પાકિસ્તાનમાં શનિવારે સવારે ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા, રિક્ટર સ્કેલ પર તીવ્રતા 4.6 નોંધાઈ. સદભાગ્યે, જાનહાનિ થઈ નથી. અગાઉ પણ બે દિવસથી ભૂકંપના આંચકા આવ્યા હતા. Pakistan, અફઘાનિસ્તાન સંવેદનશીલ વિસ્તાર છે. ટેક્ટોનિક પ્લેટો અથડાતા વારંવાર ભૂકંપ આવે છે. બલૂચિસ્તાન, ખૈબર જેવા વિસ્તારો વધુ સંવેદનશીલ છે. ભૂકંપમાં ખુલ્લી જગ્યાએ જવું અને સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.

ઈરાન-ઈઝરાયેલ તણાવની દક્ષિણ ગુજરાતના પરિવારો પર અસર; નવસારી, વલસાડ, સુરતના 77 ખલાસીઓ ઈરાનમાં ફસાયા. યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને લીધે ફિશિંગ બંધ થતાં આર્થિક અને માનસિક મુશ્કેલી. દરિયાઈ સુરક્ષા જોખમાતા બોટો કિનારે લાંગરી દેવાઈ. ખલાસીઓએ સોશિયલ મીડિયાથી સંપર્ક કર્યો, એરલિફ્ટથી પરત લાવવા વિનંતી. 700 ભારતીયો ફસાયા હોવાનો ઈરાનનો દાવો, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરને રજૂઆત.

મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વચ્ચે, લોકો વિચારે છે કે કોની પાસે સૌથી વધુ પરમાણુ શસ્ત્રો છે? SIPRI ના ડેટા મુજબ, રશિયા આશરે 5,580 પરમાણુ શસ્ત્રો સાથે આ યાદીમાં ટોચ પર છે. તે પછી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ આવે છે, જેની પાસે 5,100 થી 5,200 પરમાણુ શસ્ત્રો છે. ચીન યાદીમાં ત્રીજા ક્રમે છે. તેની પાસે આશરે 600 પરમાણુ શસ્ત્રો છે. ભારત પાસે હાલમાં આશરે 180 પરમાણુ શસ્ત્રો છે, જે તેને વૈશ્વિક સ્તરે છઠ્ઠા ક્રમે છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વનો મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે, જે બંધ થવાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર વિનાશક અસર થઈ શકે છે. જો Iran આ માર્ગ બંધ કરે તો તેલ પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડશે, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધશે અને વૈશ્વિક મોંઘવારી વધશે. ભારત પર પણ તેની ગંભીર અસર થશે, પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધશે, વિદેશી મુદ્રા ભંડાર ઘટશે અને સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ જશે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સૈન્ય હસ્તક્ષેપની પણ શક્યતા છે.

ટ્રમ્પે ઈરાન અને વેનેઝુએલા પછી ક્યુબાને નિશાન બનાવવાની ધમકી આપી છે. મિયામીમાં તેમણે જાહેરાત કરી હતી કે ક્યુબાનો વારો છે અને તેઓ તેને આઝાદ કરાવશે અથવા તેના પર કબજો કરી લેશે. ટ્રમ્પે પોતાની સૈન્ય તાકાતનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેના કારણે કેરેબિયન દેશમાં ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે.

બાલેન શાહ સરકારે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું. કેબિનેટ બેઠકમાં કઠોર નિર્ણય લેવાયો, જેમાં પૂર્વ વડાપ્રધાન કે.પી. શર્મા ઓલી અને પૂર્વ ગૃહમંત્રી રમેશ લેખકની ધરપકડ કરવામાં આવી. આ કાર્યવાહી નવી સરકારના કડક વલણનો સંકેત છે, જે નેપાળના રાજકારણમાં મોટો બદલાવ લાવી શકે છે.

