‘છોટી કાશી’ જામનગરમાં પવિત્ર શ્રાવણ માસના પ્રથમ સોમવારે શિવભક્તિનો માહોલ છવાયો હતો. શહેરના અનેક શિવાલયોમાં વહેલી સવારથી જ ભાવિકો મોટી સંખ્યામાં ઉમટી પડ્યા હતા, જ્યાં ‘હર હર મહાદેવ’ના નાદથી વાતાવરણ ગુંજી ઉઠ્યું હતું. ભક્તોએ શિવલિંગ પર જળાભિષેક, રુદ્રાભિષેક અને બિલિપત્ર અર્પણ કરી ભગવાન ભોળાનાથને પ્રસન્ન કરવા પ્રાર્થના કરી હતી. સિદ્ધનાથ, ભીડભંજન, કાશી વિશ્વનાથ સહિત અનેક મંદિરોમાં ભક્તોની ભારે ભીડ જોવા મળી હતી. રોગચાળાને ધ્યાનમાં રાખી સફાઈ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવાઈ હતી.

શ્રાવણ માસના પ્રથમ સોમવારે લાલપુર રોડ પર ભોળેશ્વર મહાદેવ મંદિર જતા પદયાત્રીઓની સુરક્ષા માટે જામનગર હોમગાર્ડઝે અનોખી સેવા આપી. રાત્રિના અંધકારમાં શ્રદ્ધાળુઓ વાહનચાલકોને દેખાય અને અકસ્માત ટાળી શકાય તે માટે હોમગાર્ડઝના જવાનોએ પદયાત્રીઓના વસ્ત્રો અને સ્થળોએ રેડિયમ રિફ્લેક્ટર લગાવ્યા. આનાથી વાહનચાલકોને પદયાત્રીઓ દૂરથી જ દેખાશે અને તેમની સલામતી જળવાશે. હોમગાર્ડઝની આ પહેલને આવકારવામાં આવી છે. વાહનચાલકોને પણ સાવચેતી રાખવા અપીલ કરાઈ છે.

પવિત્ર શ્રાવણ માસના ત્રીજા સોમવારે ઉજ્જૈન સ્થિત વિશ્વપ્રસિદ્ધ શ્રી મહાકાલેશ્વર મંદિર પરિસરમાં નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરમાં દર્શન માટે ઉમટેલી ભારે ભીડ વચ્ચે નાસભાગ જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી. વર્ષમાં માત્ર એક જ દિવસ માટે ખુલતા આ મંદિરના દર્શન માટે લાખો ભક્તો ઉમટ્યા હતા. બેરિકેડિંગ પાસે અચાનક દબાણ વધતાં સ્થિતિ વણસી અને કેટલાક શ્રદ્ધાળુઓ ઘાયલ થયાના અહેવાલ છે. આ દુર્લભ દર્શનનો લાભ લેવા દેશભરમાંથી ભક્તો મોટી સંખ્યામાં ઉજ્જૈન પહોંચ્યા હતા.

અમદાવાદના સારંગપુર સ્થિત કર્ણમુક્તેશ્વર મહાદેવ, શહેરના નગરદેવતા તરીકે આશરે 1100-1200 વર્ષોથી બિરાજમાન છે. પાટણના રાજા કર્ણદેવ સોલંકી દ્વારા સ્થાપિત આ પ્રાચીન શિવાલય, શ્રાવણ મહિનામાં ભક્તોની આસ્થાનું કેન્દ્ર બને છે. પૌરાણિક ઈતિહાસ ધરાવતા આ મંદિરના શિવલિંગ પર અગાઉ અલૌકિક મણિ હતો, જે મોગલ આક્રમણકારો દ્વારા ખંડિત કરાયો હતો. એવી માન્યતા છે કે અહીં માત્ર એક કમળ ચઢાવવાથી અટકેલાં તમામ કાર્યો સિદ્ધ થાય છે. શ્રાવણ માસ દરમિયાન રુદ્રી પાઠ, લઘુ રુદ્ર, અને કમળ પૂજન જેવા વિશેષ આયોજનો થાય છે.

