ઈલોન મસ્કની ટ્વિટ બાદ ભારતમાં ઘટતા જન્મ દરની ચર્ચા ચાલી રહી છે. UNFPA(યુનાઈટેડ નેશન્સ ફંડ ફોર પોપ્યુલેશન એક્ટિવિટિઝ) ના રિપોર્ટ મુજબ, ભારતનો કુલ પ્રજનન દર (TFR) ઘટીને 1.9 થયો છે, જે વસ્તી સ્થિર રાખવા માટે જરૂરી 2.1 થી ઓછો છે. જીવન ખર્ચ, મહિલા સશક્તિકરણ અને સામાજિક સહકારનો અભાવ જેવા કારણોસર યુગલો ઓછા બાળકો ઈચ્છી રહ્યા છે. આ લાંબા ગાળે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે, કારણ કે દેશ ‘ધનવાન બનતા પહેલાં વૃદ્ધ’ થઈ રહ્યો છે. યુએન નીતિઓ ન થોપવાની, પરંતુ વ્યક્તિગત પસંદગીને સમર્થન આપવાની સલાહ આપે છે.

૨૦૨૬માં વર્ષનું છેલ્લું ચંદ્રગ્રહણ રક્ષાબંધનના પવિત્ર દિવસે લાગશે. આ પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ 28મી ઓગસ્ટે કુંભ રાશિમાં થશે અને તેને વૈજ્ઞાનિક રીતે Blood Moon કહેવાશે. ભારતીય સમય અનુસાર, ગ્રહણ સવારે 6:53 થી બપોરે 12:32 સુધી રહેશે. જોકે, આ ગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં, તેથી તેનો સૂતક કાળ પણ માન્ય ગણાશે નહીં. આ કારણે રક્ષાબંધન નિશ્ચિંતપણે ઉજવી શકાશે. રાખડી બાંધવાનું શુભ મુહૂર્ત સવારે 6:10 થી 9:48 સુધી રહેશે. ગ્રહણ યુરોપ, આફ્રિકા, અમેરિકા અને પેસિફિક મહાસાગરમાં દેખાશે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ના ઉપયોગ સાથે તેના જોખમો પણ વધી રહ્યા છે. ‘પ્રોમ્પ્ટ ઇન્જેક્શન એટેક’ AIની ગંભીર નબળાઈ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે. તાજેતરમાં હેકરોએ આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને હજારો ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ્સ હેક કર્યા હોવાના અહેવાલ છે, ખાસ કરીને Meta AI પર આ હુમલો થયો હતો. AIને ભ્રામક સૂચનાઓ આપીને તેની સુરક્ષા નીતિઓનો ભંગ કરવામાં આવે છે. OpenAIએ ChatGPT માટે ‘લોકડાઉન મોડ’ રજૂ કર્યો છે, જે વેબ સોર્સ અને એડવાન્સ ફીચર્સને બ્લોક કરીને સુરક્ષા વધારે છે. આ AI આધારિત સાયબર હુમલાઓ ટેક જગત માટે મોટો પડકાર બની રહ્યા છે.

કેન્દ્ર સરકારે લક્ષદ્વીપમાં 47 વર્ષ જૂની દારૂબંધી નાબૂદ કરી છે. હવે નિયંત્રિત પદ્ધતિથી લાઇસન્સ ધરાવતી દુકાનોમાં દારૂનું વેચાણ થશે. આ નિર્ણય માલદીવ્સ જેવા પ્રવાસન સ્થળોને ટક્કર આપવા અને લક્ષદ્વીપને વૈશ્વિક ટુરિઝમ હબ બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી લેવાયો છે. નવા કાયદા 'લક્ષદ્વીપ એક્સાઇઝ રેગ્યુલેશન, 2026' હેઠળ દારૂના ઉત્પાદન, વેચાણ અને વપરાશને નિયંત્રિત કરાશે. જોકે, સ્થાનિક ધાર્મિક માન્યતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને દારૂ પર 400% સુધીનો ઊંચો ટેક્સ વસૂલવામાં આવશે. 21 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વ્યક્તિઓને દારૂ વેચવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે.

