હૃદય, શરીરનો અવિરત પંપ, મુઠ્ઠી જેવડું હોવા છતાં જીવનનું અમૂલ્ય અંગ છે. તે દરરોજ લગભગ એક લાખ વખત ધબકી, 7570 લિટર લોહી પંપ કરે છે. આ સ્નાયુમય અંગ 2.5 અબજથી વધુ વખત ધબકી 20 કરોડ લિટરથી વધુ લોહીનું પરિભ્રમણ કરે છે. હૃદય શરીરના દરેક અંગ સુધી ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પહોંચાડે છે. નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને ધૂમ્રપાનથી દૂર રહેવું તેના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

વિશ્વ હૃદય દિન, 29 સપ્ટેમ્બર, હૃદય સ્વાસ્થ્ય અંગે જાગૃતિ લાવે છે. ભલે મુઠ્ઠી જેટલું, હૃદય સતત લોહી પરિભ્રમણ કરે છે. આરામમાં 60-100 Heart Rate સામાન્ય છે, જે ઉંમર, કસરત, તણાવ પર આધાર રાખે છે. આરામમાં હૃદય 5 લિટર/મિનિટ લોહી પંપ કરે છે. ગર્ભમાં જ શરૂ થતું હૃદય, SA node જેવા પેસમેકરથી ચાલે છે. હૃદયને પણ ઓક્સિજન જોઈએ, જે કોરોનરી ધમનીઓ પૂરી પાડે છે. સ્વસ્થ જીવનશૈલી, આહાર, કસરત, ઊંઘ, તણાવ નિયંત્રણ હૃદય માટે અત્યંત જરૂરી છે.

ગુજરાતમાં હૃદયરોગની સમસ્યા ગંભીર બની રહી છે. વર્ષ 2023 થી 2026 દરમિયાન 3.04 લાખથી વધુ દર્દીઓ નોંધાયા છે, જેમાં 59.51% પુરુષો અને 43.22% મહિલાઓ છે. 51 થી 60 વર્ષની વયજૂથમાં 21.17% દર્દીઓ જોવા મળ્યા છે. બાળકો અને કિશોરોમાં પણ હૃદયરોગના કેસો વધી રહ્યા છે, જેમાં 11 થી 20 વર્ષના 12225 દર્દીઓ અને 416 નવજાત શિશુઓનો સમાવેશ થાય છે. અમદાવાદમાં સૌથી વધુ 28% કેસ નોંધાયા છે. તણાવ, અઘટન જીવનશૈલી અને મોડી રાત્રે ખાણી-પીણી જેવા કારણો આ વધારા માટે જવાબદાર છે.

જ્યારે બાળકો અચાનક ભાવનાત્મક રીતે અસ્થિર થઈ જાય છે, ત્યારે મોટાભાગના વાલીઓ ગુસ્સે થઈ જાય છે. જોકે, વિજ્ઞાન દર્શાવે છે કે આ બાળકના મગજમાં થતી પ્રક્રિયા છે. બાળકના મગજનો એમિગ્ડાલા (amygdala) ભાગ ભય અને ક્રોધ જેવી લાગણીઓનું નિયંત્રણ કરે છે, જ્યારે પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ (prefrontal cortex) તર્કનું નિયમન કરે છે. નાના બાળકોમાં પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ અપરિપક્વ હોવાથી, તેઓ લાગણીઓના ભારે દબાણ હેઠળ આવી જાય છે. આવા સમયે, શાંત હાજરી અને કો-રેગ્યુલેશન (co-regulation) દ્વારા બાળકને શાંત પાડવું મહત્વપૂર્ણ છે. બાળકની અસહાયતાને સમજીને, લાગણીઓને દબાવવાને બદલે તેને સમજવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.