બિહારના લખીસરાય સ્થિત અશોકધામ મંદિરમાં શ્રાવણ મહિનાના ત્રીજા સોમવારે ભક્તોની ભારે ભીડ જામી હતી. જલાભિષેક માટે લાઇનમાં ઉભેલા શ્રદ્ધાળુઓ વચ્ચે અચાનક વીજળીનો તાર તૂટી પડવાની અફવા ફેલાતાં ભાગદોડ મચી ગઈ. આ અંધાધૂંધીમાં 7 ભક્તો કચડાઈને મોતને ભેટી પડ્યા અને એક ડઝનથી વધુ ઘાયલ થયા. રાહત અને બચાવ કાર્ય ચાલી રહ્યું છે.

પવિત્ર શ્રાવણ માસના પહેલા સોમવારે નસવાડી સ્થિત પ્રસિદ્ધ પશુપતિનાથ મહાદેવ મંદિર ખાતે શિવભક્તોનો ભારે ઉત્સાહ અને અદભુત ભક્તિમાહોલ જોવા મળ્યો. શ્રાવણના પ્રારંભ સાથે જ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ દાદાના દર્શન અને પૂજા-અર્ચના માટે ઉમટી પડ્યા. ભક્તોએ જળાભિષેક, દૂધાભિષેક, ધૂપ-દીપ અને બિલ્વપત્ર અર્પણ કરી ધન્યતા અનુભવી. ‘હર હર મહાદેવ’ના જયઘોષ સાથે મંદિર પરિસર શિવમય બની ગયું હતું. ભક્તોએ પરિવાર માટે સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરી. દર્શન માટે સુચારૂ વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી હતી.

ગુજરાતના ભાવનગર નજીક કોળિયાક દરિયાકિનારે દરિયા વચ્ચે આવેલું 'નિષ્કલંક મહાદેવ' મંદિર પૌરાણિક મહત્વ ધરાવે છે. મહાભારત યુદ્ધ બાદ પાંડવોએ કૌરવો સહિત ભાઈઓની હત્યાના કલંકમાંથી મુક્તિ મેળવવા અહીં ભગવાન શિવની આરાધના કરી હતી. દુર્વાસા ઋષિના માર્ગદર્શન હેઠળ, પાંડવોએ દરિયાકિનારે ચાલતા કાળી ધજા સફેદ થતાં, ભાવનગરના કોળિયાક નજીક પાંચ સ્વયંભૂ શિવલિંગની સ્થાપના કરી, જ્યાં તેમના કલંકનો નાશ થયો. આ મંદિર દરિયાની ભરતી-ઓટ સાથે જોડાયેલું છે અને માન્યતા છે કે અહીં અસ્થિ પધરાવવાથી મોક્ષ મળે છે.

માતૃત્વ ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ, વડોદરા દ્વારા આયોજિત શ્રાવણ માસ નિમિત્તે ભવ્ય કાવડ યાત્રામાં 400થી વધુ શિવભક્તો પાદરાથી કાવી કંબોઈ સ્થિત શ્રી સ્તંભેશ્વર મહાદેવને જલાભિષેક કરવા પ્રસ્થાન કર્યું. આ યાત્રા પાદરાના ખત્રી મહારાજના મંદિરેથી શરૂ થઈ, જેમાં ધારાસભ્યો અને મહાનુભાવોએ હાજરી આપી. ખાસ કરીને, કોલકાતાના હુગલીથી લાવવામાં આવેલું ગંગાજળ શ્રાવણના પ્રથમ સોમવારે મહાદેવને અર્પણ કરાશે. આયોજકો દ્વારા 4 વર્ષથી આ ઉત્સવ ઉજવાય રહ્યો છે, જેમાં મોટી સંખ્યામાં ભક્તો જોડાય છે.