ભારત અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના ઐતિહાસિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવતા સમાચાર મુજબ ટૂંક સમયમાં ઈઝરાયલમાં છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની ભવ્ય પ્રતિમા સ્થાપિત થશે. આ પાછળ મહારાષ્ટ્રના કોંકણ વિસ્તારમાં વસતા પ્રાચીન યહૂદી સમુદાય ‘બેને ઈઝરાયલ’નો મહત્વપૂર્ણ ઇતિહાસ જોડાયેલો છે. આ સમુદાયના અનેક લોકોએ શિવાજી મહારાજની સેના અને વહીવટી તંત્રમાં યોગદાન આપ્યું હતું. બાદમાં ઘણા લોકો ઈઝરાયલમાં સ્થાયી થયા, છતાં તેઓ પોતાની મરાઠી ઓળખ જાળવી રાખે છે. પ્રતિમા સ્થાપના આ ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોનું સન્માન માનવામાં આવે છે.

સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SIPRI) ના વર્ષ ૨૦૨૬ ના અહેવાલ મુજબ, ભારતનો પરમાણુ હથિયારોનો ભંડાર ૧૮૦ થી વધીને ૧૯૦ થયો છે, જેમાંથી ૧૨ હથિયારો મોરચે તૈનાત કરાયા છે. વર્ષ ૨૦૨૫ માં ૯૨.૧ અબજ ડોલરના લશ્કરી ખર્ચ સાથે ભારત વિશ્વમાં પાંચમા ક્રમે છે. ચીન અને પાકિસ્તાન બંને મોરચે સંતુલન જાળવવા ભારત MIRV ટેકનોલોજી અને INS અરિહંત જેવી સબમરીન દ્વારા પોતાની દરિયાઈ અને લાંબા અંતરની પરમાણુ ક્ષમતા મજબૂત કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાન પાસે ૧૭૦ હથિયારો યથાવત્ છે, જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે પરમાણુ સ્પર્ધા વધી રહી છે.

દર મહિને સ્ત્રીઓમાં માસિક ધર્મ પહેલાં હોર્મોન્સની ઉથલપાથલને કારણે થતા શારીરિક-માનસિક ફેરફારોને મેડિકલ વિજ્ઞાન પી.એમ.એસ. (PMS) કહે છે. સેરોટોનિન રસાયણ પર અસર થતાં સ્ત્રીઓ ગુસ્સો, એકલતા, અસહ્ય થાક અને નકારાત્મક વિચારો જેવા માનસિક તબક્કામાંથી પસાર થાય છે. સમાજ કે પરિવાર જેને ઘણીવાર ‘નખરાં’ ગણે છે, તે ખરેખર એક અદૃશ્ય શારીરિક યુદ્ધ છે. આ સમયે સ્ત્રીઓને દવાની નહીં, પણ પરિવારની સમજણ, સાથ અને સ્પેસની જરૂર હોય છે. હળવો આહાર, યોગ અને ચા-ચોકલેટ જેવી નાની કાળજી તેમના હેપી હોર્મોન્સ વધારવામાં મદદરૂપ બને છે.

આજના આધુનિક યુગમાં બાળઉછેરને માત્ર પ્રોજેક્ટ સમજવાને બદલે જાપાનની 'શિત્સુકે' ફિલસૂફી અપનાવવાની જરૂર છે. શિત્સુકે એટલે માત્ર ઉપદેશ નહીં, પરંતુ વડીલોના સહજ આચરણ દ્વારા બાળકમાં અપાતું સંસ્કારસિંચન. બાળકો માતા-પિતાના વર્તનનો અરીસો છે, તેથી તેમના પર ગુસ્સે થવાને બદલે શાંતિથી આદર આપવો જરૂરી છે. મર્યાદા અને નિયમો બાળકને દિશાહીન થતાં રોકે છે અને સુરક્ષા આપે છે. બાળઉછેર એ બાળકને સુધારવાની નહીં, પરંતુ માતા-પિતા તરીકે પોતાની જાતને નિખારવાની અને સજાના બદલે સમજણનો સેતુ બાંધવાની આધ્યાત્મિક પ્રક્રિયા છે.

