પશ્ચિમ એશિયાના સમુદ્રમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધની અસર હવે સીધી ભારતીય જહાજો પર જોવા મળી રહી છે. શનિવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાની ગનબોટ્સે ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા બે જહાજો પર ગોળીબાર કર્યો હતો. આ હુમલા બાદ જહાજોને યુ-ટર્ન લઈ પાછા ફરવાની ફરજ પડી છે. ફાયરિંગનો ભોગ બનેલા બે જહાજો પૈકી એક 'વેરી લાર્જ ક્રૂડ કેરિયર' (VLCC) છે, જેમાં 20 લાખ બેરલ જેટલો મોટો તેલનો જથ્થો ભરેલો હતો. આ ઘટનાના થોડા જ કલાકોમાં ભારત સરકારે ઈરાનના રાજદૂત મોહમ્મદ ફથલીને સમન્સ પાઠવી તેડું મોકલ્યું હતું. જે બાદ તેઓ વિદેશ મંત્રાલય સમક્ષ હાજર થયા હતા.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે ઈરાન યુરેનિયમ સોંપવા તૈયાર છે, પણ ઈરાને નકાર્યું. ઈરાને હોર્મુઝને લઈને ચેતવણી આપી છે. ઈરાને કહ્યું કે ટ્રમ્પના સાત દાવા ખોટા છે. Iran યુરેનિયમ વિદેશ મોકલશે નહીં. બન્ને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસનો અભાવ છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશ્નો ઉભા કરી શકે છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સમજૂતીથી દૂર છે.

મધ્ય-પૂર્વ માં ચાલી રહેલા ભયાનક તણાવ વચ્ચે શાંતિની આશાનું એક કિરણ દેખાયું છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ન્યુક્લિયર ડીલ અંગેની આગામી મંત્રણા પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં યોજાવા જઈ રહી છે. સોમવારથી શરૂ થનારી આ વાતચીત સીઝફાયર પૂરો થાય તે પહેલાં કોઈ ચોક્કસ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવા માટે ખૂબ જ મહત્ત્વની માનવામાં આવે છે.

ઈરાની સૂત્રો મુજબ, USA અને ઈરાન વચ્ચે સોમવારે ઈસ્લામાબાદમાં બીજા તબક્કાની વાતચીત થવાની શક્યતા છે, જોકે અમેરિકાએ હજુ પુષ્ટિ કરી નથી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સમજૂતીની આશા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ ઈરાનને ટ્રમ્પના દાવા પર શંકા છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં તણાવ યથાવત છે. આગામી બેઠક વૈશ્વિક રાજકારણ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

ઈરાની સૂત્રો અનુસાર, USA અને ઈરાન વચ્ચે સોમવારે ઇસ્લામાબાદમાં બીજા તબક્કાની વાતચીત થવાની સંભાવના છે, જોકે અમેરિકાએ હજુ પુષ્ટિ કરી નથી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આશા વ્યક્ત કરી છે કે બંને પક્ષો સમજૂતીની નજીક છે, પરંતુ ઈરાનને ટ્રમ્પના દાવા પર શંકા છે. હાલમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં તણાવ યથાવત છે.

Trump Administration દ્વારા રશિયન ઓઇલની ખરીદી પર પ્રતિબંધોમાં છૂટ અપાઈ. વૈશ્વિક ઓઇલ બજારમાં ભાવ વધતા અને ઈરાન સાથેના તણાવ વચ્ચે અમેરિકાએ આ નિર્ણય લીધો. અગાઉ ટ્રેઝરી વિભાગે ના પાડી હતી, પરંતુ હવે 16 મે સુધી દેશો રશિયન ઓઇલ અને પેટ્રોલિયમ ખરીદી શકશે.

ઈરાને USને ધમકી આપી છે કે જો ફ્રીઝ ફંડ મુક્ત નહીં થાય અને નાકાબંધી નહીં હટે, તો આકરું વલણ અપનાવશે. IRGCની મંજૂરી વગર જહાજો પસાર નહીં થઈ શકે. બ્રિટન અને ફ્રાન્સની આગેવાની હેઠળ શિપિંગની આઝાદી માટે સુરક્ષા મિશન શરૂ કરાયું છે, જેમાં ઘણા દેશો જોડાવા તૈયાર છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દિલ્હીના ઉપરાજ્યપાલ તરનજીત સિંહ સંધુને અભિનંદન આપ્યા. ટ્રમ્પે સોશ્યલ મીડિયા 'Truth Social' પર શુભેચ્છા સંદેશો પોસ્ટ કર્યો. સંધુ અમેરિકામાં ભારતના ભૂતપૂર્વ રાજદૂત હતા અને ભારત-અમેરિકા સંબંધો મજબૂત કરવામાં તેમની મહત્વની ભૂમિકા હતી. તેઓ 2020થી 2024 સુધી અમેરિકામાં ભારતના એમ્બેસેડર રહ્યા હતા, આ કારણે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એમને અભિનંદન આપ્યા હતા.