શ્રાવણ મહિનાના પ્રથમ સોમવારે, હિંદુઓના પવિત્ર જ્યોતિર્લિંગમાંથી પ્રથમ એવા સોમનાથ મહાદેવના દર્શન માટે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો ઉમટી પડ્યા છે. વહેલી સવારથી મંદિરના દ્વાર ખુલતાં જ "હર હર મહાદેવ"ના નાદથી સમગ્ર પરિસર ગુંજી ઉઠ્યું હતું. આ દિવસે ખાસ પાલખી યાત્રા અને વિવિધ પૂજા વિધિઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જે ભક્તિમય માહોલને વધુ ગાઢ બનાવે છે. ભક્તોની સુવિધા માટે શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટ દ્વારા વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

આજે શ્રાવણનો પહેલો સોમવાર છે, જે ભગવાન શિવને સમર્પિત મહિનો છે. આ દિવસ પૂજા-પાઠ માટે અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. શ્રદ્ધાપૂર્વક શિવ પૂજા કરવાથી જીવનની સમસ્યાઓ દૂર થાય છે અને ઘરમાં સુખ-શાંતિ આવે છે. માન્યતા મુજબ, શ્રાવણ સોમવારનું વ્રત અને પૂજા ઝડપથી ફળ આપે છે, જેનાથી મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. પરિવારમાં ખુશી, માનસિક શાંતિ અને સકારાત્મક ઊર્જાનો સંચાર થાય છે. આ દિવસે દાન-પુણ્ય કરવું પણ અત્યંત ફળદાયી છે, જે અનેક ગણું પુણ્ય આપે છે.

સ્વાતંત્ર્ય દિવસ નિમિત્તે મુંબઈના જૈન યુવાનો દ્વારા 'અ રોઝ, અ સેલ્યુટ, ફ્રોમ ધ જૈન યુથ ટુ અવર પ્રોટેક્ટર્સ' પહેલ શરૂ કરાઈ. આ પહેલ અંતર્ગત પોલીસ, ટ્રાફિક પોલીસ અને ફાયર બ્રિગેડના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને ગુલાબ અને મીઠાઈ અર્પણ કરી તેમનો આભાર વ્યક્ત કરાયો. ચિરાગનગર પોલીસ સ્ટેશન ખાતે થયેલી આ મુલાકાત દરમિયાન સાયબર ક્રાઇમ અને નશામુક્તિ અંગે પણ ચર્ચા થઈ. યુવાનોએ નશામુક્ત સમાજ માટે યોગદાન આપવાની શપથ લીધી, જે સામાજિક જવાબદારીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.

લંડનના કુમકુમ સ્વામિનારાયણ મંદિરમાં 15મી ઓગસ્ટના રોજ ભારતીય સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી. સ્વામિનારાયણ ભગવાનને ત્રિરંગાના ભવ્ય શણગાર કરવામાં આવ્યા અને તિરંગાના હિંડોળામાં તેમને ઝુલાવવામાં આવ્યા. યુરોપમાં ભારતીય યુવાનોમાં રાષ્ટ્ર પ્રેમ જગાવવાના હેતુથી આ આયોજન કરાયું. સાધુ પ્રેમવત્સલ દાસજીએ જણાવ્યું કે દેશ માટે જીવવું અને તેની આન-બાન-શાન વધારવી એ જ સાચા યુવાનની ઓળખ છે. સાચી આઝાદી ત્યારે જ મળશે જ્યારે આપણે આપણા મન પર કાબુ મેળવીશું.

પાલનપુર તાલુકાના ભૂતેડી ગામ નજીક અરવલ્લીની પહાડીઓમાં કુદરતી ગુફામાં બિરાજમાન હર ગંગેશ્વર મહાદેવ શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર બન્યા છે. આ પર્વતીય વિસ્તારમાં ધ્યાનમુદ્રામાં તપ કરી રહેલા મુનિરાજ જેવી આકૃતિ ધરાવતો પર્વત સૌનું ધ્યાન ખેંચે છે. સ્થાનિક લોકવાયકા અનુસાર, આ મંદિર બે શિવલિંગ ધરાવે છે અને પાંડવોના અજ્ઞાતવાસ સાથે તેનો સંબંધ જોડાયેલો છે. શ્રાવણ માસમાં, ખાસ કરીને શ્રાવણ સોમવારે, ભક્તો જળાભિષેક અને પૂજા-અર્ચના માટે મોટી સંખ્યામાં ઉમટી પડે છે.

