ઇરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ સૈયદ અલિ ખામેનેઈના અંતિમ સંસ્કાર કાર્યક્રમમાં ૧૦૦ દેશોના પ્રતિનિધિઓ હાજર રહેશે, પરંતુ ૧૩ દેશો આમંત્રણ મળ્યા છતાં ગેરહાજર રહેશે. ઇરાની મીડિયાના અહેવાલ મુજબ, આ ગેરહાજરી પાછળ અમેરિકાનો હાથ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. વોશિંગ્ટને એક રાજ્ય અભિયાન ચલાવી આ દેશોને આમંત્રણનો જવાબ ન આપવા અને કાર્યક્રમમાં ભાગ ન લેવા દબાણ કર્યું હતું. આ ગેરહાજર દેશોમાં પૂર્વ યુરોપના ૩, આફ્રિકાના પાંચ, ગલ્ફના બે આરબ દેશો અને પૂર્વ એશિયાના બે દેશોનો સમાવેશ થાય છે.

આયાતુલ્લાહ સૈયદ અલી ખામેનેઈના રાજકીય સન્માન સાથે યોજાયેલા અંતિમ સંસ્કારમાં 100થી વધુ દેશોના પ્રતિનિધિઓ હાજર રહ્યા હતા. ભારત તરફથી બિહારના રાજ્યપાલ લેફ્ટનન્ટ જનરલ (નિવૃત્ત) સૈયદ આતા હસનૈન, વિદેશ રાજ્યમંત્રી પબિત્રા માર્ગેરિટા, મહેબૂબા મુફ્તિ અને સલમાન ખુર્શીદ સહિતનું પ્રતિનિધિમંડળ ઉપસ્થિત રહ્યું. વિવિધ ધર્મોના ભારતીય પ્રતિનિધિઓએ પણ શ્રદ્ધાંજલિ અર્પી હતી. ઇરાનના નવી દિલ્હી સ્થિત દૂતાવાસે ભારત સરકાર અને ભારતીય જનતાનો આભાર વ્યક્ત કરતાં બંને દેશોની મિત્રતાને મહત્વપૂર્ણ ગણાવી હતી.

અમેરિકા અને ઈઝરાયલના સંયુક્ત હવાઈ હુમલામાં આયતુલ્લા અલી ખામેનેઈના મોત બાદ મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધુ વધ્યો છે. તેહરાનમાં તેમના અંતિમ સંસ્કારમાં લાખો લોકો ઉમટ્યા હતા, જ્યારે ઈઝરાયલે ચેતવણી આપી કે ભવિષ્યમાં ઈઝરાયલ વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરનાર કોઈપણ ઈરાની નેતાનો અંજામ પણ ખામેનેઈ જેવો જ આવશે. બીજી તરફ, અંતિમયાત્રા દરમિયાન અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શન થતાં બંને દેશોએ કડક પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરી છે.

મિડલ ઈસ્ટના તણાવ વચ્ચે ઇઝરાયલના રાષ્ટ્રપ્રમુખ બેન્જામિન નેતન્યાહુએ અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપ્રમુખ જે.ડી. વેન્સના દાવાને ફગાવ્યો છે. જે.ડી. વેન્સએ કહ્યું હતું કે વિશ્વમાં અમેરિકા જ ઇઝરાયલનો એકમાત્ર શક્તિશાળી સાથી છે. બેન્જામિન નેતન્યાહુએ 'Fox News' ને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં ભારતનો ઉલ્લેખ કરી જે.ડી. વેન્સને જડબાતોડ જવાબ આપ્યો. તેમણે કહ્યું, "અમારી પાસે ભારત જેવા 'નાના' દેશ જેવા મિત્રો છે, જ્યાં 1.4 અબજ લોકો રહે છે અને ત્યાંથી અમને જબરદસ્ત સમર્થન મળી રહ્યું છે." તેમણે ઉમેર્યું કે સાયબર અને AI ક્ષમતાને કારણે ઇઝરાયલના વૈશ્વિક સંબંધો મજબૂત છે.