ગ્લોબલ વોર્મિંગથી બરફ ઘટતા છેલ્લાં 17 વર્ષમાં પેંગ્વિનની વસતી 22% ઘટીને 5.95 લાખ થઈ ગઈ છે. IUCN એ એમ્પરર પેંગ્વિનને વિલુપ્ત થવાની પ્રજાતિ જાહેર કરી છે. જો ક્લાઈમેટ ચેન્જ કાબૂમાં નહીં આવે તો 2080 સુધીમાં વસતી 50% ઘટશે. 2016માં એન્ટાર્કટિકામાં સમુદ્રી બરફ તૂટવાથી લગભગ 10,000 બચ્ચાં મૃત્યુ પામ્યા હતા, અત્યારે એમ્પરર પેંગ્વિનની સંખ્યા આશરે 5,95,000 છે.

પાકિસ્તાનમાં સત્તાનું કેન્દ્ર કોની પાસે છે તે ચર્ચાસ્પદ છે. અમેરિકાન પ્રેસિડન્ટ શેહબાઝ શરીફને બદલે જનરલ અસીમ મુનીરની પીઠ થાબડી રહ્યા છે. પાકિસ્તાનની આંતરિક સત્તાવાર સંરચના લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય છે, પરંતુ તાજેતરની ઘટનાઓ સૂચવે છે કે ખરેખરો હવાલો જનરલ મુનીર પાસે છે, જે હકીકત છે. અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટ શરીફને અવગણીને મુનીરની પીઠ થાબડી રહ્યા છે.

એમેઝોનને આવતા વર્ષે 50 સેટેલાઈટ ધરાવતી કંપનીનો કબજો મળશે. હવે એમેઝોન સેટેલાઈટ ઈન્ટરનેટના બિઝનેસમાં એન્ટ્રી લેશે, જેનાથી Elon Musk ની Starlink અને Globalstar વચ્ચે સ્પર્ધા થશે. હાલમાં, Starlink ની મોનોપોલી છે અને તે 150 દેશોમાં 1 કરોડ યુઝર્સને સેટેલાઈટ ઈન્ટરનેટ આપે છે. Low Earth Orbit માં 65% સેટેલાઈટ Starlink ના છે.

ઇઝરાયલે ભારત સામે એક એવો ગુપ્ત દસ્તાવેજ રજૂ કર્યો છે, જેનાથી પાકિસ્તાનમાં બેઠેલા આતંકના આકાઓની ઊંઘ હરામ થઈ ગઈ છે. ઇઝરાયલના વિદેશ મંત્રી ગિદોન સાર દ્વારા સોંપવામાં આવેલી આ ખાનગી માહિતીમાં દાવો કરાયો છે કે, ગાઝામાં લડતું હમાસ વાસ્તવમાં પાકિસ્તાનના હાફિઝ સઈદના સંગઠન લશ્કર-એ-તોઇબા પાસેથી ટ્રેનિંગ અને ફંડિંગ મેળવી રહ્યું છે. ઇઝરાયલના દાવા મુજબ, જેને દુનિયા માત્ર ગાઝાના લડવૈયા સમજી રહી છે, તેના તાર સીધા પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલા છે. ઇઝરાયલી વિદેશ મંત્રીએ ભારતીય નેતાઓ સાથેની વાતચીતમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, હમાસ અને લશ્કર-એ-તૈયબા એક જ સિક્કાની બીજી બાજુ છે.

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફની કતાર મુલાકાત ચર્ચામાં છે, પરંતુ કોઈ રાજદ્વારી સિદ્ધિથી નહીં, પણ એક VIRAL વીડિયોથી. જેમાં તેઓ વિમાનની અંદરથી સલામી આપતા દેખાય છે. કતારના હવાઈ ક્ષેત્રમાં એસ્કોર્ટ દરમિયાન શરીફે પાયલટ્સને સલામી આપી. આ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રોલ થયો, લોકોએ જમીન પર ઉતરવાની ધીરજ ન રાખી હોવાની મજાક ઉડાવી. જો કે આવા હાવભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં સામાન્ય છે. તેમની મુલાકાત આર્થિક રોકાણ અને સંબંધો મજબૂત કરવા માટે છે.

પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વાના હરિપુર જિલ્લામાં ગેસ પાઈપલાઈનમાં ભયાનક વિસ્ફોટ થયો, જેમાં આઠ લોકો મૃત્યુ પામ્યા. 'ગ્રાન્ડ ટ્રંક રોડ' નજીક એક કારખાના પાસે બનેલી ઘટનામાં વિસ્ફોટ બાદ આગ ફાટી નીકળી, નજીકના મકાનને નુકસાન થયું. રેસ્ક્યુ 1122 એ આઠ લોકોના મોતની પુષ્ટિ કરી, જ્યારે અન્ય ગંભીર રીતે દાઝી ગયા. દમ ઘૂંટાવાથી મોટાભાગના લોકોના મોત થયાનું અનુમાન છે.

અમેરિકાએ ઈરાની બંદરોની નાકેબંધીનો પ્લાન બનાવ્યો છે. જનરલ ડેન કેને સૈન્ય ગતિવિધિઓની માહિતી આપી. 10,000થી વધુ સૈનિકો નાકેબંધીમાં છે. US સેના જહાજોને ચેતવણી આપી રહી છે, કાર્યવાહી કરી શકે છે. 13 જહાજોએ રસ્તો બદલ્યો. નાકેબંધી તોડનાર જહાજ પર કબજો પણ કરી શકાય છે. US નૌસૈનિક શક્તિનો ઓછો હિસ્સો વપરાય છે. US સેના ઈરાનની દરિયાઈ પહોંચને મર્યાદિત કરવા માંગે છે.

ઇઝરાયેલ અને લેબનોન વચ્ચે સીઝફાયર જાહેર થયું છે. સીઝફાયર પહેલાં, IDFને લેબનાનના બિંત જબેલમાં શાળામાંથી હથિયારો મળ્યા, જેમાં કલાશ્નિકોવ રાઈફલ્સ અને ગ્રેનેડનો સમાવેશ થાય છે. IDFએ હિઝબુલ્લાહના 70 આતંકવાદી ઠેકાણાઓ પણ નષ્ટ કર્યા. નેતન્યાહુએ બિંત જબેલને હિઝબુલ્લાહનો ગઢ ગણાવ્યો. ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલ અને લેબનોન વચ્ચે 10 દિવસના સીઝફાયરની જાહેરાત કરી.

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે PM નરેન્દ્ર મોદી સાથેની વાતચીતમાં મિત્ર ગણાવ્યા અને કહ્યું, "અમે બધા તમને ખૂબ પ્રેમ કરીએ છીએ". બંને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધો, પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગને ખુલ્લો રાખવા પર ચર્ચા કરી. ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી અને શાંતિ વાટાઘાટોના પ્રયાસો ચાલુ હોવાનું જણાવ્યું.

USAએ ઈરાન સાથે શાંતિ મંત્રણા નિષ્ફળ જતા હોર્મુઝની ખાડી પર નાકાબંધી કરી. ટ્રમ્પે ઈરાનના બંદરો પરથી આવતા જહાજોને રોકવાની ધમકી આપતા ચીન અને ભારત પર દબાણ વધ્યું. ટ્રમ્પ અને જિનપિંગની આગામી બેઠક અસ્થિર બની શકે છે. ઈરાને યુદ્ધ વિરામ માટે USAની શરતો ન માનતા હોર્મુઝની ખાડીની નાકાબંધી જાહેર કરાઈ.

Donald Trump એ મિડિલ ઈસ્ટ સંઘર્ષ સમાપ્ત કરવા દાવો કર્યો: ઈરાન યુરેનિયમ જથ્થો અમેરિકાને સોંપશે. છેલ્લા છ અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષને કાયમી ધોરણે રોકવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જો ઈરાન સાથેની આગામી રાઉન્ડની વાતચીત સફળ રહેશે, તો તેઓ પોતે ઈસ્લામાબાદ જઈ શકે છે.

અમેરિકા-ઇરાન યુદ્ધને કારણે ભારતીય અર્થતંત્ર પર ખરાબ અસર થઈ છે, જેના લીધે ભારતનું અર્થતંત્ર ચોથા નંબરથી ગગડીને છઠ્ઠા નંબરે પહોંચી ગયું છે. જાપાન અને બ્રિટન અનુક્રમે ચોથા અને પાંચમા સ્થાને આવ્યા છે. યુદ્ધ ચાલુ રહેશે તો ભારતીય અર્થતંત્રનો વૃદ્ધિદર 2026માં 6.5 ટકા રહેવાની સંભાવના ઘટી શકે છે.