લ્યુપસ એ એક જટિલ ઓટોઇમ્યુન રોગ છે, જેમાં શરીરનું રોગપ્રતિકારક તંત્ર પોતાના જ તંદુરસ્ત કોષો પર હુમલો કરે છે. આ રોગનો ભોગ બનનારાઓમાં ૯૦% મહિલાઓ હોય છે અને તેની સારવાર રૂમેટોલોજિસ્ટ કરે છે. તેના મુખ્ય ત્રણ પ્રકારોમાં SLE સૌથી ગંભીર છે, જે કિડની, મગજ અને હૃદય જેવા અંગોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ગાલ પર પતંગિયા આકારના ચકામા, સાંધાનો દુખાવો અને અસહ્ય થાક તેના મુખ્ય લક્ષણો છે. હોર્મોન્સ, જિનેટિક્સ અને યુવી કિરણો જેવા પરિબળો આ રોગ માટે જવાબદાર મનાય છે.

ડો. સ્પંદન ઠાકરના લેખ મુજબ, મનોવિજ્ઞાનમાં ‘હોપ એટેચમેન્ટ’ એવી સ્થિતિ છે જ્યાં વ્યક્તિ સામેવાળાના બદલાવાની કાલ્પનિક આશા સાથે જીવે છે. ઘણીવાર આપણે સંબંધોમાં વ્યક્તિથી નહીં, પણ ભવિષ્યના સપનાઓથી બંધાયેલા હોઈએ છીએ. વાસ્તવિકતા અને આશા વચ્ચેનો આંતરિક સંઘર્ષ માનસિક પીડા આપે છે. સંબંધોમાં મુક્તિ માટે સામેની વ્યક્તિ બદલાય તેની રાહ જોવી છોડીને ‘એક્સેપ્ટન્સ’ એટલે કે વાસ્તવિકતાનો સ્વીકાર કરવો જરૂરી છે. સાચો સ્વીકાર એ જ ક્ષણ છે જ્યારે માણસ જીવવાનું શરૂ કરે છે.

પારિવારિક પ્રસંગોમાં બાળકો દ્વારા ધ્યાન ખેંચવા કરાતા ત્રાગાં કે ટેન્ટ્રમ પાછળ માતા-પિતાના લાડ નહીં, પરંતુ સેલફોન અને સોશિયલ મીડિયા જવાબદાર છે. આજના વ્યસ્ત વાલીઓ ધીરજ અને સમયના અભાવે બાળકોને ગેજેટ્સ આપી દે છે. ઇન્ટરનેટ પર ઉપલબ્ધ તોછડું, આક્રમક અને વિલનને ગ્લેમરાઈઝ કરતું કોન્ટેન્ટ બાળમાનસને બગાડે છે. વડીલો દ્વારા તોફાની વર્તનનો બચાવ થતાં બાળકો જીદ્દી બને છે. સારો ઉછેર આપવા માટે માતા-પિતાએ બાળકની ખોટી જીદ કે રડવા સામે નમવાને બદલે કડક વલણ અપનાવવું જરૂરી છે.