ઉનાઈના ઐતિહાસિક મૂછવાળા રામજી મંદિરના નવનિર્માણનું કાર્ય અઢી વર્ષથી અટકેલું હતું, જેના કારણે રામભક્તોમાં નિરાશા હતી. રામભક્તોએ વિરોધ અને રામધૂન જેવા કાર્યક્રમો દ્વારા ધ્યાન દોર્યું. જિલ્લા ભાજપ સંગઠન અને સાંસદ ધવલભાઈ પટેલે સરકારમાં મોટી ગ્રાન્ટ માટે રજૂઆત કરી. મુખ્યમંત્રી અને નાયબ મુખ્યમંત્રી સાથે ચર્ચા બાદ ગ્રાન્ટ ફાળવણી અંતિમ તબક્કામાં છે, તેથી આગામી દિવસોમાં ભવ્ય મંદિરનું નવનિર્માણ સહિત સુવિધાઓનું કાર્ય શરૂ થવાની પ્રબળ શક્યતા છે.

શ્રાવણના પ્રથમ સોમવારે નવનાથ મહાદેવ સમિતિ દ્વારા મંદિરોમાં ધજા ચઢાવાશે અને વિશેષ શણગાર કરાશે. કાયાવરોહણમાં પ્રતિમા સંવર્ધન માટે મધ સહિતના અભિષેક પર પ્રતિબંધ મુકાયો છે. મોટાભાગનું મધ નકલી હોવાથી પ્રતિમાને નુકસાનની ભીતિ છે. મંદિરમાં દૂધનો અભિષેક મર્યાદિત કરી, બાકીના દૂધનો ઘી બનાવી અન્નક્ષેત્ર અને દીવા માટે ઉપયોગ કરાશે. સારણેશ્વર મહાદેવ મંદિરમાં ચોખાના કમળના દર્શન યોજાશે, જ્યારે 7 સપ્ટેમ્બરે ‘નશામુક્તિ’ અભિયાન સાથે કાવડયાત્રા નીકળશે.

બોટાદ જિલ્લાના સાળંગપુરધામમાં શ્રીકષ્ટભંજનદેવ મંદિર ખાતે શ્રાવણ માસના અંતિમ શનિવારે અને સ્વતંત્રતા દિવસના અવસરે દાદાને ત્રિરંગા ડિઝાઈનના વાઘા અને શણગાર સાથે વિવિધ ફળોનો અન્નકૂટ ધરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રસંગે હનુમાનજીની વિરાટ મુખાકૃતિ, ફળોથી બનેલું શિવલિંગ અને ટેડી બેર ભક્તો માટે ખાસ આકર્ષણ બન્યા હતા. અનેક ભક્તોએ ધજા ચઢાવી મારુતિ યજ્ઞમાં ભાગ લીધો હતો.

દક્ષિણ ગુજરાતના નવસારી શહેરમાં પારસી સમાજે 1396મું નવું વર્ષ 'નવરોઝ' ઉત્સાહભેર ઉજવ્યું. ઐતિહાસિક અગિયારીમાં પવિત્ર 'આતસ બહેરામ' પાસે પ્રાર્થના કરીને વિશ્વ પરિવારની સુખ-શાંતિની કામના કરવામાં આવી. દસ દિવસના પવિત્ર મુક્તાદના સમાપન બાદ, પારસી સમાજમાં નવા વર્ષનો અનેરો ઉમંગ જોવા મળ્યો. હજારો વર્ષો પહેલાં ઈરાનથી આવેલા પારસીઓ અહીંની સંસ્કૃતિમાં ભળી ગયા. નવસારીની અગિયારી ૨૦૦ વર્ષથી જૂની છે, જ્યાં પવિત્ર અગ્નિ જ્યોત રાખવામાં આવી હતી.

