પશ્ચિમ એશિયાના સમુદ્રમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધની અસર હવે સીધી ભારતીય જહાજો પર જોવા મળી રહી છે. શનિવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાની ગનબોટ્સે ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા બે જહાજો પર ગોળીબાર કર્યો હતો. આ હુમલા બાદ જહાજોને યુ-ટર્ન લઈ પાછા ફરવાની ફરજ પડી છે. ફાયરિંગનો ભોગ બનેલા બે જહાજો પૈકી એક 'વેરી લાર્જ ક્રૂડ કેરિયર' (VLCC) છે, જેમાં 20 લાખ બેરલ જેટલો મોટો તેલનો જથ્થો ભરેલો હતો. આ ઘટનાના થોડા જ કલાકોમાં ભારત સરકારે ઈરાનના રાજદૂત મોહમ્મદ ફથલીને સમન્સ પાઠવી તેડું મોકલ્યું હતું. જે બાદ તેઓ વિદેશ મંત્રાલય સમક્ષ હાજર થયા હતા.

શેરબજારમાં શનિવારે સામાન્ય રીતે શાંતિ જોવા મળે છે, પરંતુ આજનો શનિવાર કંઈક ખાસ છે. તેનું કારણ છે કંપનીઓના ચોથા ક્વાર્ટરના પરિણામ, જેનાથી એ જાણવા મળશે કે ગયા વર્ષે કઈ કંપનીએ કેટલો દમ બતાવ્યો છે. આજે બેંકિંગ જગતની ત્રણ મોટી દિગ્ગજ બેંક HDFC Bank, ICICI Bank અને Yes Bank સહિત અનેક મોટી કંપનીઓ પોતાના ચોથા ક્વાર્ટરના પરિણામો જાહેર કરવાની છે. બજારના જાણકારોનું માનવું છે કે, આ વખતે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધના વાતાવરણને જોતાં રોકાણકારો માત્ર નફાના આંકડાઓ પર જ નહીં, પરંતુ કંપનીઓની મેનેજમેન્ટ ગાઈડન્સ પર પણ ખૂબ ધ્યાન આપશે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે ઈરાન યુરેનિયમ સોંપવા તૈયાર છે, પણ ઈરાને નકાર્યું. ઈરાને હોર્મુઝને લઈને ચેતવણી આપી છે. ઈરાને કહ્યું કે ટ્રમ્પના સાત દાવા ખોટા છે. Iran યુરેનિયમ વિદેશ મોકલશે નહીં. બન્ને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસનો અભાવ છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશ્નો ઉભા કરી શકે છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સમજૂતીથી દૂર છે.

ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $90 નજીક પહોંચતા ભારત પર અસર થશે, કારણ કે ભારત 85% ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે. ભાવ વધારાથી આર્થિક પરિણામો આવી શકે છે. વિવિધ sectors અને પાસાઓ જે અસર કરી શકે છે તેનું exploration જરૂરી છે.

મધ્ય-પૂર્વ માં ચાલી રહેલા ભયાનક તણાવ વચ્ચે શાંતિની આશાનું એક કિરણ દેખાયું છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ન્યુક્લિયર ડીલ અંગેની આગામી મંત્રણા પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં યોજાવા જઈ રહી છે. સોમવારથી શરૂ થનારી આ વાતચીત સીઝફાયર પૂરો થાય તે પહેલાં કોઈ ચોક્કસ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવા માટે ખૂબ જ મહત્ત્વની માનવામાં આવે છે.

ઈરાની સૂત્રો મુજબ, USA અને ઈરાન વચ્ચે સોમવારે ઈસ્લામાબાદમાં બીજા તબક્કાની વાતચીત થવાની શક્યતા છે, જોકે અમેરિકાએ હજુ પુષ્ટિ કરી નથી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સમજૂતીની આશા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ ઈરાનને ટ્રમ્પના દાવા પર શંકા છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં તણાવ યથાવત છે. આગામી બેઠક વૈશ્વિક રાજકારણ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

ઈરાની સૂત્રો અનુસાર, USA અને ઈરાન વચ્ચે સોમવારે ઇસ્લામાબાદમાં બીજા તબક્કાની વાતચીત થવાની સંભાવના છે, જોકે અમેરિકાએ હજુ પુષ્ટિ કરી નથી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આશા વ્યક્ત કરી છે કે બંને પક્ષો સમજૂતીની નજીક છે, પરંતુ ઈરાનને ટ્રમ્પના દાવા પર શંકા છે. હાલમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં તણાવ યથાવત છે.

