દેશમાં ગરમી વધી રહી છે. રાજસ્થાન અને છત્તીસગઢમાં તાપમાન 40°Cને પાર જઈ શકે છે, જ્યારે MPમાં પારો 1°C થી 5.4°C સુધી વધ્યો છે, પરંતુ હીટવેવ નથી. આંધ્રપ્રદેશમાં 5 દિવસ માટે વાવાઝોડાનું એલર્ટ છે. ઉત્તરથી દક્ષિણ તરફ ટ્રફ લાઇન બની રહી છે, જેની અસર તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને તેલંગાણામાં થશે. આગામી દિવસોમાં ઉત્તર ભારતના રાજ્યોમાં તાપમાન 6-8°C સુધી વધી શકે છે.

દર વર્ષે 11 એપ્રિલે વિશ્વ પાર્કિન્સન દિવસ ઉજવાય છે, જે ડો. જેમ્સ પાર્કિન્સનના જન્મ દિવસની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષની થીમ "સાથે મળીને આપણે કરી શકીએ છીએ" છે. ભાવનગરની સર ટી. હોસ્પિટલમાં પાર્કિન્સનના કેસોમાં 8% નો વધારો થયો છે, જે ચિંતાજનક છે. પાર્કિન્સન એક ન્યુરોલોજિકલ બીમારી છે અને તે મટી શકતો નથી, માત્ર કંટ્રોલમાં લાવી શકાય છે.

વલ્લભ યુથ ઓર્ગેનાઈઝેશન (VYO) દ્વારા થેલેસેમિયા મુક્ત ભારત માટે એક કરોડ નિ:શુલ્ક ટેસ્ટનો સંકલ્પ લેવાયો છે. ભાવનગરમાં એક જ દિવસમાં 500થી વધુ વિદ્યાર્થીઓનાં ટેસ્ટ થશે. VYO દ્વારા Indian Redcross Society સાથે મળીને આ ટેસ્ટ તદ્દન મફત થશે, જેમાં HPLC ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરાશે. VYO સંસ્થા 15 વર્ષોથી 15 દેશો અને ભારતના 46 શહેરોમાં માનવતાલક્ષી કાર્યો કરી રહી છે.

ભાવનગરમાં આજે બપોરે મહત્તમ તાપમાન વધીને 37.2 ડિગ્રી સેન્ટીગ્રેડ થયું, તાપમાનમાં વધઘટ યથાવત રહી. શહેરમાં મહત્તમ તાપમાન 4.8 ડિગ્રી સેન્ટીગ્રેડ વધીને 37.2 ડિગ્રી સેન્ટીગ્રેડ થયું અને પવનની ઝડપ પણ ઘટી. ભેજનું પ્રમાણ વધતાં બફારો વધ્યો, ગઇ કાલે તાપમાન 32.4 ડિગ્રી હતું પણ આજે વધી ગયું. લઘુત્તમ તાપમાન 24.8 ડિગ્રી સેન્ટીગ્રેડ થયું.

તા. 11 એપ્રિલ વિશ્વ પાર્કિન્સન્સ દિવસ છે. પાર્કિન્સન્સ એક neurological રોગ છે, જેમાં મગજના કોષો અસરગ્રસ્ત થાય છે, અને હલનચલનમાં ફેરફાર થાય છે. ધ્રુજારી, ચાલવામાં મુશ્કેલી, અને સંતુલન ગુમાવવું જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. નોન-મોટર લક્ષણો પણ મહત્વપૂર્ણ છે, જેમ કે ઉદાસીનતા અને ઊંઘમાં ખલેલ. BKPPDMDS અને PNR Society પાર્કિન્સન્સના દર્દીઓ માટે કાર્ય કરે છે. સપોર્ટ ગ્રુપ થેરાપી સેશન્સ દ્વારા દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનોને મદદ કરે છે.

મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં તાપમાનમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. રાજસ્થાનમાં 40°C થી વધુ તાપમાનની શક્યતા અને હિમાચલમાં સામાન્ય કરતાં 200% વધુ વરસાદની આગાહી છે. દેશના અમુક ભાગોમાં વાવાઝોડા-વરસાદની આશંકા છે. આગામી દિવસોમાં તાપમાન વધવાની સંભાવના છે, જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદની આગાહી યથાવત છે.

વલસાડ જિલ્લાના ખેડૂતો માટે કેરી, ચીકુ, શેરડી જેવા પાકો મહત્વપૂર્ણ છે. Global warmingના લીધે વારંવાર બદલાતા હવામાનથી ખેડૂતો ચિંતિત છે. 38 હજાર હેક્ટરથી વધુ વિસ્તારમાં કેરીના પાકને નુકસાન થયું છે. કમોસમી વરસાદના કારણે ખેડૂતોને જંતુનાશક દવાઓનો ખર્ચ વધ્યો છે, પણ વાતાવરણ સાફ થતાં પાક સુરક્ષિત રહેવાની આશા છે, અને મે મહિના સુધીમાં પાક તૈયાર થઇ જવાની શક્યતા છે.

ઉત્તર ભારતમાં વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સના કારણે એપ્રિલમાં ઠંડી, રાજસ્થાનમાં તાપમાનમાં ઘટાડો, બિહારમાં કાલ વૈશાખી સક્રિય થઈ. 17 રાજ્યોમાં વાવાઝોડાનું એલર્ટ જાહેર કરાયું, જેમાં જમ્મુ-કાશ્મીર, લદ્દાખ અને છત્તીસગઢનો સમાવેશ થાય છે. 60kmphની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની સંભાવના છે. જોકે દક્ષિણના રાજ્યોમાં ભેજવાળું હવામાન રહેશે.

માર્ચથી શરૂ થયેલા વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સથી જન આરોગ્ય પર અસર, બેવડી ઋતુથી સ્વાસ્થ્ય બાનમાં આવ્યું. વાતાવરણમાં પલટાને લીધે સીઝનલ ફ્લૂ, શરદી અને વાયરલ કેસોમાં વધારો થયો. સિઝનલ ફ્લૂ (ARI)ના 1021 કેસ, શરદી-ઉધરસના 765 કેસ, ઝાડા-ઉલટીના 676 કેસ નોંધાયા. કમોસમી વરસાદ અને ગરમીથી વાયરસ ફેલાયો. મચ્છરનો ઉપદ્રવ વધ્યો હોવા છતાં મેલેરિયાના કેસ નિલ, ડેન્ગ્યુનો માત્ર 1 કેસ નોંધાયો. પાલિકા દ્વારા ફોગિંગ અને દવા છંટકાવની કામગીરી ચાલુ.

સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં માર્ચ-2025ની સરખામણીએ માર્ચ-2026માં OPD ઘટી, પરંતુ ઝાડા-ઉલટી, ટાઇફોડ અને શરદી-ઉધરસના કેસ વધ્યા. Malariaના કેસમાં સામાન્ય ફેરફાર થયો. Dengue અને ચિકનગુનિયાના કેસ ઘટ્યા. થાન શહેરમાં પાણીજન્ય રોગચાળાને કારણે ટાઇફોડના 10 કેસ નોંધાયા, જેથી થાનને આઉટબ્રેક જાહેર કરાયો. આરોગ્ય વિભાગની ટીમ રોગ અટકાયતી માટે કાર્યરત છે.

ભુજમાં આયોજિત રક્તદાન શિબિરમાં ૨૧૩ યુનિટ રક્ત એકત્રિત થયું. આ શિબિર વાગડ રઘુવંશી પરિવાર, ભુજ તાલુકો અને નીરવ માણેક ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટ દ્વારા આયોજિત હતો. BAPS સ્વામિનારાયણ મંદિરના સંતો, મહાજન પ્રમુખો અને RSSના સભ્યો હાજર રહ્યા. વક્તાઓએ રક્તદાનના મહત્વ અને શ્રેષ્ઠ ગુપ્ત દાન વિષે વાત કરી. Akhil Kutch Lohana Mahajanના સભ્યોએ રક્તદાતાઓને બિરદાવ્યા. જનરલ હોસ્પિટલ અને જીવન જ્યોત બ્લડ બેંકના સ્ટાફે સેવા આપી.