શ્રાવણ મહિનો દેવાધિદેવ મહાદેવની આરાધનાનો પવિત્ર સમય છે. શ્રાવણનો પહેલો સોમવાર ભક્તો માટે વિશેષ આધ્યાત્મિક ઊર્જા લઈને આવે છે. આ દિવસે કરવામાં આવતી પૂજા અને જળાભિષેક મનોકામનાઓ પૂર્ણ કરનાર માનવામાં આવે છે. શિવપુરાણ અનુસાર, આ દિવસે વ્રત રાખવાથી કુંડળીમાં રહેલો ચંદ્ર દોષ શાંત થાય છે અને મનમાં સ્થિરતા આવે છે. સમુદ્ર મંથન વખતે નીકળેલા 'હલાહલ' વિષની ગરમી શાંત કરવા દેવો અને ઋષિમુનિઓએ મહાદેવ પર જળ અને દૂધનો અભિષેક કર્યો હતો, તેમજ ઠંડક આપનારું બિલિપત્ર અર્પણ કર્યું હતું. આ કારણે જ શિવજીને જળાભિષેક અને બિલિપત્ર પ્રિય છે.

રક્ષાબંધન, ભાઈ-બહેનના સ્નેહનો તહેવાર, ફક્ત ભાઈઓને જ નહીં, દેવતાઓને પણ રાખડી બાંધી ઉજવી શકાય છે. ખાસ કરીને, કાલસર્પ દોષથી મુક્તિ અને સુખ-સમૃદ્ધિ માટે નાગ દેવતા અને ગણેશજીને રાખડી બાંધવાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. આ તહેવાર પર ગણેશજી, શિવજી, હનુમાનજી, ભગવાન કૃષ્ણ અને નાગ દેવતાઓને રાખડી બાંધવાથી જીવનના સંકટો, અવરોધો અને ભય દૂર થાય છે. આ પાંચ દેવતાઓને રાખડી બાંધવાથી જીવનમાં રક્ષણાત્મક કવચ મળે છે અને મુશ્કેલીના સમયે તેમનો સાથ પ્રાપ્ત થાય છે.

નાગ પંચમી પર માટી કે ધાતુની મૂર્તિ અથવા તો દિવાલ કે કાગળ પર દોરેલા નાગ દેવતાના ચિત્રની પૂજા કરવી. પૂજામાં કાચું દૂધ, ચંદન, ચોખા, ફૂલ અને દૂર્વા (ધરો) અર્પણ કરવા. શિવલિંગ પર જળાભિષેક: આ દિવસે શિવ મંદિરે જઈને શિવલિંગ પર જળ અને દૂધ ચડાવવું ખૂબ જ શુભ મનાય છે. પૂજા અને અભિષેક કરતી વખતે મનમાં સતત "ૐ નમઃ શિવાય" મંત્રનો જાપ કરતા રહો. વ્રત અને કથા શ્રવણ: આ દિવસે ઉપવાસ કરવાથી અને નાગ પંચમીની કથા સાંભળવાથી પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.

નાગ પંચમીના પવિત્ર અવસર પર, હિન્દુ ધર્મમાં પૂજાતા વિવિધ દિવ્ય નાગો વિશે જાણવું રસપ્રદ છે. શેષનાગ, જે ભગવાન વિષ્ણુના શયન તરીકે ઓળખાય છે, સર્પોના રાજા છે. વાસુકી, ભગવાન શિવના ભક્ત અને સમુદ્ર મંથનના સાક્ષી, એક મહત્વપૂર્ણ નાગ છે. પદ્મ, મહાપદ્મ, તક્ષક, કુલિક, કર્કોટક અને શંખપાલ જેવા નાગોનું પણ ધાર્મિક ગ્રંથોમાં વિશેષ સ્થાન છે. આ નાગોની પૂજાથી શાંતિ અને સમૃદ્ધિની પ્રાપ્તિ થાય છે.

ભગવાન શિવને સમર્પિત શ્રાવણ મહિનો શિવભક્તો માટે ખૂબ જ વિશેષ છે. શિવભક્તો આ મહિનામાં ભગવાન ભોલેનાથની વિશેષ પૂજા કરે છે, અને તેનો સોમવાર શિવ ઉપાસના માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ભક્તો શિવલિંગનો જલાભિષેક કરે છે, અને બેલપત્ર, ધતુરા, ચંદન તથા ફૂલ ચઢાવે છે. સંતાન સુખ માટે, શ્રાવણના પ્રથમ સોમવારે ભગવાન શિવને દૂધમાં ચંદન મિક્સ કરીને અભિષેક કરવો જોઈએ. યોગ્ય પૂજાથી પરિવારની વૃદ્ધિ, સંતાન પ્રાપ્તિ અને અન્ય તમામ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે.