ડો. વિજય દવે જણાવે છે કે મેનોપોઝ પછી સ્ત્રીઓમાં હાર્ટ એટેકનું જોખમ પુરુષો જેટલું અથવા વધુ થઈ શકે છે. યુવાન સ્ત્રીઓમાં ઇસ્ટ્રોજન હોર્મોન રક્ષણ આપે છે, પરંતુ મેનોપોઝ બાદ તેનું સ્તર ઘટતાં જોખમ વધે છે. સ્ત્રીઓની નાની રક્તવાહિનીઓમાં બ્લોકેજ થાય છે જે એન્જિયોગ્રાફીમાં સહેલાઈથી પકડાતા નથી. ડાયાબિટીસ, માનસિક તાણ, ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન હાઈ બ્લડપ્રેશર જોખમ વધારે છે. લક્ષણોમાં છાતીના દુખાવાને બદલે થાક, જડબાં/પીઠમાં દુખાવો, શ્વાસ ચઢવો, ઉબકા, ઠંડો પરસેવો વગેરે હોઈ શકે છે. નિયમિત તપાસ અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવો.

વિશ્વ હૃદય દિવસ નિમિત્તે, પોરબંદર જિલ્લામાં છેલ્લા 15 મહિનામાં હાર્ટ એટેકના બનાવોમાં 38.64% નો નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. સરકારી આંકડા દર્શાવે છે કે જૂન 2025માં 69 દર્દીઓ સામે ઓગસ્ટ 2026માં 136 દર્દીઓ દાખલ થયા છે, જે ચિંતાજનક છે. મોટી ઉંમરના લોકોની સાથે હવે યુવાવર્ગમાં પણ હાર્ટ એટેકના કેસ વધી રહ્યા છે. આ વધારાના કારણો પર સંશોધનની જરૂર છે.

નારી શક્તિના અનેક ઉદાહરણો વચ્ચે, ભારતીય મહિલાઓએ શિક્ષણ અને વ્યાવસાયિક ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી છે. ૧૯મી સદીમાં, જ્યારે મહિલાઓ માટે શિક્ષણ એક મોટો પડકાર હતો, ત્યારે કાદંબિની બ્રજકિશોર બાસુ કલકત્તા યુનિવર્સિટીમાંથી સ્નાતક થનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા બન્યા અને ત્યારબાદ ૧૮૮૬માં પ્રથમ ભારતીય મહિલા ડોકટર બન્યા. તેમની સાથે, આનંદી ગોપાલ જોશી, જેમને સામાજિક સંસ્થાઓના સહકારથી અમેરિકામાં શિક્ષણ મેળવી ૧૮૮૬માં ડોક્ટરની પદવી પ્રાપ્ત કરી, તેઓ પણ પ્રથમ ભારતીય મહિલા ડોકટર તરીકે ઓળખાય છે. આ બંને મહિલાઓએ અનેક પીડા અને સંઘર્ષોનો સામનો કરીને દેશમાં મહિલા શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવી.

હેર ડાઇ કરતી વખતે ચહેરા પર ડાઘ રહી જાય તે સામાન્ય છે. આ ડાઘ દૂર કરવા માટે મોઇશ્ચરાઇઝર, વેસેલાઇન, સરકો, બેકિંગ સોડા, શેમ્પૂ, ઓલિવ ઓઇલ, ટૂથપેસ્ટ, મેકઅપ રિમૂવર, ડિશ સોપ અને લીંબુનો રસ જેવા ઘરેલું ઉપાયો ખૂબ અસરકારક છે. કેટલાક ઉપાયો ત્વચા માટે હાર્શ હોઈ શકે છે, તેથી ઉપયોગ કરતા પહેલા સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.

ભરૂચ મહિલા પોલીસ મથકનાં PSI વૈશાલીબેન આહીરે પોતાના જન્મદિને અંકલેશ્વર નજીક સાગબારા ફાટક ખાતે માધવ દવાખાનામાં ગ્રામીણ જરૂરિયાતમંદ લોકો માટે વિનામૂલ્યે હેલ્થ કેમ્પનું આયોજન કર્યું. ડો. મિતુલ આહીર સહિતના તબીબોએ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ અને પ્રાથમિક આરોગ્ય તપાસ કરી માર્ગદર્શન આપ્યું. આયોજનમાં સામાજિક આગેવાનો પણ જોડાયા હતા. મોટી સંખ્યામાં લોકોએ આ મફત આરોગ્ય તપાસનો લાભ લીધો. વૈશાલીબેન સામાજિક કાર્યોમાં સક્રિય રહે છે.