Trump Administration દ્વારા રશિયન ઓઇલની ખરીદી પર પ્રતિબંધોમાં છૂટ અપાઈ. વૈશ્વિક ઓઇલ બજારમાં ભાવ વધતા અને ઈરાન સાથેના તણાવ વચ્ચે અમેરિકાએ આ નિર્ણય લીધો. અગાઉ ટ્રેઝરી વિભાગે ના પાડી હતી, પરંતુ હવે 16 મે સુધી દેશો રશિયન ઓઇલ અને પેટ્રોલિયમ ખરીદી શકશે.

ઈરાને USને ધમકી આપી છે કે જો ફ્રીઝ ફંડ મુક્ત નહીં થાય અને નાકાબંધી નહીં હટે, તો આકરું વલણ અપનાવશે. IRGCની મંજૂરી વગર જહાજો પસાર નહીં થઈ શકે. બ્રિટન અને ફ્રાન્સની આગેવાની હેઠળ શિપિંગની આઝાદી માટે સુરક્ષા મિશન શરૂ કરાયું છે, જેમાં ઘણા દેશો જોડાવા તૈયાર છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દિલ્હીના ઉપરાજ્યપાલ તરનજીત સિંહ સંધુને અભિનંદન આપ્યા. ટ્રમ્પે સોશ્યલ મીડિયા 'Truth Social' પર શુભેચ્છા સંદેશો પોસ્ટ કર્યો. સંધુ અમેરિકામાં ભારતના ભૂતપૂર્વ રાજદૂત હતા અને ભારત-અમેરિકા સંબંધો મજબૂત કરવામાં તેમની મહત્વની ભૂમિકા હતી. તેઓ 2020થી 2024 સુધી અમેરિકામાં ભારતના એમ્બેસેડર રહ્યા હતા, આ કારણે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એમને અભિનંદન આપ્યા હતા.

ગ્લોબલ વોર્મિંગથી બરફ ઘટતા છેલ્લાં 17 વર્ષમાં પેંગ્વિનની વસતી 22% ઘટીને 5.95 લાખ થઈ ગઈ છે. IUCN એ એમ્પરર પેંગ્વિનને વિલુપ્ત થવાની પ્રજાતિ જાહેર કરી છે. જો ક્લાઈમેટ ચેન્જ કાબૂમાં નહીં આવે તો 2080 સુધીમાં વસતી 50% ઘટશે. 2016માં એન્ટાર્કટિકામાં સમુદ્રી બરફ તૂટવાથી લગભગ 10,000 બચ્ચાં મૃત્યુ પામ્યા હતા, અત્યારે એમ્પરર પેંગ્વિનની સંખ્યા આશરે 5,95,000 છે.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં શરૂઆતમાં ઘટાડો, પછી વધારો થયો, પણ બંધ ભાવ નીચા રહ્યા. World market માં સોનાના ભાવ 4823 ડોલર સુધી પહોંચ્યા પછી 4821-4822 ડોલર રહ્યા. કરન્સી બજારમાં રૂપિયો મજબૂત થતાં અને ડોલર ઘટતાં ઝવેરી બજારમાં ભાવ દબાણ હેઠળ હતા.

પાકિસ્તાનમાં સત્તાનું કેન્દ્ર કોની પાસે છે તે ચર્ચાસ્પદ છે. અમેરિકાન પ્રેસિડન્ટ શેહબાઝ શરીફને બદલે જનરલ અસીમ મુનીરની પીઠ થાબડી રહ્યા છે. પાકિસ્તાનની આંતરિક સત્તાવાર સંરચના લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય છે, પરંતુ તાજેતરની ઘટનાઓ સૂચવે છે કે ખરેખરો હવાલો જનરલ મુનીર પાસે છે, જે હકીકત છે. અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટ શરીફને અવગણીને મુનીરની પીઠ થાબડી રહ્યા છે.