ભારતે પરમાણુ ઊર્જામાં કીર્તિ સ્થાપી. તમિલનાડુના કલ્પક્કમમાં ભાવિનીનું 500 MW પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર (PFBR) વ્યાપારી ઉત્પાદન માટે તૈયાર છે. 200થી વધુ MSME અને કંપનીઓએ ભાગો બનાવ્યા. રશિયા પછી ભારત આ ટેકનોલોજી ધરાવતો બીજો દેશ. આનાથી ન્યુક્લિયર પ્રોગ્રામના સ્ટેજ-3નો રસ્તો ખુલશે. 'ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર' વધુ ઇંધણ ઉત્પન્ન કરે છે. ભારતના થોરિયમ ભંડાર આગામી 400 વર્ષ વીજળી આપશે. આ 'મેક ઇન ઇન્ડિયા'નું મોટું ઉદાહરણ છે.

NASAના 'આર્ટેમિસ II' મિશનના અવકાશયાત્રીઓએ ચંદ્રની નજીકથી પૃથ્વીનો ઉદય, દુર્લભ સૂર્યગ્રહણ અને ચંદ્રના અંધારા ભાગના રહસ્યો કેમેરામાં કેદ કર્યા. ક્રૂએ 6 એપ્રિલ, 2026ના રોજ 'અર્થરાઇઝ'નો નજારો કેદ કર્યો. ક્રૂએ સુરક્ષિત રીતે સૂર્યનો અભ્યાસ કરવા માટે ખાસ Eclipse Viewersનો ઉપયોગ કર્યો. 'આર્ટેમિસ II' મિશને 'એપોલો-13'નો 56 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ તોડ્યો.

સ્કાયમેટ વેધરના અનુમાન મુજબ, આ વર્ષે ચોમાસાનો વરસાદ ૬% ઓછો રહેવાની શક્યતા છે. જૂનથી સપ્ટેમ્બર સુધી વરસાદની સામાન્ય સરેરાશ 868.6 mm છે, પણ ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બરમાં મધ્ય પ્રદેશ, પંજાબ, હરિયાણા અને રાજસ્થાનમાં ઓછો વરસાદ થઈ શકે છે. અલ-નીનોની શક્યતાને કારણે ચોમાસું નબળું પડવાની સંભાવના છે, પરંતુ IOD મજબૂત હોવાથી થોડી રાહત મળી શકે છે.

વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સના કારણે દેશમાં હવામાન બદલાયું. UP-રાજસ્થાન સહિત 20 રાજ્યોમાં વરસાદ/વાવાઝોડાની આગાહી, 10 રાજ્યોમાં કરા પડવાની શક્યતા. જમ્મુ-શ્રીનગર હાઈવે ભૂસ્ખલનથી બંધ. હિમાચલમાં પુલ તૂટ્યો. મધ્ય પ્રદેશમાં 3 સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશનથી 18 જિલ્લામાં વરસાદનું એલર્ટ. આગામી બે દિવસમાં ઉત્તરાખંડ, પંજાબ, હરિયાણા, દિલ્હી, UP માં ગાજવીજ સાથે વરસાદની સંભાવના છે. આસામ-મેઘાલયમાં ભારે વરસાદનું એલર્ટ છે.

આજના આધુનિક યુગમાં તબીબી સારવાર ખર્ચાળ છે, છતાં જટિલ રોગોમાં અપેક્ષિત પરિણામો મળતાં નથી. હોમિયોપેથી ડો. સેમ્યુઅલ હાનેમાનની વૈચારિક સંઘર્ષ યાત્રા અને પરિશ્રમનું પરિણામ છે. હોમિયોપેથી બીમારી, રોગ કે ગંભીર સ્વાસ્થ્યની સમસ્યાનું સમાધાન મૂળમાંથી કરે છે. તે ‘Similia Similibus Curentur’ના સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે. હોમિયોપેથી ટ્રેડિશનલ ટ્રીટમેન્ટ મોડર્ન સાયન્સ સાથે તાલ મિલાવવા લાગી છે.