આજના દોડધામભર્યા જીવનમાં ઘરને શાંત, હૂંફાળો અને આરામદાયક લુક આપવા માટે ‘બોહો સીટિંગ’ એક ઉત્તમ અને બજેટ-ફ્રેન્ડલી વિકલ્પ છે. બોહેમિયન સ્ટાઈલ મુક્ત વિચારધારા, કલરફુલ કાપડ, કુદરતી તત્વો અને વિન્ટેજ લુકનું સુંદર મિશ્રણ છે. આ સીટિંગ તૈયાર કરવા માટે જમીન પર શણની ચટ્ટાઈ પાથરી તેના પર મોટા ફ્લોર કુશન્સ, પફ અને બાંધણી કે મિરર-વર્કવાળા ઓશિકા ગોઠવવામાં આવે છે. આ એરિયાને વધુ જીવંત બનાવવા આસપાસ ઇન્ડોર પ્લાન્ટ્સ મૂકી શકાય છે અને જૂના ટાયર પર શણની દોરી વીંટીને આકર્ષક DIY સ્ટૂલ પણ બનાવી શકાય છે.

તાજેતરના આંકડા અને સંશોધનો અનુસાર, ભારતમાં કુદરતી સરેરાશ કરતાં દીકરીઓનો જન્મદર ઓછો છે, જે સમાજમાં હજુ પણ વ્યાપ્ત પુત્ર-મોહ દર્શાવે છે. દીકરીઓ આત્મનિર્ભર બની હોવા છતાં, પરિવારોમાં ‘પરિવાર પૂર્ણ’ કરવાના નામે દીકરાની ચાહના અકબંધ છે. પુત્ર મેળવવાની આશામાં ત્રણ-ચાર દીકરીઓ આપવાની માનસિકતા, વેક્સિનેશનમાં ભેદભાવ અને IVF માટે વિદેશ જવા જેવા કિસ્સા આ કડવી વાસ્તવિકતા છતી કરે છે. વહાલના દરિયાના દંભ પાછળ છુપાયેલી આ પુત્ર-ચાહના આજે પણ દીકરા-દીકરી વચ્ચે અદ્રશ્ય અસમાનતા પેદા કરે છે.

૧૪ જૂને કાર્લ લેન્ડ સ્ટેનરના જન્મદિવસ નિમિત્તે ‘વર્લ્ડ બ્લડ ડોનર ડે’ ઉજવાય છે, જેમણે એ, બી, ઓ બ્લડ ગ્રૂપની શોધ કરી હતી. પુખ્ત વ્યક્તિના શરીરમાં ૪ થી ૬ લિટર લોહી હોય છે, જે ઓક્સિજન પહોંચાડે છે. શ્વેતકણો રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે, જ્યારે પ્લેટલેટ્સ લોહી જમાવવામાં મદદ કરે છે. ‘ઓ’ ગ્રૂપ સર્વદાતા છે. ૧૮ થી ૫૫ વર્ષની વ્યક્તિ હિમોગ્લોબીન અને એચઆઇવી ટેસ્ટ કરાવી રક્તદાન કરી શકે છે, જે હાર્ટ ડિસીઝનું જોખમ ઘટાડે છે.

વર્ષ ૨૦૨૭માં ભારતીય મૂળની મંજુ બેંગલોર અને પ્રિયા અબિરામ ‘વર્જિન ગેલેક્ટિક’ની ફ્લાઇટ દ્વારા સ્પેસમાં જઈ મહિલાઓના માસિક ધર્મ અને પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય પર થતી અસરોનો પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ કરશે. આ સંશોધન ભવિષ્યના સ્પેસ મિશનો અને પૃથ્વી પર મહિલા સ્વાસ્થ્ય માટે ઘણું મદદરૂપ બનશે. બીજી તરફ, કર્ણાટકના ડૉ. થંકમે કાનૂની લડત જીતીને સુરેખા નામની એક અજાણી મહિલાને પોતાની કિડની દાન કરી જીવતદાન આપ્યું છે. જીવતેજીવ અજાણ્યા દર્દીને કિડની આપવાનો દેશનો આ પ્રથમ કિસ્સો માનવતાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.