એમેઝોનને આવતા વર્ષે 50 સેટેલાઈટ ધરાવતી કંપનીનો કબજો મળશે. હવે એમેઝોન સેટેલાઈટ ઈન્ટરનેટના બિઝનેસમાં એન્ટ્રી લેશે, જેનાથી Elon Musk ની Starlink અને Globalstar વચ્ચે સ્પર્ધા થશે. હાલમાં, Starlink ની મોનોપોલી છે અને તે 150 દેશોમાં 1 કરોડ યુઝર્સને સેટેલાઈટ ઈન્ટરનેટ આપે છે. Low Earth Orbit માં 65% સેટેલાઈટ Starlink ના છે.

ઇઝરાયલે ભારત સામે એક એવો ગુપ્ત દસ્તાવેજ રજૂ કર્યો છે, જેનાથી પાકિસ્તાનમાં બેઠેલા આતંકના આકાઓની ઊંઘ હરામ થઈ ગઈ છે. ઇઝરાયલના વિદેશ મંત્રી ગિદોન સાર દ્વારા સોંપવામાં આવેલી આ ખાનગી માહિતીમાં દાવો કરાયો છે કે, ગાઝામાં લડતું હમાસ વાસ્તવમાં પાકિસ્તાનના હાફિઝ સઈદના સંગઠન લશ્કર-એ-તોઇબા પાસેથી ટ્રેનિંગ અને ફંડિંગ મેળવી રહ્યું છે. ઇઝરાયલના દાવા મુજબ, જેને દુનિયા માત્ર ગાઝાના લડવૈયા સમજી રહી છે, તેના તાર સીધા પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલા છે. ઇઝરાયલી વિદેશ મંત્રીએ ભારતીય નેતાઓ સાથેની વાતચીતમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, હમાસ અને લશ્કર-એ-તૈયબા એક જ સિક્કાની બીજી બાજુ છે.

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફની કતાર મુલાકાત ચર્ચામાં છે, પરંતુ કોઈ રાજદ્વારી સિદ્ધિથી નહીં, પણ એક VIRAL વીડિયોથી. જેમાં તેઓ વિમાનની અંદરથી સલામી આપતા દેખાય છે. કતારના હવાઈ ક્ષેત્રમાં એસ્કોર્ટ દરમિયાન શરીફે પાયલટ્સને સલામી આપી. આ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રોલ થયો, લોકોએ જમીન પર ઉતરવાની ધીરજ ન રાખી હોવાની મજાક ઉડાવી. જો કે આવા હાવભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં સામાન્ય છે. તેમની મુલાકાત આર્થિક રોકાણ અને સંબંધો મજબૂત કરવા માટે છે.

પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વાના હરિપુર જિલ્લામાં ગેસ પાઈપલાઈનમાં ભયાનક વિસ્ફોટ થયો, જેમાં આઠ લોકો મૃત્યુ પામ્યા. 'ગ્રાન્ડ ટ્રંક રોડ' નજીક એક કારખાના પાસે બનેલી ઘટનામાં વિસ્ફોટ બાદ આગ ફાટી નીકળી, નજીકના મકાનને નુકસાન થયું. રેસ્ક્યુ 1122 એ આઠ લોકોના મોતની પુષ્ટિ કરી, જ્યારે અન્ય ગંભીર રીતે દાઝી ગયા. દમ ઘૂંટાવાથી મોટાભાગના લોકોના મોત થયાનું અનુમાન છે.

આજે સેન્સેક્સ 150 અંક વધી 78,100 પર ટ્રેડિંગ કરી રહ્યો છે, નિફ્ટી 50 અંકોના ઉછાળા સાથે 24,250 પર છે. FMCG શેરોમાં ખરીદી અને મેટલ શેરોમાં વેચવાલી છે. સપોર્ટ ઝોન 23,940 થી 22,857 છે, જ્યાં ખરીદીની તક છે, રેઝિસ્ટન્સ ઝોન 24,143 થી 25,002 છે, જેને પાર કરવા પર તેજીની અપેક્ષા છે.