1 એપ્રિલથી દેશમાં વસ્તી ગણતરી શરૂ થઈ છે, અને સાયબર ગઠિયાઓ છેતરપિંડી કરવા તૈયાર છે. સરકારે સેલ્ફ-એન્યુમરેશનની સુવિધા આપી છે, જેનો અપરાધીઓ દુરુપયોગ કરી શકે છે. નકલી લિંક, .apk ફાઈલથી સાવધાન રહો. કોઈ દસ્તાવેજ આપવાની જરૂર નથી, OTP શેર ન કરો. ઓફિશિયલ પોર્ટલનો જ ઉપયોગ કરો અને અજાણી એપ ડાઉનલોડ ન કરો. ફ્રોડ થાય તો 1930 પર કોલ કરો.

એપોલો-13 મિશનના અવકાશયાત્રીઓને ઓક્સિજન ટેન્ક ફાટવાથી મુશ્કેલી પડી હતી. Artemis-2 મિશનના અવકાશયાત્રીઓ 4,06,773 કિલોમીટરની સફરે પહોંચ્યા છે. 1972 પછી આ પહેલી સમાનવ ચંદ્રયાત્રા છે. 322 ફીટ ઊંચા SLS રોકેટથી ઓરાયન કેપ્સ્યૂલમાં ચારેય અવકાશયાત્રીઓ રવાના થયા. ઓરાયન ચંદ્રની આસપાસ ભ્રમણ કરીને હવે ધરતી તરફ પરત ફરી રહ્યું છે. ધરતી પરત ફરતી વખતે સ્પેસક્રાફ્ટની સ્પીડ 40 હજાર કિલોમીટરથી વધારે હશે, જેથી 2700 ડિગ્રીથી વધારે તાપમાનનો અનુભવ થશે.

ડેસર તાલુકામાં હવામાન ખાતાની આગાહીથી વાતાવરણમાં પલટો આવ્યો, ભયંકર વાવાઝોડા અને કમોસમી માવઠાથી વાલાવાવ સહિત ગામોમાં મોટું નુકસાન થયું. APMCમાં વૃક્ષો ધરાશાયી થતાં વાહનો દબાયા, દીવાલ પડતાં ભેંસનું મૃત્યુ થયું, તમાકુ પલળી. અનેક છાપરા ઉડ્યા, પાકને નુકસાન, વીજપોલ ધરાશાયી થયા. રિક્ષા પલટતાં મહિલાને Fracture થયું. Other areas of ગુજરાતમાં પણ વરસાદથી ખેડૂતો ચિંતિત છે.

અરવલ્લી જિલ્લામાં વાતાવરણમાં પલટો આવતા માલપુર, મોડાસા અને સાઠંબા તાલુકામાં ભારે પવન સાથે વરસાદ થયો. આ વરસાદથી ખેડૂતોના મકાઈ, બાજરી, અને ઘઉં જેવા પાકોને નુકસાન થયું. ઉત્તર ગુજરાતમાં વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સની અસરથી ઇડર અને પ્રાંતિજમાં પણ વરસાદ પડ્યો, જ્યારે મેઘરજમાં મકાઈ, અડદ અને મગનો પાક પલળી ગયો.

મહેસાણા સહિત ઉત્તર ગુજરાતમાં વાવાઝોડા સાથે વરસાદ થયો. 20 તાલુકામાં વરસાદ નોંધાયો, જેમાં સાઠંબામાં સૌથી વધુ સવા 2 ઇંચ અને બાયડમાં દોઢ ઇંચ પડ્યો. Expertના જણાવ્યા પ્રમાણે, ઉનાળું પાકોને ફાયદો થશે, પરંતુ કેરી, તડબૂચ, ટેટીના પાકને નુકસાન થઈ શકે છે. 11 April સુધી વાદળછાયું વાતાવરણ રહેવાની શક્યતા છે. Heavy rain and પવનના કારણે વૃક્ષો અને વીજપોલ ધરાશાયી થયા.