પાલેજ માર્ગ પર સ્થિત વલણ હોસ્પિટલમાં નિ:શુલ્ક સર્વરોગ નિદાન અને રક્તદાન શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં મોટી સંખ્યામાં દર્દીઓએ લાભ લીધો હતો અને રક્તદાતાઓએ 100 થી વધુ બ્લડ યુનિટ એકત્રિત કરીને માનવસેવા કરી હતી. ડો. કૃણાલ ભટ્ટ સહિત નિષ્ણાંત તબીબો અને તબીબી ટીમે 400 થી વધુ દર્દીઓને આરોગ્ય સેવાઓ પ્રદાન કરી હતી.

સેન્ટ્રલ ડ્રગ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન (CDSCO) એ ડોક્ટરની સલાહ વિના લાંબા સમય સુધી પેઇનકિલર અને એન્ટિબાયોટિક્સના ઉપયોગથી કિડનીને ગંભીર નુકસાન થઈ શકે તેવી ચેતવણી જાહેર કરી છે. નિષ્ણાતોના મતે, આવી દવાઓનો અનિયમિત અને અતિશય ઉપયોગ 'ક્રોનિક કિડની ડિસિઝ' નું મુખ્ય કારણ બની શકે છે. સામાન્ય દુખાવા માટે જાતે દવા લેવી હાનિકારક છે. યુવાનોમાં પણ કિડની ખરાબ થવાના કેસો વધી રહ્યા છે.

અમદાવાદ શહેરમાં શ્વાન કરડવાના બનાવોમાં ચિંતાજનક વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં ૭૭,૦૧૯ કેસ નોંધાયા છે, જે દર્શાવે છે કે દરરોજ સરેરાશ ૨૧૧ લોકો ડોગ બાઈટનો શિકાર બની રહ્યા છે. ગત વર્ષની સરખામણીમાં આ ૨૯% નો મોટો વધારો છે. કરોડો રૂપિયાના ખર્ચે ખસીકરણ કાર્યક્રમો છતાં સ્થિતિ યથાવત્ છે. હડકવા દિવસની ઉજવણી અને વાસ્તવિક આંકડાઓ વચ્ચે મોટો તફાવત છે. ICMR અને WHO મુજબ, ભારતમાં હડકવાથી થતા મૃત્યુનું અંડર રિપોર્ટિંગ મુખ્ય સમસ્યા છે.

મહેસાણાના મેકડોનાલ્ડ્સ આઉટલેટમાં ગ્રાહકોને કોલ્ડ્રિંકમાંથી જીવડું મળ્યાનો આક્ષેપ થયો છે, જે ફૂડ સેફ્ટીના મુદ્દાને ચર્ચામાં લાવ્યો છે. બે યુવાનોએ દાવો કર્યો કે તેમને કોકમાં જીવડું દેખાયું. તેમણે રેસ્ટોરન્ટ સ્ટાફને જાણ કરતા, સ્ટાફે જીવડું બહારથી પડ્યું હોવાનું કહી જવાબદારી સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો. આ ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો છે, જેના કારણે લોકો રેસ્ટોરન્ટની સ્વચ્છતા અને ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા પર પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે. હજુ સુધી આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા કોઈ સત્તાવાર કાર્યવાહીના સમાચાર નથી.

ગુજરાતમાં ડેન્ગ્યુ વાયરસે રૂપ બદલતાં હાહાકાર મચી ગયો છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ઝડપથી ફેલાઈ રહેલા આ 'હાડકાંતોડ' તાવથી અનેક લોકો મોતને ભેટી ચૂક્યા છે, જેમાં બાળકો અને યુવાનોનો સમાવેશ થાય છે. DENV 3 જેવા નવા વાયરસે કેસોમાં વધારો કર્યો છે. પપૈયાના પાનનો રસ પ્લેટલેટ્સ વધારે છે તે વાત વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત નથી. જોકે, આવતા વર્ષે જૂન 2027માં 'Qdenga' નામની વેક્સિન ભારતમાં લોન્ચ થવાની છે, જે ડેન્ગ્યુના ચારેય પ્રકારના વાયરસ સામે રક્ષણ આપશે.

દહેગામ તાલુકાના અંતોલી ગામમાં એક મહિલાની પ્રથમ પ્રસુતિ 108 એમ્બ્યુલન્સમાં સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ. રવિવારે વહેલી સવારે પ્રસુતિ પીડા ઉપડતાં 108ને જાણ કરાઈ. EMT કિશન વાળંદ અને પાઇલોટ અરવિંદસિંહ ઠાકોરે સમયસર કાર્યવાહી કરી. રસ્તામાં જ બાળકના ગળામાં નાળ વીંટળાયેલી હોવાનું જણાયું, જેણે પરિસ્થિતિ વધુ જોખમી બનાવી. ERCP ડૉ. કૃષ્ણાના માર્ગદર્શન હેઠળ એમ્બ્યુલન્સમાં જ નોર્મલ ડિલિવરી કરાવાઈ. માતા-બાળકને ગાંધીનગર સિવિલ હોસ્પિટલમાં ખસેડાયા, જ્યાં બંનેની તબિયત સ્વસ્થ છે.

ગુજરાતમાં મહિલાઓમાં બ્રેસ્ટ કેન્સરનો ચિંતાજનક વ્યાપ જોવા મળી રહ્યો છે. ખાનગી હોસ્પિટલમાં પ્રારંભિક સ્ટેજની સારવાર માટે 2 થી 3 લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે, જ્યારે એડવાન્સ સ્ટેજમાં આ ખર્ચ 15 થી 20 લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે. રાજ્યમાં દર વર્ષે કેન્સરની દવાઓના વેચાણમાં 68% નો વધારો થયો છે. જોકે, સરકારી હોસ્પિટલોમાં આયુષ્માન કાર્ડ વિના પણ ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે સારવાર ઉપલબ્ધ છે, જે દર્દીઓ માટે મોટી રાહત છે.

‘સેવા સંકલ્પ અભિયાન’ હેઠળ મોરબી જિલ્લામાં 10મી ઓક્ટોબરે મયુર હોસ્પિટલ ખાતે નિઃશુલ્ક મેગા હેલ્થ ચેકઅપ કેમ્પ યોજાશે. આયોજન માટે કલેક્ટર સ્વપ્રિલ ખરેની અધ્યક્ષતામાં બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં રાજકોટ AIIMSના ડિરેક્ટર અને સાંસદ કેસરીદેવસિંહ ઝાલા ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. કેમ્પમાં AIIMSના આશરે 40 નિષ્ણાત તબીબો અને પેરામેડિકલ ટીમ તબીબી તપાસ, નિદાન અને સારવાર સેવા આપશે. વધુમાં વધુ લોકો લાભ લઈ શકે તે માટે પ્રચાર-પ્રસાર અને સુવ્યવસ્થિત આયોજન અંગે ચર્ચા કરાઈ. નશામુક્તિ અભિયાનને વ્યાપક બનાવવા પણ ચર્ચા થઈ.

સુરેન્દ્રનગરના એસટી નગર વિસ્તારમાં ચાર મહિનાથી ગટર અને વરસાદી પાણી ભરાવાથી રહીશો પરેશાન છે. રણછોડનગર સોસાયટીની શેરીઓમાં ગંદા પાણીના કાયમી ભરાવાને કારણે મચ્છરોનો ઉપદ્રવ વધ્યો છે અને રોગચાળાનો ભય સતાવી રહ્યો છે. નીચાણવાળા રોડને કારણે પાણીનો નિકાલ થતો નથી. વાલીઓને બાળકોને તેડીને સ્કૂલે મૂકવા જવાની ફરજ પડે છે. સ્થાનિકો દ્વારા મનપામાં વારંવાર રજૂઆતો કરવા છતાં તંત્ર બેદરકાર છે. તાત્કાલિક સમારકામ અને કાયમી નિકાલ વ્યવસ્થાની માગણી છે.

સુરત જિલ્લાના પલસાણા તાલુકામાં આરોગ્ય વિભાગની મોટી બેદરકારી સામે આવી છે. મમતા દિવસ રસીકરણ કાર્યક્રમ દરમિયાન પાંચ બાળકોને પેરાસિટામોલની જગ્યાએ ભૂલથી ડાયાબિટીસની દવા 'ગ્લાઇમિપિરાઇડ-2 એમ.જી.' આપી દેવામાં આવી. દવાની ગંભીર આડઅસર થતાં તમામ બાળકોને તાત્કાલિક અલગ-અલગ હોસ્પિટલોના ICU વોર્ડમાં દાખલ કરવા પડ્યા હતા. હાલ તમામ બાળકોની સ્થિતિ સ્થિર છે. બેદરકારી દાખવનાર મહિલા હેલ્થ વર્કરને સસ્પેન્ડ કરાયા છે અને જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહીની ખાતરી અપાઈ છે.

પાટણમાં નોર્થ ગુજરાત એજ્યુકેશન સોસાયટી સંચાલિત ગીતાબેન વિનોદભાઈ ઝવેરી કોલેજ ઓફ્ ફાર્મસી ખાતે વિશ્વ ફાર્માસિસ્ટ દિવસની ઉજવણી ક્ષ્સ્વસ્થ ભારત એન્ટિમાઇક્રોબિયલ રેઝિસ્ટન્સ (AMR) થીમને કેન્દ્રમાં રાખીને કરવામાં આવી. આ પ્રસંગે વિદ્યાર્થીઓમાં ફાર્માસિસ્ટની જવાબદારી અને સમાજમાં એન્ટિબાયોટિક્સના યોગ્ય ઉપયોગ અંગે જાગૃતિ લાવવા વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ યોજાઈ. કેમ્પસ સંચાલક ડો.જય ધ્રુવના માર્ગદર્શન હેઠળ, વિદ્યાર્થીઓએ AMR, એન્ટિબાયોટિક્સના ઉપયોગ અને તેના જોખમો પર પોસ્ટરો રજૂ કરી, જાહેર આરોગ્ય અને દર્દી સલામતી પ્રત્યે સંવેદનશીલ ફાર્માસિસ્ટ તૈયાર કરવાનો ઉદ્દેશ્ય હતો.

મહેસાણામાં, 18મી પુણ્યતિથિ નિમિત્તે એક સ્મૃતિ કાર્યક્રમ યોજાયો જેમાં મેડિકલ કેમ્પ અને વૃક્ષારોપણનું આયોજન કરવામાં આવ્યું. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સદ્ગત પિતાના જીવનના સેવા, સંસ્કાર, શિક્ષણ અને માનવતાના મૂલ્યોને સમાજમાં ફેલાવવાનો હતો. મેડિકલ કેમ્પ દ્વારા ગ્રામજનોને આરોગ્ય સેવાઓ પૂરી પાડવામાં આવી, અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ તથા વૃક્ષોના મહત્વ અંગે સંદેશ આપી વૃક્ષારોપણ કરવામાં આવ્યું. વિજાપુરના ધારાસભ્ય સી.જે. ચાવડા સહિત અનેક મહાનુભાવો અને ગ્રામજનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

વડોદરા શહેરમાં રખડતા શ્વાનનો ત્રાસ વધ્યો છે, ત્યારે આગામી 28 સપ્ટેમ્બરે વર્લ્ડ રેબિસ ડેની ઉજવણીના ભાગરૂપે વડોદરા મહાનગરપાલિકા અને હ્યુમન વર્લ્ડ ફોર એનિમલ્સ ઈન્ડિયા દ્વારા રસીકરણ ઝુંબેશ હાથ ધરાઈ. સયાજીગંજ વિસ્તારમાં આજે 100 રખડતા શ્વાનને નિઃશુલ્ક એન્ટી રેબીસ રસીકરણ અને આરોગ્ય તપાસ કરવામાં આવી. ભીમનાથ મહાદેવ મંદિર, જેતલપુર બ્રિજ, સ્વામી વિવેકાનંદ રેલવે ઓવરબ્રિજ, સૂર્યા પેલેસ હોટેલ નજીક અને પરશુરામ નગર જેવા વિસ્તારોમાં આ કામગીરી કરાઇ. આ ઝુંબેશનો હેતુ રેબિસ જેવા જીવલેણ રોગથી બચાવ અને રખડતા શ્વાનના રસીકરણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