અમેરિકાએ ઈરાની બંદરોની નાકેબંધીનો પ્લાન બનાવ્યો છે. જનરલ ડેન કેને સૈન્ય ગતિવિધિઓની માહિતી આપી. 10,000થી વધુ સૈનિકો નાકેબંધીમાં છે. US સેના જહાજોને ચેતવણી આપી રહી છે, કાર્યવાહી કરી શકે છે. 13 જહાજોએ રસ્તો બદલ્યો. નાકેબંધી તોડનાર જહાજ પર કબજો પણ કરી શકાય છે. US નૌસૈનિક શક્તિનો ઓછો હિસ્સો વપરાય છે. US સેના ઈરાનની દરિયાઈ પહોંચને મર્યાદિત કરવા માંગે છે.

Russia-Ukraine War ના 4 વર્ષ પછી, પુતિને બ્રિટન, જર્મની, પોલેન્ડ સહિત 11 દેશોને સૈન્ય કાર્યવાહીની ધમકી આપી છે. રશિયાની હિટલિસ્ટમાં સામેલ મુખ્ય દેશોમાં બ્રિટનનું લંડન, લીસેસ્ટર, રીડિંગ અને સફોલ્ક જેવા શહેરોમાં આવેલા ડ્રોન સેન્ટર્સ છે. આ ઉપરાંત યુરોપિયન દેશોમાં જર્મની, પોલેન્ડ, સ્પેન, ઇટાલી, નેધરલેન્ડ, ડેનમાર્ક, લાતવિયા, લિથુઆનિયા અને ચેક રિપબ્લિકનો પણ સમાવેશ થાય છે. જ્યારે મુસ્લિમ દેશ તુર્કિયેમાં પણ રશિયાનો દાવો છે કે અહીં યુક્રેન માટે ડ્રોનના સ્પેરપાર્ટ્સ બને છે.

ભારતીય શેરબજારમાં તેજી સાથે શરૂઆત થઈ, જેમાં સેન્સેક્સ 90 પોઇન્ટ વધીને 78,156.18 થયો અને નિફ્ટી +12.20 પોઇન્ટ વધીને 24,208.95 થયો. Donald Trump ઈરાન સાથેના સંઘર્ષના અંતની વાત કરે છે અને લેબનોન અને ઇઝરાયલ યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થયા છે. વૈશ્વિક બજારોમાં એશિયન બજારો નીચા સ્તરે ખુલ્યા, જ્યારે વોલ સ્ટ્રીટમાં વધારો જોવા મળ્યો. બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. રોકાણકારો US અને ઈરાનના કરારની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

ઇઝરાયેલ અને લેબનોન વચ્ચે સીઝફાયર જાહેર થયું છે. સીઝફાયર પહેલાં, IDFને લેબનાનના બિંત જબેલમાં શાળામાંથી હથિયારો મળ્યા, જેમાં કલાશ્નિકોવ રાઈફલ્સ અને ગ્રેનેડનો સમાવેશ થાય છે. IDFએ હિઝબુલ્લાહના 70 આતંકવાદી ઠેકાણાઓ પણ નષ્ટ કર્યા. નેતન્યાહુએ બિંત જબેલને હિઝબુલ્લાહનો ગઢ ગણાવ્યો. ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલ અને લેબનોન વચ્ચે 10 દિવસના સીઝફાયરની જાહેરાત કરી.

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે PM નરેન્દ્ર મોદી સાથેની વાતચીતમાં મિત્ર ગણાવ્યા અને કહ્યું, "અમે બધા તમને ખૂબ પ્રેમ કરીએ છીએ". બંને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધો, પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગને ખુલ્લો રાખવા પર ચર્ચા કરી. ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી અને શાંતિ વાટાઘાટોના પ્રયાસો ચાલુ હોવાનું જણાવ્યું.

USAએ ઈરાન સાથે શાંતિ મંત્રણા નિષ્ફળ જતા હોર્મુઝની ખાડી પર નાકાબંધી કરી. ટ્રમ્પે ઈરાનના બંદરો પરથી આવતા જહાજોને રોકવાની ધમકી આપતા ચીન અને ભારત પર દબાણ વધ્યું. ટ્રમ્પ અને જિનપિંગની આગામી બેઠક અસ્થિર બની શકે છે. ઈરાને યુદ્ધ વિરામ માટે USAની શરતો ન માનતા હોર્મુઝની ખાડીની નાકાબંધી જાહેર કરાઈ.