છોડ, કાચા શાકભાજી અને ફળો આધારિત ‘પ્લાન્ટ બેઝ્ડ ડાયટ’ વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ લોકપ્રિય બની રહ્યું છે જેને ડબ્લ્યુએચઓ (WHO) સહિતની આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓએ પણ માન્યતા આપી છે. આ આહાર પદ્ધતિ તમામ વયના લોકો માટે સુરક્ષિત છે, જે હૃદયરોગ, કોલેસ્ટ્રોલ, ડાયાબિટીસ અને કેન્સર જેવી બીમારીઓ સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે. જીવહિંસા અટકાવવા અને પર્યાવરણની જાળવણી માટે લોકો નોન-વેજ અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સ છોડી આ તરફ વળી રહ્યા છે. જોકે, પ્રોટીન અને વિટામિન B12 ની ઉણપ ટાળવા માટે નટ્સ અને સપ્લીમેન્ટ્સ લેવા તથા ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.

ભુજના ધોરણ-૧૨ સાયન્સના વિદ્યાર્થી ધાર્મિક પ્રિતેશ બલભદ્રે ખગોળવિજ્ઞાન ક્ષેત્રે સંભવતઃ ભારતની પ્રથમ સ્વવિકસિત સિસ્ટમ ‘ટેલિસ્પેક્ટ્રોસ્કોપ’ તૈયાર કરી છે. આ સાધન દ્વારા સૂર્ય, ચંદ્ર અને તારાઓના પ્રકાશને વર્ણપટ (સ્પેક્ટ્રમ) માં વિભાજિત કરીને તેમાં રહેલા રાસાયણિક તત્ત્વોની ઓળખ કરી શકાય છે. ધાર્મિકે પીવીસી પાઇપ, મિરર અને ડિફ્રેક્શન ગ્રેટિંગ સ્લાઇડ જેવા સાધનોનો ઉપયોગ કરી આશરે ૪ હજારના નજીવા ખર્ચે એઆઈ (AI) ની મદદથી આ સિસ્ટમ બનાવી છે, જેનો મુખ્ય હેતુ વિદ્યાર્થીઓમાં વૈજ્ઞાનિક જિજ્ઞાસા વધારવાનો છે.

મહીસાગર જિલ્લાના ઉંદરા ગામના વતની અને છાપરી પ્રાથમિક શાળાના આચાર્ય રૂચિર દયાશંકર ઉપાધ્યાયે સાહિત્ય ક્ષેત્રે વિશિષ્ટ સિદ્ધિ મેળવી છે. ૩૮ વર્ષની નાની ઉંમરે વિષમ પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે પણ અનેક પુસ્તકોનું સર્જન કરનાર રૂચિરભાઈએ હવે અંગ્રેજી ભાષામાં 'The Dark Knight' શીર્ષક હેઠળ ૧૨૬ પાનાંનું નવું પુસ્તક તૈયાર કર્યું છે, જે ટૂંક સમયમાં પ્રકાશિત થશે. તેમની આ સાહિત્યિક સફળતાથી સમગ્ર વરધરી ત્રિવેદી મેવાડા બ્રહ્મ સમાજ અને પંથકમાં ગૌરવની લાગણી વ્યાપી છે.

દાહોદ શહેરમાં સાહિત્યપ્રેમીઓની એક ટીમ દ્વારા યુવા પેઢીમાં પુસ્તક સંસ્કૃતિને પુનઃજીવિત કરવા માટે 'પુસ્તક પરબ'નો પ્રશંસનીય પ્રારંભ કરાયો છે. ગોધરા રોડ સ્થિત દેસાઈવાડામાં દર મહિનાના પ્રથમ રવિવારે સવારે ૮ થી ૧૦:૩૦ દરમિયાન યોજાતા આ પરબમાં વાચકોને કોઈપણ શુલ્ક વિના પુસ્તકો ઘરે વાંચવા માટે આપવામાં આવે છે, જે વાંચીને પરત કરવાના રહે છે. આ ઉપરાંત, અહીં પુસ્તકોનું દાન પણ સ્વીકારવામાં આવે છે. આધુનિક યુગમાં સ્ક્રીન ટાઈમ ઘટાડી સમાજમાં વાંચનનું વાતાવરણ ઊભું કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે શરૂ થયેલી આ પહેલ પાછળ નીલમ જાદવ, અમીષાબેન પંચાલ, જહુરુદીન શેખ, રવિન્દ્રભાઈ પ્રજાપતિ, રમેશભાઈ પરમાર અને રીતેશભાઈ સોનીની ટીમ નિષ્ઠાપૂર્વક કાર્ય કરી રહી છે.