ઈઝરાયલમાં વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની સરકાર અને સુપ્રીમ કોર્ટ વચ્ચેનો વિવાદ હવે એક મોટી બંધારણીય કટોકટીમાં ફેરવાઈ ગયો છે. રવિવારે ઈઝરાયલી કેબિનેટે સર્વસંમતિથી નિર્ણય લીધો કે સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશને સ્વીકારશે નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે દેશના કોમર્શિયલ મીડિયા રેગ્યુલેટર 'સેકન્ડ ઓથોરિટી ફોર ટેલિવિઝન એન્ડ રેડિયો' (SATR) ને પોતાનું કામ ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી હતી, જેની સામે સરકારે હવે ખુલ્લી ચેલેન્જ ફેંકી છે. ઈઝરાયલના ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ એવો કિસ્સો છે જ્યારે કોઈ સરકારે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના આદેશને સત્તાવાર રીતે ફગાવી દીધો હોય. આ સ્થિતિએ 'જંગલ રાજ'ની આશંકા જગાવી છે.

ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લાહ અલિ ખામેનેઈની અંતિમ યાત્રામાં કરોડો લોકો ઉમટી પડ્યા હતા. આ દરમિયાન, મંચ પરથી અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુની હત્યા કરવાની માંગ સાથે સૂત્રોચ્ચાર કરવામાં આવ્યા. એક કવિએ ટ્રમ્પને "દુનિયાનો સૌથી ખરાબ માણસ" ગણાવી તેમની હત્યાનો પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો, જેના જવાબમાં ભીડે સમર્થન આપ્યું. બીજી તરફ, અમેરિકન પ્રમુખ ટ્રમ્પે ઈરાનને ચેતવણી આપી કે તેઓ એક હુમલામાં બધું ખતમ કરી શકે છે, અને ઈરાનીઓના શોકને "નકલી આંસુ" ગણાવ્યા.

ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતોલ્લાહ અલી ખામેનેઈના જનાજા દરમિયાન તહેરાનમાં લોકોનો અમેરિકાના પ્રમુખ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ ગુસ્સો જોવા મળ્યો. એક આયોજકે ટ્રમ્પ ની હત્યા કરવા ખુલ્લેઆમ અપીલ કરી, જે સત્તાવાર મંચ પરથી પહેલીવાર થયું. 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયલના હુમલામાં ખામેનેઈનું મૃત્યુ થયું હતું. કવિ મોહમ્મદ રસૂલીએ લાઉડસ્પીકર પર ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ પરંપરાગત નારા લગાવ્યા પછી, ભીડને પૂછ્યું કે "દુનિયાનો સૌથી ખરાબ ઈન્સાન હજી સુધી જીવંત કેમ છે?". લાખો લોકોએ આ વિધાનોને દોહરાવ્યા, અને અનેક પોસ્ટરો પર ટ્રમ્પને મારવાની વાત લખેલી હતી.

ઈરાનમાં શોકગ્રસ્ત વાતાવરણ વચ્ચે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનો ચાલુ છે. આ મુદ્દે કોંગ્રેસે PM નરેન્દ્ર મોદી સરકાર પર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયતુલ્લાહ અલી ખામેનેઇના અંતિમ સંસ્કારમાં લાખો લોકો જોડાયા હતા. આ દરમિયાન, કોંગ્રેસના રાજ્યસભા સાંસદે ટ્રમ્પના નિવેદનોને ટાંકીને NDA સરકારને નિશાન બનાવ્યું. કોંગ્રેસના નેતા પવન ખેડાએ જણાવ્યું કે, લાખો લોકોના અંતિમ સંસ્કારમાં ભારતીય પ્રતિનિધિઓ પણ સામેલ થયા હતા. તેમણે કહ્યું કે, ટ્રમ્પની ધમકીઓ પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ માટે હાનિકારક છે. ખેડાએ સરકાર પર આરોપ લગાવ્યો કે, નૈતિક હિંમતનો અભાવ હોવાથી સરકાર હિંસા ભડકાવનારા નિવેદનોની નિંદા કરી શકતી નથી.

અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સકી સાથે યુક્રેન યુદ્ધના અંત માટે ફોન પર વાતચીત કરી. આ વાતચીત NATO Summit પહેલાં થઈ. ટ્રમ્પે યુદ્ધ રોકવામાં મદદ કરવાની ઓફર કરી, પરંતુ પુતિને રશિયાની શરતો પર રાજદ્વારી ઉકેલની વાત કરી. રશિયા ડોનબાસ ક્ષેત્ર પર નિયંત્રણ ઈચ્છે છે, જે Ukraine સ્વીકારતું નથી. ટ્રમ્પે પોતાના દૂતો દ્વારા શાંતિ પ્રયાસ ચાલુ રાખવાની ખાતરી આપી. ઝેલેન્સકીએ પણ આ વાતચીતને સકારાત્મક ગણાવી.

ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર આયતુલ્લા અલી ખામેનેઈના જનાજા દરમિયાન તેહરાનમાં ભડકાઉ સૂત્રોચ્ચાર થયા હતા. એક આયોજકે અમેરિકી રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ને જાનથી મારી નાખવાની અપીલ કરી, જેને લાખોની ભીડે સમર્થન આપ્યું. ખામેનેઈના મોત બાદ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ આ પ્રથમ સીધું આહ્વાન હતું. તેહરાનની દીવાલો પર ટ્રમ્પ અને બેન્જામિન નેતન્યાહુને મારવાની માંગ કરતા પોસ્ટરો પણ જોવા મળ્યા. આ ઘટના એવા સમયે બની જ્યારે ઈરાન અમેરિકા સાથે શાંતિ વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે.

ઓક્ટોબર 2025માં મર્ચન્ટ નેવીમાં સપનાની નોકરી શરૂ કરનાર હિફા સલીમ ફારસની ખાડીમાં યુદ્ધના કારણે ફસાઈ ગઈ. જહાજ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz)ની બહાર રોકાવું પડ્યું. આકાશમાં મિસાઈલો પસાર થતાં 24 વર્ષીય હિફા ડરી ગઈ. પ્રથમ વખત મિસાઈલો જોઈ તેના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા. જોકે, સિનિયર અધિકારીઓના સાહસ જોઈ તેની હિંમત વધી. તેણે પરિવારથી ડર છુપાવ્યો, અને માતા-પિતા પણ તેને ચિંતા ન થાય તેથી શાંત રહ્યા.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના તણાવ વચ્ચે મોટો દાવો કર્યો છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે, જો અમેરિકા ઈચ્છત તો પૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતા અલી ખામિનેઈના અંતિમ સંસ્કારમાં એકઠા થયેલા ઈરાનના તમામ ટોચના નેતાઓને એક જ હુમલામાં ખતમ કરી શકતું હતું. પરંતુ, અમેરિકાએ આ પગલું ન ભર્યું કારણ કે તેની પ્રાથમિકતા ઈરાન સાથે પરમાણુ વાટાઘાટો (Iran Nuclear Talks 2026) ને આગળ વધારવાની છે. ટ્રમ્પે ‘એક્સિઓસ’ (Axios) ને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં આ ખુલાસા કર્યા છે. તેમણે દાવો કર્યો કે ઈરાન આર્થિક અને લશ્કરી દબાણ હેઠળ છે અને અમેરિકા સાથે સમજૂતી કરવા તૈયાર છે.

ઇરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતોલ્લાહ અલિ ખામેનેઈની અંતિમ વિદાય સમયે દેશ-વિદેશના નેતાઓ અને કુટુમ્બીજનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ ભાવુક ક્ષણોમાં ઇરાનના વિદેશમંત્રી અને સંસદના સ્પીકર પણ રડી પડ્યા હતા, જેનો વીડિયો વાયરલ થયો છે. 3 થી 9 જુલાઈ દરમિયાન યોજાનાર કાર્યક્રમોમાં ભારતીય પ્રતિનિધિઓ અને કોંગ્રેસનું પ્રતિનિધિમંડળ પણ ભાગ લેશે. દરમિયાન, IRGC ચીફે ખામેનેઈના મોતનો બદલો લેવાની અને ઇરાન આત્મસમર્પણ નહીં કરે તેવી ચીમકી ઉચ્ચારી છે.

ઇસ્લામ ધર્મ પ્રમાણે શબને શક્ય તેટલી વહેલી તકે દફનાવવામાં આવે છે, પરંતુ ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતોલ્લાહ અલી ખામેનેઈના નિધનના ચાર મહિના પછી અંતિમ સંસ્કાર થવાના છે. યુદ્ધની પરિસ્થિતિને કારણે આ વિલંબ થયો છે, અને તેમના મૃતદેહને ડીપ ફ્રિઝમાં સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યો હતો. શિયા કાનૂન મુજબ, અસાધારણ પરિસ્થિતિઓમાં મૃતદેહને સુરક્ષિત રાખવા માટે ઠંડકમાં રાખવાની મંજૂરી છે. આયાતોલ્લાહને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે ૧૦૦ દેશોના પ્રતિનિધિઓને આમંત્રિત કરાયા છે.

અમેરિકા અને ઇઝરાયેલના સંયુક્ત હવાઈ હુમલામાં માર્યા ગયેલા ઈરાનના પૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતા અયતોલ્લાહ અલી ખામીનેઈની એક સપ્તાહ લાંબી રાજકીય અંતિમ વિદાય પ્રક્રિયા તેહરાનમાં શરૂ થઈ ગઈ છે. આ દરમિયાન, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે માઉન્ટ રશમોર ખાતે એક સભામાં ઈરાન પર આકરો કટાક્ષ કર્યો. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે અમેરિકા "સારો" દેશ હોવાથી તેણે ઈરાનને આ અંતિમ સંસ્કાર માટે એક અઠવાડિયાની મંજૂરી આપી છે. 28 ફેબ્રુઆરી 2026 ના હુમલામાં ખામીનેઈનું મોત થયું હતું. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે ઈરાન હવે કોઈપણ ભોગે કરાર કરવા ઈચ્છે છે, અને અમે તેમને અંતિમ સંસ્કાર માટે એક અઠવાડિયાની છૂટ આપી કારણ કે અમે સારા લોકો છીએ.

વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝની ખાડીમાં જહાજોની સુરક્ષિત અવરજવર પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે ફ્રાન્સ અને બ્રિટન પશ્ચિમ એશિયામાં સક્રિય થયા છે. ફ્રાન્સે પોતાના Mine Countermeasure Ships, Frigates અને Patrol Aircraft તૈનાત કર્યા છે. ફ્રાન્સ રાષ્ટ્રપ્રમુખ મેક્રોનનાના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો કરાર પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે મોટું પગલું છે. ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને ઓમાન સાથે મળીને આ દરિયાઈ માર્ગની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરશે. આ દેશો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વના આ માર્ગ પર તમામ જહાજોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા પ્રતિબદ્ધ છે.

ઇરાનના સ્ટેટ મીડીયા મુજબ, દિવંગત સર્વોચ્ચ નેતા આયાતોલ્લાહ અલિ ખોમેનીના નશ્વર દેહને સૌપ્રથમ જ્યાં તેમની હત્યા થઈ હતી તે સ્થળે લઈ જવાશે. ૪ અને ૫ જુલાઈ દરમિયાન આશરે બે કરોડ લોકો તેમના દર્શનાર્થે અને અંતિમ યાત્રામાં જોડાશે તેવી શક્યતા છે, તેમ ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ કોર્પ્સે (IRGC) જણાવ્યું છે. જોકે, ખોમેનીના પુત્ર અને વર્તમાન સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેનેઈ સલામતીના કારણોસર અંતિમ યાત્રામાં જોડાશે નહીં.

ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈના પાર્થિવ દેહને અંતિમ દર્શન માટે રાખવામાં આવ્યો હતો. વિશ્વભરના ધર્મગુરુઓ, અધિકારીઓ અને વિદેશી મહાનુભાવોએ તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપી. પાકિસ્તાનના PM શહબાઝ શરીફ અને ફીલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર ત્યાં પહોંચ્યા. ભારત તરફથી બિહારના ગવર્નર સૈયદ અતા હસનૈન અને વિદેશ રાજ્ય મંત્રી પવિત્ર માર્ગેરિટા ઈરાન પહોંચ્યા. PDPના મહેબૂબા મુફ્તી અને કોંગ્રેસના સલમાન ખુર્શીદ પણ હાજર રહ્યા. ચીન, અફઘાનિસ્તાન જેવા દેશોના પ્રતિનિધિઓએ પણ ભાગ લીધો. આ અંતિમ સંસ્કાર ઈરાનના ઇતિહાસના સૌથી મોટા માનવામાં આવી રહ્યા છે, જે 4 મહિના બાદ યોજાઈ રહ્યા છે.

અમેરિકન અખબાર "ધ ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ"ના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકાએ એપ્રિલમાં ઈરાનને ચેતવણી આપી હતી કે ઈઝરાયલ વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચી અને સ્પીકર મોહમ્મદ બાગેર ગાલિબાફની હત્યાનું કાવતરું ઘડી રહ્યું છે, જે શાંતિ મંત્રણાને નિષ્ફળ બનાવી શકે તેમ હતું. અમેરિકાના દબાણ બાદ બંને નેતાઓના નામ હિટલિસ્ટમાંથી હટાવવામાં આવ્યા હતા. બાદમાં ગાલિબાફ પર હુમલાનો પ્રયાસ પણ નિષ્ફળ ગયો, કારણ કે ઈરાની ગુપ્તચર એજન્સીએ સમયસર ભેદ ઉકેલી તેમની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી.

મિડલ ઈસ્ટના તણાવ વચ્ચે ઈરાનના દિવંગત સર્વોચ્ચ નેતા અલી ખામેનેઈની અંતિમવિધિ 4 જુલાઈથી 9 જુલાઈ સુધી તેહરાન અને મશહાદમાં યોજાશે. સુરક્ષાના કારણોસર, તેમના પુત્ર મોજતબા ખામેનેઈ જાહેરમાં ભાગ નહીં લે. અલી ખામેનેઈ 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ હવાઈ હુમલામાં માર્યા ગયા હતા, અને યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે દફનવિધિમાં વિલંબ થયો હતો. આ 6 દિવસીય કાર્યક્રમ માટે ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળમાં બિહારના ગવર્નર અને વિદેશ રાજ્ય મંત્રીનો સમાવેશ થશે. તાજેતરના અમેરિકા-ઈરાન હુમલાઓ બાદ શાંતિ કરાર છતાં તણાવ યથાવત છે.

