ભારતમાં સપ્ટેમ્બર મહિનામાં જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) આધારિત ફુગાવાનો દર 11.39% નોંધાયો, જે ઓગસ્ટના 9.92% કરતાં વધુ છે. ખાદ્ય પદાર્થો, ઉત્પાદિત ચીજવસ્તુઓ અને ખાસ કરીને બળતણ તથા વીજળી ક્ષેત્રમાં ભાવ વધારાએ ફુગાવાને વેગ આપ્યો. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે કાચા તેલના ભાવમાં થયેલો વધારો પણ આ મોંઘવારી માટે જવાબદાર છે. આ સાથે છૂટક ફુગાવો પણ 23 મહિનાની ટોચે પહોંચ્યો છે.

ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (LIC) 19 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ ત્રણ નવા વીમા પ્લાન લોન્ચ કરશે. આ યોજનાઓમાં નિવૃત્તિ પછી નિયમિત આવક માટે 'ન્યૂ જીવન ધારા - II', આરોગ્ય સંબંધી જોખમો સામે રક્ષણ માટે 'હેલ્થ શીલ્ડ' અને કેન્સર સામે આર્થિક સુરક્ષા માટે 'ન્યૂ કેન્સર કવર'નો સમાવેશ થાય છે. LICએ આ જાહેરાત BSE ફાઇલિંગમાં કરી છે, પરંતુ પ્રીમિયમ અને અન્ય વિગતોની રાહ જોવાઈ રહી છે.

ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ્સમાં PhonePe 45.6% માર્કેટ શેર સાથે પ્રથમ સ્થાને છે, જ્યારે Google Pay 32.3% સાથે બીજા ક્રમે છે. આ બંને એપ્સનો સંયુક્ત શેર 77.9% છે. એક સમયે અગ્રણી ગણાતું Paytm માત્ર 8% શેર સાથે ત્રીજા સ્થાને પહોંચ્યું છે. NPCI દ્વારા UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR ફી લાગુ કરવાનો નિર્ણય દિવાળી બાદ મુલતવી રાખવામાં આવ્યો છે.

દિવાળી પહેલાં ખાંડના ભાવમાં 13 થી 17 ટકાનો નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જેના કારણે મીઠાઈઓ મોંઘી થવાની શક્યતા છે. ઉત્તર પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં ભાવ ₹5200 અને ₹5100 પ્રતિ ક્વિન્ટલ સુધી પહોંચી ગયા છે. અપૂરતો સ્ટોક, નવી ખાંડના આગમનમાં વિલંબ અને ખેડૂતોની MSP વધારવાની માંગણીઓ ભાવવધારાના મુખ્ય કારણો છે. સરકારે ડ્યુટી-ફ્રી આયાત અને સ્ટોક મર્યાદા જેવા પગલાં લીધાં છે, પરંતુ નજીકના ભવિષ્યમાં રાહતની શક્યતા ઓછી છે.

હુન્ડઈ મોટર ગ્રુપના એક્ઝિક્યુટિવ ચેરમેન ઈઈસ્યુન ચુંગે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે મુલાકાત કરી. આ દરમિયાન, કંપનીએ ભારતમાં આગામી 6 વર્ષમાં 1.55 અબજ ડોલર (₹1.47 લાખ કરોડ) ના રોકાણની જાહેરાત કરી. આ ભંડોળ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા વધારવા, નવી ટેક્નોલોજી વિકસાવવા અને R&D ને મજબૂત બનાવવા માટે વપરાશે. આનાથી 24,000 થી વધુ લોકોને રોજગારી મળશે અને ભારત વૈશ્વિક ઓટોમોબાઈલ હબ બનશે.

રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડે 1977માં પ્રથમ IPO રજૂ કરીને ભારતીય કોર્પોરેટ ઇતિહાસમાં સીમાચિહ્ન સ્થાપ્યું. આ IPO દ્વારા સામાન્ય નાગરિકોને વિકસતી કંપનીમાં રોકાણ કરવાની તક મળી, જે ધીરુભાઈ અંબાણીની દૂરંદેશી દર્શાવે છે. આ IPOએ દર્શાવ્યું હતું કે, જાહેર રોકાણ દ્વારા કંપનીઓ પોતાના વ્યવસાયના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મૂડી એકત્ર કરી શકે છે. સાથે જ સામાન્ય નાગરિકોને પણ કંપનીની પ્રગતિનો આર્થિક લાભ મેળવવાની તક મળી શકે છે.

ઇન્ડોનેશિયાના પ્રખ્યાત પ્રવાસન સ્થળ બાલીમાં ઇંધણની ગંભીર કટોકટી સર્જાતાં પેટ્રોલ સ્ટેશનો પર વાહનોની લાંબી કતારો જોવા મળી રહી છે. બાલીના ગવર્નર આઈ વાયાન કોસ્ટરે અફવાઓ અને 'panic buying' ને જવાબદાર ગણાવ્યું છે, જોકે ડેપોમાં પૂરતો સ્ટોક હોવા છતાં માંગ સામે પુરવઠો પહોંચાડવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. આ સંકટની સ્થાનિક વેપાર અને પ્રવાસીઓ પર અસર પડી રહી છે.

બુધવારે ભારતીય શેરબજારોમાં ધીમી શરૂઆત જોવા મળી, જેમાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી લાલ નિશાનમાં ખુલ્યા. સેન્સેક્સ 47.43 પોઈન્ટ ઘટીને 72,986.35 પર ખુલ્યો. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $107 નજીક પહોંચ્યા છે, જે ચિંતાનો વિષય છે. વિદેશી રોકાણકારો (FPIs) એ સતત 13મા દિવસે ₹1,305 કરોડના શેર વેચ્યા.

વડોદરા શહેર અને જિલ્લામાં દિવાળીના તહેવારો પહેલા રેશનિંગ દુકાનો પર સિંગતેલની અછત સર્જાઈ છે. પુરવઠા વિભાગ દ્વારા દુકાનદારોને માત્ર 20-40% ઓછો જથ્થો ફાળવવામાં આવતા ગ્રાહકો અને દુકાનદારો વચ્ચે રોજ ઘર્ષણ થઈ રહ્યું છે. દુકાનદારોના જણાવ્યા મુજબ, નાણાં પૂરેપૂરા વસૂલ્યા બાદ પણ 60-80% જથ્થો જ મળી રહ્યો છે, જેના કારણે કાર્ડધારકોમાં રોષ છે.

સાઉદી અરેબિયાની સરકારી ઓઈલ કંપની Saudi Aramco પર થયેલા મિસાઈલ હુમલા બાદ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં $106 પ્રતિ બેરલ સુધીનો ઉછાળો આવ્યો છે. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ વધવા છતાં, ભારતમાં IOCL, HPCL અને BPCL જેવી સરકારી કંપનીઓએ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. દિલ્હીમાં પેટ્રોલ ₹102.12 અને ડીઝલ ₹95.20 પ્રતિ લિટર ભાવે સ્થિર રહ્યા છે, જ્યારે ખાનગી કંપનીઓ ભાવ વધારી રહી છે.

અમદાવાદ શહેરમાં મેટ્રો મુસાફરો માટે પાર્કિંગ ચાર્જ વસૂલવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. નવરંગપુરા, સાબરમતી અને વસ્ત્રાલ સહિત 10 મેટ્રો સ્ટેશનો પાસે હવે વાહન પાર્ક કરવા માટે ટુ-વ્હીલર માટે રૂ. 5 થી 50 અને ફોર-વ્હીલર માટે રૂ. 15 થી 120 સુધીનો ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. આ નિર્ણયથી વિદ્યાર્થીઓ અને નોકરીયાત વર્ગ પર આર્થિક બોજ વધશે.

નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસ બાદ સતત ત્રણ દિવસ સુધી સોનાના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. રૂપિયાના મજબૂતીકરણને કારણે સોનાની આયાત સસ્તી થતાં સ્થાનિક બજારમાં ભાવ ઘટ્યા છે. છેલ્લા ત્રણ દિવસમાં 24 કેરેટ સોનાના ભાવમાં ₹2,140 અને 22 કેરેટ સોનાના ભાવમાં ₹1,960નો ઘટાડો નોંધાયો છે. ચાંદીના ભાવમાં પણ છેલ્લા બે દિવસમાં ₹5,100નો ઘટાડો થયો છે.

સ્ટેટ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) રિસર્ચે ઈક્વિટીઝ પરના લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન (LTCG) ટેક્સ નાબૂદ કરવા અને હોલ્ડિંગ સમયગાળો વધારવા સરકારને અનુરોધ કર્યો છે. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FPI)ના સતત આઉટફ્લોને કારણે રોકાણકારોનું સેન્ટિમેન્ટ સુધારવા આ પગલું જરૂરી છે. આ અંગે સરકાર સમીક્ષા કરી રહી હોવાનું પણ જાણવા મળ્યું છે.

બેંકો અને ફોરેન એક્સચેન્જ બજારના સહભાગીઓએ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)નો સંપર્ક કરીને ફોરેક્સ ટ્રેડિંગના કડક નિયંત્રણોમાં છૂટછાટ અને નિયમોના અમલીકરણની અંતિમ તારીખ લંબાવવાની માંગ કરી છે. નવા નિયમોના પાલનમાં આવતા ખર્ચ, દસ્તાવેજીકરણ અને સિસ્ટમ ફેરફાર અંગે બેંકોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. RBIએ રૂપિયાને ટેકો આપવા માટે ખાસ ડોલર વિન્ડો ખોલી હતી અને ડેરિવેટિવ્ઝ પર નિયંત્રણો કડક કર્યા હતા.

અમેરિકાએ 8 ટેક્નોલોજી કંપનીઓ, જેમાં માઇક્રોસોફ્ટ, એડોબી, TCS, અને ઇન્ફોસિસ જેવી મોટી કંપનીઓ સામેલ છે, તેમના પર H1-B વિઝા સ્પોન્સર કરવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. અમેરિકી ઉપપ્રમુખે આ કંપનીઓને 'શોષણખોર' ગણાવી અને આરોપ લગાવ્યો કે તેઓ અમેરિકી નાગરિકોને બદલે વિદેશીઓને નોકરી આપી રહ્યા છે. આ નિર્ણયથી H1-B વિઝા પર નિર્ભર ભારતીય કર્મચારીઓ પર મોટી અસર પડશે.

મુંબઈ અને અમદાવાદ ઝવેરી બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. અમદાવાદમાં ચાંદીના ભાવ બે દિવસમાં રૂ. 4000 ઘટ્યા છે. રૂપિયા સામે ડોલરના ભાવ ઘટવાથી ઈમ્પોર્ટ કોસ્ટ નીચી આવતા ભાવ ઘટ્યા છે. બીજી તરફ, ક્રૂડ ઓઇલની વૈશ્વિક માંગનો અંદાજ ઓપેકે ઘટાડતાં તેના ભાવમાં પણ પીછેહઠ જોવા મળી છે.

ઇન્ટરનેશનલ મોનિટરી ફંડ (IMF)એ વર્તમાન નાણાકીય વર્ષ માટે ભારતના GDP વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ ૬.૪૦% થી વધારીને ૭% કર્યો છે. મજબૂત ઘરેલુ માંગ અને સર્વિસ સેક્ટરના સારા દેખાવને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ અને ભૌગોલિક રાજકીય તંગદિલી છતાં ભારતીય અર્થતંત્ર મજબૂત સ્થિતિમાં છે. IMF એ ૨૦૨૮ માટે પણ GDP વૃદ્ધિ દર ૬.૭૦% થી વધારી ૭% કર્યો છે.

કેન્દ્ર સરકારે રૂ. ૨,૦૦૦થી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર ૦.૪% MDR ચાર્જ વસૂલવાનો નિર્ણય હાલ પૂરતો મુલતવી રાખ્યો છે. વેપારી સંગઠનોના વિરોધ અને તહેવારોની મોસમને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવાયો છે. NPCI દ્વારા દિવાળી પછી નવી તારીખ જાહેર કરવામાં આવશે. આ ચાર્જ વેપારીઓ પાસેથી વસૂલવાનો હતો.