મુંબઈની પ્રથમ બ્લુ લાઈન મેટ્રો એ પોતાની સફળ કામગીરીના ૧૨ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. ૮ જૂન ૨૦૧૪ના રોજ શરૂ થયેલી ૧૧.૬૪ કિલોમીટર લાંબી આ મેટ્રો સેવા મુંબઈના જાહેર પરિવહનની વિશ્વસનીય જીવનરેખા બની ગઈ છે. મુંબઈ મેટ્રો વન પ્રાઇવેટ લિમિટેડ હેઠળ સંચાલિત આ મેટ્રોએ અત્યાર સુધીમાં ૧૨૫ કરોડથી વધુ મુસાફરોને સેવા આપી છે અને ૯૯.૯૯ ટકા સમયપાલન સાથે શૂન્ય જાનહાનિનો સલામતી રેકોર્ડ જાળવ્યો છે. ૧૨ વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરે, 'એક રાષ્ટ્ર, એક કાર્ડ' પહેલ અંતર્ગત એરટેલ પેમેન્ટ્સ બેંક સાથે ભાગીદારી કરીને નવું 'રૂપી-પે એનસીએમસી કાર્ડ' લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે, જે મુંબઈની વિવિધ મેટ્રો લાઈનો, બેસ્ટ બસો અને મોનોરેલમાં ડિજિટલ ચુકવણી માટે ઉપયોગી બનશે.

વધતી વસ્તીના પરિણામે, જમીન સંકોચાઈ રહી છે, વનસ્પતિ ઘટી રહી છે અને ઘરેલું પ્રાણીઓની સંખ્યા વધી રહી છે. આ પરિસ્થિતિઓ એક નવું અસંતુલન બનાવે છેરણના વિસ્તરણમાં વધારો એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર છે. આબોહવા પરિવર્તન, ઝડપથી વધતી વસ્તી અને અનિયમિત વરસાદ રણના ફેલાવામાં ફાળો આપતા મુખ્ય પરિબળોમાંના એક છે. એક અંદાજ મુજબ, રાજસ્થાનમાં દર વર્ષે પાંચ હજાર હેક્ટર ફળદ્રુપ જમીન ઉજ્જડ અને રણ બની રહી છે.

અમરેલી જિલ્લાના જાફરાબાદ તાલુકાના લૂણસાપૂર ગામના ખેડૂત ભગુભાઈ કોટીલાની ‘દેવપગલી’ નામની ઘોડી હાલ બાબરીયાવાડ વિસ્તારમાં ભારે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની છે. રાજસ્થાનની પ્રખ્યાત ‘દેવ’ બ્રીડ લાઈનની આ ઘોડી ૬૫ ઇંચ ઊંચાઈ અને ૮ ફૂટ લંબાઈ ધરાવે છે. ભગુભાઈએ તેને રૂ. ૩૬.૬૬ લાખમાં ખરીદી હતી, જેની માતાને અભિનેતા સલમાન ખાને રૂ. ૬૫ લાખમાં અને પિતાને અમદાવાદમાં રૂ. ૧૦ કરોડમાં ખરીદ્યા હોવાનું મનાય છે. હાલમાં ત્રણ મહિનાના વછેરા સાથેની આ કિંમતી ઘોડીની સંભાળ માટે દર મહિને રૂ. ૨૫ હજારના પગારે ખાસ માણસ રાખવામાં આવ્યો છે.

ભારતમાં યુપીઆઈ (UPI) ના કારણે આવેલી ડિજિટલ ક્રાંતિએ નાણાકીય વ્યવહારો ખૂબ સરળ બનાવ્યા છે, છતાં આરબીઆઈ (RBI) ના મતે ચલણી નોટોની માંગ અને તેના છાપકામ તેમજ ફાટેલી નોટોના નિકાલનો ખર્ચ હજુ પણ કરોડોમાં છે. કાગળની નોટો ઝડપથી ફાટી કે ગંદી થઈ જાય છે અને નકલી નોટોનું જોખમ પણ રહે છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ તરીકે હવે ભારતમાં વિશ્વના અન્ય ૬૦ દેશોની જેમ ટકાઉ, સુરક્ષિત અને નકલી નોટો પર અંકુશ મેળવતી પ્લાસ્ટિકની ચલણી નોટો તબક્કાવાર અપનાવવાનો સમય આવી ગયો છે.

અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અબ્રાહમ લિંકનનું જીવન ગરીબી અને અસંખ્ય ચૂંટણી હારો પછી મેળવેલી સફળતાનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. તેમણે પોતાના પુત્રના શિક્ષકને લખેલો ઐતિહાસિક પત્ર આજે પણ પ્રેરણારૂપ છે. પત્રમાં તેમણે શિક્ષકને વિનંતી કરી છે કે બાળકને નકલ કરવાને બદલે નાપાસ થવાની હિંમત, જાતે કમાવવાનું મૂલ્ય, સત્ય માટે લડવાની શક્તિ અને ટોળાથી અલગ પડી પોતાના વિચારો પર અડગ રહેવાનું શીખવે. આ પત્ર શાળાઓ ખૂલતાં જ શિક્ષકો, વાલીઓ અને બાળકોને હાર પછી પણ હિંમત રાખવાની અને જીવન ઘડતરની સાચી દિશા આપે છે.

ભારતીય રેલવે ઓગસ્ટથી 40 વર્ષ જૂની રિઝર્વેશન સિસ્ટમ બદલી રહી છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને આધુનિક સર્વર સાથેની નવી સિસ્ટમ ટિકિટિંગને સ્માર્ટ, ફાસ્ટ અને કન્ફર્મ બનાવશે. AI 94% ચોકસાઈ સાથે વેઇટિંગ ટિકિટ કન્ફર્મેશનની આગાહી કરશે. RailOne એપ ટ્રેન ટ્રેકિંગ, લાઇવ સ્ટેટસ અને ફરિયાદ જેવી સુવિધાઓ આપશે. આ ફેરફાર તબક્કાવાર રીતે થશે જેથી મુસાફરોને મુશ્કેલી ન પડે.

8 અને 9 જૂન 2026 ના રોજ ખગોળશાસ્ત્ર અને જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં રસ ધરાવતા લોકો માટે એક ખાસ દિવસ છે. આકાશમાં દેવગુરુ બૃહસ્પતિ (ગુરુ) અને શુક્ર ગ્રહ માત્ર 1.5° ના અંતરે અત્યંત નજીક દેખાશે. વિજ્ઞાનમાં આ ઘટનાને "Super Conjunction" કહેવાય છે. સૂર્યાસ્ત પછી પશ્ચિમ દિશામાં આ નજારો નરી આંખે અને બાયનોક્યુલરથી જોઈ શકાશે. આકાશના બે સૌથી તેજસ્વી ગ્રહો શુક્ર અને ગુરુ એકબીજામાં ભળી ગયા હોય તેવો અહેસાસ થશે. આ 'મહા યુતિ' જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં પણ ખૂબ મહત્વની છે.

