે. શ્વસનતંત્રના રોગો, બાળરોગો, અને અકસ્માત-ઈજા-હિંસાના કેસો મૃત્યુના મોટા કારણોમાં સામેલ છે. હૃદયરોગ, કેન્સર, અને અન્ય બિનચેપી રોગોથી થતા મૃત્યુ પણ ચિંતાનો વિષય છે.

ડો. બ્રાયન એલ. વાઇસનું પુસ્તક 'Many Lives, Many Masters' એક મનોચિકિત્સકના અસાધારણ અનુભવનું વર્ણન કરે છે. ચિંતાથી પીડાતી દર્દી કેથરિન, હિપ્નોસિસ દરમિયાન તેના પૂર્વજન્મની ઘટનાઓ અને 'The Masters' નામના આધ્યાત્મિક સત્તાઓના સંદેશાઓ કહેવા લાગી. કેથરિન દ્વારા ડો. વાઇસના મૃત દીકરા વિશેની અંગત વિગતો જણાવતા, મનોચિકિત્સકની જીવન, મૃત્યુ અને ચેતના વિશેની સમજ બદલાઈ ગઈ. આ પુસ્તક પુનર્જન્મની શક્યતા અને માનવ મનની માયાજાળ વચ્ચે રસપ્રદ પ્રશ્ન ઊભો કરે છે.

આપણું મન સ્વાભાવિક રીતે નકારાત્મક વિચારો તરફ ઝુકેલું રહે છે, જ્યારે સકારાત્મકતા કેળવવા પ્રયત્ન કરવો પડે છે. આનું કારણ આપણું અચેતન મન છે, જેમાં દબાયેલી ઇચ્છાઓ, લાગણીઓ અને અનુભવો ભેગા થાય છે. આપણે દરેક બાબતને દ્વૈતવાદી દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ છીએ, જેમ કે સારું-ખરાબ, સફળતા-નિષ્ફળતા. આ કારણે આપણે હંમેશા પસંદગીના દબાણમાં રહીએ છીએ અને નિર્ણયાત્મક બની જઈએ છીએ. મનની આ નિર્ણાયક વૃત્તિ જ આપણી મુખ્ય સમસ્યા છે, વિચારો નહીં. વસ્તુઓને દ્વિ-પરિમાણીય સિક્કાને બદલે એક-પરિમાણીય રેખા તરીકે જોવાથી તટસ્થતા કેળવી શકાય છે, જે માઇન્ડફુલનેસ અને ચોઇસલેસનેસના અભ્યાસથી શક્ય છે.

ગાંધીનગરની Gujarat National Law University (GNLU)માં ગંભીર આરોગ્ય સંકટ સર્જાયું છે. વિદ્યાર્થી મંડળના સર્વે મુજબ, 177 વિદ્યાર્થીઓ બીમાર પડ્યા છે, જેમાં ડેન્ગ્યુના 93, ટાઇફોઇડના 10, વાયરલ ચેપના 58, ફૂડ પોઇઝનિંગના 20 અને અન્ય 19 કેસનો સમાવેશ થાય છે. યુનિવર્સિટી પ્રશાસનની પીવાના પાણીની સુરક્ષા, ખોરાકની સ્વચ્છતા અને ગટર વ્યવસ્થા જાળવણીમાં બેદરકારી હોવાનો વિદ્યાર્થી મંડળે આરોપ મૂક્યો છે. તંત્ર માત્ર સલાહ આપી રહ્યું છે, માળખાકીય સુધારણા કરતું નથી. આ પરિસ્થિતિએ મૂળભૂત સુવિધાઓની નિષ્ફળતા ઉજાગર કરી છે.

મુંબઇમાં ડેન્ગ્યૂ અને મલેરિયાના વધતા જતા કેસને ધ્યાનમાં લઇ BMC દ્વારા હાથ ધરાયેલી મચ્છર વિરોધી ઝુંબેશમાં સપ્ટેમ્બરના પહેલા પખવાડિયામાં 15,143 બ્રીડિંગ સ્પોટ મળ્યાં, જે દરરોજ ૧૦૦૦થી વધુ દર્શાવે છે. આ સમયગાળામાં 2097 મલેરિયા, 14 ડેન્ગ્યૂ અને 14 ચિકનગુનિયાના કેસ નોંધાયા હતા. BMCએ 5.94 લાખ ઘરોનો સર્વે કર્યો અને 32114 સંદિગ્ધ લોકોના બ્લડ સેમ્પલ લીધા. પાણીના ડ્રમ, ટાયર, ભંગાર જેવી જગ્યાઓએ બ્રીડિંગ સ્પોટ મળ્યા. 20,713 મકાનો અને 3.21 લાખ ઝૂંપડપટ્ટી વિસ્તારોમાં ફોગિંગ કરાયું. લોકોને પાણી ભરી ન રાખવાની સલાહ અપાઈ.

કેન્સરની દવાઓની અસહ્ય કિંમતો અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. દવા વિક્રેતાને મળતી મૂળ કિંમત અને દર્દીઓ પાસેથી વસૂલાતી છૂટક કિંમત વચ્ચેના મોટા તફાવત પર અદાલતે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાએ જણાવ્યું કે ₹27,000 MRP ધરાવતી કેન્સરની દવા વિક્રેતાને માત્ર ₹3000માં મળે છે. આ તોતિંગ તફાવત શા માટે છે અને ભાવ નિયંત્રણના દાયરામાંથી આવી દવાઓને બહાર શા માટે રખાઈ છે, તેવા સવાલો સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને પૂછ્યા છે.