સુરેન્દ્રનગરની દીપિકાબેને ડાકોર સ્થિત ભાઈ પ્રિતેશભાઈને કિડની આપી નવજીવન બક્ષ્યું. બંને કિડની ફેલ થતા કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ જરૂરી હતું. બ્લડ રિલેશનમાં કિડની મેચ થવાની શક્યતા વધુ હોવાથી દીપિકાબેને તુરંત જ નિર્ણય લીધો. YouTube પર ટ્રાન્સપ્લાન્ટની માહિતી મેળવી. નડિયાદની હોસ્પિટલમાં ઓપરેશન સફળ રહ્યું. પતિ સંદીપભાઈ અને સાસરી પક્ષનો સહકાર મળ્યો. આ ભાઈ-બહેનના અતૂટ પ્રેમનું ઉદાહરણ છે.

છેલ્લા 15 દિવસથી વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ સક્રિય થવાના કારણે અમદાવાદ સહિત રાજ્યમાં મિશ્ર ઋતુ અનુભવાઈ રહી છે. ગુરુવારથી શહેરમાં ગરમીમાં ક્રમશ: વધારો થશે જ્યારે શુક્રવારથી પારો 40 ડિગ્રીને પાર કરી જશે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી દિવસોમાં ફરી નવું વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ સક્રીય થવાની શક્યતા છે, જેના લીધે 11 અને 12 એપ્રિલે તાપમાન 41 ડિગ્રીએ પહોંચવાની શક્યતા છે.

કુટુંબીજનોને લોહીની જરૂરિયાત માટે કલાકો વેડફાતા અટકાવવા, સમસ્ત બ્રહ્મસમાજ, ગુજરાત બ્લડ બૅન્ક શરૂ કરશે. ગાંધીનગરમાં 1500 સ્ક્વેર ફૂટમાં BANK બનશે. WhatsApp groupથી રાજ્યના કોઈ પણ ખૂણે 15 મિનિટમાં લોહી પહોંચાડાશે. 200 યુવાનોની ટીમ રાજ્યને 10 ઝોનમાં વહેંચી લાઇવ મોનિટરિંગ કરશે. દરેક જિલ્લામાં સભ્યો હેલ્પલાઈન દ્વારા રક્તદાન સેવા આપશે. Special medical bag અને traffic free routeથી ડિલિવરી થશે. Digital control roomમાં હજારો યુવાનોના blood groupની માહિતી હશે.

પારૂલ યુનિ. દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય શૈક્ષણિક સંવાદને પ્રોત્સાહન આપવા વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ નિમિત્તે સ્લોવાકિયાના પૂર્વ વડાપ્રધાન ડૉ. ઈવેટા રેડિકૉવાનું આયોજન કરાયું હતું. Russia-Ukraine યુદ્ધ બીજા વિશ્વયુદ્ધથી પણ લાંબુ ચાલશે, Iran-Israel-America યુદ્ધમાં NATO જોડાય તો યુદ્ધ અન્ય દેશોમાં ફેલાઈ શકે છે તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું. ડો. રેડિકોવાએ વૈશ્વિક સમાજમાં સ્ટ્રક્ચરલ હેલ્થની તપાસ કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો અને યુનિ.ના પ્રેસિડેન્ટ ડૉ. દેવાંશુ પટેલે ડો. ઈવેટા રેડિકૉવાને આવકારતા ગૌરવ અનુભવ્યો હતો.

મ.સ.યુનિ.ના બોટની વિભાગ દ્વારા કોપર ઓક્સાઇડ નેનોપાર્ટિકલ આધારિત હાઇડ્રોજેલથી ટેક્સટાઈલ અને કેમિકલ ઉદ્યોગોના પ્રદૂષિત પાણીને શુદ્ધ કરવાનો સફળ પ્રયોગ કરાયો છે. રામબાણ વનસ્પતિ (Typha angustifolia) ના સેલ્યુલોઝ આધારિત આ મટિરિયલ ઉદ્યોગોમાંથી નીકળતા ઝેરી રંગ દ્રવ્યોને દૂર કરે છે. આ ટેકનોલોજી ખર્ચ-અસરકારક છે અને પર્યાવરણને નુકસાન થતું અટકાવે છે. આ સિદ્ધિ આંતરરાષ્ટ્રીય જર્નલ સ્પ્રિંગરમાં પ્રકાશિત થઈ છે.