જૂનાગઢના ગિરનાર તળેટીમાં બિરાજમાન ભવનાથ મહાદેવનું મંદિર અનેક દંતકથાઓ ધરાવે છે. સ્કંદપુરાણ અનુસાર, શિવરાત્રિએ અજાણતા પૂજા કરનાર પારધી અને યમકિંતુઓ સાથે યુદ્ધ બાદ પાપ મુક્તિ માટે પૂજા કરનાર ઇન્દ્ર દેવની કથા અહીં જોડાયેલી છે. મહા વદ ચૌદશના દિવસે થયેલી આ પૂજાથી 'ભવેશ્વર' લિંગ 'ભવનાથ' બન્યું. ભવનાથ શબ્દનો અર્થ 'ભવનો નાશ કરનારો' થાય છે. આ સ્થળે પગ મૂકતાં જ પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે તેવી માન્યતા છે.

13 ઓગસ્ટથી શરૂ થયેલો શ્રાવણ માસ 11 સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલશે. આ પવિત્ર મહિનામાં કેટલાક ખાસ ઉપાયો કરવાથી જીવનની મુશ્કેલીઓ અને વિઘ્નો દૂર થઈ શકે છે. આ વર્ષે શ્રાવણમાં ગ્રહોની સ્થિતિ વિશેષ રહેશે. ગ્રહોની પરેશાનીઓ, મહાદશા-અંતર્દશા અથવા કુંડળીમાં ચાલી રહેલી નકારાત્મક અસરોમાંથી મુક્તિ માટે, ગોચર કરતા ગ્રહો અને તમારી વ્યક્તિગત સ્થિતિ અનુસાર ઉપાય કરો. જન્મ પત્રિકામાં સૂર્ય, ચંદ્ર, મંગળ, બુધ, ગુરૂ, શુક્ર, શનિ, રાહુ-કેતુ સંબંધિત પીડા માટે શિવલિંગ પર યોગ્ય વસ્તુઓથી અભિષેક, પૂજા, મંત્રોનો જાપ અને વ્રત જેવા ઉપાયો કરવાથી લાભ મળશે.

ગુજરાત નજીક દીવના ફુદમ ગામ પાસે આવેલું ગંગેશ્વર મહાદેવ મંદિર પ્રકૃતિ અને આસ્થાનો અદ્ભુત સંગમ દર્શાવે છે. અહીં અરબી સમુદ્રના કિનારે ખડકોમાં પાંડવો દ્વારા સ્થાપિત પાંચ શિવલિંગ બિરાજમાન છે. ભરતી વખતે સમુદ્રના મોજાં આ શિવલિંગનો કુદરતી જળાભિષેક કરે છે, જે અત્યંત આધ્યાત્મિક અનુભવ છે. ઓટ વખતે શિવલિંગ સ્પષ્ટ દેખાય છે. શ્રાવણ માસ અને મહાશિવરાત્રી પર અહીં ભક્તોની ભીડ જામે છે.

80માં સ્વાતંત્રતા દિવસની દેશભરમાં ઉજવણી વચ્ચે, દ્વારકા જગત મંદિરમાં કૃષ્ણ ભક્તિની સાથે દેશભક્તિનો અદભૂત માહોલ જોવા મળ્યો. મંદિરના શિખર પર 52 ગજ કાપડમાંથી બનાવેલો તિરંગા રંગનો ઝંડો લહેરાવવામાં આવ્યો, જે દેશ પ્રેમની ભાવના જગાવે છે. આ ધાર્મિક અને રાષ્ટ્રીય પર્વની એક સાથે ઉજવણી દ્રશ્યોમાં કેદ થઈ, જ્યાં ભક્તોની આસ્થા અને દેશ પ્રત્યેનું સમર્પણ પ્રદર્શિત થયું.