ગુજરાતના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના વેરાવળ તાલુકાના આદ્રી અને ઉમરેઠી ગામોએ બાળકોના આરોગ્યને ધ્યાનમાં રાખીને ફેક્ટરીમાં બનતા બિનઆરોગ્યપ્રદ પેકેજ્ડ ફૂડ એટલે કે 'પડીકા' પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો અનોખો નિર્ણય લીધો છે. આ ગ્રામ પંચાયતોએ સર્વસંમતિથી ઠરાવ પસાર કર્યો છે, જેના કારણે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં બાળકોની ખાવા-પીવાની આદતોમાં સુધારો થશે. સ્થાનિક મહિલાઓ ઘરે સ્વચ્છ અને પૌષ્ટિક નાસ્તો તૈયાર કરશે, જે બાળકોને તાજો ખોરાક પૂરો પાડશે અને ગ્રામીણ મહિલાઓને સ્થાનિક રોજગારી પણ મળશે.

હૃદય, શરીરનો અવિરત પંપ, મુઠ્ઠી જેવડું હોવા છતાં જીવનનું અમૂલ્ય અંગ છે. તે દરરોજ લગભગ એક લાખ વખત ધબકી, 7570 લિટર લોહી પંપ કરે છે. આ સ્નાયુમય અંગ 2.5 અબજથી વધુ વખત ધબકી 20 કરોડ લિટરથી વધુ લોહીનું પરિભ્રમણ કરે છે. હૃદય શરીરના દરેક અંગ સુધી ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પહોંચાડે છે. નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને ધૂમ્રપાનથી દૂર રહેવું તેના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

વિશ્વ હૃદય દિન, 29 સપ્ટેમ્બર, હૃદય સ્વાસ્થ્ય અંગે જાગૃતિ લાવે છે. ભલે મુઠ્ઠી જેટલું, હૃદય સતત લોહી પરિભ્રમણ કરે છે. આરામમાં 60-100 Heart Rate સામાન્ય છે, જે ઉંમર, કસરત, તણાવ પર આધાર રાખે છે. આરામમાં હૃદય 5 લિટર/મિનિટ લોહી પંપ કરે છે. ગર્ભમાં જ શરૂ થતું હૃદય, SA node જેવા પેસમેકરથી ચાલે છે. હૃદયને પણ ઓક્સિજન જોઈએ, જે કોરોનરી ધમનીઓ પૂરી પાડે છે. સ્વસ્થ જીવનશૈલી, આહાર, કસરત, ઊંઘ, તણાવ નિયંત્રણ હૃદય માટે અત્યંત જરૂરી છે.

ગુજરાતમાં હૃદયરોગની સમસ્યા ગંભીર બની રહી છે. વર્ષ 2023 થી 2026 દરમિયાન 3.04 લાખથી વધુ દર્દીઓ નોંધાયા છે, જેમાં 59.51% પુરુષો અને 43.22% મહિલાઓ છે. 51 થી 60 વર્ષની વયજૂથમાં 21.17% દર્દીઓ જોવા મળ્યા છે. બાળકો અને કિશોરોમાં પણ હૃદયરોગના કેસો વધી રહ્યા છે, જેમાં 11 થી 20 વર્ષના 12225 દર્દીઓ અને 416 નવજાત શિશુઓનો સમાવેશ થાય છે. અમદાવાદમાં સૌથી વધુ 28% કેસ નોંધાયા છે. તણાવ, અઘટન જીવનશૈલી અને મોડી રાત્રે ખાણી-પીણી જેવા કારણો આ વધારા માટે જવાબદાર છે.

WHO અને UNICEFના નવા રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં શાળાઓમાં સ્વચ્છતા સેવાઓનો અભાવ ચિંતાજનક છે. 2025માં વિશ્વભરમાં 24.4 કરોડ બાળકો શાળામાં સ્વચ્છતા સુવિધાઓથી વંચિત હતા, જેમાંથી 5 કરોડ ભારતમાં હતા. આ આંકડો વિશ્વમાં સૌથી વધુ છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં સ્વચ્છતા સેવાઓ વિનાની શાળાઓમાં 14% ઘટાડો થયો છે, પરંતુ હજુ પણ મોટી સંખ્યામાં બાળકોને સુવિધાઓ મળતી નથી. ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યો હેઠળ, 2030 સુધીમાં દરેક બાળક માટે ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ અને સ્વચ્છ પાણી-સ્વચ્છતા સુનિશ્ચિત કરવાનો હેતુ છે.

શું તમને ક્યારેય ઊંઘમાં જતી વખતે ઊંચાઈ પરથી પડી ગયા હોવાની લાગણી થઈ છે? આ ઘટનાને Hypnic Jerk કહેવાય છે, જે Sleep Start અથવા Hypnagogic Jerk તરીકે પણ ઓળખાય છે. જ્યારે શરીર આરામની સ્થિતિમાં જાય છે અને મગજ ઊંઘ તરફ વધે છે, ત્યારે સ્નાયુઓમાં અચાનક હલનચલન થાય છે, જેનાથી ઝટકો અનુભવાય છે. આ સામાન્ય છે. થાક, તણાવ, અને કેફીન પણ તેના કારણ બની શકે છે. મગજ અને શરીરમાં થતા ફેરફારો આ લાગણી માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે.