આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) એ તેના વર્લ્ડ ઈકોનોમિક આઉટલુક રિપોર્ટમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ગંભીર ચેતવણી જાહેર કરી છે. મધ્ય-પૂર્વ સંઘર્ષ અને ઊર્જા ભંડારના ઉપયોગને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના કટોકટી ભંડાર લગભગ ખાલી થઈ ગયા છે. અમેરિકાનો વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ અનામત 1982 પછીના સૌથી નીચા સ્તરે છે. IMF એ સરકારોને વધતા દેવા અંગે ચેતવી ખર્ચ ઘટાડવા અને નીતિઓ સુધારવા અપીલ કરી છે, નહીંતર આર્થિક સુનામી આવી શકે છે.

દિવાળી અને તહેવારો નજીક આવતા જ મોંઘવારી વધી રહી છે. અનાજ, કઠોળ અને ખાદ્ય તેલના ભાવમાં સરેરાશ 15 થી 20 ટકાનો વધારો થયો છે. તુવેર દાળ રૂ. 140 થી રૂ. 160, ચોખા રૂ. 70 થી રૂ. 100, અને તેલનો ડબ્બો રૂ. 2800 થી રૂ. 3000 થયો છે. આ ભાવવધારાને કારણે સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના લોકોના તહેવારોનું બજેટ ખોરવાયું છે.

સુરત શહેરમાં દિવાળી નજીક આવતાં જ જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં ફરી વધારો થયો છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી દાળ, ચોખા અને ખાંડના ભાવ સતત વધી રહ્યા છે, જેના કારણે સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગીય પરિવારોનું બજેટ ખોરવાઈ ગયું છે. વેપારીઓ મુજબ, ઓછા વરસાદ અને ઉત્પાદન ઘટવાને કારણે ભાવ વધ્યા છે. ચોખા, દાળ અને ખાંડના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, જે દિવાળી પહેલાં ગૃહિણીઓની ચિંતા વધારી રહ્યો છે.

ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) ની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જેમાં લક્ઝરી સેગમેન્ટમાં પણ વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. JSW MG મોટરની MG M9, જાન્યુઆરી 2025માં લોન્ચ થયા બાદ 3,000થી વધુ યુનિટ્સનું વેચાણ નોંધાવી દેશની સૌથી ઝડપી વેચાતી લક્ઝરી ઇલેક્ટ્રિક MPV બની ગઈ છે. આ MPV પ્રીમિયમ સુવિધાઓ, 548 કિમીની રેન્જ અને 5-સ્ટાર સેફ્ટી રેટિંગ સાથે આવે છે.

પીએમ ગતિશક્તિ રાષ્ટ્રીય માસ્ટર પ્લાન 13 ઓક્ટોબર 2021ના રોજ લોન્ચ થયા બાદ સફળતાપૂર્વક 5 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. GIS આધારિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા વિવિધ મંત્રાલયોની માળખાગત યોજનાઓનું સંકલિત આયોજન કરીને બહુપરિમાણીય પરિવહન જોડાણ અને લોજિસ્ટિક્સ કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવાનો તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. આ પ્લેટફોર્મ ખાનગી ક્ષેત્ર માટે પણ સુલભ કરાયું છે.

કેન્દ્ર સરકારે 2,000 રૂપિયાથી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ચાર્જ લાગુ કરવાનો નિર્ણય દિવાળી બાદ સુધી મુલતવી રાખ્યો છે. આ ચાર્જ 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ થવાનો હતો, પરંતુ હવે પસંદગીના પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) ટ્રાન્ઝેક્શન માટે તેનો અમલ તહેવારોની મોસમ બાદ કરવામાં આવશે. નવી તારીખ ટૂંક સમયમાં જાહેર કરાશે.

ભારતમાં ફુગાવાના કારણે ચોખાના ભાવમાં 10%નો વધારો થયો છે, જેનાથી ઘરગથ્થુ બજેટ પર અસર પડી રહી છે. પ્રતિકૂળ હવામાન અને નબળા ચોમાસાને કારણે ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાની ધારણા છે. યુએસડીએના અહેવાલ મુજબ, 2027 સુધીમાં ભારતની ચોખાની નિકાસ 4% ઘટીને 24 મિલિયન ટન થઈ શકે છે, જે 2015-16 પછી પ્રથમ વખત ઉત્પાદનમાં ઘટાડો દર્શાવે છે.

ગુજરાત સરકાર ચોમાસા દરમિયાન દરિયામાં વહી જતા અંદાજે 15,000 MCM પાણીનો સંગ્રહ કરવા કવાયત હાથ ધરી રહી છે. જળ સંસાધન વિભાગના અભ્યાસ મુજબ, 2050 સુધીમાં પાણીની માંગ 114% વધશે, જે સેમિકન્ડક્ટર અને ડેટા સેન્ટર્સ જેવા નવા ઉદ્યોગોની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા મહત્વપૂર્ણ છે. સરકાર જળાશયોની ક્ષમતા વધારવા અને ઓવરફ્લો પાણીને વાળવા જેવા વિકલ્પો પર વિચાર કરી રહી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) એ તેના 'વર્લ્ડ ઇકોનોમિક આઉટલુક' રિપોર્ટમાં 2026 માટે ભારતના GDP વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ 6.4% થી વધારીને 7% કર્યો છે. દેશમાં મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સેવા ક્ષેત્રના ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શનને કારણે આ વૃદ્ધિ શક્ય બની છે. IMF મુજબ, ભારત 2026માં ચીનને પાછળ છોડી વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતું અર્થતંત્ર બનશે.

આગામી દિવાળીના તહેવારો પહેલાં સામાન્ય અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે માઠા સમાચાર છે. ખાદ્યતેલના બજારમાં તેજી જોવા મળી રહી છે, જેમાં સિંગતેલના ડબ્બામાં ₹70નો વધારો થતાં ભાવ ₹3,050 થયો છે. કપાસિયા તેલના 15 કિલો ડબ્બાના ભાવમાં ₹25નો વધારો થતાં તે ₹2,670 થી ₹2,700ની સપાટીએ પહોંચ્યો છે. સનફ્લાવર તેલમાં પણ ₹25નો વધારો થયો છે. માર્કેટ યાર્ડમાં જૂની મગફળીની આવક ઘટતાં અને તહેવારોને કારણે માંગ વધતાં ભાવ વધ્યા છે.

1982માં, એક શક્તિશાળી 'બેર કાર્ટેલ'એ રિલાયન્સના શેરના ભાવ ઘટાડવા માટે 11 લાખ શેર શોર્ટ-સેલ કર્યા. ધીરુભાઈ અંબાણીએ 'ફ્રેન્ડ્સ ઓફ રિલાયન્સ' દ્વારા આ શેર ખરીદી લીધા અને સેટલમેન્ટ સમયે સીધી ડિલિવરી માંગી. આનાથી બેર્સ પાસે શેર ન હોવાથી BSEને દરવાજા બંધ કરવા પડ્યા, અને રિલાયન્સના શેરનો ભાવ રૂ. 125થી રૂ. 200+ થયો.

કેન્દ્ર સરકારે નોન-શિડ્યુલ્ડ કેન્સર વિરોધી દવાઓ પર 30% ટ્રેડ માર્જિન કેપ લાગુ કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. આનાથી દવાઓના ભાવમાં 70% સુધીનો ઘટાડો થશે અને દેશના જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓને વાર્ષિક અંદાજે 2,500 કરોડની આર્થિક રાહત મળશે. સુપ્રીમ કોર્ટની ચિંતા અને દવાઓના બજારમાં થતી અતિશય નફાખોરીને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું લેવાયું છે.

સુરતમાં નવરાત્રી મહોત્સવ દરમિયાન ગરબાના બ્રેકમાં નાસ્તાની જયાફત માણવાનો ટ્રેન્ડ વધ્યો છે. કેટલીક સોસાયટીઓમાં સભ્યો જાતે જ નાસ્તો તૈયાર કરીને એકતા અને સહકારનું પ્રદર્શન કરે છે, જ્યારે અન્ય સોસાયટીઓ નાના કેટરર્સને ઓર્ડર આપીને રોજગારી પૂરી પાડે છે. આ પ્રવૃત્તિ સામાજિક જોડાણ મજબૂત કરવાની સાથે નાના ધંધાર્થીઓ માટે આવકની નવી તક ઊભી કરી રહી છે.

ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) એ 2026 અને 2027 માટે ભારતના GDP વૃદ્ધિદરનો અંદાજ 7% રહેવાનું જણાવ્યું છે, જે અગાઉના 6.4% અને 6.7% કરતાં વધુ છે. મજબૂત સ્થાનિક માંગ, સર્વિસ સેક્ટરની કામગીરી અને માળખાકીય સુધારાને કારણે ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બનશે. જોકે, વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ અને ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ પડકારરૂપ બની શકે છે.

સુરતના ઉન અને ભેસ્તાન વિસ્તારમાં GST વિભાગે 8 મોટા ભંગાર વેપારીઓ પર ત્રણ દિવસથી દરોડા પાડ્યા છે. આ કાર્યવાહી મોટા પાયે ટેક્સ ચોરી અને બોગસ બિલિંગ નેટવર્કની બાતમીના આધારે કરવામાં આવી છે. પ્રાથમિક તપાસમાં માલની હેરફેર વગર ઈનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) મેળવી કરોડો રૂપિયાની છેતરપિંડી આચર્યાનું બહાર આવ્યું છે. જપ્ત કરાયેલા દસ્તાવેજોનું ફોરેન્સિક ઓડિટ શરૂ કરાયું છે.

રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન મુકેશ અંબાણીએ ગૌતમ અદાણીને પાછળ છોડીને ફરીથી ભારતના સૌથી ધનિક વ્યક્તિનું સ્થાન મેળવ્યું છે. ફોર્બ્સની રિયલ-ટાઇમ બિલિયોનેર્સ લિસ્ટ મુજબ, અંબાણીની સંપત્તિ 78.8 અબજ ડોલર જ્યારે અદાણીની સંપત્તિ 74.9 અબજ ડોલર નોંધાઈ છે. આ રેન્કિંગ શેરબજારના ઉતાર-ચઢાવને આધીન છે.

ફોર્બ્સની રિયલ-ટાઇમ બિલિયોનેર્સ લિસ્ટ મુજબ, મુકેશ અંબાણી ફરી એકવાર ભારતના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ બન્યા છે. તેમની નેટવર્થ $78.8 બિલિયન છે, જે ગૌતમ અદાણીની $74.9 બિલિયન નેટવર્થ કરતાં વધુ છે. આ યાદી શેરબજારના ઉતાર-ચઢાવના આધારે દર પાંચ મિનિટે અપડેટ થાય છે. એશિયામાં ચીનના ઝાંગ યિમિંગ સૌથી ધનિક છે, જ્યારે અંબાણી બીજા અને અદાણી ત્રીજા ક્રમે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF)એ નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે ભારતના GDP વૃદ્ધિદરનો અંદાજ 6.4% થી વધારીને 7% કર્યો છે. મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સેવા ક્ષેત્રના પ્રદર્શનને કારણે આ વૃદ્ધિ શક્ય બનશે. IMFના અંદાજ મુજબ, ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સ્થાન જાળવી રાખશે, જ્યારે ચીનનો વૃદ્ધિદર 4.5% રહેવાની શક્યતા છે.

રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સમર્થિત Jio-bp એ પેટ્રોલના ભાવમાં ₹5 અને ડીઝલના ભાવમાં ₹3 નો વધારો કર્યો છે, જે રવિવારથી અમલમાં આવ્યો છે. આ ભાવ વધારો ચાલુ વર્ષે કંપની દ્વારા પ્રથમ વખત કરવામાં આવ્યો છે. Jio-bp આ પગલું ભરનારી બીજી ઓઇલ કંપની બની છે, કારણ કે અગાઉ 3 ઓક્ટોબરે Nayara Energy એ પણ ભાવ વધાર્યા હતા. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલા વધારાને કારણે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

ગુજરાતમાં તુવેરનું વાવેતર 31% વધ્યું હોવા છતાં તુવેરદાળના ભાવમાં છેલ્લા એક વર્ષમાં 50% નો તોતિંગ વધારો થયો છે. પ્રતિ કિલો તુવેરદાળના ભાવ 130 રૂપિયાથી વધીને 180-160 રૂપિયાએ પહોંચ્યા છે. દેશભરમાં તુવેરનું ઉત્પાદન પણ સ્થિર રહ્યું છે. આ ભાવ વધારા પાછળ નફાખોર લોબી દ્વારા સંગ્રહખોરી અને ભાવ નિયંત્રણમાં સરકારની નિષ્ફળતા જવાબદાર હોવાની શંકા છે. સિંગતેલ અને સૂર્યમુખી તેલના ભાવમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે.

ભારતીય રૂપિયાએ છેલ્લા છ મહિનામાં ડોલર સામે સૌથી મોટો ઉછાળો નોંધાવ્યો છે, જે લગભગ એક રૂપિયો મજબૂત થયો છે. આ તેજીનું મુખ્ય કારણ શનિવારે RBI દ્વારા જાહેર કરાયેલા સુધારા છે, જેમાં ફોરેક્સ ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગના નિયમો કડક કરવા અને ડોલર ખરીદી પર 20% અનામત રાખવાનો સમાવેશ થાય છે. આ પગલાંથી રૂપિયા સામે સટ્ટાખોરી ઘટવાની અને ચલણને ટેકો મળવાની અપેક્ષા છે.

મંગળવારે, નવરાત્રિના ત્રીજા દિવસે, ભારતમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો. દિલ્હીમાં 24-કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹1,49,810 પ્રતિ 10 ગ્રામ રહ્યો, જ્યારે મુંબઈમાં ₹1,49,670 રહ્યો. રૂપિયામાં આવેલા મજબૂતીને કારણે આ ઘટાડો નોંધાયો. RBIના પગલાં બાદ રૂપિયો 93 પૈસા મજબૂત થઈ 95.78 પ્રતિ ડોલર બંધ રહ્યો. ચાંદીના ભાવમાં પણ ₹2,000નો ઘટાડો થયો.

પોસ્ટ ઓફિસની પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) યોજના સુરક્ષિત રોકાણ અને ઉત્તમ વળતર આપે છે. ₹1.5 લાખના વાર્ષિક રોકાણ પર 7.1% વ્યાજ દર મળે છે. 15 વર્ષ પછી ₹40.68 લાખ મળે છે, જ્યારે 25 વર્ષ સુધી રોકાણ ચાલુ રાખવાથી ₹1 કરોડથી વધુ રકમ એકઠી થાય છે. આ યોજના EEE સ્ટેટસ સાથે ₹1.5 લાખ સુધીના કર લાભ પણ પ્રદાન કરે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ (IMF)એ 2026 અને 2027 માટે ભારતના GDP વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ 7% સુધી વધાર્યો છે. મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સેવા ક્ષેત્રની કામગીરીને કારણે આ વૃદ્ધિ શક્ય બનશે, જ્યારે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા મોંઘા તેલ અને અનિશ્ચિતતા સામે ઝઝૂમી રહી છે. જોકે, ઊંચા કાચા તેલના ભાવ અને વૈશ્વિક પડકારો ભારત માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કોફીના ભાવમાં ઘટાડો થતાં આગામી શિયાળામાં ભારતમાં કોફી સસ્તી થવાની સંભાવના છે. વૈશ્વિક ઉત્પાદન વપરાશ કરતાં વધી રહ્યું છે, જેના કારણે ભાવ પર દબાણ છે. બ્રાઝિલમાંથી પુરવઠો વધવાની અપેક્ષા અને કોફીના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જોકે, અલ નીનો અને અરેબિકા સ્ટોકની અછત જેવા પરિબળોએ ભાવને થોડો ટેકો આપ્યો હતો.