મોટા ગોખરવાળા સ્થિત આયુષ્યમાન આરોગ્ય મંદિરને સરકારના અભિયાન અંતર્ગત NQASનું પ્રમાણપત્ર મળ્યું. આરોગ્ય કેન્દ્રએ 90% સ્કોર મેળવ્યો. રાષ્ટ્રીય ટીમ દ્વારા ઓનલાઇન એસેસમેન્ટ થયું હતું. આ પ્રમાણપત્ર ત્રણ વર્ષ માટે માન્ય રહેશે. ડો. આર. કે. ભટ્ટ અને ડો. મિહિર મહેતાનું માર્ગદર્શન મળ્યું. ગ્રામજનોના સહયોગથી આરોગ્ય કેન્દ્રને આ સિદ્ધિ મળી. આથી વિસ્તારના લોકોને વધુ ગુણવત્તાયુક્ત આરોગ્ય સેવાઓ મળશે.

અમરેલી જિલ્લામાં કેસર કેરીની ખેતી મોટા પ્રમાણમાં થાય છે, પરંતુ વારંવાર માવઠાથી પાકને નુકશાન થાય છે. હવામાન વિભાગ દ્વારા અમરેલી જિલ્લામાં કમોસમી વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે, જેના કારણે ખેડૂતો ચિંતિત છે. ખેતીવાડી વિભાગ દ્વારા ખેડૂતોને માવઠાની સ્થિતિમાં આગોતરી તકેદારી રાખવા અને માર્કેટિંગ યાર્ડમાં ખેતપેદાશો વેચાણ માટે લાવવાનું ટાળવા અથવા સંપૂર્ણ સુરક્ષા સાથે લાવવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.

દેશના 20થી વધુ રાજ્યોમાં વાવાઝોડા-વરસાદની સંભાવના, વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ સક્રિય થવાથી હવામાન બદલાશે. મધ્ય પ્રદેશમાં વાવાઝોડા-વરસાદની નવી સિસ્ટમ સક્રિય થવાથી 3 દિવસ એલર્ટ છે. ઉત્તર પ્રદેશના 34 જિલ્લાઓમાં વરસાદ-કરાનું એલર્ટ છે. રાજસ્થાનના 17 જિલ્લાઓમાં એલર્ટ, તાપમાન 3°C સુધી વધ્યું. ઉત્તરાખંડના કેદારનાથ ધામમાં સતત ત્રણ દિવસ બરફવર્ષા થઈ. હિમાચલમાં વરસાદ અને કરાની સંભાવના છે. પંજાબ, હરિયાણા, ચંદીગઢ અને દિલ્હીમાં પણ વરસાદની અસર રહેશે.

આજે વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ છે, થીમ "સ્વાસ્થ્ય માટે વિજ્ઞાન સાથે ઊભા રહો" છે. ગામડાઓમાં વિજ્ઞાનના સાધનો મર્યાદિત હોવા છતાં નર્સબહેનો અને દાયણ દ્વારા ઘરઆંગણે ડિલિવરી કરાવાતી હતી. Techo+ 2025-26 રિપોર્ટ મુજબ, ગુજરાતમાં પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર કક્ષાએ માત્ર 2.65% ડિલિવરી થઈ, કચ્છમાં સૌથી નબળી કામગીરી. સગર્ભાઓને તાલુકા કે જિલ્લા કક્ષાએ રીફર કરવામાં આવે છે, પરિણામે ખાનગી હોસ્પિટલોમાં જવું પડે છે. આયુષ્માન આરોગ્ય મંદિરો અને પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર સ્તરે સેવાઓ સુદ્રઢ બનાવવી અનિવાર્ય છે.