નેપાળના PM બાલેન શાહે પદ સંભાળતાની સાથે જ કાર્યવાહી કરી; Gen Z વિરોધમાં બેદરકારી બદલ પૂર્વ PM કે.પી. શર્મા ઓલી અને પૂર્વ ગૃહમંત્રી રમેશ લેખકની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તપાસ પંચના અહેવાલ મુજબ આંદોલન દરમિયાન ગંભીર બેદરકારી દાખવવામાં આવી હતી જેના પગલે મહત્તમ 10 વર્ષની જેલની સજાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં US Israel Iran Warથી ચાલી રહેલો સંઘર્ષ ખતરનાક વળાંક પર છે. સાઉદીમાં આવેલા અમેરિકન બેઝ પર ઈરાન દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો, જેમાં ૧૦ સૈનિકો ઘાયલ થયા છે. સાથે જ ઈરાને ઈઝરાયલ પર મિસાઈલો વરસાવી છે, જેનાથી રશિયાના કારણે દુનિયાનું ટેન્શન વધી શકે છે.

અમેરિકાએ ઇઝરાયલ સાથે મળી ઈરાનના પરમાણુ પ્લાન્ટ પર હુમલો કર્યો? શું આ એક દગો છે? IRGC એ આ હુમલાની ચેતવણી આપી છે. આ ઘટનાથી મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધવાની સંભાવના છે. શું આ હુમલો region માં political instability લાવશે? સમગ્ર વિશ્વ આ ઘટના પર નજર રાખી રહ્યું છે.

કેન્સરની સારવાર બાદ મંત્રી કાંતિ અમૃતિયાનું મોરબીમાં સ્વાગત થયું, રેલી યોજાઈ, અને જાહેર સભા યોજાઈ. આ સભામાં તેમણે રાજકીય અને પોલીસના નામે દાદાગીરી કરનારાઓને કડક ચેતવણી આપી. કાંતિભાઈની સારવાર દરમિયાન તેમના ટેકેદારોએ હનુમાન ચાલીસાના પાઠ અને યજ્ઞનું આયોજન કર્યું હતું, જે બદલ તેમણે આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો. આ સભાને વાંકાનેરના ધારાસભ્ય જીતુભાઈ સોમાણીએ પણ સંબોધી હતી.

યુદ્ધને લીધે વિશ્વમાં ખાતરની અછત ઊભી થઈ છે. વિશ્વના યુરીયા ખાતરનો 30% પુરવઠો અટવાયો છે એવું કોમોડિટી નિષ્ણાતોનું કહેવું છે. આના લીધે વૈશ્વિક ખાદ્યાન્ન સંકટ આવી શકે છે, જે યુદ્ધનું એક એવું પાસું છે જેના પર વિચાર કરાયો નથી. પુરવઠામાં ઘટાડો થવાની શક્યતા.

H-1B વિઝા ધારકો માટે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સરકારે પગાર વધારાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી પ્રોફેશનલ્સ અને યુ.એસ. નાગરિકોના પગારને સમાન કરવાનો છે. આ નિયમથી વિદેશી પ્રોફેશનલ્સનો પગાર આશરે 14,000 ડોલર વધવાની સંભાવના છે. પરિણામે, અમેરિકન નાગરિકોને બદલે સસ્તા વિદેશી પ્રોફેશનલ્સને નોકરી આપવાનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે, અને વિઝા સિસ્ટમનો દુરુપયોગ પણ ઘટશે.

વડોદરા સહિતની ઔદ્યોગિક વસાહતોમાં કેમિકલ કંપનીઓની સપ્લાય ચેન ખોરવાઈ, ગેસ પુરવઠો ઘટતા ઉત્પાદન પ્રક્રિયાને અસર થઈ છે. કાચામાલની અછત અને ભાવ વધારાથી કેમિકલ સેક્ટરના એકમોમાં કટોકટી સર્જાઈ છે, લોજિસ્ટિક ખર્ચ વધ્યો છે અને વર્કિંગ કેપિટલની સમસ્યા ઊભી થઈ છે. દેશમાં એમોનિયાની આયાત ઘટતા ઉત્પાદન બંધ થયું છે, જેનાથી એગ્રોકેમિકલ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને પર્સનલ કેર ઇન્ડસ્ટ્રીઝને અસર થઈ છે.