નાણા પ્રધાન નિર્મલા સીતારામનના સંકેત બાદ શેરબજારમાં તેજી જોવા મળી. HCL ટેકનોલોજીસના સારા પરિણામો અને ક્રુડ ઓઈલના ભાવ ઘટતાં સેન્સેક્સ ૧૧૦૯ પોઈન્ટ વધી ૭૩૦૩૪ અને નિફ્ટી ૩૫૯ પોઈન્ટ વધી ૨૨૭૨૨ પર બંધ રહ્યા. રોકાણકારોની સંપત્તિમાં રૂ.૪.૫૮ લાખ કરોડનો વધારો થયો. IT, ઓટો, બેંકિંગ અને કન્ઝ્યુમર શેરોમાં આક્રમક ખરીદી થઈ.

રાજકોટમાં સિંગતેલના ભાવ ઐતિહાસિક રીતે રૂ.3000ને પાર પહોંચી ગયા છે. ગુજરાતમાં સતત ત્રીજા વર્ષે મગફળીનું ઉત્પાદન 50 લાખ ટનને પાર થયું હોવા છતાં, નવરાત્રિ-દિવાળી પૂર્વે ભાવ વધારાથી સામાન્ય નાગરિકો પર મોંઘવારીનો માર પડ્યો છે. સૌરાષ્ટ્રમાં તેલલોબીએ ચાર દિવસમાં રૂ.85નો વધારો કર્યો, જેના કારણે પ્રતિ 15 કિલો ટીનના ભાવ રૂ.2955-3005 થયા.

સોમવારના ઘટાડા બાદ મંગળવારે ભારતીય શેરબજારમાં સુધારાના પ્રયાસ જોવા મળ્યા હતા. આઈટી શેરોમાં ખરીદી અને રૂપિયામાં મજબૂતીથી બજારને ટેકો મળ્યો, પરંતુ ઊંચા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ, મોંઘવારી અને FIIsની વેચવાલી તેજીને મર્યાદિત કરી શકે છે. હાલના સુધારાને ટકાઉ તેજી કરતાં રિકવરીના પ્રયાસ તરીકે જોવો યોગ્ય રહેશે. નિફ્ટી ફ્યુચર 22,400 ની આસપાસ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

વડોદરા શહેરમાં દિવાળીના તહેવાર પહેલાં રેશનકાર્ડ ધારકોને સિંગતેલનો પૂરતો જથ્થો નહીં મળે તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. પુરવઠા વિભાગ દ્વારા દુકાનદારોને ૨૦ થી ૪૦ ટકા ઓછો જથ્થો ફાળવવામાં આવ્યો છે, જ્યારે દુકાનદારોએ તેલના પૂરા પૈસા ભરી દીધા છે. આ કારણે ગ્રાહકો અને દુકાનદારો વચ્ચે અથડામણના સંજોગો ઊભા થયા છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) એ તેના વર્લ્ડ ઈકોનોમિક આઉટલુક રિપોર્ટમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ગંભીર ચેતવણી જાહેર કરી છે. મધ્ય-પૂર્વ સંઘર્ષ અને ઊર્જા ભંડારના ઉપયોગને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના કટોકટી ભંડાર લગભગ ખાલી થઈ ગયા છે. અમેરિકાનો વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ અનામત 1982 પછીના સૌથી નીચા સ્તરે છે. IMF એ સરકારોને વધતા દેવા અંગે ચેતવી ખર્ચ ઘટાડવા અને નીતિઓ સુધારવા અપીલ કરી છે, નહીંતર આર્થિક સુનામી આવી શકે છે.