હોર્મુઝની ખાડી મુદ્દે અમેરિકાની આડોડાઈ સામે ચીનની એન્ટ્રી અને જહાજ રોકવા મુદ્દે ડ્રેગનની અંકલ સેમને આકરા જવાબની ધમકી. અમેરિકાએ નાકાબંધી કરી છે જેના કારણે ચીનના જહાજો અટવાઈ જાય તેમ લાગે છે. જો ખરેખર તેવી સ્થિતિ સર્જાશે તો ચીન આ યુદ્ધમાં ઉતરી શકે તેમ છે. હાલમાં તો ચીને યુદ્ધની તૈયારી કરી હોય તેમ દેખાતું નથી. ઈરાન દ્વારા જે ક્રૂડની નિકાસ કરવામાં આવે છે તેમાંથી 90 ટકા જથ્થો ચીન દ્વારા ખરીદવામાં આવે છે. ઈરાનને ચીન સાથેના આ વેપાર દ્વારા અંદાજે 31.2 અબજ ડોલરની આવક થાય છે.

ઇઝરાયલ અને લેબેનૉન વચ્ચે સંઘર્ષનાં મૂળિયાં ઇઝરાયલના નિર્માણથી છે. 33 વર્ષ પછી અમેરિકામાં શાંતિમંત્રણા ચાલી રહી છે, પરંતુ ઇઝરાયલના હુમલાથી વાટાઘાટો તૂટી શકે છે. ૧૭મી-૧૮મી સદીમાં ઓટોમન સામ્રાજ્ય નબળું પડતાં બ્રિટન-ફ્રાન્સનું આધિપત્ય વધ્યું, જે આ સંઘર્ષનું કારણ બન્યું. વેપાર અને આધિપત્ય માટે બ્રિટન-ફ્રાન્સ વચ્ચે હોડ જામી હતી.

રશિયાએ યુક્રેન પર ૭૦૦થી વધુ ડ્રોન અને મિસાઇલોથી હુમલો કર્યો, જેમાં ૧૬ લોકોનાં મોત અને ૧૦૦થી વધુ ઘાયલ થયા. હુમલામાં એપાર્ટમેન્ટ, મકાનો, હોટેલ, ઓફિસ સેન્ટર, ગેસ સ્ટેશન અને શોપિંગ મોલને નુકસાન થયું. યુએન અનુસાર, ચાર વર્ષમાં યુક્રેનનાં ૧૫,૦૦૦ નાગરિકોનાં મોત થયા છે. Russiaના હુમલાથી યુક્રેનમાં મોટા પાયે વિનાશ થયો છે.

અમેરિકાએ ઈરાનને ચેતવણી આપી છે કે જો તે સમાધાન નહીં કરે તો યુદ્ધ માટે તૈયાર છે. હવે નિર્ણય ઈરાને કરવાનો છે. ઈરાન પોતાના દેશ માટે એક સમૃદ્ધ અને મનોહર ભવિષ્ય પસંદ કરી શકે છે. મંત્રણાની તારીખોને લઈને હજી અનિશ્ચિતતા છે. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે દાવો કર્યો છે કે અમે શસ્ત્રોના ઉત્પાદનમાં દસ ગણી તેજી લાવી દીધી છે. આ પરિસ્થિતિમાં આગળ શું થશે તે જોવાનું રહેશે.

ઈરાન જાન્યુઆરીમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ભાગ લેનારાઓ સામે કડકાઈથી કામ લેશે. ઘણા યુવાનોને ફાંસી આપવામાં આવી છે. બીતા હેમ્મતી નામની મહિલા પર વિસ્ફોટક પદાર્થો રાખવાનો અને સુરક્ષાદળો પર હુમલો કરવાનો આરોપ છે. મહિલાના પતિને પણ કોર્ટે ફાંસીની સજા આપી છે. હવે આ મહિલાને પણ ફાંસી આપવામાં આવશે.