અમેરિકન તપાસ એજન્સી FBIના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય ડમી કોલ સેન્ટરો દ્વારા અમેરિકનો પાસેથી મોટાભાગના 16 અબજ ડોલર લૂંટવામાં આવ્યા છે. છત્તીસગઢના રાયપુરના નકલી કોલ સેન્ટરોએ 1.56 લાખ કરોડ રૂપિયા ખંખેરી લીધા. શિક્ષિત યુવાનોમાં બેરોજગારીને લીધે તેઓ સાઈબર ગુના તરફ ધકેલાય છે, જ્યાં તેમને ટ્રેનિંગ અને સ્માર્ટફોન સાથે 25,000નો પગાર મળે છે.

ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી જહાજોને મંજૂરી આપી હોવા છતાં, જોખમને લીધે દરિયાઈ વીમાના PREMIUM ઊંચા રહેશે. હુમલાના ભયથી જહાજોને નુકસાન થઈ શકે છે. યુદ્ધ વીમા કવરેજ ઊંચા દરે મર્યાદિત ધોરણે ઉપલબ્ધ છે. ઈરાન સાથેના સંઘર્ષને કારણે તેલ અને LPGના શિપમેન્ટમાં અવરોધ ઊભો થયો છે, જેની અસર માલની હિલચાલ પર પડી છે.

ઓસ્ટ્રેલિયાએ પ્રતિબંધ મૂકી સોશિયલ મીડિયાના દૂષણોથી સફળતા મેળવી. સોશિયલ મીડિયાના વ્યસનને તમાકુના વ્યસન સાથે સરખાવવામાં આવે છે. કોર્ટના પ્રતિબંધથી સમસ્યા દૂર થશે એમ માનવું યોગ્ય નથી. કેલિફોર્નિયાની કોર્ટે META અને ALPHABET જેવી કંપનીઓને યુવાનો ઓનલાઇન રહે તેવા ફિચર્સ બનાવવાનું બંધ કરવા કહ્યું છે.

બંગાળમાં ચૂંટણી જાહેર થતાં જ ટ્રમ્પને ફાળ પડી અને તાબડતોબ નેતન્યાહુને ફોન કર્યો. તેમણે કહ્યું કે હવે આપણે ઈરાન સામેનું યુદ્ધ બંધ કરી દેવું પડશે. ટ્રમ્પની અપીલ બંગાળની ચૂંટણીમાં શાંતિ જાળવવા માટે છે. આ અપીલમાં હિંસા ટાળવા માટેનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે. ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહુની સંતલસ ચૂંટણી જાહેર થતાં જ જોવા મળી.

જમ્મુ કાશ્મીરમાં ઇરાનને મદદ કરવાના નામે આતંકીઓ માટે ફન્ડ એકઠું થતું હોવાની એજન્સીઓને શંકા છે. જમ્મુ કાશ્મીર ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સીઓ અને SIAએ ફન્ડિંગને લઇને એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. પોલીસ તપાસમાં બરકતી મોડલ દ્વારા આશરે ૧૭.૯૧ કરોડ ઉઘરાવાયા હોવાનું સામે આવ્યું છે. ઉઘરાવાયેલી રકમ અને સોના ચાંદીની જાણકારી નથી. કાશ્મીર પાસેથી 17.91 કરોડ ઉઘરાવાયા.

ઈરાન યુદ્ધના પગલે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ અને ક્રૂડ ઓઇલમાં ઉછળકૂદથી રૂપિયો ડોલર સામે 94.85ના ઐતિહાસિક તળિયે પહોંચ્યો. ડોલરનો વૈશ્વિક ઇન્ડેક્સ 100ને આંબી ગયો, શેરબજારમાં સન્નાટો છવાયો. ફુગાવો અને મોંઘવારી વધવાની શક્યતા છે, આયાતી વસ્તુઓના ભાવ વધશે. રોકાણકારોની સંપત્તિમાં રૂ. 8.86 લાખ કરોડનું ધોવાણ થયું અને સેન્સેક્સમાં મોટો કડાકો થયો.