મંગળવારે ભારતીય શેરબજારમાં જબરદસ્ત તેજી જોવા મળી, જેમાં BSE સેન્સેક્સ 1,109 પોઈન્ટ વધી 73,033.78 પર અને NSE નિફ્ટી 359 પોઈન્ટ વધી 22,721.95 પર બંધ થયા. નાણામંત્રીના LTCG અને STT અંગેના નિવેદન, IT શેરોમાં ઉછાળો, રૂપિયાની મજબૂતી અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટવા જેવા કારણોસર રોકાણકારોને 4 લાખ કરોડથી વધુનો લાભ થયો.

દિવાળી અને તહેવારો નજીક આવતા જ મોંઘવારી વધી રહી છે. અનાજ, કઠોળ અને ખાદ્ય તેલના ભાવમાં સરેરાશ 15 થી 20 ટકાનો વધારો થયો છે. તુવેર દાળ રૂ. 140 થી રૂ. 160, ચોખા રૂ. 70 થી રૂ. 100, અને તેલનો ડબ્બો રૂ. 2800 થી રૂ. 3000 થયો છે. આ ભાવવધારાને કારણે સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના લોકોના તહેવારોનું બજેટ ખોરવાયું છે.

સુરત શહેરમાં દિવાળી નજીક આવતાં જ જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં ફરી વધારો થયો છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી દાળ, ચોખા અને ખાંડના ભાવ સતત વધી રહ્યા છે, જેના કારણે સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગીય પરિવારોનું બજેટ ખોરવાઈ ગયું છે. વેપારીઓ મુજબ, ઓછા વરસાદ અને ઉત્પાદન ઘટવાને કારણે ભાવ વધ્યા છે. ચોખા, દાળ અને ખાંડના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, જે દિવાળી પહેલાં ગૃહિણીઓની ચિંતા વધારી રહ્યો છે.

ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) ની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જેમાં લક્ઝરી સેગમેન્ટમાં પણ વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. JSW MG મોટરની MG M9, જાન્યુઆરી 2025માં લોન્ચ થયા બાદ 3,000થી વધુ યુનિટ્સનું વેચાણ નોંધાવી દેશની સૌથી ઝડપી વેચાતી લક્ઝરી ઇલેક્ટ્રિક MPV બની ગઈ છે. આ MPV પ્રીમિયમ સુવિધાઓ, 548 કિમીની રેન્જ અને 5-સ્ટાર સેફ્ટી રેટિંગ સાથે આવે છે.

પીએમ ગતિશક્તિ રાષ્ટ્રીય માસ્ટર પ્લાન 13 ઓક્ટોબર 2021ના રોજ લોન્ચ થયા બાદ સફળતાપૂર્વક 5 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. GIS આધારિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા વિવિધ મંત્રાલયોની માળખાગત યોજનાઓનું સંકલિત આયોજન કરીને બહુપરિમાણીય પરિવહન જોડાણ અને લોજિસ્ટિક્સ કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવાનો તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. આ પ્લેટફોર્મ ખાનગી ક્ષેત્ર માટે પણ સુલભ કરાયું છે.

કેન્દ્ર સરકારે 2,000 રૂપિયાથી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ચાર્જ લાગુ કરવાનો નિર્ણય દિવાળી બાદ સુધી મુલતવી રાખ્યો છે. આ ચાર્જ 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ થવાનો હતો, પરંતુ હવે પસંદગીના પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) ટ્રાન્ઝેક્શન માટે તેનો અમલ તહેવારોની મોસમ બાદ કરવામાં આવશે. નવી તારીખ ટૂંક સમયમાં જાહેર કરાશે.

ભારતમાં ફુગાવાના કારણે ચોખાના ભાવમાં 10%નો વધારો થયો છે, જેનાથી ઘરગથ્થુ બજેટ પર અસર પડી રહી છે. પ્રતિકૂળ હવામાન અને નબળા ચોમાસાને કારણે ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાની ધારણા છે. યુએસડીએના અહેવાલ મુજબ, 2027 સુધીમાં ભારતની ચોખાની નિકાસ 4% ઘટીને 24 મિલિયન ટન થઈ શકે છે, જે 2015-16 પછી પ્રથમ વખત ઉત્પાદનમાં ઘટાડો દર્શાવે છે.