યુવાનોમાં લોકપ્રિય તમાકુ મુક્ત નિકોટિન પાઉચના વેચાણ, જાહેરાત અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન પર સરકારે પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ આ સિન્થેટિક નિકોટિન પાઉચને યુવાનો માટે અત્યંત નશીલા, હૃદય અને મગજ માટે ખતરનાક ગણાવ્યા છે. દેશમાં તમાકુથી દર વર્ષે 13.5 લાખ લોકોના મોત થાય છે. સરકાર ઈ-સિગારેટ પ્રતિબંધ કાયદા હેઠળ ઓનલાઈન-ઓફલાઈન બજારો પર દરોડા પાડવા રાજ્યોને નિર્દેશ આપ્યા છે. વિદેશી બ્રાન્ડ્સનો યુવાનોમાં વધતો ક્રેઝ ચિંતાનો વિષય છે.

ઝારખંડના ગિરિડીહ વિસ્તારમાં ‘Asian Giant Hornet’ (વાઘ ભમરી) ના હુમલાઓએ ભયનો માહોલ સર્જ્યો છે. છેલ્લા 25 દિવસમાં 5 લોકોના કરૂણ મોત થયા છે અને 200 થી વધુ લોકોને ડંખ માર્યા છે. 60 થી વધુ લોકોને ગંભીર હાલતમાં હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાયા છે. આ ભમરી અત્યંત ઝેરી હોય છે અને તેના ડંખથી શરીરમાં તીવ્ર બળતરા, સોજો અને એલર્જીક રિએક્શન થાય છે. આ ભમરી લગભગ 1.5 થી 2 ઇંચ લાંબી હોય છે અને તેના શરીર પર વાઘ જેવી પટ્ટીઓ હોય છે.

₹100-150માં મળતા સસ્તા સનગ્લાસ સ્ટાઇલિશ લુક જરૂર આપે છે, પરંતુ આંખોના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. આ સસ્તા ચશ્મામાં અલ્ટ્રાવાયોલેટ (UV) કિરણો સામે રક્ષણ આપવાની ક્ષમતા હોતી નથી, જેનાથી આંખોમાં ગંભીર સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. યોગ્ય સનગ્લાસ પસંદ કરવા માટે 'UV 400' રેટિંગ, મોટી ફ્રેમ, ગ્રે લેન્સ, પ્રમાણિત બ્રાન્ડ અને ક્વોલિટી, તથા ચહેરા મુજબ યોગ્ય ફિટિંગ જેવી બાબતોનું ધ્યાન રાખવું અનિવાર્ય છે.

કેન્દ્ર સરકાર ખાનગી હોસ્પિટલો દ્વારા દવાઓ અને મેડિકલ સામાન ઊંચા ભાવે વેચવાની ફરિયાદોની ગંભીરતાથી સમીક્ષા કરી રહી છે. સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય હોસ્પિટલો દ્વારા વાસ્તવિક ખરીદ કિંમત અને દર્દીઓ પાસેથી વસૂલવામાં આવતી રકમ વચ્ચેના મોટા તફાવત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં આઈવી સેટ, કેથેટર, સિરિન્જ અને નેબુલાઈઝર જેવા મેડિકલ સામાનની ખરીદ કિંમત અને બિલિંગ કિંમતમાં અનેક ગણા તફાવત જોવા મળ્યા છે. આ બાબતે સરકાર હોસ્પિટલ સેક્ટર સાથે ચર્ચા કરી જરૂરી કાર્યવાહી કરશે.