Donald Trump એ મિડિલ ઈસ્ટ સંઘર્ષ સમાપ્ત કરવા દાવો કર્યો: ઈરાન યુરેનિયમ જથ્થો અમેરિકાને સોંપશે. છેલ્લા છ અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષને કાયમી ધોરણે રોકવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જો ઈરાન સાથેની આગામી રાઉન્ડની વાતચીત સફળ રહેશે, તો તેઓ પોતે ઈસ્લામાબાદ જઈ શકે છે.

અમેરિકા-ઇરાન યુદ્ધને કારણે ભારતીય અર્થતંત્ર પર ખરાબ અસર થઈ છે, જેના લીધે ભારતનું અર્થતંત્ર ચોથા નંબરથી ગગડીને છઠ્ઠા નંબરે પહોંચી ગયું છે. જાપાન અને બ્રિટન અનુક્રમે ચોથા અને પાંચમા સ્થાને આવ્યા છે. યુદ્ધ ચાલુ રહેશે તો ભારતીય અર્થતંત્રનો વૃદ્ધિદર 2026માં 6.5 ટકા રહેવાની સંભાવના ઘટી શકે છે.

ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ મંત્રણા નિષ્ફળ રહેતા ટેન્શન વધ્યું, પરંતુ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનથી યુદ્ધવિરામની આશા વધી. ક્રુડ ઓઈલના ભાવ ઘટતા અને ફંડોની ખરીદીથી બજારમાં ઉછાળો આવ્યો, પણ વેચવાલી યથાવત્ રહી. કેપિટલ ગુડ્ઝ, પાવર, ઓટો મોબાઈલ, IT સહિતના સેક્ટરમાં ખરીદી થઈ. ગ્લોબલ સંકેતો અને સ્થાનિક ખરીદીથી બજારમાં તેજી જોવા મળી, જે પોઝિટિવ સેન્ટિમેન્ટ દર્શાવે છે, પણ FIIની વેચવાલીનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

હોર્મુઝની ખાડી મુદ્દે અમેરિકાની આડોડાઈ સામે ચીનની એન્ટ્રી અને જહાજ રોકવા મુદ્દે ડ્રેગનની અંકલ સેમને આકરા જવાબની ધમકી. અમેરિકાએ નાકાબંધી કરી છે જેના કારણે ચીનના જહાજો અટવાઈ જાય તેમ લાગે છે. જો ખરેખર તેવી સ્થિતિ સર્જાશે તો ચીન આ યુદ્ધમાં ઉતરી શકે તેમ છે. હાલમાં તો ચીને યુદ્ધની તૈયારી કરી હોય તેમ દેખાતું નથી. ઈરાન દ્વારા જે ક્રૂડની નિકાસ કરવામાં આવે છે તેમાંથી 90 ટકા જથ્થો ચીન દ્વારા ખરીદવામાં આવે છે. ઈરાનને ચીન સાથેના આ વેપાર દ્વારા અંદાજે 31.2 અબજ ડોલરની આવક થાય છે.

સેબીએ IPOનું આયોજન કરતી કંપનીઓને રાહત આપી છે. DRHP ફરીથી સબમિટ કર્યા વિના, તેઓ તેમના નવા ઇશ્યુનું કદ 50% સુધી ઘટાડી શકશે. આ છૂટછાટ 30 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધી અરજીઓ માટે ખુલતા IPO પર લાગુ થશે. મુશ્કેલ બજાર પરિસ્થિતિઓમાં ઇશ્યુઅર્સને શેર વેચવામાં વધુ સુગમતા મળશે. પહેલાં 20%થી વધુ ફેરફાર માટે IPO ડ્રાફ્ટ ફરીથી સબમિટ કરવો જરૂરી હતો.

નાણાં વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬માં દેશની બેન્કિંગ વ્યવસ્થામાં ધિરાણમાં વાર્ષિક ધોરણે 16.08 ટકા વૃદ્ધિ થઈ. RBIના ડેટા મુજબ, ગત નાણાં વર્ષમાં ધિરાણની સરખામણીએ થાપણ વૃદ્ધિ મંદ રહી, વાર્ષિક ધોરણે 13.47 ટકા જોવા મળી. આ દર્શાવે છે કે loan disbursement વધ્યું છે પરંતુ deposit growth ઓછો રહ્યો છે.