રાજકોટની આજી નદીના કિનારે આવેલું 'સોમનાથ મહાદેવ મંદિર' 400 વર્ષ જૂનું છે અને 'કાચબાની જગ્યા' તરીકે ઓળખાય છે. રાજશાહી કાળમાં મનોહરસિંહજી જાડેજાના પૂર્વજોએ નિર્માણ કરાવેલું આ મંદિર શ્વેત આરસપહાણના શિવલિંગ માટે પ્રખ્યાત છે. અહીંના જીવંત કાચબાઓ ભક્તોનું આકર્ષણ છે, જેઓ 40 વર્ષથી વધુ જૂના છે. લગભગ 55 વર્ષ પહેલાં કરફ્યુ દરમિયાન ગોળી વાગવા છતાં એક કાચબો ચમત્કારિક રીતે જીવિત રહ્યો હતો. આ મંદિર 7 પેઢીથી પૂજા-અર્ચનાની પરંપરા ધરાવે છે.

80મા સ્વાતંત્ર્ય પર્વની ઉજવણીમાં દેવભૂમિ દ્વારકામાં દેશભક્તિનો અનેરો માહોલ જોવા મળ્યો. પ્રસિદ્ધ દ્વારકાધીશ જગતમંદિરના શિખર પર રાષ્ટ્રધ્વજ તિરંગો લહેરાતો જોઈ ભક્તોમાં ગૌરવની લાગણી છવાઈ હતી. આધ્યાત્મિકતા અને રાષ્ટ્રભક્તિનો અનોખો સંગમ સર્જાયો હતો. ભગવાન દ્વારકાધીશના ધામમાંથી ‘હર ઘર તિરંગા’ અભિયાનને સફળ બનાવવા અને દરેક નાગરિકના હૃદયમાં રાષ્ટ્રપ્રેમ પ્રજ્વલિત કરવાનો સંદેશ અપાયો હતો. આ દ્રશ્ય દેશપ્રેમના ઉત્સાહને નવી ઉંચાઈ પર લઈ ગયું.

ગુજરાતના કચ્છમાં પાકિસ્તાન બોર્ડર નજીક સ્થિત છે પૌરાણિક રામાયણકાળનું કોટેશ્વર મહાદેવનું શિવાલય. આ અતિરમણીય જગ્યાએ અરબ સાગરના મોજાઓ વચ્ચે બિરાજમાન ભગવાન શિવની કથા લંકાપતિ રાવણથી શરૂ થાય છે. રાવણે કૈલાસ પર્વત પર ભગવાન શિવની તપસ્યા કરી શિવલિંગ વરદાનમાં મેળવ્યું. શરત હતી કે શિવલિંગ લંકા લઈ જતી વખતે વચ્ચે જમીન પર મૂક્યું તો તે ત્યાં જ સ્થાપિત થઈ જશે. દેવોએ કાવતરું ઘડીને રાવણને ગાય અને ઋષિના રૂપમાં છેતર્યા, જેના કારણે રાવણે શિવલિંગ જમીન પર મૂકી દીધું અને તે ત્યાં જ સ્થાપિત થઈ ગયું, જે ‘કોટેશ્વર મહાદેવ’ તરીકે ઓળખાય છે.

શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર કુમકુમ મણિનગરના સાધુ પ્રેમવત્સલદાસજીએ ૧૫મી ઓગસ્ટ, સ્વતંત્રતા દિવસ નિમિત્તે દેશભક્તિ અને આત્મ-સ્વતંત્રતા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે ભગતસિંહ, સુખદેવ, રાજગુરુ જેવા ક્રાંતિકારીઓના બલિદાનને યાદ કરીને જવાનોનો આભાર માન્યો. સાધુ પ્રેમવત્સલદાસજીએ જણાવ્યું કે, માત્ર દેશમાં જીવવું પૂરતું નથી, પરંતુ દેશ માટે જીવીને તેની આન, શાન અને બાન વધારવી એ સાચી દેશભક્તિ છે. તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે શું આપણે ખરેખર આંતરિક રીતે આઝાદ છીએ? ક્રોધ, આળસ, નકારાત્મક વિચારો અને વ્યસનો જેવી આંતરિક ગુલામીમાંથી મુક્તિ મેળવી મન પર નિયંત્રણ મેળવવાથી જ સાચી આઝાદી મળશે.