MITની રિસર્ચ ટીમે એક નવી AI સિસ્ટમ વિકસાવી છે જે વ્યક્તિના મેસેજમાં વપરાતા શબ્દોના આધારે આત્મહત્યાના જોખમનો અંદાજ લગાવી શકે છે. આ સિસ્ટમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માનસિક સંકટમાં રહેલા લોકોને વહેલા ઓળખી કાઉન્સેલર્સ અને માનસિક આરોગ્ય નિષ્ણાતોને મદદ કરવાનો છે. સંશોધકોએ ૧૬,૦૦૦ ડિ-આઇડેન્ટિફાઇડ કાઉન્સેલિંગ ચેટ્સનું વિશ્લેષણ કર્યું અને આત્મહત્યાના વધતા જોખમ સાથે જોડાયેલા ૬૦ શબ્દો અને ૪૯ રિસ્ક ફેક્ટર્સની યાદી બનાવી. મશીન-લર્નિંગ મોડલને આ સંકેતો પર તાલીમ આપવામાં આવી છે.

ગુજરાતમાં ૨૦૨૫માં કેન્સરના અંદાજિત ૭૯,૨૧૭ કેસ નોંધાયા હતા, જેમાંથી ૩૧% એટલે કે ૧૨,૨૫૯ મહિલાઓને બ્રેસ્ટ કેન્સર હોવાનું સામે આવ્યું. રાજ્યમાં દર ૪૩ મિનિટે એક મહિલાને બ્રેસ્ટ કેન્સરનું નિદાન થઈ રહ્યું છે, જ્યારે દર ૯૨ મિનિટે એક મહિલા તેના કારણે મૃત્યુ પામી રહી છે. આ ચિંતાજનક સ્થિતિ ઓછી જાગૃતિ અને મોડા નિદાનને કારણે છે. જોકે, પ્રથમ સ્ટેજમાં નિદાન થાય તો ૯૫% મહિલાઓ સંપૂર્ણપણે સાજી થઈ શકે છે. ૪૦ વર્ષની ઉંમર બાદ મહિલાઓએ નિયમિત સ્વતપાસ કરાવવી અત્યંત જરૂરી છે.

ગોધરા સિવિલ હોસ્પિટલના પીડિયાટ્રિક (બાળકોના) વોર્ડમાં ભારે ગરમી અને અસહ્ય બફારાના કારણે માસુમ દર્દીઓ અને તેમના સ્વજનોની સ્થિતિ અત્યંત દયનીય બની છે. વોર્ડમાં પંખા કાર્યરત હોવા છતાં, વધારાના બફારાથી રાહત મેળવવા વાલીઓને ઘરેથી ટેબલ ફેન લાવવા, ભાડેથી કે નવો પંખો ખરીદીને બાળકની પથારી પાસે મૂકવા મજબૂર બન્યા છે. ઘણા પરિવારો બફારાથી કંટાળી બાળકોને ખોળામાં લઈ બહાર ખુલ્લા પરિસરમાં બેસવા મજબૂર બન્યા છે. તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક કૂલિંગ સુવિધા વધારવામાં આવે તેવી ઉગ્ર માંગ છે.

મહેસાણા જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા બાળકોમાં કુપોષણ નિવારણ અને પોષણ સુધારણા માટે અમલ કરાયેલ 'મારું બાળક મારું જતન'(JATAN) પ્રોજેક્ટને GRIP પ્રાદેશિક સમિટમાં વિજેતા ટ્રોફી મળી છે. ડૉ. ખુશ્બૂ સોલંકી દ્વારા કરાયેલા પ્રેઝન્ટેશન બાદ, આરોગ્ય અને ICDS વિભાગના સંકલનથી કુપોષિત બાળકોને સુધારવામાં સફળતા મળી છે. એડિશનલ ડાયરેક્ટર, પબ્લિક હેલ્થ, ડૉ.નીલમ પટેલ દ્વારા એવોર્ડ અર્પણ કરાયો. આ સિદ્ધિ આરોગ્ય અને ICDS વિભાગ વચ્ચેના સંકલનને મજબૂત બનાવે છે.