US પ્રેસિડેન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન અંગે મોટું નિવેદન આપ્યું છે. કતારના દોહામાં થયેલી પરોક્ષ વાટાઘાટો બાદ ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે ઈરાન અમેરિકાની લગભગ તમામ શરતો માનવા તૈયાર થઈ ગયું છે. જોકે, પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગેના દાવાઓમાં થોડો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે ઈરાન સૈન્ય મોરચે નબળું પડ્યું છે અને તેની પાસે ગણ્યાગાંઠ્યા મિસાઈલ બચ્યા છે. દોહામાં કતાર અને પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતાથી પરોક્ષ વાતચીત થઈ, જેમાં 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' અને ઈરાનના ફંડ જેવા ટેકનિકલ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ, પરંતુ કોઈ મોટો કરાર થયો નથી.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કતારમાં થયેલી પરોક્ષ વાટાઘાટોમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગ અને ઈરાનની જપ્ત સંપત્તિ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ, પરંતુ પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે કોઈ નિર્ણય થયો નથી. આગામી તબક્કાની વાટાઘાટો આયાતોલ્લાહ અલી ખામેનેઈના અંતિમ સંસ્કાર બાદ થવાની શક્યતા છે. બંને દેશોએ પ્રગતિનો દાવો કર્યો છે, છતાં લાંબા ગાળાની શાંતિ અંગે અનિશ્ચિતતા યથાવત છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર નિયંત્રણ અને પરમાણુ મુદ્દો હજુ પણ બંને દેશો વચ્ચેના મુખ્ય મતભેદ બની રહ્યા છે.

દોહામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલી મહત્વની વાતચીત બાદ બંને પક્ષોએ આગામી બેઠક યોજવા પર સહમતી દર્શાવી છે. કતારના વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે વાતચીતમાં ઘણા મુદ્દાઓ પર સકારાત્મક પ્રગતિ થઈ છે, પરંતુ હજુ મોટા મુદ્દાઓ પર સહમતી બનવાની બાકી છે. ઈરાનના ઉપ વિદેશ મંત્રીએ દાવો કર્યો કે ઈરાનની 6 અબજ ડોલરની ફ્રીઝ થયેલી સંપત્તિમાંથી કેટલાક હિસ્સા મુક્ત કરવા પર સહમતી બની છે. બંને દેશો વચ્ચે એક કોમ્યુનિકેશન ચેનલ બનાવવામાં આવશે. માહોલ સારો દેખાઈ રહ્યો છે, પરંતુ ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ, પ્રતિબંધોમાં રાહત જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ પર નિર્ણય લેવાનો બાકી છે.

ઈરાનના સંસદ અધ્યક્ષ મોહમ્મદ ઘાલીબાફે જણાવ્યું કે, ટ્રમ્પ સરકાર સાથે થયેલી ડીલને ઈરાન અમેરિકા-ઈઝરાયેલના પરાજય સમાન માને છે. ઈઝરાયેલ લેબેનોનમાં સૈન્ય કાર્યવાહી વધારીને આ 14 પોઇન્ટવાળી સમજૂતીને નિષ્ફળ બનાવવા પ્રયત્ન કરી રહ્યું છે. આ શાંતિ સમજૂતી પશ્ચિમ માટે મોટો ફટકો છે, અને ઈઝરાયેલ આ સમજૂતીથી ગભરાઈને કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે. તેઓએ કહ્યું કે, અમેરિકી સરકારમાં પણ અંદરથી ફૂટ પડી છે.

ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીએ અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ચેતવણી આપતાં કહ્યું કે ઈઝરાયલને કાબૂમાં રાખો, નહીં તો ઈરાન પોતાની સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વ સામેના કોઈપણ ખતરાનો જડબાતોડ જવાબ આપશે. બીજી તરફ, યુદ્ધવિરામ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ મુદ્દે ચર્ચા માટે અમેરિકાના વિશેષ દૂત કતાર પહોંચ્યા છે. જોકે, ઈરાને અમેરિકી પ્રતિનિધિઓ સાથે સીધી વાતચીતનો ઇનકાર કર્યો છે. દોહામાં ઈરાનની ફ્રીઝ કરાયેલી સંપત્તિ મુક્ત કરવા સહિતના મુદ્દાઓ પર પરોક્ષ ચર્ચાની શક્યતા છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દોહામાં અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે વાટાઘાટો થવાનો દાવો કર્યો હતો, પરંતુ ઈરાને તેને નકારી દીધો છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમનું પ્રતિનિધિમંડળ અન્ય કામ માટે કતાર જઈ રહ્યું છે અને અમેરિકી પ્રતિનિધિઓ સાથે કોઈ બેઠક નહીં થાય. ઈરાને કહ્યું કે વિશ્વાસ સ્થાપિત થયા વગર અને જપ્ત સંપત્તિ પર કાર્યવાહી થયા વગર ઔપચારિક ચર્ચા શક્ય નથી. બીજી તરફ, વ્હાઇટ હાઉસે દોહામાં શાંતિ સંબંધિત રાજદ્વારી પ્રયાસો ચાલુ હોવાનું જણાવ્યું છે.

અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધવિરામ બાદ ઈરાનના પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ સરહદી વિસ્તારોમાં ફરી હિંસક અથડામણો શરૂ થતાં નવા સંઘર્ષની આશંકા વધી છે. કેરમાનશાહ અને કુર્દિસ્તાન પ્રાંતમાં થયેલા હુમલાઓમાં અનેક ઈરાની સૈનિકો, IRGCના સભ્યો અને પોલીસકર્મીઓના મોત થયા છે, જ્યારે કેટલાક ઘાયલ થયા છે. અહેવાલો મુજબ કુર્દ સશસ્ત્ર જૂથો સાથે ગેરીલા સંઘર્ષ તેજ બન્યો છે. વિવિધ સરહદી વિસ્તારોમાં તણાવ વધતા ઈરાન સામે વધુ મોટા સંઘર્ષની શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.

કતારના દોહામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની સંભવિત વાતચીત સંપૂર્ણપણે અદ્ધરતાલ લટકી ગઈ છે. President Trump ના દોહામાં મુલાકાતના દાવા છતાં, Iran એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આગામી દિવસોમાં અમેરિકા સાથે કોઈ પણ પ્રકારની વાતચીતનો કાર્યક્રમ નક્કી નથી. આ નિવેદને બંને દેશો વચ્ચેના નાજુક શાંતિ કરારને નબળી પાડ્યો છે, જ્યાં Hormuz Strait માં જહાજોના પસાર થવા મુદ્દે મતભેદો ફરી સપાટી પર આવ્યા છે. તાજેતરમાં સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં શાંતિ ડીલ બાદ તણાવ ઓછો થયો હતો, પરંતુ હવે નવો વિવાદ શરૂ થયો છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીતની સમજૂતી છતાં હોર્મુજ જળમાર્ગ મુદ્દે મતભેદ યથાવત છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું કે આગામી એક મહિના સુધી હોર્મુજ પર ઈરાની સેનાનું નિયંત્રણ રહેશે અને જહાજોની દેખરેખ તેમજ ફી વસૂલવાનો અધિકાર ઈરાન જ રાખશે. તાજેતરના હુમલાઓ બાદ બંને દેશો દોહામાં ચર્ચા માટે તૈયાર થયા છે. બીજી તરફ અમેરિકા હોર્મુજ જળમાર્ગને કોઈપણ ફી વિના આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજો માટે ખુલ્લો રાખવાની માંગ પર અડગ છે.

અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધવિરામને માત્ર 11 દિવસ થયા હોવા છતાં તેની સ્થિરતા પર સવાલો ઊભા થયા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી બાદ તણાવ ફરી વધ્યો છે. બંને દેશો હાલ પરસ્પર હુમલા અને ધમકીભર્યા નિવેદનોથી દૂર રહેવા સંમત થયા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજોની અવરજવર, અમેરિકી પ્રતિબંધો અને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ જેવા મુદ્દાઓ પર દોહામાં ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક યોજાવાની છે. બંને પક્ષો વચગાળાની શાંતિ જાળવી રાખીને વિવાદોના ઉકેલ માટે ચર્ચા કરી રહ્યા છે.