ટ્રમ્પે ઈરાનની વિનંતીથી ઊર્જા સુવિધાઓ પર હુમલો 6 એપ્રિલ 2026 સુધી સ્થગિત કર્યો. અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે વાટાઘાટો સકારાત્મક દિશામાં આગળ વધી રહી છે. ઈરાને હોર્મુઝમાંથી 10 ટેન્કરોને પસાર થવા મંજૂરી આપી છે, જ્યારે યુદ્ધનો 28મો દિવસ છે. ટ્રમ્પના નિર્ણય પર વિશ્વની નજર છે, કારણ કે આ સમયગાળો મધ્ય પૂર્વ માટે નિર્ણાયક છે.

વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ઈરાન, યુએસ અને ઇઝરાયેલ સામે આર્થિક જીત મેળવી રહ્યું છે. મીડિયા રિપોર્ટ મુજબ, પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધે ઈરાન માટે તક ઉભી કરી છે. Hormuz Strait પર પ્રભુત્વ જાળવી રાખીને ઈરાન દરરોજ આશરે $1.3 બિલિયનની આવક મેળવી રહ્યું છે. યુદ્ધને કારણે તેલના ભાવ વધ્યા છે, અને ડિસ્કાઉન્ટ ઘટ્યું છે. આર્થિક સંકટથી બચવા અમેરિકાનું પણ ઈરાન સામે નરમ વલણ છે.

ગાઝા યુદ્ધ પછી IDFમાં 12,000 સૈનિકોની અછત છે, સરહદી તણાવ અને આંતરિક સુરક્ષા કામગીરીઓના કારણે સૈનિકો પર બોજો વધી રહ્યો છે. જનરલ ઝમીરે ચેતવણી આપી કે જો વહેલી તકે પગલાં નહીં લેવામાં આવે તો સેનાની કાર્યક્ષમતા પ્રભાવિત થશે. ફરજિયાત લશ્કરી સેવાના વિસ્તરણ માટે કાયદાકીય સુધારા જરૂરી છે, નહીં તો IDF સામાન્ય કામગીરી પણ જાળવી શકશે નહીં. અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ યુવાનોની ભરતી ન થવાથી સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે.

એશિયાની બે મહાસત્તાઓ ભારત અને ચીન વચ્ચે સંબંધો સુધરી રહ્યા છે. ચીનના વિદેશ મંત્રી Wang Yi એ સકારાત્મક નિવેદન આપતા કહ્યું કે બંને દેશો સુધારાના માર્ગે છે. તેમના મતે ભારત અને ચીનના હિતો મતભેદોથી વધુ મહત્વના છે. ચીન ભારત સાથે કામ કરવા તૈયાર છે અને એકબીજાને 'હરીફ' ગણવાને બદલે 'ભાગીદાર' તરીકે જોવાની જરૂર છે. BRICS Summit માં મુલાકાતથી સંબંધોમાં નવી ઉર્જા આવી છે.

અમેરિકાની ચલણી નોટોમાં 165 વર્ષ બાદ મોટો ફેરફાર થશે. ટ્રેઝરી વિભાગે જાહેરાત કરી છે કે આ ઉનાળાથી યુએસ પેપર કરન્સી પર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના હસ્તાક્ષર જોવા મળશે. અમેરિકાના ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ ઘટના હશે જ્યારે કોઈ કાર્યકાળ દરમિયાન અમેરિકન પ્રમુખના હસ્તાક્ષર ચલણી નોટો પર છાપવામાં આવશે. આ ફેરફાર અમેરિકાની આઝાદીની 250મી વર્ષગાંઠની ઉજવણીના ભાગરૂપે છે.