ભારતના લાંબા વાળની વૈશ્વિક બજારમાં, ખાસ કરીને ચીનમાં, મોટી માંગ છે. ચીન ભારતીય વાળની દાણચોરી કરીને વિગ બનાવે છે, કારણ કે ભારતીય વાળ જાડાઈ અને ગુણવત્તામાં ચીનના વાળ કરતાં શ્રેષ્ઠ હોય છે. ૨૦૨૬માં ભારતે ૯૦૦૦ કરોડ રૂપિયાના વાળની નિકાસ કરી હતી. જોકે, ભારત વિગ ઉત્પાદનમાં ચીન કરતાં પાછળ છે. તમિલનાડુ, આંધ્રપ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા રાજ્યોમાંથી વાળ એકત્રિત થાય છે.

ભારતમાં તહેવારો પહેલા રિટેલ ફુગાવાનો દર 5.54% પર પહોંચ્યો છે, જે છેલ્લા 23 મહિનાનો સૌથી ઊંચો છે. ખાદ્ય ફુગાવામાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જેમાં ડુંગળી, આદુ, લસણ અને લીંબુ જેવી વસ્તુઓના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ફુગાવો શહેરી વિસ્તારો કરતાં વધુ જોવા મળ્યો છે. અલ નીનોની અસર અને વરસાદની અછતને કારણે કૃષિ ઉત્પાદનોના ભાવ વધ્યા છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્સર વિરોધી દવાઓના ટ્રેડ માર્જિનને MRPના ૩૦% સુધી મર્યાદિત કરવાના કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણય પર નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. કોર્ટે સવાલ કર્યો છે કે જો કેન્સરની દવાઓના ભાવ મર્યાદિત કરી શકાય છે, તો અન્ય દવાઓના ટ્રેડ માર્જિનને કેમ મર્યાદિત કરી શકાતા નથી? કોર્ટે એક સેલાઇન ડ્રિપના ૧૧ રૂપિયા પડતર સામે ૨૭૦ રૂપિયા ભાવ વસૂલવાનો ઉદાહરણ આપ્યું.

કેન્દ્ર સરકારે કેન્સરની દવાઓ પર 30% ટ્રેડ માર્જિન કેપ લગાવવાનો પ્રસ્તાવ સુપ્રીમ કોર્ટમાં રજૂ કર્યો છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ દવાઓના ભાવમાં થતી અતિશય વૃદ્ધિને રોકવાનો અને દર્દીઓ માટે વ્યાજબી ભાવ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું કે, આ યાદી સમયાંતરે અપડેટ થશે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિયમન સમગ્ર ફાર્માસ્યુટિકલ બજારમાં લાગુ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.

ભારતમાં તહેવારોની સિઝન પહેલાં જ મોંઘવારીનો માર સામાન્ય જનતા પર પડ્યો છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં છૂટક ફુગાવો વધીને 5.54% થયો છે, જે ઓગસ્ટમાં 4.82% હતો. ખાદ્ય મોંઘવારી દર 7.74% પર પહોંચ્યો છે, જેમાં ડુંગળીના ભાવમાં 108.09%નો જંગી વધારો થયો છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મોંઘવારી દર શહેરી વિસ્તારો કરતાં વધુ નોંધાયો છે. જોકે, બટાકા અને ટામેટાંના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.