અમેરિકાના ઘરોમાં સપાટ ધાબાને બદલે ત્રિકોણાકાર કે ઢાળવાળી છત જોવા મળે છે. આ માત્ર ડિઝાઇન માટે નથી, પરંતુ હવામાન, બાંધકામ પદ્ધતિ અને જીવનશૈલી જેવા અનેક પરિબળો જવાબદાર છે. ભારે હિમવર્ષા અને વરસાદમાં સપાટ છત પર પાણી અને બરફ જમા થઈને નુકસાન કરી શકે છે. ઢાળવાળી છતથી બરફ અને પાણી સરળતાથી નીકળી જાય છે, જે મકાનને સુરક્ષિત રાખે છે. અમેરિકામાં લાકડાનો ઉપયોગ વધુ થતો હોવાથી ઢાળવાળી છત અનુકૂળ રહે છે. વધુમાં, ઢાળવાળી છત ‘એટિક’ સ્પેસ બનાવે છે, જે સ્ટોરેજ અને ઇન્સ્યુલેશન માટે ઉપયોગી છે, જેથી ઊર્જા બચે છે. ભારતીય જીવનશૈલીથી વિપરીત, અમેરિકનો છતનો બહુવિધ ઉપયોગ કરતા નથી, તેથી સપાટ છતની જરૂર નથી.

એક નવા સંશોધનમાં ખુલાસો થયો છે કે Creative Sound Blaster Katana V2X સ્પીકર્સમાં એવી સુરક્ષા ખામીઓ છે જેના દ્વારા હેકર કોઈપણ ભૌતિક સંપર્ક વિના કમ્પ્યુટરમાં ઘૂસણખોરી કરી શકે છે. સંશોધક રાસ્મસ મૂરાત્સે શોધી કાઢ્યું કે Bluetooth દ્વારા આ સ્પીકર્સ PC સાથે અનધિકૃત રીતે જોડાઈ શકે છે અને USB કનેક્શનનો લાભ લઈને કમ્પ્યુટરમાં મેલવેર ઇન્સ્ટોલ કરી શકે છે. CTP પ્રોટોકોલ અને HID ક્ષમતાનો દુરુપયોગ કરીને, સ્પીકર કીબોર્ડ તરીકે કાર્ય કરી શકે છે. કંપનીએ આને સુરક્ષા ખામી માનવાનો ઇનકાર કર્યો છે.

અમદાવાદ જિલ્લામાં છેલ્લાં અઢી વર્ષમાં 545 લોકોએ ધર્મ પરિવર્તન કર્યું છે, જેમાં 95% થી વધુ લોકોએ હિન્દુ ધર્મ છોડી બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવ્યો છે. લગ્ન, વ્યક્તિગત આસ્થા અને સામાજિક પરિબળો ધર્માંતરણ પાછળ મુખ્ય કારણો છે. પૂર્વ અમદાવાદના વિસ્તારોમાં આ પ્રમાણ વધુ જોવા મળે છે. કાયદાકીય રીતે ધર્મ પરિવર્તનની છૂટ હોવાથી, અમદાવાદ કલેક્ટર કચેરીમાં વર્ષભર અરજીઓ આવતી રહે છે. ધોળકા, સાણંદ જેવા ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાંથી પણ હવે અરજીઓ આવી રહી છે.

પિતાના કેન્સરથી અવસાન બાદ સરસ ગામના ખેડૂત કલ્પેશ પટેલે રાસાયણિક ખેતી છોડી પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી. 2019થી તેમણે 8 વીઘા જમીનના સાડા ત્રણ વીઘામાં 50થી વધુ જાતના કેળા, જેમાં લાલ કેળ, બ્લુ જાવા જેવી જાતોનો સમાવેશ થાય છે, તેની ખેતી શરૂ કરી. પ્રાકૃતિક ખેતીથી ખાતર-દવાનો ખર્ચ શૂન્ય થયો અને જમીન ફળદ્રુપ બની. કેળાની લૂમનું સરેરાશ વજન 30 કિલોથી વધુ રહે છે. મૂલ્યવર્ધન દ્વારા વેફર-પાવડર બનાવીને કલ્પેશભાઈ વાર્ષિક ₹ 10 થી 12 લાખની શુદ્ધ આવક મેળવી રહ્યા છે. કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રીએ પણ તેમના કાર્યની નોંધ લીધી છે.