મિડલ ઈસ્ટના યુદ્ધ વચ્ચે, 42 હજાર ટન LPG ભરેલું 'જગ વસંત' ટેન્કર કંડલા પોર્ટ પહોંચ્યું છે, જે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે સારા સમાચાર છે. આ જથ્થો ગેસ સપ્લાયને સ્થિર કરશે. કંડલા પોર્ટ ઓથોરિટી 'મિડ-સી ટ્રાન્સફર' ટેકનિકથી ગેસ ઝડપથી ઉતારશે, જે ગેસ પુરવઠાને સામાન્ય રાખવામાં મદદ કરશે.

Iran Nuclear Policy હેઠળ, મિડલ ઈસ્ટનું યુદ્ધ ખતરનાક વળાંક પર છે, જે વિશ્વ સુરક્ષાને હચમચાવી શકે છે. વર્ષોથી બંધ ઓરડામાં ચર્ચા થતી હતી તે હવે ખુલ્લેઆમ થઈ રહી છે. Israel અને અમેરિકાના હુમલાઓ વચ્ચે ઈરાન પરમાણુ નીતિ બદલવા તરફ મક્કમ છે. આ ફેરફારનું કારણ આયતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈનું મૃત્યુ માનવામાં આવે છે.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના નાણાકીય ઇતિહાસમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર રૂપે, President Trump ના હસ્તાક્ષર US ડોલરની નોટો પર અંકિત થશે. 165 વર્ષમાં પ્રથમવાર વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિના હસ્તાક્ષર ચલણી નોટો પર હશે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણય Trumpની સિદ્ધિઓને સન્માનિત કરે છે. નવી નોટો પર સેક્રેટરી બેસન્ટના હસ્તાક્ષર સાથે ટ્રમ્પની સહી પણ હશે, જે આર્થિક પુનરુત્થાનનું પ્રતીક છે.

મિડલ ઇસ્ટમાં તણાવ છે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન સાથે કૂટનીતિમાં 'કેરટ એન્ડ સ્ટીકની નીતિ' અપનાવી રહ્યા છે. એક તરફ પડદા પાછળ વાટાઘાટો અને બીજી તરફ 10,000 સૈનિકોની વધારાની ટુકડી મોકલી લશ્કરી તાકાત વધારી દબાણ લાવવાની વ્યૂહરચના છે. અમેરિકા ઈરાનના તેલ કે ઉર્જા માળખા પર 10 દિવસ સુધી હુમલો કરશે નહીં. 'ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી' હેઠળ ડ્રોન સ્પીડબોટનો ઉપયોગ શરૂ થયો છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ઈરાન યુદ્ધની પરિસ્થિતિ પર ૨૭ માર્ચે મુખ્યમંત્રીઓ સાથે વીડિયો કોન્ફરન્સિંગથી ચર્ચા કરશે, જેમાં ચૂંટણી રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ સામેલ નહીં થાય. મોદીએ રાજ્યસભામાં કહ્યું કે યુદ્ધ ચાલુ રહેશે તો ગંભીર પરિણામ આવશે, અને કેન્દ્ર-રાજ્યે સાથે મળીને કામ કરવું પડશે. સરકારે દેશમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસની અછતની અફવાઓને નકારી કાઢી છે, અને મંત્રાલયે અફવા ફેલાવનારાઓ સામે કાર્યવાહીની ચેતવણી આપી છે. જયશંકરે કહ્યું કે ભારત પાકિસ્તાન જેવો દલાલ દેશ નથી.

Middle East યુદ્ધ અને હોર્મુઝ તણાવથી Global Economic Crashનું સંકટ. Energy Economist અલહાજીની ચેતવણી: સંઘર્ષ નહીં અટકે તો મે સુધીમાં Global Economy Crash થઈ શકે છે. આ પરિસ્થિતિ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ખૂબ જ ચિંતાજનક છે અને તાત્કાલિક પગલાં લેવાની જરૂર છે.