ઈરાની સિનેમા ક્રાંતિ, યુદ્ધ અને સેન્સરશિપથી ઘેરાયેલું છે, છતાં તે સત્ય અને સંવેદનાઓ રજૂ કરે છે. યુદ્ધને હોલીવુડની જેમ નહીં, પણ આંતરિક યાત્રા તરીકે દર્શાવે છે. કડક નિયંત્રણો હોવા છતાં સર્જકોએ મિનિમલિસ્ટ અને રૂપકાત્મક શૈલી વિકસાવી છે. અબ્બાસ કિયારોસ્તામી અને માજિદ મજિદી જેવા દિગ્ગજોએ સામાન્ય વાર્તાઓને પણ ઊંડી બનાવી છે. આજે પણ ફિલ્મ નિર્માણ એક લડાઈ સમાન છે, છતાં Iranian સિનેમા અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાનો પ્રયાસ કરે છે.

અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ થયા બાદ હજુ પણ વાતચીતનો દોર ચાલી રહ્યો છે. રિપોર્ટ મુજબ ઈરાને અમેરિકા સમક્ષ મોટો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. અંદાજ મુજબ જો પ્રસ્તાવ મંજૂર થઈ જશે તો હોર્મુઝ જળમાર્ગ સંપૂર્ણ ખુલવાનો, યુદ્ધ ધીમે ધીમે ખતમ થવાનો, હોર્મુઝમાંથી જહાજોનું નિશ્ચિત આવાગમન થવાનો અને ક્રૂડ ઓઈલ-ગેસની કિંમતો ઝડપથી નીચે જઈ શકે છે. વાસ્તવમાં રૉયટર્સના રિપોર્ટમાં દાવો કરાયો છે કે, ઈરાને અમેરિકા સાથે વાતચીત કરીને રજૂ કરેલા પ્રસ્તાવ મુજબ, ઈરાન ઓમાનના હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજોને સ્વતંત્ર રીતે પસાર થવા દેશે, તે જહાજો પર કોઈપણ હુમલો કરવામાં આવશે નહીં.

અમેરિકાના સંરક્ષણ મંત્રી પીટ હેગસેથે અમેરિકન સૈનિકોના જીવ જોખમમાં નાખ્યા હોવાનો અને ઈરાનમાં 170 બાળકીઓના મોત પાછળ જવાબદાર હોવાનો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે. વાસ્તવમાં ટ્રમ્પ વહિવટીતંત્રએ અમેરિકન સંસદમાં હેગસેથ વિરુદ્ધ મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ રજુ કર્યો છે, જેના કારણે દેશના રાજકારણમાં મોટો હડકંપ મચી ગયો છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના સભ્ય યાસામિન અંસારીની આગેવાની હેઠળ હાઉસ ડેમોક્રેટ્સે હેગસેથ વિરુદ્ધ સંસદમાં આ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં અત્યારે અમેરિકા અને ઇટાલી વચ્ચેના સંબંધોમાં ભારે ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઇટાલીના વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોનીની કરવામાં આવેલી ટીકા બાદ ઇટાલીનું રાજકારણ એકાએક ગરમાયું છે. ઇટાલીની સેન્ટર લેફ્ટ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નેતા એલી શ્લેને સંસદમાં ગર્જના કરતા કહ્યું કે, "કોઈપણ વિદેશી રાષ્ટ્રાધ્યક્ષ મારા દેશ અને મારી સરકારનું અપમાન કરી શકે નહીં. સાંભળી લે ટ્રમ્પ, ભલે અમે રાજકીય પ્રતિસ્પર્ધી હોઈએ, પરંતુ અમે ઇટાલિયન લોકો અમારા દેશ પર થતા હુમલા સહન નહીં કરીએ, ખાસ કરીને તારા તરફથી."

પાકિસ્તાનમાં ફરી એકવાર 'અજ્ઞાત બંદૂકધારી' સક્રિય થયા હોવાના સમાચાર સામે આવ્યા છે. આ વખતે લશ્કર-એ-તૈયબાના સ્થાપક સભ્ય અને હાફિઝ સઈદના અત્યંત નજીકના ગણાતા આતંકી અમીર હમઝા પર જીવલેણ હુમલો થયો છે. લાહોરના એક ન્યૂઝ ચેનલની ઓફિસ બહાર અજ્ઞાત હુમલાખોરોએ અમીર હમઝાને નિશાન બનાવીને અંધાધૂંધ ગોળીબાર કર્યો હતો. હુમલા બાદ હુમલાખોરો ઘટનાસ્થળેથી ફરાર થઈ ગયા છે. ગોળીબારની આ ઘટનામાં અમીર હમઝા ગંભીર રીતે ઘાયલ થયો છે. તેને તાત્કાલિક સારવાર માટે સ્થાનિક હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો છે.